೧೫. ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಕಥಾ

೬೪. ಅನುಪಜ್ಝಾಯಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವಜ್ಜಾವಜ್ಜಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಝಾಯತೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ, ಸೋ ನತ್ಥಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅನುಪಜ್ಝಾಯಕಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಜ್ಜಾವಜ್ಜ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಕಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ಅನೇನಾತಿ ಉತ್ತಿಟ್ಠೋ, ಸೋಯೇವ ಪತ್ತೋ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನ ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ. ಪ. ೧೬೮) ಪನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಂ ‘‘ಉತ್ತಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವಾ ತಿಟ್ಠನಂ ಉತ್ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ‘‘ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ‘‘ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಸಞ್ಞಿನೋ’’ತಿಪದಂ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ‘‘ತಸ್ಮಾ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಕಪತ್ತತ್ತಾ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಿಂಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಸಞ್ಞಿನೋ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏವ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಪರಿಭೋಗಭಾವೇನ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಅವಸಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ, ಅವಛಡ್ಡೇತಬ್ಬತ್ತಾ ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಸಞ್ಞಿನೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಕಪತ್ತತ್ತಾ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪನ ಅವಸಜ್ಜಿತಪತ್ತತ್ತಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಪತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಉತ್ತಿಟ್ಠ ಪತ್ತನ್ತಿಪದಂ ವಾಕ್ಯಮೇವ, ನ ಸಮಾಸೋತಿಪಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಥ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉತ್ತಿಟ್ಠಾತಿ ಏತ್ಥ ತ್ವಾಲೋಪೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾಠಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಗೇಹಸಿತಪೇಮವಸೇನಾತಿ ಗೇಹೇ ನಿಸ್ಸಿತಪೇಮವಸೇನ, ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಪೇಮವಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಗಾರವಾ ಹುತ್ವಾ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಭಾಗಜೀವಿಕಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಿಸದ್ದೋ ಜೀವಿಕತ್ಥೋಯೇವ, ನ ವಿವರಣಾದ್ಯತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯಭಾವಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ ಏತೇಹೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಭಾವಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಾನಿ, ತಾನಿಯೇವ ವೇವಚನಾನಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಭಾವಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನವೇವಚನಾನಿ. ತಿಕ್ಖತ್ತುನ್ತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಸಕಿಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪದಸ್ಸ ವಸೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಗಹಣಟ್ಠಾನೇ. ಯದಿದಂ ವಾಚಾಯ ವಾ ಸಾವನಂ, ಯದಿದಂ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅತ್ಥವಿಞ್ಞಾಪನಂ ಅತ್ಥಿ, ಇದಮೇವ ಸಾವನಅತ್ಥವಿಞ್ಞಾಪನಮೇವ ಉಪಜ್ಝಾಯಗಹಣನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಾಧೂತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಪಞ್ಚಸು ಪದೇಸು ಯಸ್ಮಿಂ ಕಿಸ್ಮಿಂಚಿ ವುತ್ತೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ. ತನ್ತಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ವಚನಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಗಹಣೇ. ‘‘ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ ಅಙ್ಗ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಆಯಾಚನದಾನಾನಿಯೇವ ಅಙ್ಗಾನಿ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನಾಪಿ ಞಾತುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಪದೇನಾತಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪದೇನ.

ತತ್ರಾಯಂ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನಾತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಂ ವುತ್ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ಕಿರಿಯಾವಿಸಯಭಾವಮೇವ ದೀಪೇತಿ, ನ ದಬ್ಬವಿಸಯಭಾವಂ. ಅಯನ್ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ. ಧೋತಪಾದಪರಿಹರಣತ್ಥಾಯಾತಿ ಧೋತಸ್ಸ ಪಾದಸ್ಸ ಪಂಸುಮಕ್ಖನಾದೀನಂ ಪರಿಹರಣತ್ಥಾಯ. ತಾತಿ ಉಪಾಹನಾಯೋ. ಕಾಲಸ್ಸೇವಾತಿ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲತೋಯೇವ, ನಿಸ್ಸಕ್ಕತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ತತೋತಿ ತೇಹಿ ತೀಹಿ ದನ್ತಕಟ್ಠೇಹಿ, ವಿಭತ್ತಅಪಾದಾನಮೇತಂ. ತೇಸು ವಾ ತೀಸು ದನ್ತಕಟ್ಠೇಸು. ಯನ್ತಿ ಯಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ. ಅಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗಹಣೇ.

ತತೋತಿ ಸೀತುಣ್ಹೋದಕೇಹಿ, ಸೀತುಣ್ಹೋದಕೇಸು ವಾ. ವಳಞ್ಜೇತೀತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಉದಕನ್ತಿ ಮುಖಧೋವನೋದಕಂ. ‘‘ವಚ್ಚಕುಟಿತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಸ್ಸಾವಕುಟೀಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಏವನ್ತಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿಯಮಾನೇ. ಅಸುಞ್ಞನ್ತಿ ಜನಸದ್ದತೋ ಅತುಚ್ಛಂ. ಆಸನನ್ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಆಸನಂ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಆಸನೇ. ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ವತ್ತಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಕ್ಲಾಪೋ ಅಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ ಅತ್ಥೀತಿ ಉಕ್ಲಾಪೋತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕೇನಚಿ ಕಚವರೇನ ಸಂಕಿಣ್ಣೋ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಸಙ್ಕಾರೋ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋ ಕಲಾಪೋ ಸಮೂಹೋ ಉಕ್ಲಾಪೋತಿ ವಚನತ್ಥೇನ ಉಕ್ಲಾಪೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಚೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇತಿ ಕಚೋ, ಸೋ ವರೀಯತಿ ಇಚ್ಛೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಕಚವರೋತಿ ವಚನತ್ಥೇನ ಕಚವರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಹತ್ಥೇನಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೋ ಪಿಲೋತಿಕೇನಪೀತಿಆದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಏಕತೋ ಕತ್ವಾತಿ ಏಕತೋ ಸಮಾನಪಟಲಂ ಕತ್ವಾ. ಕಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘಾಟೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಸಙ್ಘಟಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಂಹರಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಙ್ಘಾಟೀತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಸಂಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕೇನ ವಾ ಪದವೀತಿಹಾರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪತ್ತೋಯೇವ ಉಣ್ಹಭಾರಿಕೇಸು ಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನೋ, ಪತ್ತೇ ಪರಿಯಾಪನ್ನೋ ಯಾಗುಆದಿಕೋ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿಪಿ ಯುಜ್ಜತಿಯೇವ. ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೇತಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಟ್ಠಾನೇ. ಯಾಗುಯಾ ವಾ ಲದ್ಧಾಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ. ಸೋ ಪತ್ತೋತಿ ಉಣ್ಹಾದೀಸು ಪರಿಯಾಪನ್ನೋ ಸೋ ಪತ್ತೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ವಾತಿ ಆರಾಮಾದೀಸು ವಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ. ವಚನೇ ಅನಿಟ್ಠಿತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ‘‘ನ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಭಣಮಾನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತನಕಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ. ಇಮಿನಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೇಸು ‘‘ನಾತಿದೂರೇ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ನಕಾರಪಟಿಸಿದ್ಧೇಸು ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ‘‘ನ ಚ ಉಣ್ಹೇ ಚೀವರಂ ನಿದಹಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಯೇಸು ಕೇಸುಚಿ. ಅಯನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಆಪತ್ತಿಸಾಮನ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಸಾಮನ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಸಾಮನ್ತಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಪತ್ತಿಯಾ ಆಸನ್ನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಆಸನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಾಮನ್ತಾಸದ್ದಸ್ಸ ಆಸನ್ನವೇವಚನತಞ್ಚ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನತಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ಈದಿಸಂ ವಚನಂ ಭನ್ತೇ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಗಾಮತೋ ಪಠಮತರನ್ತಿ ಗಾಮತೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪಠಮತರಂ. ತೇನೇವಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನೇವ. ನಿವತ್ತನ್ತೇನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ತಿನ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೇದಗ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ಸೇದೇನ ಸೀದತೀತಿ ಸಿನ್ನನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅತಿರೇಕಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾತಿಪದಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಉದ್ಧಂ ಉದ್ಧಂ ಸಾರೇತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಚ್ಛಿಮವಾಕ್ಯಸ್ಸ ಪುಬ್ಬವಾಕ್ಯಕಾರಣಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’’ತಿ. ಮಜ್ಝೇ ಭಙ್ಗಸ್ಸ ದೋಸಂ ಆವಿಕರೋನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ತತೋತಿ ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಂಹರಣತೋ, ನಿಚ್ಚಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಜ್ಝೇ ಭಙ್ಗತೋ ವಾ, ದುಬ್ಬಲನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಚತುರಙ್ಗುಲಂ ಕಣ್ಣಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ’’ತಿ ಏತಂ ವಚನಂ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಸಂಹರಿಯಮಾನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚೀವರಭೋಗಸ್ಸ ಓರೋ ಅನ್ತೋ ಓಭೋಗೋತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಾಯಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ಯೋತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ. ‘‘ಗಾಮೇಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮನೇ ವಾ’’ತಿ. ಪಟಿಕ್ಕಮನೇ ವಾತಿ ಭೋಜನಸಾಲಾಯಂ ವಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ. ಲದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖಾ ಯೇನಾತಿ ಲದ್ಧಭಿಕ್ಖೋ, ತಸ್ಸ ವಾ. ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ. ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧೋಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಲದ್ಧೋಪೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಆಹರಿಯತೂತಿ ಏತ್ಥ ತುವಿಭತ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯಂ ಹೋತಿ, ಆಹರಿಯತು ಕಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಲೋತಿ ಭೋಜನಕಾಲೋ. ಭುಞ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಭುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪಕಟ್ಠೋತಿ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸ್ಸ ಆಸನ್ನೋ.

ಅನನ್ತರಹಿತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅನ್ತರಧಾಯತೀತಿ ಅನ್ತರಹಿತೋ, ತಟ್ಟಿಕಚಮ್ಮಖಣ್ಡಾದಿ, ನತ್ಥಿ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪತ್ತಭೂಮೀನಮನ್ತರೇತಿ ಅನನ್ತರಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನತ್ಥತಾಯಾ’’ತಿ. ಕಾಳವಣ್ಣಕತಾ ವಾ ಸುಧಾಬದ್ಧಾ ವಾ ನಿರಜಮತ್ತಿಕಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ಪತ್ತಂ. ಧೋತವಾಲಿಕಾಯಪೀತಿ ಸುದ್ಧವಾಲಿಕಾಯಪಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಂಸುರಜಸಕ್ಖರಾದೀಸು. ಪುನ ತತ್ಥಾತಿ ಪಣ್ಣಾಧಾರಕೇಸು. ಇದಂ ವಚನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಭಿಮುಖೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಭಿಮುಖೇನ. ಸಣಿಕನ್ತಿ ಸಿನ್ನಂ. ಅನ್ತೇ ಪನಾತಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಕೋಟಿಯಂ ಪನ. ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಭೋಗೋತಿ ಯೋಜನಾ.

ಚುಣ್ಣಂ ಸನ್ನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚುಣ್ಣಸಮೋಧಾನೇನ ನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಿಣ್ಡಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿದ್ಧೂಮೇ ಠಾನೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕಮನ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೇ ಠಾನೇತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಜನ್ತಾಘರೇತಿ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾಯಂ. ಸಾ ಹಿ ಜಲತಿ ದಿಬ್ಬತಿ ಅಗ್ಗಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಜನ್ತಾ, ಜನೇತಿ ಸರೀರಸೇದಮೇತ್ಥಾತಿ ವಾ ಜನ್ತಾ, ಸಾ ಏವ ಘರಂ ಜನ್ತಾಘರನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಿಂ. ಪರಿಪೂಜಾವಸೇನ ಕರೀಯತೀತಿ ಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೇನ ಅಙ್ಗಾರದಾನಾದಿಕಂ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿ.

‘‘ನ ಕೇನಚಿ ಗೇಲಞ್ಞೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಸ್ಸಹನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಅಗಿಲಾನೇನ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನಾಪಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಾದರೇನಾತಿ ವತ್ತಕರಣಸ್ಸ ಅನಾದರೇನ. ನಕಾರಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸೂತಿ ಪಟಿಸೇಧವಾಚಕೇನ ನಕಾರೇನ ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು. ಪದೇಸೂತಿ ‘‘ನ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಭಣಮಾನಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಥಾ ಓಪಾತೇತಬ್ಬಾ’’ತಿಆದೀಸು ವಾಕ್ಯೇಸು. ಭೂಮಿಯನ್ತಿ ಉಪಲಕ್ಖಣವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಭಿತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಅಪಟಿಘಂಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ. ‘‘ಪಿಠಸಙ್ಘಾಟಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕವಾಟಪೀಳನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪೀಠಸದ್ದೇನ ಪಿಠಸಙ್ಘಾಟಂ ವುಚ್ಚತಿ ಉತ್ತರಪದಲೋಪವಸೇನ ವಾ ಏಕದೇಸವೋಹಾರವಸೇನ ವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛುಪನ್ತೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪ್ಪಟಿಘಂಸನ್ತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಘಂಸಧಾತುಯಾ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮ್ಮಾ ತಾಯತಿ ಅತ್ತಾನಞ್ಚ ಪರಞ್ಚ ಅನೇನಾತಿ ಸನ್ತಾನಂ, ತಮೇವ ಸನ್ತಾನಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೇನ ಕೀಟಕುಲಾವಕಮಕ್ಕಟಕಸುತ್ತಾದಿ ಸನ್ತಾನಕಂ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸನ್ತಾನಕ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಉಲ್ಲೋಕತೋತಿ ವಿತಾನತೋ. ತಞ್ಹಿ ಉದ್ಧಂ ಲುಚೀಯತೇ ಬನ್ಧೀಯತೇತಿ ಉಲ್ಲೋಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಚಕಾರಸ್ಸ ಕಕಾರಮಕತ್ವಾ ‘‘ಉಲ್ಲೋಚ’’ನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೋಸದ್ದೇನ ಆಕಾರಸ್ಸ ಸ್ಮಾವಚನಸ್ಸ ಕಾರಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಪನೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅವಹರಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಹೇಟ್ಠಾ ಹರಿತಬ್ಬಂ ಪಾತೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಭಾಗಾತಿ ಏತ್ಥ ಭಾಗಸದ್ದಸ್ಸ ದ್ವನ್ದತೋ ಪರತ್ತಾ ಪುಬ್ಬಪದೇಸುಪಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಭಾಗಾ ಚ ಕಣ್ಣಭಾಗಾ ಚಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತರಬಾಹಿರಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ವಾತಪಾನಕವಾಟಕಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಸದ್ದಸ್ಸ ವಾತಪಾನಕವಾಟಕಪರಿಯಾಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಕೋಣಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಣ್ಣಸದ್ದಸ್ಸ ಕೋಣವೇವಚನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಪಠಮ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪಠಮಪಞ್ಞತ್ತಮೇವ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಂ ಪತಿರೂಪಂ ಪಠಮಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪಠಮಪಞ್ಞತ್ತೇ ಅಪತಿರೂಪೇ ಅಞ್ಞಥಾಪಿ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ. ಏತದತ್ಥಮೇವಾತಿ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಏವ. ಸಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ, ಏವಂ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದನ್ತಿ ಭಿತ್ತಿಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಪನಂ. ಕಟೇಸು ಕಿಳಞ್ಜೇಸು ಸಾರತ್ತಾ ಉತ್ತಮತ್ತಾ ಕಟಸಾರಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನಿವತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಸಂಹರಿತ್ವಾ. ಪುರತ್ಥಿಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಕಾರಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯಾ’’ತಿ.

ವೂಪಕಾಸೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಸಧಾತು ಗತ್ಯತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ಥ ನೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ಥಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಠಾನಂ. ವಿವೇಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದಿಟ್ಠಿಗತತೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ವಿವೇಚೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಥೇರ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ. ಸೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಾಚಿತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಞ್ಞೇನ ದಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ತನಾ ಅಞ್ಞೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪರಿವಾಸೋ ದಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿನ್ತಿ ನು ಖೋತಿ ಕೇನ ಏವ ಉಪಾಯೇನ ದದೇಯ್ಯ ನುಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿಸದ್ದೋ ಹಿ ಅವಧಾರಣತ್ಥೋ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಪಿ ಇಮಮೇವ ನಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಉಪಾಯೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ‘‘ಕಿನ್ತಿ ನು ಖೋ ಪಟಿಕಸ್ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿವಾಕ್ಯೇಸು. ಸತ್ತಸು ಕಮ್ಮೇಸು ತಿವಿಧಸ್ಸ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಗರುಕತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಂ ಅಕತ್ವಾ’’ತಿ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತೇನ ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

ತೇನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಚೇ ಕರೋನ್ತಿಯೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಚೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ. ಪುನ ಸಚೇ ಕರೋನ್ತಿಯೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಚೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ. ಅಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮೇ ಕತೇ. ಇತೀತಿ ಏವಂ ಯಾಚನೇನ. ನನ್ತಿ ತಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ.

ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಿಣ್ಡುಕ್ಖೇಪಕ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಪಾಚಿ. ೬೨೦) ವಿಯ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕನ್ತಿಪದಂ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ, ಕಪಚ್ಚಯೋ ಚ ವಿಚ್ಛತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ’’ತಿ. ಯದೀತಿ ಯಾವ. ಯದಿಸದ್ದೋ ಹಿ ಯಾವಪರಿಯಾಯೋ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ತಾವ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಯಾವ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ರಜನಂ ಗಲತಿ, ನ ತಾವ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ವಿಸಭಾಗಪುಗ್ಗಲೇನಾತಿ ವಿಸಭಾಗೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಕರಣಭೂತೇನ. ನ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಗಾಮೋ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ನ ಅಞ್ಞೇನೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ. ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಆಸಙ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಿಣ್ಡಾಯ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಾಪುಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ ಆಕಾರೋ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಾರಿಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಭಿಕ್ಖಾಚಾರನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಣಟ್ಠಾನಂ, ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರಿವೇಣನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ. ಪಸ್ಸತೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಪಸ್ಸತಿ.

ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ವಾತಿ ಅಸುಭದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ವಾ. ಇಮಿನಾಪಿ ವಾಸತ್ಥಾಯ ಏವ ನ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಸಙ್ಕಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಪಕ್ಕಮನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಕಮ್ಮಂ. ಅನನುಜಾನನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಾವತತಿಯ’’ನ್ತಿ. ತನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ. ‘‘ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಚೇ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕೇವಲನ್ತಿ ವಿನಾ ಉದ್ದೇಸಾದಿಸಮ್ಪಜ್ಜನೇಹಿ. ಏವರೂಪೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೇ ನಿವಾರೇನ್ತೇಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಗೇಲಞ್ಞತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವುಟ್ಠಾನಸದ್ದಸ್ಸ ಅವಧಿಅಪೇಕ್ಖತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ. ಅಞ್ಞೋತಿ ಅತ್ತನಾ ಅಞ್ಞೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ.