ಪಞ್ಚವಗ್ಗೋ

ಕಮ್ಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೪೮೨. ಕಮ್ಮವಗ್ಗೇ ‘‘ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದವಚನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಪಮಾಣವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮಾನಂ ತತೋ ಊನಾತಿರೇಕಭಾವಂ ನಿವಾರೇತಿ. ಗಣಿಯತೇ ಗಣನಂ, ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಗಣನಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಅಥ ವಾ ಗಣಿಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಗಣನಂ, ತಮೇವ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಸೋಯೇವ ವಚನಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದವಚನಂ. ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಸೀಮಟ್ಠಕಸಙ್ಘಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದಂ ಆಹರಿತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇನ ಏವ ನಯೇನ.

ತತ್ಥಾತಿ ಚತೂಸು ಕಮ್ಮೇಸು, ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ಪನ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ತತ್ಥಾತಿ ದ್ವೀಸು ಕಮ್ಮೇಸು. ಅವಸೇಸಾತಿ ಛಹಿ ಕಮ್ಮೇಹಿ ಅವಸೇಸಾ. ಯದಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಕತಂ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸತಿ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಕಿನ್ತಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಕ್ಖರಪರಿಹೀನಂ ವಾ ಪದಪರಿಹೀನಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಅಕ್ಖರಪದಾನಂ ಗಳಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ದುರುತ್ತಪದಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದಿಅಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ‘‘ದುರುತ್ತಕ್ಖರಂ ವಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ಇದನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಚನಂ. ಕಮ್ಮಂ ಹುತ್ವಾತಿ ಸುಕಮ್ಮಂ ಹುತ್ವಾ.

೪೮೩. ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಅಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯೇಸು ಅಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಾನಿ ಅಪ್ಪಕತ್ತಾ ಪಠಮಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ದ್ವೀಸು, ಅಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಂ ನಾಮ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ತೇಸು ಖನ್ಧಕೇಸು. ‘‘ಸುಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವಚನಸಾಮತ್ಥಿಯತೋ ಸಮ್ಮುಖಾಕತಮ್ಪಿ ಸುಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ.

ಸೇಸಾನೀತಿ ಅಟ್ಠಕಮ್ಮೇಹಿ ಸೇಸಾನಿ. ಏತಾನೀತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ. ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಾನೀತಿ ವತ್ಥುನಾ ವಿಪನ್ನಾನಿ.

ತೇಸಮ್ಪೀತಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಕರಣೀಯಾನಮ್ಪಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಕರಣೀಯ’’ನ್ತಿ ಪದೇ. ‘‘ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾತಿ ಪದಸ್ಸ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯನ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನೀಯಸದ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಥಾದಿನ್ನಾಯಾಹಿ ಚುದಿತಕೇನ ಯಥಾದಿನ್ನಾಯ. ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತಸ್ಸಾತಿ ವಿಕಾರೇನ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ವಚನಂ ಪಲಪನ್ತಸ್ಸ ಚುದಿತಕಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸಾ’’ತಿಆದೀಸು.

ಅನುಪೋಸಥದಿವಸೇತಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ. ತಮೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪೋಸಥದಿವಸೋ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಕತ್ತಿಕಮಾಸನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಮಾಸಂ. ತಸ್ಸ ಪವಾರಣಮಾಸತ್ತಾ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾಮಗ್ಗಿದಿವಸೋ ಚ ಯಥಾವುತ್ತಾ ಚಾತುದ್ದಸಪನ್ನರಸಾ ಚ ಉಪೋಸಥದಿವಸೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯತ್ರಹೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ವಿಹಾರೇ, ಠಪೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅನ್ತರಾತಿ ಚಾತುದ್ದಸೀಪನ್ನರಸೀನಂ ಮಜ್ಝೇ.

ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಠಪಿತದಿವಸೋತಿ ಪಚ್ಛಾ ಉಪರಿ ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಕತ್ತಿಕಕಾಳಪಕ್ಖಚಾತುದ್ದಸಿಂ ವಾ ಪಞ್ಚದಸಿಂ ವಾ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇಧಾಪೀತಿ ಅಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಣಟ್ಠಾನೇಪಿ. ಪಾಳಿಯಮಾಗತನಯತೋ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ನಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುನ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕವತ್ಥುಂ. ಯಸ್ಸಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮಾರಹೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ವತ್ಥು ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೪೮೪. ದಬ್ಬಸ್ಸ ಅಗ್ಗಣ್ಹನಂ ವತ್ಥುಅಪರಾಮಸನಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ನಾಮಸ್ಸ ಅಗ್ಗಣ್ಹನಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ನ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ. ಅಪರಾಮಸನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ’’ತಿಆದಿ.

ಪುಗ್ಗಲಂ ನ ಪರಾಮಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲೋ ನಾಮ ಉಪಜ್ಝಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ’’ತಿ. ತನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ.

ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ, ನಿಪಾತಸಮುದಾಯೋಯಂ, ಸಬ್ಬೇನ ವಾ ಆಕಾರೇನ ಸಬ್ಬಂ ಞತ್ತಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಞತ್ತಿಕಮ್ಮೇ ಪಠಮಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಞತ್ತಿಟ್ಠಪನಮ್ಪಿ ಪಚ್ಛಾ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತಿಯೇವ ನಾಮ. ಇತಿ ಇಮೇಹೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.

೪೮೫. ‘‘ವುತ್ತನಯೇನೇವಾ’’ತಿ ಅತಿದಿಸಿತ್ವಾಪಿ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮವಾಚಾನಂ ಅಸದಿಸತ್ತಾ ಅಪರಾಮಸನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ನೇಸನ್ತಿ ವತ್ಥುಸಙ್ಘಪುಗ್ಗಲಾನಂ, ಪಠಮಾನುಸ್ಸಾವನೇ ವಾ ದುತಿಯತತಿಯಾನುಸ್ಸಾವನಾಸು ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೇ ವದನ್ತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದೋ ಲೋಪೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅನುಸ್ಸಾವನಂ ಅಕರೋನ್ತೋಯೇವ ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತಿ ನಾಮ, ಅಥ ಖೋ ಅನುಸ್ಸಾವನಾಯ ದುರುತ್ತಛಡ್ಡನಮ್ಪಿ ಹಾಪೇತಿಯೇವ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೋಪೀ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಸಕಿಮೇವ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅಪರಿಪೂರೇನ್ತೋಯೇವ ಸಾವನಂ ಹಾಪೇತಿ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಸಾಮತ್ಥಿಯತೋ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮೇ ಏಕಕ್ಖತ್ತುತೋ, ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇ ತಿಕ್ಖತ್ತುತೋ ಅತಿರೇಕಂ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಕರೋನ್ತೋ ನ ಹಾಪೇತೀತಿ ಞಾಯತಿ.

‘‘ಛಡ್ಡೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಛಡ್ಡನಸ್ಸ ಪದಕ್ಖರಾನಂ ಗಳಿತಭಾವೇನ ಪಾಕಟತ್ತಾ ತಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ದುರುತ್ತಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ದುರುತ್ತಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದುರುತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಕರೋನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಲಕ್ಖೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

‘‘ಸಿಥಿಲ…ಪೇ… ಪಭೇದೋ’’ತಿ ಯ್ವಾಯಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಪ್ಪಭೇದೋ ವುತ್ತೋ, ಅಯಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಪ್ಪಭೇದೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಗಾಥಾಯಂ ದಸಧಾತಿ ದಸಪ್ಪಕಾರೇನ. ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಯಾತಿ ವದ್ಧೇತೀತಿ ಬುದ್ಧಿ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ಅಕ್ಖರಮೇವ ಸಿಥಿಲಾದಿವಸೇನ ದಸಧಾ ಬುದ್ಧಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿ, ತಾಯ. ಏತ್ಥ ‘‘ದಸಧಾ’’ತಿ ಪದೇನ ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧೀ’’ತಿ ಸಮಾಸಪದಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ ದಸಧಾಸದ್ದಸ್ಸ ಲೋಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಕಮ್ಮಜಂ ಏವಾ’’ತಿಆದೀಸು (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೪೫೦; ವಿಸುದ್ಧಿ. ಮಹಾಟಿ. ೨.೪೫೦) ವಿಯ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಏವಸದ್ದೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಏವ ಜಾತಂ ಕಮ್ಮಜನ್ತಿ ಸಮಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಸಮಾಸಮಜ್ಝೇ ಏವಸದ್ದಲೋಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಭೇದೋತಿ ವಿಸೇಸೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ಸಿಥಿಲಞ್ಚ ಧನಿತಞ್ಚ ದೀಘಞ್ಚ ರಸ್ಸಞ್ಚ ಗರುಕಞ್ಚ ಲಹುಕಞ್ಚ ನಿಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ ಸಮ್ಬನ್ಧಞ್ಚ ವವತ್ಥಿತಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಞ್ಚಾತಿ ದಸಧಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಯಾವ ಪಭೇದೋ ವಿಸೇಸೋ ಞಾತಬ್ಬೋತಿ. ‘‘ಸಿಥಿಲ’’ನ್ತಿ ಆದೀನಿ ದಸ ಪದಾನಿ ‘‘ಅಕ್ಖರಂ ಪದಂ ಬ್ಯಞ್ಜನ’’ನ್ತಿ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗವಸೇನ ವುತ್ತಪಾಠಂನಿಸ್ಸಾಯ ವುತ್ತಾನೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಗಾಥಾಯ ವಿತ್ಥಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏತ್ಥ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಅಗಾಳ್ಹೇನ ವಚೀಪಯೋಗೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅಕ್ಖರಂ ಸಿಥಿಲಂ. ಗಾಳ್ಹೇನ ವಚೀಪಯೋಗೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅಕ್ಖರಂ ಧನಿತಂ. ತೇಸ್ವೇವಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಏವ ವಗ್ಗೇಸು. ನ ಕೇವಲಂ ದೀಘಮೇವ ಗರುಕಂ ನಾಮ, ಅಥ ಖೋ ಸಂಯೋಗಪರಮ್ಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಂ ಅಕ್ಖರಂ ಸಂಯೋಗಪರಂ ಕತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಮ್ಪಿ ಗರುಕಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಂಯೋಗೋ ಪರೋ ಯಸ್ಸ ಅಕ್ಖರಸ್ಸಾತಿ ಸಂಯೋಗಪರಂ. ‘‘ಸಂಯೋಗಪದ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಯಂ ಅಸಂಯೋಗಪರಂ ಕತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಮ್ಪಿ ಲಹುಕಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಂ ಸಾನುನಾಸಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥತೋ ಠಾನಕರಣಾನಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಅಮುಞ್ಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ’’ತಿ. ಯಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಂ ಅಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ವವತ್ಥಿತಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಅನಿಗ್ಗಹಂ ನಾಮ ಅತ್ಥತೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಉಚ್ಚಾರಣವಿಸೇಸಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಾಸು ದಸಸು ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧೀಸು. ತಥಾಸದ್ದೇನ ತಕಾರಸ್ಸ ಥಕಾರಕರಣಞ್ಚ ಸಿಥಿಲಸ್ಸ ಧನಿತಕರಣಞ್ಚ ಅತಿದಿಸತಿ, ತಥಾ ‘‘ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಏಸಾ ಞತ್ತೀ’’ತಿಆದಿವಚನಞ್ಚ ಸಿಥಿಲಸ್ಸ ಧನಿತಕರಣಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಇತೀತಿ ಏವಂ. ಸಿಥಿಲೇ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ಧನಿತಂ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚತ್ತಾರಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಾನೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಕ್ಖರಾನಿ. ಬ್ಯಞ್ಜನಸದ್ದೋ ಹಿ ಇಧ ಅಕ್ಖರವಾಚಕೋ. ಚತಸ್ಸನ್ನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧೀನಂ ಕಮ್ಮದೂಸನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇತರಾಸಂ ಅದೂಸನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇತರೇಸು ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಅನುಕ್ಕಮಾಗತನ್ತಿ ಅರಿಯೇಹಿ ಓತರಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಆಗತಂ. ಪವೇಣಿನ್ತಿ ಸನ್ತತಿಂ. ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ಕಿಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಕೋಪೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ನ ಕುಪ್ಪತೀತಿ ನ ನಸ್ಸತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ನ ಕುಪ್ಪತಿ, ನನು ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇನ್ತೀ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕುಪ್ಪತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇಮಾನಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ನ ಕುಪ್ಪತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಯಂ ಪನ ವಚನಂ ಸುತ್ತನ್ತಿಕತ್ಥೇರಾ ವದನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಚ್ಚಾಯನಾದಿಸುತ್ತನ್ತಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಸುತ್ತನ್ತಿಕಾ, ಕಚ್ಚಾಯನಾದಯೋ, ಸುತ್ತನ್ತಿಕಾ ಚ ತೇ ಥೇರಾ ಚೇತಿ ಸುತ್ತನ್ತಿಕತ್ಥೇರಾ. ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಕ್ಖರವಿಕಾರೋ ನ ವಟ್ಟತಿ. ವಿನಯಧರೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಥಾಪಾಳಿಯಾತಿ ಭಗವತಾ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಪಾಳಿಯಾ. ಬ್ಯಞ್ಜನನಿರುತ್ತಿಯಾತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನನಿರುತ್ತಿಯಂ. ಇತರಥಾತಿ ವುತ್ತದೋಸಪರಿಹರಣತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಪಕಾರೇನ.

ಅಕಾಲೇ ವಾ ಸಾವೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಾಲೋ ನಾಮ ಅನೋಕಾಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅನೋಕಾಸೇ’’ತಿ. ಅನೋಕಾಸೋ ನಾಮ ಞತ್ತಿಅನುಸ್ಸಾವನಾನಂ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿತಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಞತ್ತಿಂ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಠಮಂಯೇವ ಞತ್ತಿಂ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪಠಮಂಯೇವ ಅನುಸ್ಸಾವನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಪಠಮಂಯೇವಾ’’ತಿ ಹಿ ಪದಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಾಪೇಕ್ಖಂ. ಇತೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.

೪೮೬. ಯಾ ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಯಂ ಅತಿಖುದ್ದಕಸೀಮಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮೇ ಕಮ್ಮಾರಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ. ಯತ್ಥ ಸೀಮಾಯಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಅತಿಖುದ್ದಕಸೀಮಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿಸೀದಿತುನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾಕಾರೇನ ನಿಸೀದಿತುಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಅತಿಖುದ್ದಕೇ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸೇಸಸೀಮಾಸು. ಯಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಅತಿಮಹತೀ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ತತೋ ಅತಿರೇಕೇನ ಪನ ಪಗೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಘಟಿತಂ ಅಸಮ್ಬನ್ಧಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಇಮಿಸ್ಸಾತಿ ಅಘಟಿತನಿಮಿತ್ತಾ. ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಭಾವಂ ಅಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತದಸ್ಸನೇನ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಪುಬ್ಬಕಿತ್ತಿತನ್ತಿ ಪಠಮಕಿತ್ತಿತಂ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಉತ್ತರಾಯ ಏವ ದಿಸಾಯ. ಅಪರಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ದುತಿಯತ್ಥಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ. ಯಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ, ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಕಥನವಿಸೇಸನಮೇವ, ನ ಬ್ಯವಚ್ಛೇದವಿಸೇಸನಂ ತಚಸಾರಾದಿಗ್ಗಹಣೇನ ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗಭಾವಸ್ಸ ಪಾಕಟತ್ತಾ. ಅನ್ತರಾತಿ ಮಜ್ಝೇ. ಯಾ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ಛಾಯಾನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ, ಅನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಬಹಿ ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪನ ಬಹಿ ಠತ್ವಾಪಿ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ಸಮ್ಮತಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಅಸಮ್ಮತಾ ಪನ ಪಗೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೀಮಾಯ ಸೀಮನ್ತಿ ಪದಾನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ, ತಸ್ಸ ಚ ಅಸಮಾನಭಾವತೋ ತೇಸಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಾಯ ಪರೇಸಂ ಸೀಮ’’ನ್ತಿ. ಸಮ್ಭಿನ್ದತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕರೋತಿ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಭಿದಿಧಾತು ದ್ವಿಧಾಕರಣತ್ಥವಾಚಕೋ, ಧಾತ್ವತ್ಥಬಾಧಕೇನ ಸಂತ್ಯೂಪಸಗ್ಗೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧವಾಚಕೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತತ್ಥಾತಿ ತಾಸು ದ್ವೀಸು ಸೀಮಾಸು. ಇತೀತಿ ಏವಂ. ತಾಸೂತಿ ಸೀಮಾಸು.

೪೮೭-೮. ಯಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಛನ್ದಾರಹಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸತೋ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿಯಂ. ತಮ್ಪೀತಿ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಛನ್ದಾರಹಲಕ್ಖಣಮ್ಪಿ, ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ’’ತಿ ಪಾಠೇ. ಅನುಕ್ಖಿತ್ತಾತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕತತ್ತಾ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತಾ. ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನತ್ತಾ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾ. ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಪಕತಿ ಅತ್ತಾ ಸಭಾವೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಪಕತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅರಹಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಛಟ್ಠೀಸಮಾಸಞ್ಚ ಪತ್ತಸದ್ದಸ್ಸ ಅರಹಅನುಚ್ಛವಿಕತ್ಥಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಹೀತಿ ಚತೂಹಿ ಪಕತತ್ತೇಹಿ. ಏತೀತಿ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಅವಸೇಸಾತಿ ಚತೂಹಿ ಪಕತತ್ತೇಹಿ ಅವಸೇಸಾ. ಯಸ್ಸ ಪನಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪನ. ಕಮ್ಮಾರಹೋತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅರಹೋ.

೪೮೯. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಣ್ಡಕಾದೀನಂ ಅವತ್ಥುಭಾವದಸ್ಸನಟ್ಠಾನೇ.

ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಕಥಾ

೪೯೫-೬. ತತ್ಥಾತಿ ಚತೂಸು ಕಮ್ಮೇಸು. ಏತ್ಥಾತಿ ಓಸಾರಣಾದಿಪಾಠೇ. ಪದಸಿಲಿಟ್ಠತಾಯಾತಿ ಲೋಕೇ ಪದಾನಂ ಸಿಲಿಟ್ಠಭಾವತೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಓಸಾರಣಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸು. ಕಣ್ಟಕಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಯಾ ಸಾ ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಾ ಅತ್ಥಿ, ಸಾ ನಿಸ್ಸಾರಣಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಹಿ ಲಿಙ್ಗನಾಸನಾಯ ಕಾರಣಂ ಹೋತಿ. ಸೋತಿ ಸಾಮಣೇರೋ, ‘‘ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ, ವುತ್ತಕಮ್ಮಂ ವಾ. ತಂ ಲದ್ಧಿನ್ತಿ ಧಾತುಕಮ್ಮಂ, ಅವುತ್ತಕಮ್ಮಂ ವಾ. ಕಿನ್ತಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಕಾತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಙ್ಘಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿ. ಯಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಲಭನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಹಸೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಅಲಾಭಾಯಾತಿ ಅಲಾಭತ್ಥಾಯ. ‘‘ಚರ ಪಿರೇ ವಿನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಸ್ಸಾರಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತ್ಥೋ ಪನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋಯೇವ.

ಸೋತಿ ಸಮಣೇರೋ, ಓಸಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸ್ವಾಯನ್ತಿ ಸೋ ಅಯಂ ಸಾಮಣೇರೋ, ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋರತೋತಿ ಸುನ್ದರಲದ್ಧಿಯಂ ರತೋ, ದುಲದ್ಧಿತೋ ವಾ ಸುಟ್ಠು ಓರತೋ. ಯಥಾ ಪುರೇತಿ ಯಥಾ ಪುಬ್ಬೇ ರುಚ್ಚತಿ, ತಥಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಾಯಸಮ್ಭೋಗಸಾಮಗ್ಗಿದಾನನ್ತಿ ಕಾಯೇನ ಚ ಸಮ್ಭೋಗೇನ ಚ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ದಾನಂ.

ಏವನ್ತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ ಪಞ್ಚಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೪೪೫) ಛನ್ನಸ್ಸೇವ ಪಞ್ಞತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸೇವ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಕೇವಲ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಏಸಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಹರತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿನ್ತಿ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಞ್ಚ ಪನ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ದಾತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ’’ತಿಆದಿ.

ಯಂ ವಚನಂ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಂ ವಚನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಖಮಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸಙ್ಘಂ ಖಮಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಪಟಿಸಙ್ಖಾತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ, ಞಾಣೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯನ್ತಿ ಅವನ್ದಿಯಕಮ್ಮಂ, ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕೇನ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಭಗವತಾ’’ತಿ. ಕಿಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧಕೇ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕೇ’’ತಿ. ಕೇಸು ವತ್ಥೂಸು ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ…ಪೇ… ಇಮೇಸು ವತ್ಥೂಸೂ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೪೧೧). ಕಿಂ ಕತ್ವಾ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದುಕ್ಕಟಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ’’ತಿ. ಕಿನ್ತಿ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ…ಪೇ… ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅವನ್ದಿಯಸ್ಸ. ‘‘ನ ಓಸಾರಣಾದೀನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏವಸದ್ದಸ್ಸ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಭೂತಸ್ಸ ಅವನ್ದಿಯಸ್ಸ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕೇಯೇವ. ನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ. ಇಧಾಪೀತಿ ಪರಿವಾರೇ ಕಮ್ಮವಗ್ಗೇಪಿ.

ಅಪಾಸಾದಿಕನ್ತಿ ಅಪಸಾದಾವಹಂ, ಅಪಸಾದಜನಕಂ ವಾ.

ತತೋತಿ ಅವನ್ದಿಯಕರಣತೋ. ಇಮನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ. ವನ್ದಿಯನ್ತಿ ವನ್ದಿತಬ್ಬಂ, ವನ್ದನಂ ವಾ.

ಏತ್ಥಾತಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಮೂಲಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪನಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನತ್ಥೋ, ತಥಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಮೂಲಕಂ ಪಞ್ಞತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ಲಭಿತಬ್ಬಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಯಂ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕೇನ ಪನ ದಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಸನ್ತಿ ಸೂಚಿಆದೀನಂ. ಸೋಯೇವಾತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕೋಯೇವ. ತತೋತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕತೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯಂ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೨೧). ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಗಿಲಾನಭೇಸಜ್ಜಮ್ಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೋಪಿ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಪಿ ಚ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ರುಪ್ಪಾದತೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾವಾಸೇ ಉಪ್ಪಾದಪಚ್ಚಯತೋ, ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಪೇಸಲಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದುಸ್ಸೀಲಾದೀನಂ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಜಗ್ಗಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಜಗ್ಗಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿ. ಓದಿಸ್ಸಾತಿ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ.

ಆಸನಘರಂ ವಾತಿ ಪಟಿಮಾಘರಂ ವಾ, ಕಾರಕೋ ಮನುಸ್ಸೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪನಿಕ್ಖೇಪತೋ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಙ್ಘಿಕೇನಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪೇನೇವ, ಅಥ ಖೋ ಸಙ್ಘಿಕೇನಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಅಲಭನ್ತೇಹಿ ಕರೋನ್ತೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ, ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇಹಿ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ವತ್ತಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಯಾಪನಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಿಹಾರೇ ರೋಪಿತಾ ಯೇ ಫಲರುಕ್ಖಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೇಸನ್ತಿ ರುಕ್ಖಾನಂ. ತೇಸೂತಿ ರುಕ್ಖೇಸು. ಯೇ ಪನಾತಿ ರುಕ್ಖಾ ಪನ, ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಂ ಪನಾತಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಪನ. ಸಲಾಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಂ, ಠಾನಂ. ‘‘ಯಾಗಗ್ಗಭತ್ತಗ್ಗ’’ಇತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇತಿ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಗಹಣಟ್ಠಾನೇ, ಉಪೋಸಥಗೇಹೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇ. ತನ್ತಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ.

ಯಂ ಮೂಲತಚಪತ್ತಅಙ್ಕುರಪುಪ್ಫಫಲಖಾದನೀಯಾದೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯಾತಿ ಅನ್ತೋ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ.

ಸುಕತಮೇವಾತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಕತಮೇವ. ಉಪೋಸಥದಿವಸೇತಿ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಸ್ಮಿಂಚಿ ದಿವಸೇಪಿ ಕತತ್ತಾ.

ಫಲವಾರೇನಾತಿ ರುಕ್ಖಾನಂ ಫಲಗಹಣವಾರೇನ. ರುಕ್ಖಾ ಧರನ್ತೀತಿ ರುಕ್ಖಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ವಾ. ಯೇಹೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ರೋಪಿತಾ, ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಾ ಏವ ಕತಿಕಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಾ ಸಾ ಏವ ಕತಿಕಾ, ಅಞ್ಞಾ ಕತಿಕಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇತಿ ರುಕ್ಖಾನಂ ಠಿತವಿಹಾರತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ. ತೇಸನ್ತಿ ರುಕ್ಖಾನಂ, ಸಾಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೇಪೀತಿ ರುಕ್ಖಾಪಿ, ರೋಪಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಞ್ಞತೋ ಠಾನತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸೂತಿ ರುಕ್ಖೇಸು. ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಹಾರೇ. ತೇಹಿ ಪನಾತಿ ಪರಿವೇಣಸಾಮಿಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪನ. ದಸಭಾಗನ್ತಿ ದಸಮಭಾಗಂ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದಸಭಾಗಂ ದತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥಂ ಅತಿದಿಸತಿ.

ಸಮ್ಭಾವನೀಯಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಸೀಲಸುತಾದೀಹಿ ಸಮ್ಭಾವನೀಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಪೋರಾಣವಿಹಾರೇ. ಮೂಲೇತಿ ಪುಬ್ಬೇ, ಆದಿಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಕ್ಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇನಾತಿ ‘‘ಅಭಾಜಿತಮಿದ’’ನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವಿರಹೇನ. ಖಿಯ್ಯನಮತ್ತಮೇವ ತನ್ತಿ ತಂ ಖಿಯ್ಯನಂ ಖಿಯ್ಯನಮತ್ತಮೇವ, ನ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಖಿಯ್ಯನಂ ರುಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪನಸರುಕ್ಖನ್ತಿ ಕಣ್ಟಕೀಫಲರುಕ್ಖಂ. ಅಯಂ ಸಾಮೀಚೀತಿ ಅಯಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಖಾದನಂ ಅನುಧಮ್ಮತಾ. ಖಾಯಿತನ್ತಿ ಖಾದಿತಂ. ದ್ವಿನ್ನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಕತಿಕಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನಂ ನಯೇನ ಞಾತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ತಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸೇವ ಕತಿಕಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏಕಭಿಕ್ಖುಕೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಪುರಿಮಕತಿಕಾತಿ ‘‘ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ (ಪರಿ. ಅಟ್ಠ. ೪೯೫-೪೯೬) ಪುರೇ ಕತಾ ಕತಿಕಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಸಾಮಣೇರಾನಂ, ಫಾತಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಾಜೇತ್ವಾತಿ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ. ಇಮಿನಾ ಸಾಮಣೇರಾನಂ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ನ ದಾತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭಾಗಂ ಭಾಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸಾಮನ್ತಗಾಮೇಹೀತಿ ಆಸನ್ನಗಾಮೇಹಿ, ಆಗನ್ತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಂ ಅಮ್ಬಂ ಏಕಂ ಲಬುಜನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅದಿಯ್ಯಮಾನೇ ದೋಸೇ ದಸ್ಸಿತೇ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ ಆನಿಸಂಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥತೋ ಞಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅದಿಯ್ಯಮಾನೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ಕತಿಕವತ್ತಟ್ಠಪನತೋ. ನ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಫಲದಾನಕುಲದೂಸಕತ್ತಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ಕಿನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನಾಳಿಕೇರಾದೀನೀ’’ತಿಆದಿ. ಅನುವಿಚರಿತ್ವಾತಿ ಪದಾನಮನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಚರಿತ್ವಾ. ಉಪಡ್ಢಭಾಗೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಲದ್ಧಭಾಗತೋ ಉಪಡ್ಢೋ ಭಾಗೋ. ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಸಙ್ಘಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ.

ಮಗ್ಗಗಮಿಯಸತ್ಥವಾಹೋತಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಮಿಕೋ ಸತ್ಥವಾಹೋ. ಸೋತಿ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ. ಛಾಯಾದೀನನ್ತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಆರಾಮವನಾನಿ ಸಙ್ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ. ಸಚೇ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಚೇ ಅತ್ಥೋ ಅತ್ಥಿ. ಫಲಭರಿತಾತಿ ಫಲೇನ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ. ‘‘ಫಲಭಾರಿತಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಫಲಸಙ್ಖಾತೇನ ಭಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೇನಾತಿ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಾ ದಾನಪಟಿದಾನಂ ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೇನ. ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸಙ್ಘಿಕಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಕುದ್ಧೋ ಹಿ ಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಮೇವ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಿಕಟ್ಠಾನೇ.

ತನ್ತಿ ಫಲಾರಾಮಂ. ಸೋತಿ ಪಟಿಬಲೋ ಭಿಕ್ಖು. ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಜಗ್ಗನಕಮ್ಮಂ ಭಾರಿಯಂ. ಏತ್ತಕೇನಾತಿ ತತಿಯಭಾಗಉಪಡ್ಢಭಾಗಮತ್ತೇನ. ಸಬ್ಬಂ ಫಲಾರಾಮನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮೂಲಭಾಗನ್ತಿ ಪಠಮಭಾಗಂ. ‘‘ದಸಭಾಗಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ತದತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ದತ್ವಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದತ್ವಾ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು. ಅಕತಾವಾಸನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಂ ನವಂ ಸೇನಾಸನಂ. ಆರಾಮನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮಂ. ತೇಹಿಪೀತಿ ನಿಸ್ಸಿತಕೇಹಿಪಿ. ಪಿಸದ್ದೋ ಆಚರಿಯಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ತೇಸನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಿತಕಾನಂ. ಜಗ್ಗಿತಕಾಲೇತಿ ಜಗ್ಗಿತಾನಂ ರುಕ್ಖಾನಂ ಪುಪ್ಫಫಲಭರಿತಕಾಲೇ. ಜಗ್ಗನಕಾಲೇತಿ ಜಗ್ಗನಮತ್ತಕಾಲೇ, ಜಗ್ಗನಮತ್ತಮೇವ, ನ ಜಗ್ಗನಕಾರಣಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಪುಪ್ಫಂ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಬಹು’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವಾರೇತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಫಾತಿಕಮ್ಮೇನ ಜಗ್ಗನ್ತೋ ನ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವಾತಿ ಸಙ್ಘಂ ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾವ. ಇತೀತಿ ಏವಂ.

ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಪನ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಓಸಾರೇತಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝಂ ಪವೇಸೇತಿ ಇಮಾಯ ಞತ್ತಿಯಾತಿ ಓಸಾರಣಾ.

ನಿಸ್ಸಾರಿಯತಿ ಸಙ್ಘತೋ ಬಹಿ ಕರಿಯತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ. ಞತ್ತಿ ಉಪೋಸಥೋ ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ಕಾರಣೂಪಚಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಠಪಿತಾ’’ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಞತ್ತಿಪವಾರಣಾ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ.

ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯಾತಿಆದಿನಾ ಪಠಮಪುರಿಸಏಯ್ಯವಿಭತ್ತಿವಸೇನ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ಪರಂ ಸಮ್ಮನಿತುಂ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ನಾಮ. ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯನ್ತಿಆದಿನಾ ಉತ್ತಮಪುರಿಸಏಯ್ಯಂವಿಭತ್ತಿವಸೇನ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮನಿತುಂ ಠಪಿತಾ ಞತ್ತಿ ನಾಮ. ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾ ವಾ ಪರೋ ವಾ ಸಮ್ಮನಿಯತಿ ಇಮಾಯ ಞತ್ತಿಯಾತಿ ಸಮ್ಮುತಿ. ನಿಸ್ಸಟ್ಠಪತ್ತಚೀವರಾದೀನಿ ದೀಯನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ದಾನಂ, ಞತ್ತಿ. ವಚ್ಚಂ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ವಾಚಕಸ್ಸ ನಿಯತನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗತ್ತಾ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗವಸೇನ ವುತ್ತಂ.

ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೋ.

ಪಟಿಮುಖಂ ಉಪರಿ ಕಡ್ಢಿಯತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢನಾ.

ಕಮ್ಮಮೇವಾತಿ ಲಕ್ಖಿಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ.

‘‘ತಥಾ’’ತಿ ಪದೇನ ‘‘ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಪದಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ತತೋತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಞತ್ತಿತೋ. ಪರಾ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋ ಕಮ್ಮಲಕ್ಖಣಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.

ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಓಸಾರಣಾದೀನಂ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಡ್ಢಸ್ಸ ಲಿಚ್ಛವಿನೋ’’ತಿಆದಿ. ಸೀಮಾಸಮ್ಮುತಿ ಚಾತಿಆದಿನಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಯಾ ಪನ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾ ವುತ್ತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.

ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಯೋಜನಾನಯೋ ಪಾಕಟೋಯೇವ.

೪೯೭. ಚತುವಗ್ಗಕರಣೇ ಕಮ್ಮೇತಿಆದಿಕಾಯ ದೇಸನಾಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಇತೀತಿ ಏವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸತ್ಥೋತಿ ತಸ್ಸ ‘‘ಚತುವಗ್ಗಕರಣೇ ಕಮ್ಮೇ’’ತಿಆದಿವಚನಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಇತಿ ಕಮ್ಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಅತ್ಥವಸವಗ್ಗಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೯೮. ಏವಂ ಕಮ್ಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾನನ್ತರೇ ವುತ್ತಾಯ ‘‘ದ್ವೇ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿಆದಿಕಾಯ ದೇಸನಾಯ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇದಾನೀ’’ತಿಆದಿ, ಇದಾನಿ ಆರದ್ಧನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕವೇರಾನನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಚ ವಿರಮಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ವೇರಾನಂ. ಸಂವರಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಪುಬ್ಬೋ ವರಧಾತು ಪಿದಹನತ್ಥೋ, ಆಯಸದ್ದೋ ಚ ತದತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಿದಹನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಾನನ್ತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಂ ವಿಪಾಕಭೂತಾನಂ ದುಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಾನಂ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಪವತ್ತಾನಂ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಾನಿಸಂಸಟ್ಠಾನೇ. ‘‘ವಜ್ಜನೀಯಭಾವತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ವಜ್ಜಾನೀತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಭಾಯನ್ತಿ ಏತೇಹೀತಿ ಭಯಾನಿ. ಅಕ್ಖಮಟ್ಠೇನಾತಿ ಅಸಹಣೀಯಟ್ಠೇನ. ‘‘ಅಕುಸಲಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಾನಿ ಫಲೂಪಚಾರೇನ ಅಕುಸಲಾನಿ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಗಣಬನ್ಧಭೇದನತ್ಥಾಯ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಏವಮೇವ ಪಾಠೋ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ‘‘ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ ಲಿಖಿತೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥವಸವಗ್ಗೇ. ಯನ್ತಿ ವಚನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಗ್ಗೇ.

ಇತಿ ಅತ್ಥವಸವಗ್ಗವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೪೯೯. ವತ್ತೇಸು ವತ್ತಮಾನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಓಸಾರೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಓಸಾರಣೀಯಂ, ಕಮ್ಮಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಓಸಾರೀಯತಿ, ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದಯೋ ನಿಸ್ಸಾರೀಯನ್ತಿ ಅನೇನ ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೫೦೦. ಸತ್ತಾಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅನ್ತರಾತಿ ಕಕುಸನ್ಧಾದೀನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಬುದ್ಧಾನಞ್ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಚ ಅನ್ತರೇ. ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಅಪಞ್ಞತ್ತೇ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮಕ್ಕಟೀವತ್ಥುಆದಿವಿನೀತಕಥಾ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಪಞ್ಞತ್ತೇ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಆನಿಸಂಸವಗ್ಗೇ.

ಇತಿ ಆನಿಸಂಸವಗ್ಗವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೫೦೧. ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ಸಙ್ಗಹನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ನವ ಸಙ್ಗಹಾ’’ತಿಆದಿಪಾಠೇ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ವತ್ಥುನಾ ಸಙ್ಗಹೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ, ವತ್ಥೂನಂ ಸಙ್ಗಹೋ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ನಿವಾರೇತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ವತ್ಥುಸಙ್ಗಹೋ’’ತಿಆದಿಪಾಠೇ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ಯಸ್ಮಾ ನತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬಾನೀತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ. ‘‘ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಙ್ಗಹಿತಬ್ಬೋತಿ ಸಙ್ಗಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಚನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ತಾವಾತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಏವಮೇತ್ಥಾತಿಆದಿನಾ ಖನ್ಧಸಮುಟ್ಠಾನಅಧಿಕರಣಸಮಥೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ನಿಗಮನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಙ್ಗಹವಗ್ಗೇ.

ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ

ನವಸಙ್ಗಹಿತವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾತಿ ನಿಟ್ಠಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಇತಾ ಗತಾತಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ, ಅಥ ವಾ ನಿಟ್ಠೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಂ ಇತಾ ಠಿತಾತಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ. ಚಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣತ್ಥೋ, ನಿಟ್ಠಿತಾ ಏವಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುತ್ತಾನತ್ಥಪದವಣ್ಣನಾತಿ ಅನುತ್ತಾನಾನಂ ಅತ್ಥವನ್ತಪದಾನಂ, ಅತ್ಥಾನಞ್ಚ ಪದಾನಞ್ಚ ವಣ್ಣನಾ.

ಇತಿ ಪರಿವಾರವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಪಾಚಿತ್ಯಾದಿವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾತಿ.

ಜಾದಿಲಞ್ಛಿತನಾಮೇನನೇಕಾನಂ ವಾಚಿತೋ ಮಯಾ;

ಪರಿವಾರವಿನಯಸ್ಸ, ಸಮತ್ತೋ ಯೋಜನಾನಯೋ.

ನಿಗಮನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಂ ಕತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಂ ನಿಗಮೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏತ್ತಕೇನ ‘‘ಯೋ ಕಪ್ಪಕೋಟೀಹಿಪಿ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾ) ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ನವಸಙ್ಗಹಿತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ವಚನಪರಿಯೋಸಾನಾನಂ ಅಕ್ಖರಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಂ ಸಮುದಾಯಭೂತೇನ ವಚನಕ್ಕಮೇನ, ಸಮತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಉಭತೋವಿಭಙ್ಗಖನ್ಧಕಪರಿವಾರವಿಭತ್ತಿದೇಸನನ್ತಿ ಉಭತೋವಿಭಙ್ಗೇನ ಚ ಖನ್ಧಕೇನ ಚ ಪರಿವಾರೇನ ಚ ವಿಭಜಿತಬ್ಬದೇಸನಂ ವಿನಯಪಿಟಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಾಥೋತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಹಿತಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಯಾಚನಟ್ಠೇನ ಚ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಉಪತಾಪನಟ್ಠೇನ ಚ ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ಹಿತಸುಖಂ ಆಸೀಸನಟ್ಠೇನ ಚ ಚಿತ್ತಿಸ್ಸರಿಯಟ್ಠೇನ ಚ ನಾಥೋ. ವೇನೇಯ್ಯನ್ತಿ ವಿನೇತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ವೇನೇಯ್ಯಂ. ಜಿನೋತಿ ಪಞ್ಚಮಾರಾನಂ ಜಿತಟ್ಠೇನ ಜಿನೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ನಾಥೋ ವೇನೇಯ್ಯಂ ವಿನೇನ್ತೋ ಜಿನೋ ಉಭತೋವಿಭಙ್ಗಖನ್ಧಕಪರಿವಾರವಿಭತ್ತಿದೇಸನಂ ಯಂ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಆಹಾತಿ.

ಸಮಧಿಕಸತ್ತವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತೇನಾತಿ ಸಹ ಅಧಿಕೇನ ಸತ್ತಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣೇನ ಚ ವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣೇನ ಚ ಗನ್ಥೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ವಿನಯಪಿಟಕಸ್ಸ. ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಪಸಾದಂ ವಹಿಕಾ, ಜನಿಕಾ ವಾ. ತತ್ರಾಯಂ ಯೋಜನಾ – ತಸ್ಸ ಸಮಧಿಕಸತ್ತವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತೇನ ಗನ್ಥೇನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮ ಸಂವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾತಿ.

ತತ್ರಿದನ್ತಿ ತತ್ರ ಇದಂ. ‘‘ತತ್ರಾ’’ತಿ ಪದಂ ಪುರಿಮವಚನಾಪೇಕ್ಖಂ. ತತ್ರ ‘‘ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ವಚನೇತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕತ್ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪಚ್ಚತ್ತತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ ಹೋತಿ ‘‘ಇದಮ್ಪಿ ಸೀಲಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೯೪ ಆದಯೋ) ವಿಯ, ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾತತ್ರ ‘‘ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ವಚನೇ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ಇದಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಅಯಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಆಚರಿಯಪರಂಪರತೋತಿಆದೀಸು ಗಾಥಾಸು ವುತ್ತಂ ನವವಿಧಂ ವಿಸೇಸನಪದಂ ‘‘ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಸಮ್ಪಸ್ಸತನ್ತಿ ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ವಿಞ್ಞೂನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯತೋತಿ ಯಸ್ಮಾ, ನ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಂವಣ್ಣನಾಯಂ. ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾತ್ವೇವಾತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ಇತಿ ಏವ ನಾಮ. ವಿನಯಸ್ಸಾತಿ ವಿನಯಪಿಟಕಸ್ಸ. ವಿನೇಯ್ಯದಮನಕುಸಲೇನಾತಿ ವಿನೇಯ್ಯಾನಂ ದಮನೇ ಛೇಕೇನ. ಲೋಕನಾಥೇನಾತಿ ಲೋಕಾನಂ ನಾಥೇನ. ಲೋಕಮನುಕಮ್ಪಮಾನೇನಾತಿ ಲೋಕಂ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೇನ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ಆಚರಿಯಪರಂಪರತೋ…ಪೇ… ವಿಭಙ್ಗನಯಭೇದದಸ್ಸನತೋ ಸಮ್ಪಸ್ಸತಂ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪಾಸಾದಿಕಂ ಯತೋ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿನೇಯ್ಯದಮನಕುಸಲೇನ ಲೋಕನಾಥೇನ ಲೋಕಮನುಕಮ್ಪಮಾನೇನ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಸ್ಸ ವಿನಯಸ್ಸ ಅಯಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾತ್ವೇವ ಸಂವಣ್ಣನಾ ಪವತ್ತಾತಿ.

ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಇಮಾ ಸೀಹಳಟ್ಠಕಥಾಯೋ ಸುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಬುದ್ಧಮಿತ್ತೋ…ಪೇ… ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ. ‘‘ಬುದ್ಧಮಿತ್ತೋ’’ತಿ ನಾಮೇನ ವಿಸ್ಸುತಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ ವಿನಯಞ್ಞುಸ್ಸ ಧೀರಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಸುತ್ವಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಆರದ್ಧಾ’’ತಿ ಪದೇ ಪುಬ್ಬಕಾಲಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ.

ಮಹಾಮೇಘವನುಯ್ಯಾನೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಸತ್ಥು ಮಹಾಬೋಧಿವಿಭೂಸಿತೋ ಯೋ ಮಹಾವಿಹಾರೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ತಸ್ಸ ಮಹಾವಿಹಾರಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೇ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಪಧಾನಘರಂ ಪಧಾನಘರನಾಮಕಂ ಉತ್ತಮಂ ಸುಚಿಚಾರಿತ್ತಸೀಲೇನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸೇವಿತಂ ಯಂ ಪರಿವೇಣಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಕಾರಯೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕೋನಾಮೋ ಕಾರಯೀತಿ ಆಹ ‘‘ಉಳಾರಕುಲಸಮ್ಭೂತೋ…ಪೇ… ವಿಸ್ಸುತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಉಳಾರಕುಲಸಮ್ಭೂತೋ ಸಙ್ಘುಪಟ್ಠಾಯಕೋ ಸದಾ ಅನಾಕುಲಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ರತನತ್ತಯೇ ಪಸನ್ನೋ ‘‘ಮಹಾನಿಗಮಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕಾರಯೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕಂ ಕಾರಯೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚಾರು…ಪೇ… ಸಮ್ಪನ್ನಸಲಿಲಾಸಯ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಚಾರುಪಾಕಾರಸಂಚಿತಂ ಸೋಭೇನ ಪಾಕಾರೇನ ಸುಟ್ಠು ಚಿತಂ ಚಿನಿತಂ ಮನೋರಮಂ ಸೀತಚ್ಛಾಯತರೂಪೇತಂ ಸೀತಚ್ಛಾಯೇನ ರುಕ್ಖೇನ ಉಪೇತಂ ಸಮ್ಪನ್ನಸಲಿಲಾಸಯಂ ಮಧುರಜಲಾಧಾರಂ ಯಂ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರಯೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಹಾನಿಗಮಸಾಮಿನೋ ತತ್ರ ಪಾಸಾದೇ ವಸತಾಮಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಕೀದಿಸಾ ಕಾ ಆರದ್ಧಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸುಚಿಸೀಲಸಮಾಚಾರಂ…ಪೇ… ವಿನಯವಣ್ಣನಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಸುಚಿಸೀಲಸಮಾಚಾರಂ ಬುದ್ಧಸಿರಿವ್ಹಯಂ ಥೇರಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಇದ್ಧಾ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯಾದೀಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಯಾ ವಿನಯವಣ್ಣನಾ ಆರದ್ಧಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕಿಂನಾಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಕತಮೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಆರದ್ಧಾ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾಲಯನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಸಕಲಂ ಲಙ್ಕಾದೀಪಂ ನಿರಬ್ಬುದಂ ಕತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾಲಯನ್ತಸ್ಸ ಸಿರಿನಿವಾಸಸ್ಸ ಸಿರಿಪಾಲಯಸಸ್ಸಿನೋ ರಞ್ಞೋ ಜಯಸಂವಚ್ಛರೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮವೀಸತಿಮೇ ಖೇಮೇ ಜಯಸಂವಚ್ಛರೇ ಅಯಂ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾ ಆರದ್ಧಾ, ಏಕವೀಸಮ್ಹಿ ರಞ್ಞೋ ಏಕವೀಸತಿಮೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಸತಿ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಯಥಾ ಅತ್ತನೋ ಸಂವಣ್ಣನಾ ನಿರುಪದ್ದವಾ ಸೀಘಂ ನಿಟ್ಠಂ ಉಪಗತಾ, ಏವಂ ಲೋಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಾ ಸೀಘಂ ಗಚ್ಛನ್ತೂತಿ ಆಸೀಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪದ್ದವಾಕುಲೇ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಉಪದ್ದವಾಕುಲೇ ಉಪದ್ದವೇಹಿ ಆಕುಲೇ ಲೋಕೇ ಸತ್ತಲೋಕೇ ನಿರುಪದ್ದವತೋ ಉಪದ್ದವವಿರಹತೋ ಯಥಾ ಅಯಂ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾ ಏಕಸಂವಚ್ಛರೇನೇವ ನಿಟ್ಠಂ ಉಪಾಗತಾ, ಏವಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಾ ಅತ್ಥಾ ನಿರುಪದ್ದವಾ ಸೀಘಂ ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛನ್ತೂತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅತ್ತನಾ ಸಮಾಚಿತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಇಚ್ಛಿತತ್ಥೇ ಪರಿಣಾಮನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚಿರಟ್ಠಿತತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಿರಟ್ಠಿತತ್ಥಂ ಇಮಂ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮಬಹುಮಾನೇನ ಮಯಾ ಯಞ್ಚ ಪುಞ್ಞಂ ಸಮಾಚಿತಂ, ಸಬ್ಬಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಾಣಿನೋ ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮರಸಸೇವಿನೋ ಭವನ್ತು.

ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠತು, ದೇವೋ ಕಾಲೇ ವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸನ್ತೋ ಚಿರಂ ಪಜಂ ಸತ್ತಸಮೂಹಂ ತಪ್ಪೇತು. ರಾಜಾ ಧಮ್ಮೇನ ಮೇದನಿಂ ರಕ್ಖತೂತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತಿಸದ್ದೋ ಪರಿಸಮಾಪನತ್ಥೋ. ಇತಿ ಪರಿನಿಟ್ಠಂ ಸುಟ್ಠು ಆಪನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸದ್ಧಾ ಚ ಬುದ್ಧಿ ಚ ವೀರಿಯಞ್ಚ ಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಾನಿ, ವಿಸುದ್ಧಾನಿ ಚ ತಾನಿ ಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಾನಿ ಚೇತಿ ವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಾನಿ, ಪರಮಾನಿ ಚ ತಾನಿ ವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಾನಿ ಚೇತಿ ಪರಮವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಾನಿ, ತೇಹಿ ಪರಿಮಣ್ಡಿತೋ ಪರಮವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ, ತೇನ, ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೀಲಞ್ಚ ಆಚಾರೋ ಚ ಅಜ್ಜವಞ್ಚ ಮದ್ದವಞ್ಚ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾನಿ, ತಾನಿ ಆದೀನಿ ಯೇಸಂ ತೇತಿ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಯೋ, ಆದಿಸದ್ದೇನ ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ತೇಯೇವ ಗುಣಾತಿ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಿಗುಣಾ, ತೇಸಂ ಸಮುದಯೋತಿ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಿಗುಣಸಮುದಯೋ, ತೇನ ಸಮುದಿತೋ ಸುಟ್ಠು ಪಾಕಟೋತಿ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಿಗುಣಸಮುದಯಸಮುದಿತೋ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸಕಸಮಯೋ ಚ ಸಮಯನ್ತರೋ ಚ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಾ, ತೇಯೇವ ಪನ ಗಹನಸದಿಸತ್ತಾ ಗಹನನ್ತಿ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಗಹನಂ, ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝೋಗಾಹಣಂ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಗಹನಜ್ಝೋಗಾಹಣಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮತ್ಥೋ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಗಹನಜ್ಝೋಗಾಹಣಸಮತ್ಥೋ. ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಸೇಸೇನ ಅಞ್ಜತಿ ಪಾಕಟಂ ಕರೋತೀತಿ ವಿಯತ್ತೋ, ಪುಗ್ಗಲೋ, ವಿಯತ್ತಸ್ಸ ಇದಂ ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ, ಸತಿ. ಪಞ್ಞಾ ಚ ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಞ್ಚ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ, ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ತೀಣಿ ಪಿಟಕಾನೀತಿ ತಿಪಿಟಕಂ, ತಮೇವ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಪರಿಯತ್ತೀತಿ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಪಭೇದೋ ಏತ್ಥ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇತಿ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಪಭೇದಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಸಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಾತಿ ಸಾಟ್ಠಕಥಂ, ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸತ್ಥುನೋ ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿಪತ್ತಿಪಟಿವೇಧವಸೇನ ತಿವಿಧಂ ಸಾಸನಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ, ಬ್ಯಾಸೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಹತ’’ಇತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಅಪ್ಪಟಿಹತಂ ಞಾಣಂ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಂ, ಇದಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಕಾಲೇ ಥೇರಸ್ಸ ಪಟಿವೇಧಞಾಣಾಭಾವತೋ ಸುತಮಯಚಿನ್ತಾಮಯಞಾಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಸ್ಸ ಪಭಾವೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಪಭಾವೋ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಹನ್ತಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಮೇತಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ, ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾನಿರುತ್ತಿಆದೀಹಿ ಛಳಙ್ಗೇ ಮಹನ್ತವೇಯ್ಯಾಕರಣೇ ಥೇರಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಪಭಾವತಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತೇನ ಮಹಾವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕರಣಂ ವುಚ್ಚತಿ ಠಾನಂ ಕರಿಯತಿ ಉಚ್ಚಾರಿಯತಿ ಏತ್ಥ, ಏತೇನಾತಿ ವಾ ವಚನತ್ಥೇನ, ಕರಣಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿ, ತಾಯ ಜನಿತಂ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಂ. ಸುಖೇನ ಥೇರಮುಖತೋ ವಿನಿಗ್ಗತಂ ಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಂ, ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತೇನ ಹೇತುಭೂತೇನ ಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಂ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಂ. ಮಧುರವಚನಞ್ಚ ಉದಾರವಚನಞ್ಚ ಮಧುರೋದಾರವಚನಂ, ಪುಬ್ಬಪದೇ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೋ, ಇಮಿನಾ ಕೇಟುಭಪಕರಣೇ (ಸುಬೋಧಾಲಂಕಾರೇ ೧೨೭-೧೪೨ ಗಾಥಾಸು) ವುತ್ತೇಸು ದಸಸು ಸದ್ದಗುಣೇಸು ಮಧುರತಾಗುಣೇನ ಚ ಉದಾರತಾಗುಣೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಞ್ಚ ತಂ ಮಧುರೋದಾರವಚನಞ್ಚೇತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಂ. ಅಥ ವಾ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಞ್ಚ ತಂ ಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಞ್ಚೇತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಂ. ಏಲಂ ವುಚ್ಚತಿ ದುರುತ್ತದೋಸೋ, ನತ್ಥಿ ಏಲಮೇತಸ್ಸಾತಿ ನೇಲಾ, ಸೋಯೇವ ವಣ್ಣೋ ನೇಲವಣ್ಣೋ, ತೇನ ಯುತ್ತಂ ನೇಲವಣ್ಣಯುತ್ತಂ, ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಂ ನೇಲವಣ್ಣಯುತ್ತಮೇತಸ್ಸಾತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನನೇಲವಣ್ಣಯುತ್ತೋ, ಥೇರೋ. ವಿಸೇಸನಪರಪದಸಮಾಸೋ, ನೇಲವಣ್ಣಯುತ್ತಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿ ಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನೋತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯುತ್ತಞ್ಚ ಪರಿಸಾಯ ಸೋತೇನ ಅನುರೂಪತ್ತಾ, ಮುತ್ತಞ್ಚ ಪರಿಸಾಯ ವಿಸಾರದತ್ತಾತಿ ಯುತ್ತಮುತ್ತಂ, ವಚನಂ, ತಂ ವದತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಮುತ್ತವಾದೀ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕಮ್ಮಸಸ್ಸತಉಚ್ಛೇದಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನಾದಿವಸೇನ ನಾನಾ ವಾದಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ವಾದಿನೋ, ನಾನಾವಾದಾ ಜನಾ, ವಾದೀನಂ, ವಾದೀಸು ವಾ ವರೋ ಕಮ್ಮಕಿರಿಯವಾದತ್ತಾತಿ ವಾದಿವರೋ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾಳಿಯಾ ಅತ್ಥಂ ವಣ್ಣೇತುಂ ಸಮತ್ಥತ್ತಾ ಮಹನ್ತೋ ಕವಿ ಮಹಾಕವಿ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತಿಪಟಿಭಾನವಸೇನ ಪಭಿನ್ನಾಯ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯ ಪರಿವಾರಿತೋತಿ ಪಭಿನ್ನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪರಿವಾರೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ, ತಾ ಆದಯೋ ಯೇಸಂ ತೇತಿ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಯೋ, ಆದಿಸದ್ದೇನ ತೇವಿಜ್ಜಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಯೋ ಪಭೇದಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಿಪ್ಪಭೇದೋ, ಸೋಯೇವ ಗುಣೋ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಿಪ್ಪಭೇದಗುಣೋ, ತೇನ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಿಪ್ಪಭೇದಗುಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಾನಂ ಝಾನಲಾಭಿಆದೀನಂ ಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೋ, ಅಥ ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮತೋ ಉತ್ತರೀತಿ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೋ, ಝಾನಾದಿಧಮ್ಮೋ, ತಸ್ಮಿಂ, ‘‘ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತ’’ ಇತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಬುದ್ಧಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಬುದ್ಧಿನೋ, ತೇಸಂ ಥೇರಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಥೇರಾನಂ ವಂಸೇ ಪಕಾರೇನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ, ಪದೀಪೋ ವಿಯಾತಿ ವಾ ಥೇರವಂಸಪ್ಪದೀಪಾ, ತೇಸಂ. ಥಿರೋ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾತೋ ಗುಣೋ ಏತೇಸಮತ್ಥೀತಿ ಥೇರಾ, ತೇಸಂ, ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರಭೂತೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಹಾವಿಹಾರೇ ವಸನಸೀಲಾ ವಸನಧಮ್ಮಾ, ವಸನೇ ಸಾಧುಕಾರೀತಿ ವಾ ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸಿನೋ, ತೇಸಂ, ಥೇರಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಂಸೇ ಅಲಙ್ಕಾರೋ, ವಂಸಸ್ಸ ವಾತಿ ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರೋ, ಸೋ ಹುತ್ವಾ ಭೂತೋ, ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರಭಾವಂ ವಾ ಪತ್ತೋತಿ ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರಭೂತೋ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ವಿಪುಲಾ ಚ ಸಾ ವಿಸುದ್ಧಾ ಚೇತಿ ವಿಪುಲವಿಸುದ್ಧಾ, ವಿಸೇಸನೋಭಯಪದೋ, ವಿಪುಲವಿಸುದ್ಧಾ ಬುದ್ಧಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ವಿಪುಲವಿಸುದ್ಧಬುದ್ಧಿ, ತೇನ ಥೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಾಮಮೇವ ನಾಮಧೇಯ್ಯಂ, ಗಹಿತಂ ನಾಮಧೇಯ್ಯಮೇತಸ್ಸಾತಿ ಗಹಿತನಾಮಧೇಯ್ಯೋ, ತೇನ ಥೇರೇನ ಕತಾ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ನಾಮ ಅಯಂ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾ ತಿಟ್ಠತೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ನಾಮಮ್ಪಿ ಯಾವ ಲೋಕಮ್ಹಿ ಪವತ್ತತಿ, ತಾವ ಲೋಕನಿತ್ಥರಣೇಸೀನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಾಯ ನಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ತಿಟ್ಠತೂತಿ ಯೋಜನಾ.

ಇತಿ ನಿಗಮನಸ್ಸ ಅತ್ಥಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ –

ರತನಪುಣ್ಣನಾಮಸ್ಸ, ಪುರಸ್ಸ ರಾಜಧಾನಿಯಾ;

ದಕ್ಖಿಣೇ ಮುನಿರೂಪಸ್ಸ, ಈಸಂಪಾಚೀನನಿಸ್ಸಿತೇ.

ಯೋ ವಿಹಾರೋ ಸಪಾಸಾದೋ, ಕಾರಿತೋ ರಾಜದೇವಿಯಾ;

ಯಾ ವಸತಾ ಮಯಾ ತತ್ರ, ಕತಾ ಪಾಚಿತ್ಯಾದಿಯೋಜನಾ.

ಮಾಪಿತರತ್ನಪುಣ್ಣಸ್ಸ, ಸತ್ತರಸೇವ ರಾಜಿನೋ;

ಜಯವಸ್ಸೇಟ್ಠಾರಸಮ್ಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತೇಯಂ ಸುನಿಟ್ಠಿತಾ.

‘‘ರತನಪುಣ್ಣಾ’’ತಿವ್ಹಯಸ್ಸ ರಾಜಧಾನೀನಗರಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಸ್ಮಿಂ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಪಞ್ಚಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣೇ ಠಾನೇ ದ್ವೀಹಿ ಮಹಾತಳಾಕೇಹಿ ಸುಸೋಭಿತಸ್ಸ ಮಿಧಿಲನಾಮನಗರಸ್ಸ ಪುರತ್ಥಿಮಸ್ಮಿಂ ದಿಸಾಭಾಗೇ ದಿಯಡ್ಢಗಾವುತಪ್ಪಮಾಣೇ ಠಾನೇ ಅನೇಕತಾಲಪನ್ತೀಹಿ ಸುಸೋಭಿತೋ ಚತುನ್ನಂ ಕುಲಾನಂ ರಮಣೀಯಭೂತೋ ‘‘ಕಫ್ರೂ’’ ಇತಿ ವೋಹರಿತೋ ಯೋ ಸೋ ಮಹಾಗಾಮೋ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ತತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಜಾತೇನ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ಪಸಂಸಿತೇನ ‘‘ಜಾಗರೋ’’ತಿ ಗರೂಹಿ ಗಹಿತನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ರಾಜೂಹಿ ರಾಜಮುದ್ದಿನಾ ಲಞ್ಛಿತೇನ ಮೇ ಕತಾಯಂ ಪಾಚಿತ್ಯಾದಿವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಜಿನಚಕ್ಕೇ ತೇರಸಾಧಿಕಚತುವಸ್ಸಸತಾಧಿಕಂ ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಂ, ಸಕ್ಕರಾಜೇ ಪನ ಏಕತಿಂಸಾಧಿಕದ್ವಿವಸ್ಸಸತಾಧಿಕಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಿಮ್ಹಾನೇ ಜೇಟ್ಠಮಾಸೇ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮೇ ಸುಕ್ಕವಾರೇ ನಿಟ್ಠಂ ಪತ್ತಾ ಅನಾಯಾಸೇನಾತಿ.

ಯೋಜನಾಯ ಇಮಿಸ್ಸಾಹಂ, ರಚನಸ್ಸಾನುಭಾವತೋ;

ಭವೇಯ್ಯಾನೇಕಜಾತೀಸು, ಪಿಟಕತ್ತಯಧಾರಕೋ.

ಕುಸಲೋ ಚುಭಯತ್ಥೇಸು, ಪರಿಸಾಸು ವಿಸಾರದೋ;

ಸಮಿಜ್ಝನ್ತು ಸುಸಙ್ಕಪ್ಪಾ, ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಸಬ್ಬಪಾಣಿನಂ.

ವಪ್ಪಾದಿಮನತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಸಮ್ಮಾ ದೇವೋ ಪವಸ್ಸತು;

ಅತ್ತಜಮಿವ ರಕ್ಖನ್ತು, ರಾಜಾನೋ ಚಾಪಿ ಮೇದಿನಿನ್ತಿ.

ಇತಿ ಭದನ್ತಜಾಗರತ್ಥೇರೇನ ಕತಾ

ಪಾಚಿತ್ಯಾದಿವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.