ಅಪರದುತಿಯಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕಂ

(೧) ಕಾಯಿಕಾದಿಆಪತ್ತಿವಣ್ಣನಾ

೪೭೪. ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಕಾಯಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ನಾಮ ಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತರಪೇಯ್ಯಾಲೇ’’ತಿಆದಿ. ಅನ್ತರಪೇಯ್ಯಾಲೇ ವುತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಸಮುಟ್ಠಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾಯೇ ಸಮುಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಕಾಯಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತರಪೇಯ್ಯಾಲೇ ವುತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಏತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಞ್ಚ ಸಂಸಗ್ಗಪಚ್ಚಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

‘‘ಏಕರತ್ತ’’ಇತಿಆದಿನಾ ಅರುಣುಗ್ಗೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಏತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ದ್ವೇ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ಸಂವಣ್ಣೇತಬ್ಬೇನ ‘‘ಏಕಾದಸ ಯಾವತತಿಯಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ಸಂವಣ್ಣನಾಯ ವಿರುದ್ಧಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತ್ಥಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕೇನ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಹೋತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋ ನಾಮ ಕೋ, ಸಬ್ಬಾನಿ ನಾಮ ಕಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ನಿದಾನುದ್ದೇಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಞ್ಚ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಾನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಸಬ್ಬಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಙ್ಗಹ ಸದ್ದೇನ ಕಮ್ಮಛಟ್ಠೀಸಮಾಸೋ.

‘‘ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದ್ವೇ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಚ್ಛಾದನಾತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

‘‘ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಗಾಮನ್ತರೇ ಚತಸ್ಸೋತಿ ಏತ್ಥ ಚತಸ್ಸನ್ನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುನ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಚೇತಸ್ಸಾ ನದಿಪಾರಪಚ್ಚಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಚತಸ್ಸನ್ನಮೇವ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಚೀವರದಾನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಭಾವೇನ ಸದಿಸತ್ತಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾವಿಸೇಸೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

(೨) ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೭೫. ಏಕೇತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥಸದ್ದೋ ಸಾಸನವಿಸಯೋ.

ಏಕಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಬಹುಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಪನ ಪಗೇವಾತಿ ಚ ಆಪತ್ತಿ ಪನ ಪಗೇವಾತಿ ಚ ಆಪತ್ತೀಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಚ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

‘‘ಸಕಲೇಪಿ ವಿನಯೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದ್ವೇತ್ಥಾತಿ ಪಾಠೇ ಏತ್ಥಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಭಿನ್ನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ. ಅಞ್ಞಥಾ ಪನ ಕಿತ್ತಕಾ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಇತರಥಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಇತರಥಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಪಕಾರೇನ. ಕಮ್ಮಞ್ಚಾತಿ ಕಮ್ಮಞತ್ತಿ ಚ. ಕಮ್ಮಪಾದಿಕಾ ಚಾತಿ ಕಮ್ಮಪಾದಞತ್ತಿ ಚ. ನವಸು ಠಾನೇಸೂತಿ ಓಸಾರಣಾದೀಸು ನವಸು ಠಾನೇಸು. ದ್ವೀಸೂತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯ, ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮೇಸು.

ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ, ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾಯ ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ಇತಿ ಇಮೇ ತಯೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಾರಣಭೂತೇನಾತಿ ಹೇತುಭೂತೇನ, ‘‘ಕರಣಭೂತೇನಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸಾಧಕತಮಸತ್ತಿಭೂತೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತೇಸನ್ತಿ ಅದ್ಧಾನಹೀನಾದೀನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಪಾಠೇ, ಏತೇಸು ಅಙ್ಗಹೀನಾದೀಸು ವಾ. ಯೋತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ. ಅಪರಿಪೂರೋ ನ ಯಾಚತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಾತುಘಾತಕಾದಯೋ ಕರಣದುಕ್ಕಟಕಾ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಞತ್ತಿಕಪ್ಪನಾದೀಸು. ಞತ್ತಿಕಪ್ಪನಾತಿ ಞತ್ತಿವಿಧಿ. ವಿಪ್ಪಕತಪಚ್ಚತ್ತನ್ತಿ ವಿಪ್ಪಕತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ. ಅತೀತಕರಣನ್ತಿ ಅತೀತಸ್ಸ ಕರಣಂ. ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವತ್ಥುಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತಯೋ ಕಮ್ಮಾನ ಸಙ್ಗಹಾತಿ ಏತ್ಥ ಛನ್ದಭೇದರಕ್ಖನತ್ಥಾಯ ನಕಾರೇ ನಿಗ್ಗಹಿತಲೋಪೋ. ನಾಸಿತಕಾತಿ ನಾಸೇತಬ್ಬಾ ಪುಗ್ಗಲಾ, ನಾಸಿತಬ್ಬಾತಿ ನಾಸಿತಾ, ನಾಸಿತಾ ಏವ ನಾಸಿತಕಾ. ತಿಣ್ಣಂ ಜನಾನನ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಜನಾನಂ ಏಕೂಪಜ್ಝಾಯೇನ ನಾನಾಚರಿಯೇನ ಹುತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕಾನುಸ್ಸಾವನಾತಿ ಏಕತೋ ಅನುಸ್ಸಾವನಾ.

ಪಾದೋ ನಾಮ ಕಹಾಪಣಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಭಾಗೋ. ಮಾಸಕೋ ನಾಮ ಪಾದಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಭಾಗೋ. ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ವನಪ್ಪತಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕಂ (ಪಾರಾ. ೧೧೦). ಅನೋದಿಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಮನುಸ್ಸೋ ಮರತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ನ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ. ತೇನಾತಿ ವಿಸೇನ.

ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕವಗ್ಗಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞಾಧಾರೋ. ದಸಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂತಿ ವಿಸೇಸಾಧಾರೋ. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಹಿಯೇವಾತಿ ದಸಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಮ್ಹಿಯೇವ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಚೀವರೇನಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

‘‘ಚತಸ್ಸೋ ಏವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತತ್ತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪರಿಮಾಣಾ ಯಾಸಂ ಆಪತ್ತೀನನ್ತಿ ತತ್ತಿಕಾ. ನಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ತತ್ತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ.

(೩) ಪಾಚಿತ್ತಿಯವಣ್ಣನಾ

೪೭೬. ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನೀತಿ ಸಬ್ಬಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ. ಇಮಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಚ್ಛಾ ಆಪನ್ನೋತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏಕಂ ಕಬಳನ್ತಿ ಏಕಂ ಆಲೋಪಂ, ತುಮ್ಹಮೂಲೇತಿ ತುಮ್ಹಂ ಸನ್ತಿಕೇ.

ಯಥಾವತ್ಥುಕನ್ತಿ ವತ್ಥುಅನುಲೋಮಂ, ಆಪತ್ತಿಯೋ ದೇಸಿತಾವ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕೋಕಾಲಿಕಾದೀನನ್ತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಕಟಮೋದಕತಿಸ್ಸಕಾದಯೋ (ಪಾರಾ. ೪೧೭) ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಚಣ್ಡಕಾಳಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಯುತ್ತವಾಚಾಪಚ್ಚಯಾತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಾದೀಹಿ ಪಕಾರೇನ ಯುತ್ತಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಚ್ಚಯಾ. ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ ಆಪಜ್ಜನಂ. ಅಥವಾ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಅಸ್ಸ ಭವತೀತಿ ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಇತೀತಿ ಇಮಾ ಛ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಭೋಜನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಮಾನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಥೇವಾತಿ ಯಥಾ ಖಾದನೇ, ತಥೇವ ಮಂಸಂ ಲಸುಣಂ ಅಜ್ಝೋಹರಮಾನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಚ ಪದಾನಿ ‘‘ಅಜ್ಝೋಹರಮಾನಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನೀತಿ ಪಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಠಾನಾನಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು. ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾದೀನಂ. ಪಞ್ಚನ್ನಮೇವಾತಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂಯೇವ. ವಿನಿಚ್ಛಯವೋಹಾರೋತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯವಚನಂ. ಇಮಿನಾ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಅಡ್ಡಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ಅಭಿಯುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

‘‘ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಜನ್ನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಪಞ್ಚಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋಭಣಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕತವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಅಬ್ಭುಣ್ಹಸೀಲೋತಿ ಅಭಿನವುಪ್ಪನ್ನಸೀಲೋ. ಅಬ್ಭುಣ್ಹಸೀಲೋ ನಾಮ ಅತ್ಥತೋ ಪಾಕತಿಕಸೀಲೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾಕತಿಕೋ’’ತಿ, ಪಕತಿಸೀಲೇನ ನಿಯುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ಕಾಯದ್ವಾರಸಮ್ಭವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾಯಿಕಾತಿ ಪದಸ್ಸ ತದ್ಧಿತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಚತುನ್ನಂ ದೇಸನಾಯ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದೇಸನಾಯಾ’’ತಿ ಪದಂ ಆದಿಪದಲೋಪನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾಯಾ’’ತಿ. ಸಾತಿ ಅಚ್ಚಯದೇಸನಾ. ಅಭಿನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಧನುನಾ ಮಾರೇನ್ತೀತಿ ಅಭಿಮಾರಾ.

ಛೇಜ್ಜಂ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಛೇಜ್ಜಂ ನಾಮ ಪಾರಾಜಿಕಾಪಜ್ಜನಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ವಿಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಇಮಾ ಪನ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ಪಾರಾಜಿಕಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪತ್ತಿಯೋ.

(೪) ಅವನ್ದನೀಯಪುಗ್ಗಲಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೭೭. ತೇಸನ್ತಿ ದಸನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ. ‘‘ಸದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಾಮೀಚೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಹತ್ಥೇ ಕರಣವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾಮೀಚೇನಾತಿ ಚ ಸಾಮೀಚಿನಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಸಾಮೀಚಂ ಕಮ್ಮಂ, ತೇನ ಸಾಮೀಚೇನ. ದಸ ಚೀವರಧಾರಣಾತಿ ಪದಸ್ಸ ಸಮಾಸಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದಸ ದಿವಸಾನಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಸ್ಸ ಧಾರಣಾ’’ತಿ.

ಕತಿಸತನ್ತಿಆದೀಸು ದ್ವೀಸು ಗಾಥಾಪಾದೇಸು ಚತೂಸು ವಿಭತ್ಯನ್ತಪದೇಸು ಪುರಿಮಂ ಪುರಿಮೇನ, ಪಚ್ಛಿಮಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮೇನ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕತಿಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾನಾ’’ತಿ. ಪಚ್ಛಿಮಗಾಥಾಯ ಪುಬ್ಬಡ್ಢೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಯಂ ಹೀತಿ ಅಯಂ ಏವ ವಕ್ಖಮಾನೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಗಾಥಾಯಂ. ಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖು, ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇತೀತಿ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ.

ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಚತುಕ್ಕೇಸು ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ ಕಮ್ಮದೋಸಾ ವುತ್ತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಕಮ್ಮಂ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಏತ್ಥಾತಿ ಛಸು ಕಮ್ಮೇಸು. ಏತದೇವಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಕಮ್ಮಮೇವ.

ಯಂ ದೇಸಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಂಸದ್ದೋ ವಚನವಿಪಲ್ಲಾಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾನಿ ದೇಸಿತಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ದೇಸಿತಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದೇಸಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಕಾರಸ್ಸ ಆಕಾರಾದೇಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪರಿಯನ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಭಾವರಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನತ್ಥಿ ಅನ್ತಂ ಪರಿಯನ್ತಮೇತಸ್ಸಾತಿ ಅನನ್ತನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಜಿತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕೇನ ಕಂ ಕಿನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಜಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಭಗವತಾ ಕಿಲೇಸಗಣಂ ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ’’ತಿ. ಕೇನ ಕಂ ಕಿನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಕಿಂ ಜಿತಂ ವಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ರಞ್ಞಾ ಸಪತ್ತಗಣಂ ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ವಿಯಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ರಞ್ಞಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ‘‘ಸಪತ್ತಗಣ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ‘‘ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕಿನ್ತಿ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ‘‘ರಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸಪತ್ತಗಣನ್ತಿ ವೇರಿಗಣಂ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ರಞ್ಞಾ ಸಪತ್ತಗಣಂ ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ರಾಜಭಾವಂ ಜಿತಂ ವಿಯ, ಭಗವತಾ ಕಿಲೇಸಗಣಂ ಅಭಿಮದ್ದಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಜಿತನ್ತಿ. ಸ್ವೇವಾತಿ ಭಗವಾ ಏವ. ‘‘ನಿಬ್ಬಿಕಾರತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಾದಿಸದ್ದೋ ನಿಬ್ಬಿಕಾರತ್ಥವಾಚಕೋ ಅನಿಪ್ಫನ್ನಪಾಟಿಪದಿಕೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ವಿವೇಕಪಞ್ಚಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾಯಚಿತ್ತಉಪಧಿವಸೇನ ವಿವೇಕತ್ತಯಮ್ಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ವಿವೇಕಭಾವೇನ ಸಮಾನತ್ತಾ. ತೇನ ಭಗವತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಯಾನಿ ಸತ್ತ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕೇತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಸತ್ತಸು ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು. ಏತ್ಥ ಪನಾತಿ ಸಮಥೇಸು ಪನ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸ್ಸ. ಅಟ್ಠಕಥಾಸೂತಿ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು. ಮಯಂ ಪನಾತಿ ಸಙ್ಗಹಕಾರಕಾ ಅಮ್ಹೇ ಪನ, ಬುದ್ಧಘೋಸನಾಮಕಾ ಮಯಂ ಪನಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ರೋಚಯಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಸ್ಸ ಕಿಮತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರೋಚೇಸೀತಿ ಆಹ ‘‘ವಿನಾತಿ ನಿಪಾತಸ್ಸ ಪಟಿಸೇಧನಮತ್ಥಮತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ವಿನಾತಿ ನಿಪಾತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಅತ್ಥಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪದೇ ವಾಚಕಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅತ್ತನೋ ಸಾಧ್ಯವಚನಂ ಬುದ್ಧವಚನಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಾಧಕವಚನೇನ ಸಾಧೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ಅಟ್ಠಾರಸ ಅಟ್ಠಕಾನೀತಿ ಅಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿಭೇದ, ಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿಭೇದ, ವೇಮತಿಕಭೇದೇಸು ತೀಸು ಏಕಮೇಕಂ ಮೂಲಂ ಕತ್ವಾ ತಯೋ ತಯೋ ಮೂಲಿಂ ಕತ್ವಾ ನವ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸು ಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿಭೇದೇಸು ಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿಭೇದಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಭೇದಕರವತ್ಥೂಸು ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಅಟ್ಠಕಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಛಊನದಿಯಡ್ಢಸತನ್ತಿ ಚತುಚತ್ತಾಲೀಸಾಧಿಕಂ ಸತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಏಕೇಕವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸಸು ಭೇದಕರವತ್ಥೂಸು ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ.

ಇತಿ ಗಾಥಾಸಙ್ಗಣಿಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.