೧. ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಕಥಾ

೧೮೬-೭. ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಛ ಮಾತಿಕಾಪದಾನೀತಿ ವಾಕ್ಯಮ್ಪಿ ಸಮಾಸೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ತತ್ಥ ಸಮಾಸೋ ಪನ ಅಸಮಾಹಾರದಿಗುಯೇವ. ‘‘ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ವುತ್ತೋ’’ತಿ ಪದೇ ಪುಬ್ಬಕಾಲಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ, ತುಲ್ಯತ್ಥೋ ವಾ. ವಿತ್ಥಾರೋತಿ ವಿಭಙ್ಗೋ. ತತ್ಥಾತಿ ವಿಭಙ್ಗೇ. ಸಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಜಾನಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿತೋಸೇತ್ವಾ ಜಾನಾಪೇತೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಸಂಪುಬ್ಬೋ ಞಾಧಾತು ಪರಿತೋಸನತ್ಥಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಅವಬೋಧನತ್ಥೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಾರಣಪತಿರೂಪಕಾನೀತಿ ಕಾರಣಸ್ಸ ಪಟಿಭಾಗಾನಿ. ನಿಜ್ಝಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಝೇಧಾತು ಓಲೋಕನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಓಲೋಕೇತೀ’’ತಿ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ, ಕರಿಯಮಾನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋತಿ ಧಮ್ಮವಾದೀ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ‘‘ಪುನಪ್ಪುನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನುಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದೋ ನ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪೇಕ್ಖತಿ ಅನುಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ಇಕ್ಖಧಾತು ‘‘ದಸ್ಸೇತಿ ಅನುದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ದಿಸಧಾತುಯಾ ಸದಿಸತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ದಸ್ಸೇತಿ…ಪೇ… ಪರಿಯಾಯವಚನಾನೀ’’ತಿ. ತೇಸಞ್ಞೇವಾತಿ ‘‘ಪೇಕ್ಖತಿ ಅನುಪೇಕ್ಖತೀ’’ತಿ ಪದಾನಞ್ಞೇವ. ಪರಿಯಾಯವಚನಾನೀತಿ ವೇವಚನಸದ್ದಾ ಅತ್ಥೇ ಪರಿಬ್ಯತ್ತಿಂ ಅಯನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಇಮೇಹೀತಿ ಪರಿಯಾಯಾನಿ, ತಾನಿಯೇವ ವಚನಾನಿ ಪರಿಯಾಯವಚನಾನಿ. ಸೋತಿ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ. ಮೋಹೇತ್ವಾತಿ ಧಮ್ಮವಾದೀಪುಗ್ಗಲಾದಿಂ ಮೋಹಾಪೇತ್ವಾ.

೧೮೮. ಧಮ್ಮವಾದೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಮೋಹೇತ್ವಾತಿ ಅಧಮ್ಮವಾದೀಪುಗ್ಗಲಾದಿಂ ಅಮೋಹಾಪೇತ್ವಾ, ಅವಿಪರೀತಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.