ಚೂಳವಗ್ಗಯೋಜನಾ
ಮಹಾವಗ್ಗಖನ್ಧಕಸ್ಸೇವಂ, ಕತ್ವಾನ ಯೋಜನಾನಯಂ;
ಅಧುನಾ ಚೂಳವಗ್ಗಸ್ಸ, ಕರಿಸ್ಸಂ ಯೋಜನಾನಯಂ.
೧. ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕಂ
೧. ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ
೧. ಚೂಳವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಚೂಳವಗ್ಗಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ’’ತಿ ಪದೇ ಅವಯವಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಾವಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕಾದಿತೋ, ಪಾರಿವಾಸಿಕ್ಖನ್ಧಕಾದೀನಂ ವಾ ಪಠಮಂ. ಚೇವಸದ್ದೋ ಚ ಚಸದ್ದೋ ಚ ‘‘ಪಣ್ಡುಕಲೋಹಿತಕಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದವಾಕ್ಯಂ ದೀಪೇನ್ತಿ. ನಿಸ್ಸಯಾನಂ ನಾಮಂ ನಿಸ್ಸಿತೇಸು ಉಪಚಾರವಸೇನ ತೇಸಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾಪಿ ಪಣ್ಡುಕಲೋಹಿತಕನಾಮಾಯೇವ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತೇಸಂ ನಿಸ್ಸಿತಕಾಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಉಪಚಾರತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ‘‘ಸುಟ್ಠು ಬಲವ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಬಲವಾಬಲವನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸದ್ದಾನಂ ಪರಿಯಾಯಭಾವೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅತಿಸಯತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಬಲವಬಲವ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ವಾಚಾಸಿಲಿಟ್ಠವಸೇನ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಪಟಿವದಥಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಕಥೇಥ. ಇಮಿನಾ ಪಟಿಮನ್ತೇಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಮನ್ತಧಾತುಯಾ ಗುತ್ತಭಾಸನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತ್ಥೇಸು ಕರಣಭಾಸನಕಿಚ್ಚೇಸು ಅಲಂ ಸಮತ್ಥಾತಿ ಅಲಮತ್ಥಾ, ತೇಸಂ ವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಅಲಮತ್ಥತರಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮತ್ಥತರಾ’’ತಿ.
ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮದ್ವಾದಸಕಕಥಾ
೪. ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕತನ್ತಿಆದೀಸು ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಮ್ಮುಖೇಹಿ ವಿರಹಿತಾ ಅಸಮ್ಮುಖಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಙ್ಘಧಮ್ಮವಿನಯಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖಾನಂ ವಿನಾ ಕತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸಾಕಾರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಚುದಿತಕಸ್ಸೇವ. ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಾರಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಾ…ಪೇ… ವಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮೇ. ನವ ಪದಾತಿ ನವಸು ಪದೇಸು, ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಚೇತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ಪುರಿಮಕೇಸು ತೀಸು ತಿಕೇಸು ವುತ್ತೇಸು ನವಸು ಪದೇಸೂತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏಕೇಕ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಇಮೇಹೀತಿ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಪದೇಹಿ. ದ್ವಾದಸ ತಿಕಾತಿ ಪುರಿಮೇಹಿ ತೀಹಿ ತಿಕೇಹಿ ನವ ತಿಕೇ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇಸುಪೀತಿ ಪಟಿಸೇಧವಿರಹವಸೇನ ಸುಕ್ಕೇಸು ಪಕ್ಖೇಸುಪಿ.
೬. ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಗಿಹೀನಂ ಅನನುಲೋಮಿಕತಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಸಹಸೋಕಿತಾದೀಹೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಸಹನನ್ದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಹುತ್ವಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪಾಠತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ‘‘ನ ಸಮ್ಪಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಲಹೋ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ, ತಾವ ಅಟ್ಠಾರಸಸಮ್ಮಾವತ್ತನವತ್ತಾನಂ ಸಂವಣ್ಣನಾಪಾಠೋ ಲಿಖಿತೋ, ಸೋ ಪಾಠೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನ ಲಿಖಿತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಪಾಳಿಕ್ಕಮಾನುಪ್ಪತ್ತಾಭಾವತೋ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಮೇವ ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನವತ್ತಾನಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ, ಯಥಾವಚನಞ್ಚ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೭೬) ಸಂವಣ್ಣಿತತ್ಥಾ ಚ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಪಾಠೋ ನ ಪೋರಾಣಪಾಠೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಪಕ್ಖಿತ್ತಪಾಠೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.
ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕೇಕೇನಾಪೀತಿ ತೀಸು ಅಙ್ಗೇಸು ಏಕೇಕೇನಾಪಿ. ಇಮಿನಾ ಅವಯವವಾಕ್ಯನಿಬ್ಬತ್ತಿವಸೇನ ಕಮ್ಮಾರಹಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ನಿಯಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಸೇಸೇನ ಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕತ್ತಂ ಅಙ್ಗಂ ಇತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಆಕಾರವಾಚಕೋ ಇತಿಸದ್ದೋ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅನನ್ತರೇಪಿ. ತಜ್ಜೀಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ತಜ್ಜನೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ. ‘‘ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನಿಯಸ್ಸೀಯತಿ ಬಾಲೋ ಭಜಾಪೀಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ನಿಯಸ್ಸಂ, ದಿವಾದಿಗಣಿಕತ್ತಾ ಸಕಾರಸ್ಸ ದ್ವೇಭಾವೋ ಹೋತಿ ‘‘ನಸ್ಸಂ ವಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ, ನಿಯಸ್ಸಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ನಿಯಸ್ಸಕಮ್ಮಂ. ಗಾಮಾದಿತೋ ಪಬ್ಬಾಜಿಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ. ತೀಸೂತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕಕುಲದೂಸಕವಸೇನ ತಿವಿಧೇಸು ಅಙ್ಗೇಸು. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಙ್ಗೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯದಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಂ ಸತಿ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೪೦೦ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಂ ಇದಂ ವಚನಂ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಚನತ್ಥನಾನತ್ತತೋತಿ ವಚನಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಚ ನಾನಾಭಾವತೋ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನಸ್ಸ ಅಙ್ಗಸಮ್ಭವೋ ಅತ್ಥೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ. ಸಙ್ಘೇನ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಸನ್ನಿಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಸಮ್ಭವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದೀಸೂತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕಕುಲದೂಸಕಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಮ್ಮಾರಹನ್ತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ, ಕಮ್ಮೇ ವಾ ಅರಹಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ಪುಬ್ಬೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇನ. ಅಪರನ್ತಿ ಅಪರೇ ವುತ್ತಂ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕಂ. ಸಮೇತೀತಿ ಸಮಂ ಗಚ್ಛತಿ.
ತತ್ಥಾತಿ ಕಮ್ಮೇಸು, ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಅಙ್ಗೇಸು ವಾ, ಭಣ್ಡನಕಾರಕವಸೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥ ಖೋತಿ ತಥಾ ವುತ್ತಾಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕರೋನ್ತೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾವಾಚಕೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಫಲಜೋತಕೋ. ಭೂತೇನ ವತ್ಥುನಾತಿ ತಚ್ಛೇನ ವತ್ಥುನಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ. ಕಸ್ಮಾ ಬಾಲಸ್ಸ ಅಬ್ಯತ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಬಹುಲಸ್ಸ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದಮ್ಪೀತಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಮ್ಪಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಕಮ್ಮೇಸು.
ನಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಬ್ಬಅಟ್ಠಾರಸಕಾದಿಕಥಾ
೮. ಪನ್ನಲೋಮಾತಿ ಪತಿತಮಾನಲೋಮಾ. ಏತನ್ತಿ ವತ್ತಂ. ನೇತ್ಥಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಫುಟ್ಠಕ್ಖರಸಂಯೋಗೇ ಪರಸ್ಸ ತಕಾರಸ್ಸ ಥಕಾರೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ದುತಿಯಕ್ಖರೇನ ಪಾಠೋ ಯುತ್ತೋ. ಯೇನಾತಿ ವತ್ತೇನ. ನಿಸ್ಸಾರಣಾತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣತೋ. ದಸ ವಾ ದಿವಸಾನಿ, ಪಞ್ಚ ವಾ ದಿವಸಾನಿ ಪೂರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತ್ತಕೇನಾತಿ ಏತಪ್ಪಮಾಣೇನ ದಸಪಞ್ಚದಿವಸೇನ.
೨. ನಿಯಸ್ಸಕಮ್ಮಕಥಾ
೧೧. ಅಪಿಸ್ಸು ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕತಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಪಾತಾನಮನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ಇಧ ಅಪಿಸ್ಸುಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಚತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಪಕತಸದ್ದೋ ‘‘ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.ತತಿಯಸಙ್ಗೀತಿಕಥಾ; ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೪೩೮) ಅಭಿಭವನತ್ಥೋ, ಇಧ ಪನ ಬ್ಯಾವಟತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನಿಚ್ಚಂ ಬ್ಯಾವಟಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ.
೩. ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ
೨೭. ಏತ್ಥಾತಿ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕವತ್ಥುಮ್ಹಿ. ಕಾಯಿಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಯೇನ ಕೀಳತೀತಿ ಕಾಯಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಾಯಕೀಳಾ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಚಾಯ ಕೀಳತೀತಿ ವಾಚಸಿಕೋ, ಕಾಯಿಕೋ ಚ ವಾಚಸಿಕೋ ಚ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪಚ್ಛಿಮವಚನತ್ಥೋ ಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದೋ, ಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದೇಪಿ ಕತ್ಥಚಿ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಸದ್ದವಿದೂ ‘‘ಧಮ್ಮವಿನಯೋ’’ತಿಆದೀಸು (ವಿಭ. ಅಟ್ಠ. ೫೦೯) ವಿಯ. ಕಾಯದ್ವಾರಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವೀತಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಕಾಯಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಕಾಯೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವೀತಿಕ್ಕಮೇತೀತಿ ಕಾಯಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ. ‘‘ಉಪಹನನಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಹನನಂ ಉಪಘಾತಂ, ತಮೇವ ಉಪಘಾತಿಕನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ನಾಸನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಹನಧಾತುಯಾ ಹಿಂಸನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ತೇಲಪಚನಅರಿಟ್ಠಪಚನಾದೀನಿ ಕಾಯಿಕೋ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.
೪. ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ
೩೩. ಸುಧಮ್ಮವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಪಪುಬ್ಬೋ ಲೋಕಸದ್ದೋ ಆಪುಚ್ಛನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ’’ತಿ.
೩೪. ಕಿನ್ತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ. ವೋತಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ. ಗಹಪತೀತಿ ಆಲಪನಪದಂ. ಥೇರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಟಿಯತ್ತನ್ತಿ ಪಟಿಯಾದಿತಂ. ‘‘ಏತಂ ಅವೋಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತದವೋಚಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಗ್ಗಹಿತಾದೇಸಸನ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯದಿದನ್ತಿ ಸದ್ದೋ ‘‘ತಿಲಸಂಗುಳಿಕಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಯೋಜಿತತ್ತಾ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾ ಅಯ’’ನ್ತಿ. ತಿಲಸಕ್ಖಲಿಕಾತಿ ತಿಲೇನ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಸಕ್ಖಲಿಕಾ. ‘‘ಸಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉತ್ತರವಾಕ್ಯೇ ಯಂಸದ್ದಸ್ಸ ಪುಬ್ಬವಾಕ್ಯೇ ತಂಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕೋ ಪುರಿಸೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪೂವಿಯೋತಿ ಪೂವಂ, ಪೂವೇನ ವಾ ಕಯವಿಕ್ಕಯೋ. ತೇನಾತಿ ಕಾರಣೇನ. ನನ್ತಿ ಗಹಪತಿಂ. ಥೇರೋತಿ ಸುಧಮ್ಮತ್ಥೇರೋ. ಯದೇವ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಏವ ಯಂ ವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ತಿಲಸಂಗುಳಿಕಾವಚನ’’ನ್ತಿ. ಇದನ್ತಿ ಇಮಂ ಅತ್ಥಂ. ಸೋತಿ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕೋ. ಕಾಕವಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಕಾಕಸ್ಸ ವಸ್ಸಿತಂ, ನೇವ ಅಕಾಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಯಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ನೇವ ಭಿಕ್ಖುವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಗಿಹಿವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ಇತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ.
ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾದಿದ್ವಾದಸಕಕಥಾ
೩೯. ಪುರಿಮೇಹಿ ಕಮ್ಮೇಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಙ್ಗೇಸು. ಯಥಾ ಪರಿಸಕ್ಕಿಯಮಾನೇ ಗಿಹಿನೋ ಲಾಭಂ ನ ಲಭನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರಿಪುಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಧಾತು ಪರಕ್ಕಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಕ್ಕಮನ್ತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಅನತ್ಥಾದೀಸು. ಅತ್ಥಭಙ್ಗೋತಿ ಗಿಹೀನಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಭಙ್ಗೋ. ಅವಸನನ್ತಿ ಗಿಹೀನಂ ಅವಸನಂ. ಗಿಹೀನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಿಹೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ. ಯಥಾ ಕರಿಯಮಾನೇ ಸಚ್ಚೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕಙ್ಗೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನತ್ಥೋ, ತತೋ ಅಧಿಕೇಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮೇ. ಪಟಿಮುಖಂ ಅತ್ತನೋ ದೋಸಂ ಸರಾಪೇತಬ್ಬಂ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮಂ.
೫. ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ
೪೬. ಸಂಸಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಸಧಾತುಯಾ ಕಥನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆರೋಚೇಥಾ’’ತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಸಂಸಥ, ಕಥೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.
೫೦. ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ ಹೋತೀತಿಆದಿ ಕಾರಣೂಪಚಾರವಸೇನ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಭಣ್ಡನಾದಿಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದಿ ಕಾರಣಂ, ತೇನ ಆಪನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿ ಫಲಂ, ತಸ್ಸಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ.
೫೧. ಏತ್ಥಾತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸವತ್ತೇಸು. ಅನುದ್ಧಂಸೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಧಂಸಧಾತುಯಾ ಗತ್ಯತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಚೋದೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ‘‘ರಜೋನುದ್ಧಂಸತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಬು. ವಂ. ೨.೧೦೧) ಹಿ ಧಂಸಧಾತು ಗತ್ಯತ್ಥೇ ವತ್ತತಿ. ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸೋಯೇವ ಭಿಕ್ಖು ತೇಹೇವ ಭಿಕ್ಖೂಹೀತಿ ಅತ್ಥಂ ನಿವಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹೀ’’ತಿ. ನ ಗಿಹಿದ್ಧಜೋತಿ ಏತ್ಥ ಗಿಹೀನಂ ಧಜೋ ಗಿಹಿದ್ಧಜೋತಿ ವುತ್ತೇ ಓದಾತವತ್ಥಾದೀನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಓದಾತವತ್ಥಾನೀ’’ತಿಆದಿ. ನ ತಿತ್ಥಿಯಾದಿಪದತ್ತಯನ್ತಿ ‘‘ನ ತಿತ್ಥಿಯಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖುಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದಾನಂ ತಯಂ. ‘‘ನ ಅಪಸಾದೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಆಸಾದೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಆಪುಬ್ಬಸದಧಾತುಯಾ ಅಪಪುಬ್ಬಸದಧಾತುಯಾ ಸಮಾನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅನ್ತೋ ವಾ ಬಹಿ ವಾತಿ’’ ಏತ್ಥ ಕಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಾ ಬಹಿ ವಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಹಾರಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂವತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇನ.
೬೫. ತಸ್ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ. ಇಧಾತಿ ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಕತೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇ. ಆಪತ್ತಿಅದಸ್ಸನಾದೀಸು ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಖಿಪೀಯತಿ ಅಪನೀಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ.
ಇತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.
೨. ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕಂ
೧. ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಕಥಾ
೭೫. ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾತಿ ಪದಸ್ಸ ಪರಿವಾಸಂ ಪರಿವಸನ್ತೀತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿವಾಸಂ ಪರಿವಸನ್ತಾ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಪರಿವಾಸಂ ಪರಿವಸನ್ತಾ’’ತಿ ತದ್ಧಿತವಾಕ್ಯೇ. ತೇಸೂತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೇಸು ಪರಿವಾಸೇಸು. ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸೋತಿ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿವಾಸೋ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ ಪರಿವಾಸೋ, ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ವಾ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬೋ ಪರಿವಾಸೋ ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸೋ. ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಪರಿವಾಸೋ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೇ. ಯನ್ತಿ ವಚನಂ. ಅಯಂ ಪನಾತಿ ಅಯಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ಪನ. ಇಧಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ಸೇಸಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸತೋ ಸೇಸಾ. ತಯೋತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಾದಯೋ ತಯೋ, ದಾತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಆಪನ್ನಾ ಚೇವಾತಿ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾ ಚೇವ. ತೇಸೂತಿ ತಿವಿಧೇಸು ಪರಿವಾಸೇಸು. ಏತೇ ಪನಾತಿ ತಯೋ ಪನ. ಇಧಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ತಸ್ಮಾ. ಏತೇಸೂತಿ ತಿವಿಧೇಸು ಪರಿವಾಸೇಸು.
ಪಕತತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಪಕತತ್ತೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಾದೀನಮ್ಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಮಾನತ್ತಾರಹಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಅಬ್ಭಾನಾರಹಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಪಕತಿಪಕತತ್ತಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ತೇತಿ ಪಕತತ್ತಾ. ಯಂ ಅಭಿವಾದನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಾದಿಯನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಾದಿಯನಂ ನಾಮ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಭಿವಾದನಾದೀಸು, ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ. ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏತಂ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಸ್ಸ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಭಿವಾದನಾದೀನೀತಿ ಅಭಿವಾದನಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಾನಿ. ಬೀಜನವಾತದಾನಾದಿನೋತಿ ಬೀಜನಿಯಾ ಪಹರಿತೇನ ಪವತ್ತಸ್ಸ ವಾತಸ್ಸ ದಾನಾದಿನೋ. ಆಸನಾಭಿಹಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಭಿಹರಣಂ ಅಭಿಹಾರೋ, ಆಸನಸ್ಸ ಅಭಿಹಾರೋ ಆಸನಾಭಿಹಾರೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಸನಸ್ಸ ಅಭಿಹರಣ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಞಾಪನಮ್ಪಿ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಪಿತತ್ತಾ ಅಭಿಹಾರೋಯೇವ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಞ್ಞಾಪನಮೇವ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಪಾದಧೋವನಉದಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾದಸ್ಸ ಧೋವನಂ ಉದಕಂ ಪಾದೋದಕನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಾದಟ್ಠಪನಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾದಸ್ಸ ಠಪನಕಂ ಪೀಠಂ ಪಾದಪೀಠನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಾದಘಂಸನಂ ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾದಸ್ಸ ಘಂಸನಂ ಕಥಲಿಕಂ ಪಾದಕಥಲಿಕನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಮ್ಪಿ ಅಭಿವಾದನಾದಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾ. ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ. ಕುಲಪುತ್ತಾತಿ ಜಾತಿಕುಲಪುತ್ತಾ, ಆಚಾರಕುಲಪುತ್ತಾ ಚ. ಕರೋನ್ತಿ, ಆಪುಚ್ಛನ್ತಿಯೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಾರಿತಮ್ಪಿ ಅಸಾದಿಯನಂ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಾರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಮಿಥು ಯಥಾವುಡ್ಢನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮಿಥುಸದ್ದೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಯಾಯೋ, ಯಥಾಸದ್ದೋ ಯಂಸದ್ದಪರಿಯಾಯೋ, ವಿಚ್ಛತ್ಥೋ ಚಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಯೋ ಯೋ ವುಡ್ಢೋ’’ತಿ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಞ್ಹಿ ಮಿಥತಿ ಸಙ್ಗಮಂ ಕರೋತೀತಿ ಮಿಥೂತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನ ತೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ, ‘‘ಸಾದಿತು’’ನ್ತಿ ಪದೇ ಭಾವಕತ್ತಾ. ಸಾದಿತುಂ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
‘‘ವುಡ್ಢಪಟಿಪಾಟಿಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವುಡ್ಢಾನಂ ಪಟಿಪಾಟಿ ಯಥಾವುಡ್ಢನ್ತಿ ಚತುತ್ಥೀಅಬ್ಯಯೀಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುರಿಮಪದೇ ಪನ ಪಠಮಾಅಬ್ಯಯೀಭಾವೋ. ಪಾಳಿಯಾತಿ ಪನ್ತಿಯಾ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಙ್ಘನವಕಟ್ಠಾನೇ ಏವ. ಪವಾರಣಾಯಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಉಪೋಸಥೇಯೇವ, ಅಥ ಖೋ ಪವಾರಣಾಯಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಙ್ಘೇನ ಭಾಜಿಯಮಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಓಣೋಜನನ್ತಿ ಅವನುದತೇ ಓಣೋಜನಂ. ಅವಪುಬ್ಬೋ ನುದಧಾತು ನಕಾರಸ್ಸ ಣಕಾರಂ, ದಕಾರಸ್ಸ ಚ ಜಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಓಣೋಜನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನುದಧಾತು ಅಪನಯನತ್ಥೋ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀನೀತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ತಾನೀತಿ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀನಿ. ಹೇಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಹೇಟ್ಠಾ. ಗಾಹೇಥಾತಿ ನವಕತರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾಹಾಪೇಥ. ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಾತಿ ಭತ್ತಮೇವ ಪಚ್ಚಾಸಾ ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಾ, ಪಚ್ಚಾಸಾಭತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅವನುದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಓಣೋಜನನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಯೋಜನಾ. ತಾನೀತಿ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀನಿ. ಯದಿ ಪನ ನ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಚೇ ಸಙ್ಘತೋ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀತಿ ಸಚೇ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಓದಿಸ್ಸಾತಿ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ. ಸಙ್ಘನವಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ತಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಭತ್ತಗ್ಗೇತಿ ಭತ್ತಸ್ಸ ಗಹಣಟ್ಠಾನೇ. ಸೋತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ, ಮಾ ಕಿಲಮಿತ್ಥಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇದನ್ತಿ ಓಣೋಜನಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ, ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಆಗತಾಗತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚತುಸ್ಸಾಲಭತ್ತನ್ತಿ ಚತುಮುಖಾ ಸಾಲಾ ಚತುಸ್ಸಾಲಾ ಭೋಜನಸಾಲಾ, ತತ್ಥ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ದಿನ್ನಂ ಭತ್ತಂ ಚತುಸ್ಸಾಲಭತ್ತಂ. ಏತನ್ತಿ ಚತುಸ್ಸಾಲಭತ್ತಂ. ಪಾಳಿಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಳಿಯಾ. ಓಸಕ್ಕಿತ್ವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ. ಹತ್ಥಪಾಸೇತಿ ಭತ್ತದಾಯಕಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ. ಸೇನೋತಿ ಕುಲಲೋ. ‘‘ಆರಾಮಿಕಸಮಣುದ್ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಆಹರಾಪೇತು’’ನ್ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ಸಯಮೇವಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ಅನಾಣತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಯಮೇವ. ಮಹಾಪೇಳಭತ್ತೇಪೀತಿ ಮಹತಿಯಂ ಪೇಳಾಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಿನ್ನೇ ಭತ್ತೇಪಿ. ಯತ್ಥ ಪನಾತಿ ಪರಿವಿಸಟ್ಠಾನೇ ಪನ.
೭೬. ತತ್ರಾಯಂ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದಸ್ಸ ಅನಿಯಮನಿದ್ದೇಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇದಾನಿ ಯಾ ಅಯಂ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾ ವುತ್ತಾ’’ತಿ. ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ ಏತಾಯಾತಿ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾಯಂ. ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆಚರಿಯೇನ ಹುತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಸಾವನಮ್ಪಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದನಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಆಚರಿಯೇನ ಹುತ್ವಾಪಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ನ ಸಾವೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಅಸತೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾವಾಚಕೇ ಅಸತಿ. ನ ನಿಸ್ಸಯೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕಾನಮೇವ ನಿಸ್ಸಯೋ ನ ದಾತಬ್ಬೋ, ನ ದಿನ್ನನಿಸ್ಸಯಾನಮ್ಪೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ನಿಸ್ಸಯೋ ನ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿ, ಯೇಹಿಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಗಹಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಅಞ್ಞೋ ಸಾಮಣೇರೋತಿ ಪಕತತ್ತಕಾಲೇ ಉಪಜ್ಝಂ ದತ್ವಾ ಗಹಿತಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಸಾಮಣೇರೋ. ಆಧಿಪಚ್ಚಟ್ಠಾನಭೂತಾತಿ ಸಬ್ಬಸಮ್ಮುತೀನಂ ಅಧಿಪತಿಭಾವಸ್ಸ ಠಾನಭೂತಾ. ಪಟಿಬಲಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದಿತುಂ ಪಟಿಬಲಸ್ಸ. ಇಮಿನಾ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೇನ ಆಣತ್ತೋ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೋಪಿ ಗರುಧಮ್ಮೇಹಿ ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದಿತುಂ ಲಭತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಆಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವೋತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು. ವೋತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ದಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯಾತಿ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಆಪತ್ತಿಕಾರಣಾ. ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಾದಿಗರುಕಾಪತ್ತಿ ನಾಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವತ್ಥೂನಂ ಪಾಪಿಟ್ಠಭಾವಞ್ಚ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಭಾವಞ್ಚ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸತ್ತಸು ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಪಾಪಿಟ್ಠತರಾತಿ ದುಬ್ಭಾಸಿತಾಪತ್ತಿತೋ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಾ. ತಾಸನ್ತಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ಪುರಿಮಾನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ನಯೇನೇವ. ಭೇದೋತಿ ವತ್ಥೂನಂ ವಿಸೇಸೋ. ಏವಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವತ್ಥೂನಂ ಪಾಪಿಟ್ಠಪಾಪಿಟ್ಠತರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದವಸೇನ ತೇಸಂ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಉಭಯಮ್ಪೀತಿ ವತ್ಥುಆಪತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಉಭಯಮ್ಪಿ.
ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಾರಣಭೂತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕಾರಿಯಭೂತಾಯಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಂ ಉಪಚಾರವಸೇನ ಕಾರಿಯಭೂತಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಿವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಕಮ್ಮಸ್ಮಿಂ ಸತಿ, ಕಮ್ಮೇನ ವಾ ವಚಿತಬ್ಬಾತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಕಸಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಕಸಿಸಙ್ಖಾತಂ ಕಮ್ಮಂ. ಗೋರಕ್ಖಕಮ್ಮನ್ತಿ ಗೋರಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಂ ಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಕಮ್ಮಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಕಮ್ಮಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇತಿ ಕಮ್ಮಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ನ ಗರಹಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ವಚಿತಬ್ಬಂ ಅನೇನ ದೋಸೇನಾತಿ ವಚನೀಯಂ, ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ವಚನೀಯಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸವಚನೀಯಂ, ತಂ ನ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಲಿಬೋಧತ್ಥಾಯ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಯಾವ ನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಾವ ಇಮಮ್ಹಾ ಆವಾಸಾ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಮಾ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇತಿ ತುಯ್ಹಂ.
ಅನುವಾದೋತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸಾಸನವಸೇನ ಅಞ್ಞೇ ವದತೀತಿ ಅನುವಾದೋತಿ ವುತ್ತೇ ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನಂ ನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನಂ ಸರೂಪೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೇನ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ. ತನ್ತಿ ತವಂ. ನ ಚೋದೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಕೇನ ನ ಚೋದೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ವತ್ಥುನಾ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ’’ತಿ. ನ ಸಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ನ ಸರಾಪೇತಬ್ಬೋ. ನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಮ್ಪಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅತ್ತನಾ ಕಲಹವಸೇನ ನ ಸಮ್ಪಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಲಹೋ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ.
ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ಹೋನ್ತೇನಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರತೋ ಅಗನ್ತಬ್ಬೇ ಸಮಾನೇ ಕಿಂ ಪಚ್ಛತೋ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದ್ವಾದಸಹತ್ಥ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಆಸನಪರಿಯನ್ತೋತಿ ಆಸನಮೇವ ಪರಿಯನ್ತೋ ಲಾಮಕೋತಿ ಆಸನಪರಿಯನ್ತೋ, ತದತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಙ್ಘನವಕಾಸನಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಸ್ವಾಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಅಸ್ಸ. ಸೋತಿ ಆಸನಪರಿಯನ್ತೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ತತ್ಥಾತಿ ಆಸನಪರಿಯನ್ತೇ. ಅಯನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ, ನ ಲಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗಹಿತಾವಸೇಸಾತಿ ಗಹಿತಾಹಿ ಸೇಯ್ಯಾಹಿ ಅವಸೇಸಾ. ಮಙ್ಗುಲಗೂಥಭರಿತಾತಿ ಮಙ್ಗುಲಾನಂ ಗೂಥೇಹಿ ಪೂರಿತಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ರಜೇಹಿ ಹತಾ ನಾಸಿತಾ ಭೂಮಿ ಏತ್ಥಾತಿ ರಜೋಹತಭೂಮಿ. ಜತುಕಮೂಸಿಕಭರಿತಾತಿ ಜತೂಹಿ ಚ ಮೂಸಿಕಾಹಿ ಚ ಪೂರಿತಾ. ಪಣ್ಣಸಾಲಾತಿ ಪಣ್ಣೇಹಿ ಛಾದಿತಾ ಸಾಲಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ಆವಾಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತೇಹೀತಿ ಪಕತತ್ತೇಹಿ. ತೇಸೂತಿ ಆವಾಸೇಸು. ಯನ್ತಿ ಆವಾಸಂ. ಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಲಾಭಂ. ಏಕಪಸ್ಸೇತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಳಿಯಂ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಸ್ಸೇ.
ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ, ದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋ ಏವಾತಿ ಆಸನಾದಿಪರಿಯನ್ತೋ ಏವ. ಞಾತಿಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ನಿಮನ್ತಿತೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಂ ಕುಲಂ. ಸಂವಿಧಾಯಾತಿ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಕುಲಸ್ಸ, ಭವೇಯ್ಯ ವಾ.
ಹರಾಯಮಾನೇನಾತಿ ಲಜ್ಜಮಾನೇನ. ಯೇನಾಪೀತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನಪಿ. ಸಮಾದಿನ್ನನ್ತಿ ಆರಞ್ಞಿಕಧುತಙ್ಗಸಮಾದಿನ್ನಂ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಂ ನ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ, ತಥಾ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಧುತಙ್ಗಮ್ಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಯೋ ಪನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಪನ.
ಅನಾರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ಮೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಾರೋಚೇನ್ತೇ ಸತೀತಿ ವಾ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚಯಸದ್ದೋ ಕಾರಣತ್ಥೋ, ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಞ್ಚ ಕಾರಣತ್ಥೇ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಏವ ಪಚ್ಚಯೋ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ‘‘ಸಾಮಣೇರೇಹೀ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಪಚಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ಏತ್ಥಾಪಿ ಪಕತಿಯಾ ನೀಹರಾಪೇತ್ವಾಪಿ ವಿಹಾರೇ ಪಚಾಪೇತ್ವಾಪಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸೇಧೋ ನತ್ಥಿ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಗಾಮೇತಿ ಮಹಾಗಾಮೇ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಅನೇಕಸತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅವಿವಿತ್ತೇ ಗಾಮೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗಾಮಕಾವಾಸನ್ತಿ ಗಾಮೋಯೇವ ಖುದ್ದಕಟ್ಠೇನ ಗಾಮಕೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಕಾರಿತೋ ಆವಾಸೋ ಗಾಮಕಾವಾಸೋ, ತಂ.
ಗತೇನ ಆಗನ್ತುಕಪಾರಿವಾಸಿಕೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ವಿಹಾರೇ, ಸಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಿತಟ್ಠಾನೇ. ನ ಏಕಚ್ಚೇ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಪಸ್ಸಿತತ್ತಾ ನಾರೋಚೇತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋವ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.
ಏಕಸ್ಸ ವಾ ಬಹೂನಂ ವಾ ಆಗನ್ತುಕಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದೇ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಆಗನ್ತುಕೇನ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ. ತಂ ವುತ್ತನಯಮಾವಿಕರೋನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ. ತೇಸಮ್ಪೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಮ್ಪಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಅನಾದರೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಅಯಞ್ಚ ಪನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಚ. ಗತಕಾಲೇತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಗತಕಾಲೇ. ಯೇಪೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಾಪಿ. ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಓಸರಿತ್ವಾ, ಪವಿಸಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಞ್ಚಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಚ, ಜಾನಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನೇಸನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ. ಯೋಪೀತಿ ಆಗನ್ತುಕೋಪಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ. ಅಞ್ಞಾತತ್ತಾತಿ ಆಗತಭಾವಸ್ಸ ಅಜಾನಿತತ್ತಾ. ‘‘ಅಬ್ಭಾನ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ‘‘ಕರೋತೀ’’ತಿ ಪದೇ ಕಮ್ಮಂ, ‘‘ಹೋತೀ’’ತಿ ಪದೇ ಕತ್ತಾ. ಅಧಿಕಾ ರತ್ತಿಯೋತಿ ಆಪತ್ತಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನರತ್ತಿತೋ ಅಧಿಕಾ ರತ್ತಿಯೋ. ಅಯನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಪಟಿಪದಾ. ಅಪಣ್ಣಕಪಟಿಪದಾತಿ ಅವಿರದ್ಧಪಟಿಪದಾ, ಏಕಂಸಪಟಿಪದಾತಿ ಅತ್ಥೋ.
ಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಾವೇತುನ್ತಿ ಸುಣಾಪೇತುಂ. ವಿಸಯಾವಿಸಯೇನಾತಿ ಆರೋಚೇತುಂ ದೇಸಾದೇಸೇನ. ಕರವೀಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಆಹಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
‘‘ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪೋಸಥೇತಿ ಏತ್ಥ ಉಪೋಸಥಸದ್ದಸ್ಸ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಾದಯೋ ಅತ್ಥೇ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಪವಾರಣಾಯಪೀತಿ ಪವಾರಣದಿವಸೇಪಿ. ಗನ್ತುನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತುಂ. ದೂತೇನಾಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಅನಧಿಪ್ಪೇತದೂತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತದೂತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ…ಪೇ… ಆರೋಚಾಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.
ಸುಞ್ಞವಿಹಾರೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಿವಿತ್ತವಿಹಾರೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಸುಞ್ಞವಿಹಾರೇ. ದಸವಿಧನ್ತರಾಯೇ ಸತಿ ಪನ ಗನ್ತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ನಾನಾಸಂವಾಸಕೇಹೀತಿ ಕಮ್ಮನಾನಾಸಂವಾಸಕಲದ್ಧಿನಾನಾಸಂವಾಸಕೇಹಿ.
೮೧. ಆವಾಸಾದೀನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆವಾಸೋ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿ. ತತಿಯಪದೇನಾತಿ ‘‘ಆವಾಸೇ ವಾ ಅನಾವಾಸೇ ವಾ’’ತಿ ತತಿಯಪದೇನ. ಏತೇಸೂತಿ ಆವಾಸಾದೀಸು. ಛದನತೋತಿ ಛದನಕೋಟಿತೋ. ಅನ್ತೋಆವಾಸೇತಿ ಭಿತ್ತಿಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಅನ್ತೋಆವಾಸೇ. ಅವಿಸೇಸೇನಾತಿ ‘‘ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ’’ತಿ ವಾ ವಿಸೇಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞೇನ. ಉದಕಪಾತೇನಾತಿ ಛದನತೋ ಉದಕಂ ಪತತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಉದಕಪಾತೋ, ತೇನ. ಪಞ್ಚವಣ್ಣಚ್ಛದನಬದ್ಧಟ್ಠಾನೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚಪಮಾಣೇನ ಛದನೇನ ಬದ್ಧಟ್ಠಾನೇಸು ಏತೇಸು ಆವಾಸೇಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಚ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸ್ಸ ಚ ಪಕತತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಾರಿತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ನಾನೂಪಚಾರೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ಏಕೂಪಚಾರೇ ಪನ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಆವಾಸಾದಿಕೇ, ಸಚೇ ನಿಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸೇಪಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇ.
ವುಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ನಿಮನ್ತೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ಅತ್ತನೋ ವುಡ್ಢತರಂ ಪಕತತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವುಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ನಿಮನ್ತೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಓಬುದ್ಧನ್ತಿ ಪಲಿಬುದ್ಧಂ. ಏಕಾಸನೇತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಸದ್ದೋ ಸಮಾನಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಾಸನೇ’’ತಿ, ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಾನಂ ಆಸನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಛಮಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೇತಿ ಏತ್ಥ ಛಮಾಸದ್ದೋ ಭೂಮಿಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೇ’’ತಿ. ಇತರೇನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ. ಸಹಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಙ್ಕಮತಿ ವಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಚಙ್ಕಮೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕಚಙ್ಕಮಸದ್ದಸ್ಸ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಸಮಾಸವಾಕ್ಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ.
ಛಮಾಯಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಛಮಾಯಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ’’ತಿ. ಅಯಂ ಪನಾತಿ ವಕ್ಖಮಾನೋ ಪನ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಛಮಾಯಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ’’ತಿ ಪಾಠೇ. ಚಙ್ಕಮನ್ತೇತಿ ಪಕತತ್ತೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ. ನ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ನ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಇಟ್ಠಕಾಚಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇದಿಕಾಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಇತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಬ್ಬತನ್ತರವನನ್ತರಗುಮ್ಬನ್ತರೇಸೂತಿ ಪಬ್ಬತಮಜ್ಝವನಮಜ್ಝಗುಮ್ಬಮಜ್ಝೇಸು, ಪಬ್ಬತವಿವರವನವಿವರಗುಮ್ಬವಿವರೇಸು ವಾ. ಉಪಚಾರನ್ತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಉಪಚಾರಂ.
೮೨. ಇತರೋತಿ ನವಕೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ನವಕಸ್ಸ. ನ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾತತ್ತಾ ನ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಅಪಚ್ಛಾಪುರಿಮನ್ತಿ ಅಪಚ್ಛಾ ಅಪುರಿಮಂ, ಏಕಪಹಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮವಸ್ಸಾ ದ್ವೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾತಿ ಯೋಜನಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾನಂ ಏಕತೋ ವಸನದೋಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಹಿ ದ್ವೇ’’ತಿಆದಿ. ನೇಸನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು. ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಾದಯೋ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಯೋಜನಾ.
ಪರಿವಾಸದಾನಾದೀನೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಮಾನತ್ತದಾನಅಬ್ಭಾನಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏತೇಸ್ವೇವಾತಿ ಪರಿವಾಸದಾನಾದೀಸು ಏವ. ಅಯನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ.
೮೩. ‘‘ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪಾಲೀ’’ತಿಆದಿವಚನಸ್ಸ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇಮಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ರಹೋಗತಸ್ಸ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಥ ವಾ ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ರಹೋಗತಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತೇ. ಸೋತಿ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸ. ತತ್ಥಾತಿ ತೀಸು ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೇಸು. ಯ್ವಾಯನ್ತಿ ಯೋ ಅಯಂ, ಏಕತೋ ವಾಸೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋ ವಾಸೋ ಸಹವಾಸೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ ಏತ್ಥ ಪಕತತ್ತೇನ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಾಸೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏಕಕಸ್ಸೇವ ವಾಸೋ’’ತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಆವಾಸಿಕಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾ.
೮೪. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಂ ತಂ ಠಾನಂ. ದ್ವೀಸು ಪದೇಸೂತಿ ದ್ವೀಸು ವಾಕ್ಯಸಙ್ಖಾತೇಸು ಪದೇಸು. ಏಕೇನೇಕೇನಪೀತಿ ಏಕೇನ ಏಕೇನ ವಾಕ್ಯಪದೇನಪಿ. ಪರಿವಸಿಯಿತ್ಥಾತಿ ಪರಿವುತ್ಥೋ, ಪರಿವುತ್ಥೋ ಪರಿವಾಸೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸೋ, ತಸ್ಸ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏಸಾತಿ ಏಸೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸುದ್ಧನ್ತೇತಿ ಸುದ್ಧಕೋಟ್ಠಾಸೇ. ದುಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ. ಅನ್ತನ್ತಿ ಅವಸಾನಂ, ವಿನಾಸಂ ವಾ.
೨. ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹವತ್ತಕಥಾ
೮೬. ನವಕತರಂ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪಕತತ್ತಾ ಏವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನೇಸನ್ತಿ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಮಾನತ್ತಾರಹಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಅಬ್ಭಾನಾರಹಾನಂ ಚತುನ್ನಂ, ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಾದಿಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಸ್ಸ ವತ್ತೇ. ಇತೋತಿ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹಸ್ಸ ವತ್ತತೋ.
೮೭. ಯಥೇವ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಗಣಪೂರಕೋ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಏತೇಪಿ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.
೪. ಮಾನತ್ತಾಚಾರಿಕವತ್ತಕಥಾ
೯೨. ಊನೇ ಗಣೇತಿ ಏತ್ಥ ಗಣೋ ನಾಮ ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ (ಪಾಚಿ. ೨೧೭ ಆದಯೋ) ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ಅತಿರೇಕಾ ವಾ’’ತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ.
ಇತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.
೩. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕಂ
೧. ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾ
ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ತತ್ಥಾತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೇಸು ಮಾನತ್ತೇಸು. ಯಂ ಮಾನತ್ತಂ ದಿಯ್ಯತಿ, ಇದಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅನನ್ತರವಾಕ್ಯೇಸುಪಿ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ, ಕಾರಣತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ ವಾ. ಅದ್ಧಮಾಸನ್ತಿ ಪನ್ನರಸದಿವಸಕಾಲಂ. ಓಧಾಯಾತಿ ಸಮೂಹಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಓಧಾಯಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಸೂತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೇಸು ಮಾನತ್ತೇಸು. ಇದನ್ತಿ ಮಾನತ್ತಂ. ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ…ಪೇ… ವಚನತೋತಿ ಞಾಪಕಹೇತು. ಏತೇನ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಾನತ್ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತನ್ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ. ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಂ ಪಾಳಿಯಂ. ತತುತ್ತರೀತಿ ತತೋ ತೀಹಿಪಿ ಉತ್ತರಿ. ನಾನಾವತ್ಥೂನಿ ಏತಾಸನ್ತಿ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ. ತಾಸನ್ತಿ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಂ.
ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಮೇವಾತಿ ಸೀಮಮಾಳಕೇ ಏವ, ಸೀಮಙ್ಗಣೇ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಮೇವ.
ವೇದಯಾಮಹನ್ತಿ ವೇದಯಾಮಿ ಅಹಂ. ಮಮ ಮಾನತ್ತಚರಭಾವಂ ಸಙ್ಘಂ ಜಾನಾಪೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇದಯತೀತಿ ಮನ್ತಿ ಜಾನಾಪೇತಿ, ಇತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ. ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಮಾನತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮಿ, ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಮಾಳಕತೋತಿ ಸೀಮಙ್ಗಣತೋ. ಸೋಪೀತಿ ಸಹ ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ. ‘‘ಮಾಳಕೇ ನಾರೋಚಿತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಯಸ್ಸ ಮಾಳಕೇ ಆರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ವಿಸಭಾಗೇಹಿ ಸಹ ವಸನ್ತಸ್ಸ ವತ್ತಸ್ಸ ದುಪ್ಪೂರಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ’’ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಚತೂಹಿ, ಪಞ್ಚಹಿ ವಾತಿ ವಾಸದ್ದೇನ ತತೋ ಅತಿರೇಕಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋತಿ ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೭೯) ವುತ್ತಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋ. ‘‘ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಜ್ಝಾಯಾದಿಸದ್ದಸವನೂಪಚಾರಪಹಾನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಸವನೂಪಚಾರತೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ತತೋ ಅತಿರೇಕಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ಓಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಚನಸದ್ದಸವನೂಪಚಾರಪಹಾನತ್ಥಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ‘‘ಗುಮ್ಬೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ’’ತಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಪಹಾನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಉಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಪಸ್ಸತಿ ಸುಣಾತಿ, ಸೋಯೇವ ದೇಸೋ. ಅಞ್ಞೋತಿ ಚತೂಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಞ್ಞೋ. ಏಸಾತಿ ಏಸೋ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ.
‘‘ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನೋಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ನತ್ಥಿ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ದಿಟ್ಠರೂಪಾನಂ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೂಪಚಾರತೋ ಬಹಿ ಠಿತಾನಮ್ಪಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಅದಿಟ್ಠಾಸುತಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೂಪಚಾರಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸತಿ ಕರಣೀಯೇತಿ ಇದಂ ಗನ್ತುಸ್ಸ ಕಾರಣದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅಸತಿ ಕರಣೀಯೇಪಿ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೋಪೀತಿ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖುಪಿ. ‘‘ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಾರೋಚನೇ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿಯಮಾನೇ ಕಿಂ ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣದೋಸೋ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ವಾ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಯಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅಯಞ್ಚಾತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ ಪನ. ಯಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ ವಸಿ, ತೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ಪಕತತ್ತಾಗತಕಾಲೇ ತಸ್ಸ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೂಪಚಾರೇ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಗಣಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣದೋಸಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಪ್ಪವಾಸದೋಸಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಾರೋಚಿತಂ ಯಂ ಭಿಕ್ಖುಂ. ಅಯನ್ತಿ ಪಠಮಂ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪನಂ. ‘‘ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.
ಅಯನ್ತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ, ಠಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನಾಪೀತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೇನಪಿ, ಯಾಚಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೋತಿ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು. ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಸೋ ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವಚನೇ. ಅಯಂ ಅಬ್ಭಾನವಿಧಿ ವುತ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಯಞ್ಚಾತಿ ಅಬ್ಭಾನವಿಧಿ ಚ. ತಾಸನ್ತಿ ಆಪತ್ತೀನಂ. ಏವನ್ತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ಪನ ದಾತಬ್ಬಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಾನತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ.
೨. ಪರಿವಾಸಕಥಾ
೧೦೨. ತಸ್ಸಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಸ್ಸ. ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾತಿ ಇಧೇವ ಪರಿವಾಸಕಥಾಯಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ. ಇಧೇವ ಪರಿವಾಸಕಥಾಯಂ ದಸ್ಸಯಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಧೇವಸದ್ದೋ ಹಿ ಪುಬ್ಬಾಪರಾಪೇಕ್ಖೋ.
ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ಪರಿವಾಸಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಯಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ ತಿವಿಧೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತಿವಿಧೇಸು ಪರಿವಾಸೇಸು. ‘‘ಯಥಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ವಚನಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಸ್ಸಚಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಯಥಾ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಅಯಂ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಥಾ ಚ ಪರತೋ ಆಗತಾ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಕಸ್ಸಚಿ ದ್ವಿಹಾದಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನ ಪರತೋಪಿ ನಯೋ ನೇತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏಕಾಹಾದಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಏಕಾದಿಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ.
ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಯಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ದಸಹಾಕಾರೇಹೀ’’ತಿ ಪಾಠೇ. ಆಪತ್ತಿಇತಿ ಸಞ್ಞಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ . ಪಹು ಚಾತಿ ಸಮತ್ಥೋ ಚ. ಪಪುಬ್ಬೋ ಹೂಧಾತು ಸಮತ್ಥತ್ಥೇ ಹೋತಿ.
ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಂ ಮಾತಿಕಾಯಂ. ಯನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಂ. ಸೋಪಿ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಪಿ ಚ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಂ ಆಪತ್ತಿಯಂ. ಅಯನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖು. ತತ್ಥಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಂ. ಅಲಜ್ಜಿಪಕ್ಖೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ‘‘ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪತ್ತಿಂ ಪರಿಗೂಹತೀ’’ತಿ (ಪರಿ. ೩೫೯) ವುತ್ತಪಕ್ಖೇ ಠಿತತ್ತಾ ಅಲಜ್ಜಿಪಕ್ಖೇ ತಿಟ್ಠತಿ.
ಪಕತತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನೋ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತಿವಿಧಂ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಅಕತೋ’’ತಿ. ಏತನ್ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ, ‘‘ಆಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ ವಚನಂ ವಾ.
ಗಾಥಾಯ ‘‘ಸಾವಸೇಸ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಗರುಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅನಾದರಿಯನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನಾದರಿಯಂ. ವಜ್ಜನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಂ. ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೇನ ಕರಣಭೂತೇನ.
ಯಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ನತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭೀರುಕಜಾತಿಕತಾಯಾತಿ ಭೀರುಕಸಭಾವತಾಯ. ಪಬ್ಬತವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಬ್ಬತವಿಹಾರೇತಿ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ತಲೇ, ಅನ್ತರೇ ವಾ ಕಾರಿತೇ ವಿಹಾರೇ. ಏತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏತಾದಿಸೇ. ಅನ್ತರಾಯೇ ಸತಿಯೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸ ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ಛಾದಯತೋ ಅಚ್ಛನ್ನಾವಾತಿ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಏಕನ್ತೇನ ಅನ್ತರಾಯಿಕತ್ತಾ ಅಚ್ಛನ್ನಾವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.
ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ಹನುಕವಾತೋತಿ ಹನುಕಸ್ಸ ಗೇಲಞ್ಞಕರೋ ವಾತೋ. ವಿಜ್ಝತೀತಿ ಹನುಕಂ ವಿಜ್ಝತಿ. ಇಮಿನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ. ಪಹುಸಞ್ಞಿನೋ ಛಾದಿತಾಪಿ ಏಕನ್ತೇನ ಅಪಹುತ್ತಾ ಅಚ್ಛಾದಿತಾವ ಹೋತಿ.
ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಛಾದೇತಿ, ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ನಚ್ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಛಾದೇತಿ, ನಚ್ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ನಚ್ಛಾದೇತೀತಿ. ತತ್ಥ ಪಠಮಪದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇದಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಸೇಸಾಸುಪಿ ಮಾತಿಕಾಸು ಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಚತೂಸು ಚತುಕ್ಕೇಸು ಪಠಮಪದೇ ಏವ ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ನ ಸೇಸಪದೇಸು. ಅನುತ್ತಾನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಪುರೇಭತ್ತೇ ವಾತಿ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ, ಭತ್ತತೋ, ಭತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಪುರೇತಿ ಪುರೇಭತ್ತಂ. ಅಬ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸೇ ಸತ್ತಮೀವಿಭತ್ತಿಯಾ ಅಮಿತಿಕಾರಿಯಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತೇ’’ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ‘‘ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ದುತಿಯಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತತಿಯಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಠಾನೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಆಗಮೇನ್ತಸ್ಸ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅನಾದರೇ ಚೇತಾನಿ ಸಾಮಿವಚನಾನಿ.
ಚತುತ್ಥಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಪನಾತಿ ಭಿಕ್ಖು ಪನ, ಆವಿ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಭಾಗನ್ತಿ ಅವೇರಿಂ. ಅಯನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖು. ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಇತಿ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ಇತಿ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಲಜ್ಜಾಯಾತಿ ಲಜ್ಜನಿಮಿತ್ತಂ, ಲಜ್ಜಕಾರಣಾ, ಲಜ್ಜಹೇತು ವಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ, ಇಧಾತಿ ಆಪತ್ತಿಆರೋಚನಟ್ಠಾನೇ. ಅವೇರಿಸಭಾಗಸ್ಸಾತಿ ಅವೇರೀ ಹುತ್ವಾ ಸಭಾಗಸ್ಸ.
ಪಕಾಸೇತುಕಾಮೋತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪಕಾಸೇತುಕಾಮೋ. ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಆಪತ್ತಿಆರೋಚನಟ್ಠಾನೇ. ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸನ್ತಿ ವತ್ಥುಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ. ಸುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ವತ್ಥುಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸತೋ ಸುದ್ಧಸ್ಸ. ಆವಿಕರಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆವಿಕರೋನ್ತೋ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಇತಿ ಇಮಾನೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.
ತತೋತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬತೋ, ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಏಕಾಹೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ. ಯಾವ ಚುದ್ದಸ ದಿವಸಾನಿ, ತಾವ ದಿವಸವಸೇನ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಪಕ್ಖೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ. ಅತಿರೇಕಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಪಕ್ಖತೋ ಅತಿರೇಕೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ.
ಸಂವಚ್ಛರಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಸಂವಚ್ಛರೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ. ತತೋ ವಾತಿ ಅತಿರೇಕಸಟ್ಠಿಸಂವಚ್ಛ ರತೋ ವಾ. ಭಿಯ್ಯೋಪೀತಿ ಅತಿರೇಕಮ್ಪಿ.
ತತೋತಿ ತೀಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ. ಪರನ್ತಿ ಅತಿರೇಕಂ. ಗಣನವಸೇನಾತಿ ಆಪತ್ತಿಗಣನವಸೇನ. ವತ್ಥುಕಿತ್ತನವಸೇನ ವಾತಿ ಆಪತ್ತೀನಂ ವತ್ಥುಕಿತ್ತನವಸೇನ ವಾ. ನಾಮಮತ್ತವಸೇನ ವಾತಿ ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ನಾಮಸ್ಸೇವ ವಸೇನ ವಾ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಮತ್ತಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣತ್ಥೋ, ತೇನ ವತ್ಥುಂ ನಿವತ್ತೇತಿ.
ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ನಾಮಮತ್ತವಸೇನಾ’’ತಿ ಪದೇ. ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣನ್ತಿ ಸಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿ ಸಜಾತಿ, ತಾಯ ಸಾಧಾರಣಂ ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣಂ. ಸಬ್ಬೇಸಂ, ಸಬ್ಬೇಹಿ ವಾ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಂ. ತತ್ಥಾತಿ ದುವಿಧೇಸು ನಾಮೇಸು. ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣನಾಮವಸೇನಾಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೋ ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣನಾಮವಸೇನಪಿ ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಾಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಉಭಯಸಾಧಾರಣವಸೇನಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಂ ಇದಂ ವಿನಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ವಸತಿ ಆಪತ್ತಿ ಏತ್ಥ ತದಾಯತ್ತವುತ್ತಿತಾಯಾತಿ ವತ್ಥು. ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ ವಚನಂ ವಾ ಞಾಣಂ ವಾ, ತಂ ತಾಯತೀತಿ ಗೋತ್ತಂ.
ತತ್ಥಾತಿ ವತ್ಥಾದೀಸು ಚತುಬ್ಬಿಧೇಸು. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ವಚನೇಸು. ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗನ್ತಿಆದಿನಾ ವಚನೇನಾಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದಿವಚನಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಇಧ ಪನಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ. ಯೋ ಯೋತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ಫುಸ್ಸೋ ವಾ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.
ಏವಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಂ ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಿಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ? ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತು’’ ಇತಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.
ವೇದಯಾಮಹನ್ತಿ ವೇದಯಾಮಿ ಅಹಂ. ಮಮ ಪಾರಿವಾಸಿಕಭಾವಂ ಸಙ್ಘಂ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಜಾನಾಪೇಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇದಯತೀತಿ ಮನ್ತಿ ವೇದಯತಿ ಇತಿ ಮಂ. ಪಾರಿವಾಸಿಕಭಾವಂ ಸಙ್ಘಂ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಜಾನಾಪೇತೀತಿ ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಬಹೂಸು ಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ವಾ ಅತಿರೇಕಾನಂ ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ. ಕೇಸುಚಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ ಏತ್ತಕೋಯೇವ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ಮಾನತ್ತಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಏವಮೇವ ಅತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಅತಿರೇಕಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ತೀಹಿ ಅತಿರೇಕಾನಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಸಙ್ಘಂ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಚೇ ಏಕವಚನವಸೇನ ವತ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಮಂ ಸಙ್ಘೋ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಚೇ ಬಹುವಚನವಸೇನ ವತ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಯಥಾ ತಿಣ್ಣಂ, ಏವಂ ‘‘ಮಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಧಾರೇನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಞ್ಚ ಸದ್ದಸತ್ಥವಸೇನೇವ ವುತ್ತಂ, ನ ವಿನಯಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿವಸೇನಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.
‘‘ವಿಹಾರೇಯೇವ ರತ್ತಿಪರಿಗ್ಗಹೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಮ್ಪಿ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಚಾರಸೀಮನ್ತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನಂ. ಏಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಅಸ್ಸಾತಿ ಆಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ.
ತತೋತಿ ಆಪತ್ತಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸತೋ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವಿನೋದನತ್ಥಾಯಾತಿ ಆಪತ್ತಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸೇನ ಸಮಂ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ ನುಖೋ, ನ ನುಖೋತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಸ್ಸ ವಿನೋದನತ್ಥಾಯ. ಪರಿವುತ್ಥತ್ತಾತಿ ಪರಿವಸಿತತ್ತಾ. ಸೋತಿ ಪರಿವುತ್ಥೋ ಭಿಕ್ಖು. ಇದನ್ತಿ ದಾತಬ್ಬಮಾನತ್ತಂ. ತನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ. ಛಾರತ್ತನ್ತಿ ಛರತ್ತಿಯೋ ಸಮಾಹಟಾತಿ ಛಾರತ್ತಂ, ಸಮಾಹಾರೇ ದಿಗು. ‘‘ಛರತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಸುಖುಚ್ಚಾರಣತ್ಥಂ ಛಕಾರಸ್ಸ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ, ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ.
ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪತ್ತಿಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತೇ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾಪಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಮೂಲಮಾನತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಥಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ.
ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಾನತ್ತಂ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ. ತದನುರೂಪನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಯಾಚನಸ್ಸ ಅನುರೂಪಂ. ಸಚೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ದ್ವೇತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇತಿ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ತತೋ ಅತಿರೇಕಮ್ಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬತ್ತಾ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಏಕಬಹೂಸು. ತದನುರೂಪಮೇ ವಾತಿ ತಸ್ಸ ಮಾನತ್ತದಾನಸ್ಸ ಅನುರೂಪಮೇವ. ಇಧ ಪನಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತೇ ಪನ. ಇತೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ. ಯಂ ಮಾನತ್ತಂ ದಿಯ್ಯತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತೇ.
ಅವಸೇಸಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೇಹಿ ಅವಸೇಸಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಅವಸೇಸೇಸು ದ್ವೀಸು ಪರಿವಾಸೇಸು. ಅಧಮ್ಮಿಕಮಾನತ್ತಚಾರಾವಸಾನೇ ಅನುಞ್ಞಾತಪರಿವಾಸೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅನುಞ್ಞಾತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ಏಸಾತಿ ಸುದ್ಧನ್ತೋ, ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತನ್ತಿ ಜಾನನಾಜಾನನಂ.
ತತ್ಥಾತಿ ದ್ವೀಸು ಸುದ್ಧನ್ತೇಸು, ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖು, ವದತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆರೋಚಿತದಿವಸತೋತಿ ಆಪತ್ತಿಆರೋಚಿತದಿವಸತೋ.
ತನ್ತಿ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತಂ, ಪರಿವಸನ್ತೇನ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಗ್ಗಹೇಸೀತಿ ಪರಿವಾಸಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಗಹಿತಮಾಸತೋ ಅಞ್ಞಂ. ‘‘ಪರಿವಾಸದಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿವಾಸಗಹಣಕಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸೇವ ದಾತಬ್ಬತ್ತಾ, ದೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಹೇತಬ್ಬತ್ತಾ ವಾ. ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ಆರೋಹತೀತಿ ಪರಿವಾಸಗಹಣಕಾಲತೋ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕಾಲಂ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ಆರೋಹತಿ. ಹೇಟ್ಠಾಪಿ ಓರೋಹತೀತಿ ಪರಿವಾಸಗಹಣಕಾಲತೋ ಊನಮ್ಪಿ ಕಾಲಂ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಹೇಟ್ಠಾಪಿ ಓರೋಹತಿ. ಇದನ್ತಿ ಆರೋಹನೋರೋಹನಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಸ್ಸ. ಏಕಮೇವ ಪಟಿಚ್ಚ ದ್ವೇ, ತಿಸ್ಸೋ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವಾ ಭವನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕಂ ವಿನಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ಅಭಾವತೋ’’ತಿ.
ಏವಂ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತನ್ತಿ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತಂ. ಯಾವ ಯತ್ತಕೋ ಉಪಸಮ್ಪದದಿವಸೋ ಹೋತಿ, ತಾವ ತತ್ತಕಂ ಕಾಲನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಉದ್ಧಂ ನಾರೋಹತೀತಿ ಉದ್ಧಂ ಆರೋಹನಕಾಲಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ಆರೋಹತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೇ. ಅಯಂ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ನಾಮಾತಿ ನಿಗಮನಂ.
ತತ್ಥಾತಿ ತಿವಿಧೇಸು ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೇಸು. ‘‘ಓಧುನಿತ್ವಾ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಪರಿವಾಸೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಓಧುನಿತ್ವಾ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ ಪರಿವಾಸೋ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಪರಿವಾಸೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತದ್ಧಿತಣಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಅವಧುನಿಯತೇ, ಅವಧುನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾ ಓಧಾನಂ, ಸಂ ಏಕತೋ ಓದಹೀಯತೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೀಯತೇ, ಉದಹಿಯತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿಯತೀತಿ ವಾ ಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ಅವಯವವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ‘‘ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಧುಧಾತುಯಾ ಪಪ್ಪೋಟನಧಂಸನಧೋವನಾನಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋತಿ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ, ಆಗತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಏತ್ಥಾತಿ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೇ. ಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖು, ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರಿವಸನ್ತೋ ವಾ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ವಾ ಮಾನತ್ತಂ ಚರನ್ತೋ ವಾ ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ವಾ ಯೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಪುರಿಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಸಮಾ ವಾ’’ತಿ ಪದೇ ಸಹಾದಿಯೋಗೋ. ‘‘ಊನತರಾ’’ತಿಪದೇ ವಿಭತ್ತಿಅಪಾದಾನಂ, ಅನುಮೇಯ್ಯವಿಸಯಅಪಾದಾನಂ ವಾ. ‘‘ಅದಿವಸೇ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಓಧುನಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಧುಧಾತುಯಾ ಯಥಾವುತ್ತತ್ಥೇಯೇವ ದಸ್ಸೇತಿ. ಊನಕಪಕ್ಖಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಪಕ್ಖತೋ ಊನಕೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ. ಏತೇನುಪಾಯೇನಾತಿ ಪಕ್ಖೇ ವುತ್ತೇನ ಏತೇನ ಉಪಾಯೇನ.
ತತ್ಥಾತಿ ಮೂಲಾಪತ್ತಿತೋ ಅತಿರೇಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ. ಆವಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾತಿ ಮೂಲಾಪತ್ತಿತೋ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ಆವಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಆಪತ್ತಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ. ಪಮಾಣನ್ತಿ ಕಾರಣಂ. ಯಾತಿ ಆಪತ್ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಮೂಲಭಾವೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಾಯಂ ಮೂಲಿಆಪತ್ತಿಯಂ. ಇತರನ್ತಿ ಮೂಲಿಭಾವೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಮೂಲಾಪತ್ತಿಂ. ಸಮೋಧಾಯಾತಿ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ. ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.
ಏಕಾ ವಾ ಯಾ ಆಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಬ್ಬಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋತಿ ಸಬ್ಬಾಸಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಚಿರೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ. ತಾಸನ್ತಿ ಆಪತ್ತೀನಂ. ಅಗ್ಘೇನಾತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ. ಅಗ್ಘಸದ್ದೋ ಹೇತ್ಥ ಪರಿಚ್ಛೇದತ್ಥವಾಚಕೋ. ಅಭಿಧಾನೇ (ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಯಂ ೧೦೪೮ ಗಾಥಾಯಂ) ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಗ್ಘೋ ಮುಲ್ಯೇ ಚ ಪೂಜನೇ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ‘‘ಮುಲ್ಯೇ ಚಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಮೂಲಪರಿಚ್ಛೇದೇತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತಮೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತಾಸಂ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನಾ’’ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಅಗ್ಘೇನ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ ಪರಿವಾಸೋ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸಬ್ಬಚಿರಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕೋಟಿಅತ್ಥವಾಚಕೋ ತತಿಯಕ್ಖರೇನ ಪಾಠೋ ಯುತ್ತೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ. ತಥಾಪಿ ಸೋ ಪಾಠೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಬಹೂಸು ಪಾಳಿಪೋತ್ಥಕೇಸು, ಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ಚ ಅಲಿಖಿತತ್ತಾ. ಬಹೂಸು ಹಿ ಪೋರಾಣಪೋತ್ಥಕೇಸು ಚತುತ್ಥಕ್ಖರೇನ ಪಾಠೋಯೇವ ಲಿಖಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಪಾಠೋಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ನ ಅಞ್ಞೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸೋತಿ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ. ಆಗತೋಯೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಯಸ್ಸ ಪನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಸಕಲಂ. ಆಪತ್ತಿಸಹಸ್ಸಗಾಥಾಯ –
ದಸಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನಪಿ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋತಿ ಏತ್ಥ ಅಗ್ಘಸದ್ದಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಕ್ಖರೇನ ಪಾಠಸ್ಸ ಯುತ್ತಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಗ್ಘೇನ ದಸರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸಮೋಧಾಯ ದಾತಬ್ಬೋ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ.
ಯೋ ಪರಿವಾಸೋ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ದಿಯ್ಯತಿ, ಅಯಂ ಪರಿವಾಸೋ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ವತ್ಥುವಸೇನ ಮಿಸ್ಸಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ ಪರಿವಾಸೋ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತತ್ರಾತಿ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೇ. ತದನುರೂಪಾಯಾತಿ ತಸ್ಸ ಯಾಚನಸ್ಸ ಅನುರೂಪಾಯ.
ಏತ್ಥ ಚಾತಿ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೇ ಚ, ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
‘‘ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಞ್ಚ …ಪೇ… ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯಂ ವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಓಕಾಸೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಂ ಪನಾತಿ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಪನ. ‘‘ಅಡ್ಢಮಾಸಮೇವ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಕ್ಖಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಾನತ್ತಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ತಂ ಪನಾತಿ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಪನ, ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅತ್ತನೋ ಸೀಮನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಿಹಾರಸೀಮಂ, ಮಹಾಸೀಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋಧೇತ್ವಾತಿ ಸಬ್ಬಾಸಂ ಹತ್ಥಪಾಸನಯನವಸೇನ, ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದನಯನವಸೇನ, ಸೀಮತೋ ಬಹಿಕರಣವಸೇನ ಚ ಸೋಧೇತ್ವಾ. ಚತುವಗ್ಗಗಣನ್ತಿ ಚತುವಗ್ಗಸಙ್ಘಂ. ಗಣೋತಿ ಚೇತ್ಥ ಸಙ್ಘೋಯೇವಾಧಿಪ್ಪೇತೋ.
ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವಚನೇ. ಮುಖಮತ್ತದಸ್ಸನನ್ತಿ ಉಪಾಯಮತ್ತದಸ್ಸನಂ, ಆದಿಮತ್ತದಸ್ಸನಂ ವಾ. ‘‘ಆಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ’’ತಿ ಪದೇ ಕತ್ತಾ, ‘‘ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಬ್ಯತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕತ್ತಾ, ‘‘ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಪದಂ ತತ್ಥೇವ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಏತಂ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಧಾತುಕಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ತಬ್ಬಪಚ್ಚಯೇನ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಞಾಪೇತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ’’ತಿಆದಿ.
ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತನ್ತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಮಾಳಕಸೀಮಾಯಮೇವ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಾ ಕತ್ತಬ್ಬವಿನಯಕಮ್ಮಭಾವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಸನ್ತಿಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚತೂಹಿ ಪಕತತ್ತಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗಾಮೂಪಚಾರತೋ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಹಾರೂಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ವಿಹಾರೂಪಚಾರತೋಪೀತಿ ಭಿಕ್ಖುವಿಹಾರೂಪಚಾರತೋಪಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ. ಕುರುನ್ದಿಮಹಾಪಚ್ಚರೀಸು ಪನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುವಿಹಾರಸ್ಸ ಚ. ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಮಾ ಗಾಮೂಪಚಾರೇಪಿ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.
ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ತತ್ಥೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನಿಸೀದನಟ್ಠಾನೇಯೇವ. ಠಾನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಠಾನಂ. ಏತೀತಿ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಪಗೇವಾತಿ ಪಾತೋಯೇವ. ತಾಯಾತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿನಿಯಾ.
ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾಯ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಜಾನನಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅಜಾನನಕಾರಣಾ. ತನ್ತಿ ವಚನಂ. ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಪೂರಣನಿಸ್ಸಯಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯುತ್ತತರಂ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಯುತ್ತತರಂ ಹುತ್ವಾ ದಿಸ್ಸತಿ. ಇಮಿನಾ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಭಿಕ್ಖುನಾ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾಪಿ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಗತಾನಂಯೇವ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ನ ಗಾಮೇ ಠಿತಾನಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ. ಉಪೋಸಥೇತಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಪವಾರಣಾಯಪಿ. ದೇವಸಿಕನ್ತಿ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ. ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಸನಗಾಮೇ. ಅಞ್ಞತ್ರಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಸನಗಾಮತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ. ತತ್ರಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಸನಗಾಮಂ. ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ. ತಾಯಾತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿನಿಯಾ. ವಿಹಾರನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಹಾರಂ. ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಾತಿ ಉಪಚಾರಸೀಮತೋ ಬಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯನ್ತಿ ಮಾನತ್ತಚಾರಿನೀ.
ವೀಸತಿ ಗಣೋ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ವೀಸತಿಗಣೋ, ಸಙ್ಘೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ಮಾನತ್ತಂ ಚರಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖುನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದಂ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ಪುಬ್ಬವಚನಸ್ಸ ನಿಗಮವಸೇನ ಪರವಚನಸ್ಸ ಕಥನತ್ಥಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.
ತತ್ಥಾತಿ ತಿವಿಧೇಸು ಮಾನತ್ತೇಸು. ಯದೇತಂ ಮಾನತ್ತಂ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರತೋತಿ ಪರಸ್ಮಿಂ. ಪರಿವಾಸಂ ಪರಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸಿತಸ್ಸ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಆಪಜ್ಜನತೋ. ಇದನ್ತಿ ಮಾನತ್ತಂ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಓಧಾನಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಚನತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋಯೇವ. ತಮ್ಪೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತವಚನಮ್ಪಿ.
ತನ್ತಿ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನಂ, ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏತಪರಿಮಾಣೇನ ವಚನಕ್ಕಮೇನ, ‘‘ಅಯಞ್ಹಿ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಪರಿವಾಸೋ ನಾಮಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೧೦೨) ವಚನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ‘‘ಯೋಜೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಚನಂ, ತಾವ ವಚನಕ್ಕಮೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯಂ ವಚನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಅತ್ಥತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸದ್ದೋಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಅವಿನಾಭಾವತೋ.
ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾ
೧೦೨. ಯಾ ಪಾಳಿ ವುತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
೧೦೮. ತತೋತಿ ಪಾಳಿತೋ. ತಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ತಂ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಹುತ್ವಾತಿ ವಾ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು, ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತೀತಿ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಪಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪೀತಿ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸನೇಪಿ. ಮಕ್ಖಿತಾತಿ ಪಿಸಿತಾ, ಧಂಸಿತಾ ವಾ. ಮಕ್ಖಿಯನ್ತಿ ಪಿಸಿಯನ್ತಿ, ಧಂಸಿಯನ್ತೀತಿ ವಾ ಮಕ್ಖಿತಾ, ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾ. ತತೋತಿ ಪಾಳಿತೋ ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವನ್ತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ. ಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಾರೇ ದಸ್ಸಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ
೧೨೫. ತತೋತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಾರತೋ, ಪರಂ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥ ಚಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ಚ. ಯಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವಾ. ತೇನೇವಾತಿ ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ, ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ ವಾ, ‘‘ಮೂಲಾಯ…ಪೇ… ದೇತೂ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ಮಕ್ಖಿತಾವ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತತೋತಿ ವಾರತೋ ಪರಂ ನಿಟ್ಠಾಪಿತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾ
೧೩೪. ತತೋತಿ ವಾರತೋ ಪರಂ ದಸ್ಸಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ವಾರತೋ ಪರಂ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಲಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ. ತತೋತಿ ವಾರತೋ ಪರಂ ತಥೇವ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
೧೩೮. ತತೋತಿ ವಾರತೋ ಪರಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಾದಿಕಥಾ
೧೫೬. ತತೋತಿ ವಾರತೋ ಪರಂ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ದಸ್ಸಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
೧೬೦. ತತೋತಿ ಪಾಳಿತೋ ಪರಂ ಪಾಳಿ ಠಪಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
೧೬೫. ತತ್ಥಾತಿ ಪಾಳಿಯಂ. ಅನ್ತರಾ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋತಿಆದೀಸು ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.
೧೬೬. ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇತಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಭೇದಭಾವತೋ ಕಿಂ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕೋವ ಸೋ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಚ್ಛಾ ಛಾದಿತತ್ತಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಏತ್ಥ ಪನಸದ್ದೋ ಗರಹತ್ಥವಾಚಕೋ, ತಥಾಪೀತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪಚ್ಛಾ ಛಾದಿತತ್ತಾ ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.
೧೮೦. ‘‘ವವತ್ಥಿತಾ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾ’’ತಿ ಏತಂ ವಚನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.
೮. ದ್ವೇಭಿಕ್ಖುವಾರಏಕಾದಸಕಾದಿಕಥಾ
೧೮೧. ತತೋತಿ ಪಾಳಿತೋ ಪರಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಾಳಿಯಂ. ಮಿಸ್ಸಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕೇಹಿ ಮಿಸ್ಸಕನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದೀಹಿ ಮಿಸ್ಸಕ’’ನ್ತಿ.
೧೮೪. ತತೋತಿ ಪಾಳಿತೋ ಪರಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿಪಾಠೇ. ತಞ್ಚಾತಿ ‘‘ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನಞ್ಚ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅವುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಂ ವಚನಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ.
ಇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.
೪. ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕಂ
೧. ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಕಥಾ
೧೮೬-೭. ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಛ ಮಾತಿಕಾಪದಾನೀತಿ ವಾಕ್ಯಮ್ಪಿ ಸಮಾಸೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ತತ್ಥ ಸಮಾಸೋ ಪನ ಅಸಮಾಹಾರದಿಗುಯೇವ. ‘‘ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ವುತ್ತೋ’’ತಿ ಪದೇ ಪುಬ್ಬಕಾಲಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ, ತುಲ್ಯತ್ಥೋ ವಾ. ವಿತ್ಥಾರೋತಿ ವಿಭಙ್ಗೋ. ತತ್ಥಾತಿ ವಿಭಙ್ಗೇ. ಸಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಜಾನಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿತೋಸೇತ್ವಾ ಜಾನಾಪೇತೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಸಂಪುಬ್ಬೋ ಞಾಧಾತು ಪರಿತೋಸನತ್ಥಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಅವಬೋಧನತ್ಥೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಾರಣಪತಿರೂಪಕಾನೀತಿ ಕಾರಣಸ್ಸ ಪಟಿಭಾಗಾನಿ. ನಿಜ್ಝಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಝೇಧಾತು ಓಲೋಕನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಓಲೋಕೇತೀ’’ತಿ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ, ಕರಿಯಮಾನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋತಿ ಧಮ್ಮವಾದೀ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ‘‘ಪುನಪ್ಪುನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನುಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದೋ ನ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪೇಕ್ಖತಿ ಅನುಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ಇಕ್ಖಧಾತು ‘‘ದಸ್ಸೇತಿ ಅನುದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ದಿಸಧಾತುಯಾ ಸದಿಸತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ದಸ್ಸೇತಿ…ಪೇ… ಪರಿಯಾಯವಚನಾನೀ’’ತಿ. ತೇಸಞ್ಞೇವಾತಿ ‘‘ಪೇಕ್ಖತಿ ಅನುಪೇಕ್ಖತೀ’’ತಿ ಪದಾನಞ್ಞೇವ. ಪರಿಯಾಯವಚನಾನೀತಿ ವೇವಚನಸದ್ದಾ ಅತ್ಥೇ ಪರಿಬ್ಯತ್ತಿಂ ಅಯನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಇಮೇಹೀತಿ ಪರಿಯಾಯಾನಿ, ತಾನಿಯೇವ ವಚನಾನಿ ಪರಿಯಾಯವಚನಾನಿ. ಸೋತಿ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ. ಮೋಹೇತ್ವಾತಿ ಧಮ್ಮವಾದೀಪುಗ್ಗಲಾದಿಂ ಮೋಹಾಪೇತ್ವಾ.
೧೮೮. ಧಮ್ಮವಾದೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಮೋಹೇತ್ವಾತಿ ಅಧಮ್ಮವಾದೀಪುಗ್ಗಲಾದಿಂ ಅಮೋಹಾಪೇತ್ವಾ, ಅವಿಪರೀತಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.
೨. ಸತಿವಿನಯಕಥಾ
೧೯೫. ಪರಮ್ಮುಖಂ ವಿನೇತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ವಿನಯೋ, ಪರಮ್ಮುಖಂ ವಿನೇತಿ ವಿನಾಸೇತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ವಿನಯೋ, ವಿನಯಕಮ್ಮಂ. ಸಙ್ಘಧಮ್ಮವಿನಯಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖಾನಂ ದಾತಬ್ಬೋ ವಿನಯೋ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ. ಪಞ್ಚಿಮಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಅನುವದಿತಸ್ಸ ದಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತಾನೀತಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ. ‘‘ಏಕೇಕಅಙ್ಗವಸೇನ ನ ಲಬ್ಭನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮುದಾಯವಾಕ್ಯನಿಬ್ಬತ್ತಿಭಾವತೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗವಸೇನೇವ ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವೇತನ್ತಿ ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನೀ’’ತಿ ಏತಂ ವಚನಂ ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ, ನ ಅವಯವವಾಕ್ಯನಿಬ್ಬತ್ತಿವಚನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಭೂತಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ತತ್ಥ ಚಾತಿ ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನೇ ಚ. ಅನುವದನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅನುದ್ಧಂಸನೇನ ವದನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚೋದೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಸತಿವಿನಯೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅನಾಗಾಮಿನೋಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನೇ, ಸಕದಾಗಾಮಿಆದಿಕೇ ಪನ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಚ ಖೋತಿ ಸತಿವಿನಯೋ ಚ. ಚೋದಿಯಮಾನೇಯೇವಾತಿ ಚೋದಿಯಮಾನಸ್ಸೇವ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸತಿವಿನಯಸ್ಮಿಂ ದಿನ್ನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಚೋದಿತತ್ತಾ ಕಥಾ ನ ರೂಹತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚೋದೇನ್ತೋಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಚೋದಕೋ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಚೋದನಾದಿಅಸಾರುಪ್ಪೇ ವಿನೇತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ವಿನಯೋ, ವಿನೇತಿ ವಿನಾಸೇತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ವಿನಯೋ, ವಿನಯಕಮ್ಮಂ. ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪತ್ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬೋ ವಿನಯೋ ಸತಿವಿನಯೋ.
೩. ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಕಥಾ
೧೯೬. ಭಾಸಿತಪರಿಕನ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭಾಸಿತಪರಿಕನ್ತಸದ್ದಾನಂ ಕರಣಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ವಿಸುಂ ಕರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಾಚಾಯ ಭಾಸಿತಂ, ಕಾಯೇನ ಪರಿಕನ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪರಿಕ್ಕಮೇತ್ವಾ ಕತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿಕಮತೀತಿ ಪರಿಕನ್ತಂ, ಪರಿಕನ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ಕತಂ ಪರಿಕನ್ತನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪರಿಕ್ಕಮೇತ್ವಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ಸರತಾಯಸ್ಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಕಾರಲೋಪಸನ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸರತು ಆಯಸ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವರೂಪಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆಪಜ್ಜಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ತುಪಚ್ಚಯಯೋಗಭಾವತೋ ಕಮ್ಮತ್ಥಛಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಸಮ್ಭವಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತುಪಚ್ಚಯಯೋಗೇ ಕಮ್ಮತ್ಥಛಟ್ಠೀ ಅನಿಚ್ಚಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಏವರೂಪಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮತ್ಥಛಟ್ಠೀಭಾವೇನ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಏವರೂಪಿಂ ಆಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಕಮ್ಮತ್ಥದುತಿಯಾಭಾವೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪಾಠಸ್ಸ. ‘‘ಪಠಮಂ ಪಚ್ಛಾ’’ತಿ ಪದೇಹಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚೋದಕಸ್ಸ ಕಥಂ ವಿನೇತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ವಿನಯೋ, ಚೋದಕಸ್ಸ ಕಥಂ ವಿನೇತಿ ವಿನಾಸೇತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ವಿನಯೋ. ಪಠಮಂ ಮೂಳ್ಹಭಾವಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬೋ ವಿನಯೋ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೋ.
೪. ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಕಥಾ
೨೦೦. ಪಟಿಜಾನಿಯತೇ, ಪಟಿಜಾನನಂ ವಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ, ತಾಯ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ.
೫. ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಕಥಾ
೨೦೨. ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪವತ್ತಾ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ, ಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಯೇಭುಯ್ಯತಾಸಮ್ಪಾದಿಕಾ ಕಿರಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಸಾ ಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸಾ ಕಿರಿಯಾಯಾತಿ ಯಸ್ಸಾ ಯೇಭುಯ್ಯತಾಸಮ್ಪಾದಿಕಾಯ ಕಿರಿಯಾಯ. ಏಸಾತಿ ಯೇಭುಯ್ಯತಾಸಮ್ಪಾದಿಕಾ ಕಿರಿಯಾ.
೨೦೪. ಓರಮತ್ತಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಓರಸದ್ದೋ ಚ ಮತ್ತಸದ್ದೋ ಚ ಸಮೂಹಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿತ್ತವಾಚಕೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತವಾಚಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಭಣ್ಡನಮತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಮಹನ್ತಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಚ ಗತಿಗತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚಿರಕಾಲಭಾವಂ ನ ಚ ಗತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದ್ವೇ ತಯೋ…ಪೇ… ಅವಿನಿಚ್ಛಿತ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಜಾತಆವಾಸೇ ಏವ, ನ ಚ ಸರಿತಸಾರಿತಪದಾನಂ ಸುದ್ಧಕಾರಿತಕಿರಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಯಂ ಸರಿತಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸಾರಿತಂ ವಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹೀತಿ ವಿವಾದಕಾರಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ. ‘‘ಸಲಾಕಂ ಗಾಹೇನ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಕತ್ತಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ. ಅಪಿ ನಾಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪ್ಪೇವನಾಮಸದ್ದೋ ಅಪಿನಾಮಪರಿಯಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸ್ಸೂತಿ ಭವೇಯ್ಯುಂ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಪಾಳಿಯಂ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಬಹುತರಾ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಸಾಧೂ’’ತಿ ಯೋಜನಾನಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಯಮಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾಠಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಲಾಕಗಾಹಸ್ಸ. ದ್ವೀಸುಪೀತಿ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚ ದ್ವೀಸುಪಿ ಪದೇಸು.
‘‘ಅಧಮ್ಮೇನ ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ಕಿರಿಯಾಪದಸ್ಸ ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಏವ ಕತ್ತಾ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೋ’’ತಿ. ‘‘ದ್ವೇ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ವಗ್ಗಾ ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ಕಿರಿಯಾಪದಸ್ಸ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಏವ ಕತ್ತಾ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಚ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮವಾದಿಸಲಾಕಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಧಮ್ಮವಾದಿಸಲಾಕಸ್ಸ ಗಹಣಂ ನ ಚ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ ಹುತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಟಿವತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಇಮಮೇವತ್ಥಂ ಪಟಿಸೇಧೇತ್ವಾ. ‘‘ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಹೇಟ್ಠುಪರಿಯಾಯಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇತಿ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ.
೬. ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಕಥಾ
೨೦೭. ಅಸುಚೀತಿ ಏತ್ಥ ನತ್ಥಿ ಸುಚೀನಿ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅಸುಚೀತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಸುಚೀಹಿ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅಲಜ್ಜೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಸಾನುವಾದೋತಿ ಏತ್ಥ ಅನುವಾದಉಪವಾದಸದ್ದಾನಂ ಪರಿಯಾಯತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಉಪವಾದೋ’’ತಿ. ಇತಿ ಪಞ್ಚಾತಿ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಕಮ್ಮೇ. ಇದನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಾಪುಸ್ಸನ್ನತಾಯಾತಿ ಲಾಮಕುಸ್ಸನ್ನತಾಯ. ಇಮಿನಾ ಅಯಞ್ಚ ಪಾಪೋ ಅಯಞ್ಚ ಪಾಪೋ, ಅಯಮಿಮೇಸಂ ವಿಸೇಸೇನ ಪಾಪೋತಿ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಚ ಪಾಪಾನಂ ಅತಿಸಯೇನ ಪಾಪೋತಿ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಚ ವಚನತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಪಾಪಿಯಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಕಮ್ಮನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕೇಸುಚಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಯಕಾರೇ ದ್ವೇಭಾವೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಅಯುತ್ತೋಯೇವ. ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯಕಾರೇ ದ್ವೇಭಾವಸ್ಸ ದಸ್ಸನತೋ ಏತ್ಥಾಪಿ ದ್ವೇಭಾವೋ ಯುತ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಲಿಖನ್ತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.