೧೨. ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕಂ
ದಸವತ್ಥುಕಥಾ
೪೪೭. ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವಡ್ಢೇನ್ತಿ ಕಟಸಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಟಸೀಸದ್ದೋ ಸುಸಾನಭೂಮಿವಾಚಕೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಳೇವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಮಾನಾ ಭೂಮಿಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಕಳೇವರನ್ತಿ ದೇಹಂ. ತಞ್ಹಿ ಕಳೇ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಂ ಅವಯವೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ವರಿಯತಿ ಇಚ್ಛಿಯತೀತಿ ಕಳೇವರನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಘೋರಂ ಕಟಸಿಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಾವ ಪುನಬ್ಭವಂ ಆದಿಯನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.
೪೫೪. ಪಾಪಕಂ ನೋ ಆವುಸೋ ಕತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನೋಸದ್ದೋ ಅಮ್ಹಸದ್ದಕಾರಿಯೋ, ಛಟ್ಠೀಕತ್ತಾ ಚ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆವುಸೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪಾಪಕಂ ಕತ’’ನ್ತಿ.
೪೫೫. ‘‘ಪಿಯವಚನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕತಮೇನ ತ್ವಂ ಭೂಮಿ-ವಿಹಾರೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಭೂಮಿಸದ್ದೋ ಪಿಯವಾಚಕೋ ರುಳ್ಹೀಸದ್ದೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಆಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆಲಪನಪದನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಆವುಸೋ ಭೂಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಲ್ಲವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೋ, ಸೋ ಚ ಹೇಟ್ಠಿಮಝಾನತ್ತಯೇ ಯುತ್ತತ್ತಾ ಉತ್ತಾನವಿಹಾರೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉತ್ತಾನವಿಹಾರೇನಾ’’ತಿ.
೪೫೭. ಸಾವತ್ಥಿಯಾತಿ ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ. ಸುತ್ತವಿಭಙ್ಗೇತಿ ಪದಭಾಜನೀಯೇ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ರ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ರಾತಿ ಸುತ್ತವಿಭಙ್ಗೇ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕೇ ಅಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಞ್ಞೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಏಕೇ ಆಚರಿಯಾ ಏವಂ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಿನ್ತಿ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿ. ಅಲೋಣಕಂ ಯಮ್ಪಿ ಆಮಿಸನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇನಾತಿ ಪುರೇಪರಿಗ್ಗಹಿತಲೋಣೇನ. ತನ್ತಿ ಆಮಿಸಂ. ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಹನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ. ವದತೋತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ, ಭಗವತೋ ವಚನೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಅಲೋಣಕಾಮಿಸಪರಿಭುಞ್ಜನೇ, ದುಕ್ಕಟೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಇತಿ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇತಿ ಏಕೇ ಆಚರಿಯಾ. ದುಕ್ಕಟೇನಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ಪಗೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಯಾವಜೀವಿಕಯಾವಕಾಲಿಕೇಸು. ಯಾವಜೀವಿಕಂ ನ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ಯಾವಕಾಲಿಕಮೇವ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ತುಮ್ಹೇ ಯದಿ ಮಞ್ಞಥಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಾವಜೀವಿಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಲೋಣಸಙ್ಖಾತೇನ ಯಾವಜೀವಿಕೇನ ಸಂಸಟ್ಠಂ. ಬ್ಯಞ್ಜನಮತ್ತನ್ತಿ ವಿಕಾಲೇ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಮತ್ತಂ.
ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಯಾವಕಾಲಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನೇ (ಮಹಾವ. ೩೦೫) ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಾವಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಗತಿ ವಿಯ ಗತಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಗತಿಕಂ. ತಸ್ಮಾ ದುಕ್ಕಟಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪುರೇಪಟಿಗ್ಗಹಿತಲೋಣೇನ ಆಮಿಸಪರಿಭುಞ್ಜನೇ. ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕೇನ ಸಮ್ಭಿನ್ನರಸಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ, ವಿಕಾಲಭೋಜನಪಾಚಿತ್ತಿಯಾ ಏವ ಕಾರಣಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವನ್ತಿ ತಥಾ, ಅಜ್ಜ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಪರಜ್ಜು ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ ಯಾವಕಾಲಿಕೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ಯಾವಜೀವಿಕೇನ ಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ, ಅಜಾನನ್ತೋಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇದನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ತತೋತಿ ಸನ್ನಿಧಿಭೋಜನಪಾಚಿತ್ತಿಯತೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಸುತ್ತವಿಭಙ್ಗೇ’’ತಿ ಇದಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.
‘‘ರಾಜಗಹೇ ಉಪೋಸಥಸಂಯುತ್ತೇ’’ತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪೋಸಥಸಂಯುತ್ತೇತಿ ಉಪೋಸಥೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ಕಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೧) ಏತಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ. ಅತಿಸಾರೇತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸರಣೇ ಗಮನೇ ಪವತ್ತನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಮಿತ್ತತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮಂ. ‘‘ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕೇ ವಿನಯವತ್ಥುಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಆಗತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯೇ ಆಗತಂ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.
ಧಮ್ಮಿಕನ್ತಿ ಭೂತೇನ ಪವತ್ತಂ. ಸುತ್ತವಿಭಙ್ಗೇ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಆಗತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದಸಾಯೇವಾತಿ ದಸಾಯಮೇವ, ಆಧಾರೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮಂ. ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಾತಿ ವಿದತ್ಥಿಪಮಾಣಾ. ದಸಾಯ ವಿನಾತಿ ದಸಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ. ತಂ ಪಮಾಣನ್ತಿ ವಿದತ್ಥಿತ್ತಯಸಙ್ಖಾತಂ ತಂ ಪಮಾಣಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ವುತ್ತಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ತಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ಛೇದನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೩೩) ಇದಂ ವಚನಂ ಆಗತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ.
ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ
ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ
ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.
ದ್ವಿವಗ್ಗಸಙ್ಗಹಾತಿ ಮಹಾವಗ್ಗಚೂಳವಗ್ಗವಸೇನ ದ್ವೀಹಿ ವಗ್ಗೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ದ್ವಾವೀಸತಿಪಭೇದನಾತಿ ಮಹಾವಗ್ಗೇ ದಸ, ಚೂಳವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸಾತಿ ಏವಂ ದ್ವಾವೀಸತಿಪಕಾರಾ. ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧದುಕ್ಖಪ್ಪಹಾಯಿನೋತಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಸಙ್ಖಾತಂ ದುಕ್ಖಂ ಪಜಹನಸೀಲಸ್ಸ, ಭಗವತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆಸಾಪೀತಿ ಇಚ್ಛಾಪಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ-ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧದುಕ್ಖಪ್ಪಹಾಯಿನೋ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ದ್ವಿವಗ್ಗಸಙ್ಗಹಾ ದ್ವಾವೀಸತಿಪಭೇದನಾ ಯೇ ಖನ್ಧಕಾ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಾ, ತೇಸಂ ಖನ್ಧಕಾನಂ ಏಸಾ ವಣ್ಣನಾ ಅನ್ತರಾಯಂ ವಿನಾ ಯಥಾ ಸಿದ್ಧಾ, ಏವಂ ತಥಾ ಪಾಣೀನಂ ಕಲ್ಯಾಣಾ ಆಸಾಪಿ ಸಿಜ್ಝನ್ತೂತಿ.
ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ
ಚೂಳವಗ್ಗಸಂವಣ್ಣನಾಯ
ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.
ಜಾದಿಲಞ್ಛಿತನಾಮೇನ, ನೇಕಾನಂ ವಾಚಿತೋ ಮಯಾ;
ಚೂಳವಗ್ಗಖನ್ಧಕಸ್ಸ, ಸಮತ್ತೋ ಯೋಜನಾನಯೋತಿ.
ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ