೧. ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದ-ಅತ್ಥಯೋಜನಾ

೧೪೪. ಭಿಕ್ಖುನಿವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ತೇಸನ್ತಿ ಥೇರಾನಂ. ಮಹಾಕುಲೇಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಕುಲಧೀತರೋ ವಿಜ್ಜಮಾನಗುಣಂ ಕಥಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಞಾತಿಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ಕಥಯನ್ತೀ’’ತಿಪದೇ ಸಮ್ಪದಾನಂ. ಕುತೋತಿ ಕಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಸನ್ತಿ ಥೇರಾನಂ ಗುಣನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಕಥೇತು’’ನ್ತಿಪದಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ವಿಜ್ಜಮಾನಗುಣೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಅವತ್ವಾ ‘‘ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿಪದಮಪೇಕ್ಖಿಯ ‘‘ವಿಜ್ಜಮಾನಗುಣಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತತೋತಿ ಕಥನಕಾರಣಾ ಅಭಿಹರಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನಾತಿ ಅಭಿಹರಣಹೇತುನಾ.

ತೇಸನ್ತಿ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ. ತಾಸೂತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿಪದೇ ಕಮ್ಮಂ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಲಾಭತಣ್ಹಾಯ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಛಬ್ಬಗ್ಗೀಸು ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಚಲಚಿತ್ತತಾಯ ಹೋತೀತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೂಪಸಙ್ಕಮನ್ತಾನಂ ವಿಸೇಸೋ. ತಿರಚ್ಛಾನಭೂತಾ ಕಥಾ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾ ನಿರತ್ಥಕಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತಿರಚ್ಛಾನಕಥನ್ತೀ’’ತಿ. ಸಗ್ಗಮಗ್ಗಗಮನೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಮೋಕ್ಖಗಮನೇ ಪನ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ರಾಜಾನೋ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಾ ಕಥಾ ರಾಜಕಥಾ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಚೋರಕಥಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

೧೪೭. ತೇ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭವೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅದಿಟ್ಠಂ ಸಚ್ಚಂ ಯೇಹೀತಿ ಅದಿಟ್ಠಸಚ್ಚಾ, ತೇಸಂ ಭಾವೋ ಅದಿಟ್ಠಸಚ್ಚತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅದಿಟ್ಠಸಚ್ಚತ್ತಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ನೇಸನ್ತಿ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ. ಅಞ್ಞೇನೇವ ಉಪಾಯೇನಾತಿ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿತೋ ಅಞ್ಞೇನೇವ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾರಣೇನ ಕತ್ತುಕಾಮೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರತೋತಿ ಪರಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಛಾ, ಉಪರೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕರೋನ್ತೋ ವಾತಿ ಪರಿಬಾಹಿರೇ ಕರೋನ್ತೋ ಏವ ಹುತ್ವಾ ಆಹಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಯಸ್ಮಾ ನ ಭೂತಪುಬ್ಬಾನಿ, ಇತಿ ತಸ್ಮಾ ಪರಿಬಾಹಿರಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಸೀಲವಾತಿ ಏತ್ಥ ವನ್ತುಸದ್ದೋ ಪಸಂಸತ್ಥೇ ಚ ಅತಿಸಯತ್ಥೇ ಚ ನಿಚ್ಚಯೋಗತ್ಥೇ ಚ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ. ತನ್ತಿ ಸೀಲಂ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸದ್ದಾನಂ ಕಮ್ಮಧಾರಯಭಾವಂ, ತೇಹಿ ಚ ಸಂವುತಸದ್ದಸ್ಸ ತಪ್ಪುರಿಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೋವಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಏವಸದ್ದೇನ ಕಮ್ಮಧಾರಯಭಾವಂ, ಏನಸದ್ದೇನ ಚ ತಪ್ಪುರಿಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪವತ್ತೇತಿ. ಕಾರಿತಪಚ್ಚಯೋ ಹಿ ಅದಸ್ಸನಂ ಗತೋ. ಇಮಿನಾ ಇರಿಯಾಪಥವಿಹಾರ ದಿಬ್ಬವಿಹಾರ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರ ಅರಿಯವಿಹಾರೇಸು ಚತೂಸು ವಿಹಾರೇಸು ಅತ್ತಭಾವವತ್ತನಂ ಇರಿಯಾಪಥವಿಹಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತೀ’’ತಿವಚನಂ. ವಿಭಙ್ಗೇತಿ ಝಾನವಿಭಙ್ಗೇ.

‘‘ಸೀಲ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ಅಟ್ಠ ಪದಾನಿ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಾನಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ – ಸೀಲಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಾ ಆದಿ ಚರಣಂ ಸಂಯಮೋ ಸಂವರೋ ಮೋಕ್ಖಂ ಪಮೋಕ್ಖನ್ತಿ. ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾತಿ ಸಮಾಪತ್ತತ್ಥಾಯ. ‘‘ಉಪೇತೋ’’ತಿಆದೀನಿ ಸತ್ತ ಪದಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನಿ. ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನೋತಿ ಯುತ್ತೋ ಅನುಯುತ್ತೋ. ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಅನು ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಗತೋತಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಸಂಸದ್ದೋ ಸಮನ್ತತ್ಥವಾಚಕೋ, ಅನುಸದ್ದೋ ನಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ಥವಾಚಕೋ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ. ಪಾಲೇತೀತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಬಾಧನತೋ ರಕ್ಖತಿ. ಯಪೇತೀತಿ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪವತ್ತತಿ. ಯಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪವತ್ತಾಪೇತಿ. ಯಪ ಯಾಪನೇ. ಯಾಪನಂ ಪವತ್ತನನ್ತಿ ಹಿ ಧಾತುಪಾಠೇಸು ವುತ್ತಂ (ಸದ್ದನೀತಿಧಾತುಮಾಲಾಯಂ ೧೮ ಪಕಾರನ್ತಧಾತು). ವಿಹರತೀತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋ ಆಕಾರತ್ಥವಾಚಕೋ ಇತಿಸದ್ದೋ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವಾ ಯೋಜನಾ.

ಆಚಾರಗೋಚರಸದ್ದಾನಂ ದ್ವನ್ದಭಾವಂ, ತೇಹಿ ಚ ಸಮ್ಪನ್ನಸದ್ದಸ್ಸ ತಪ್ಪುರಿಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಚಸದ್ದೇನ ದ್ವನ್ದಭಾವಂ, ಏನಸದ್ದೇನ ಚ ತಪ್ಪುರಿಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಣುಸದ್ದೋ ಅಪ್ಪತ್ಥೋ, ಮತ್ತಸದ್ದೋ ಪಮಾಣತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇಸೂ’’ತಿ. ‘‘ದಸ್ಸನಸೀಲೋ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ದಸ್ಸಾವೀ’’ತಿಏತ್ಥ ಆವೀಸದ್ದಸ್ಸ ತಸ್ಸೀಲತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸಮಾದಾಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಪುಬ್ಬಆಪುಬ್ಬಸ್ಸ ದಾಸದ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂ’’ತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಥ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂತಿ ನಿದ್ಧಾರಣತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನಮೇತಂ. ‘‘ತಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದ’’ನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ ಪನ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸಮಾದಾಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ಆಪುಬ್ಬಸ್ಸ ದಾಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ಯಕಾರಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಾಧುಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೋತಿ ಕುಲಪುತ್ತೋ.

ಅಸ್ಸಾತಿ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ. ಯಂ ತಂ ಬಹು ಸುತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ನ ಸುತಮತ್ತಮೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಞ್ಜೂಸಾಯನ್ತಿ ಪೇಳಾಯಂ. ಸಾ ಹಿ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸಧನತ್ತಂ ಮಞ್ಞತೇ ಇಮಾಯಾತಿ ‘‘ಮಞ್ಜೂಸಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಮಞ್ಜೂಸಾಯಂ ರತನಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ವಿಯ ಸುತಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಅಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇತಿ ಯೋಜನಾ, ಏತೇನಾತಿ ‘‘ಸನ್ನಿಚಿತ’’ನ್ತಿಪದೇನ, ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋತಿ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಸನ್ನಿಚಿತರತನಸ್ಸೇವಾತಿ ಸನ್ನಿಚಿತರತನಸ್ಸ ಇವ. ತನ್ತಿ ‘‘ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ವಚಸಾ ಪರಿಚಿತಾ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಗುಣಾತಿ ಉಜುಕಾ. ಉಜುಕೋ ಹಿ ಅಜಿಮ್ಹತ್ತಾ ಪಕಟ್ಠೋ ಉತ್ತಮೋ ಗುಣೋತಿ ಅತ್ಥೇನ ‘‘ಪಗುಣೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅನುಪೇಕ್ಖಿತಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಇಕ್ಖಿತಾ, ಪಸ್ಸಿತಾ ದಸ್ಸಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥತೋತಿ ಅಭಿಧೇಯ್ಯತ್ಥತೋ, ಅಟ್ಠಕಥಾತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾರಣತೋತಿ ಧಮ್ಮತೋ, ಪಾಳಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಿಟ್ಠಿಸದ್ದಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಸದ್ದವೇವಚನತ್ತಾ ‘‘ಪಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸುಪಚ್ಚಕ್ಖಕತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಅಕ್ಖಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪಟಿಮುಖಂ ಕತಾ.

‘‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಬಹುಸ್ಸುತಸ್ಸ ತಿವಿಧಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಯಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ನಿಸ್ಸಯತೋ ಮುಚ್ಚತೀತಿ ನಿಸ್ಸಯಮುಚ್ಚನಕೋ. ಪರಿಸಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಪರಿಸುಪಟ್ಠಾಕೋ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಿವಿಧೇಸು ಬಹುಸ್ಸುತೇಸು. ನಿಸ್ಸಯಮುಚ್ಚನಕೇನ ಏತ್ತಕಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪಸಮ್ಪದಾಯಾತಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ. ಪಞ್ಚ ವಸ್ಸಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚವಸ್ಸೋ. ತೇನ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಾನಂ ಅನ್ತೇ ಲಾಮಕೇ ಪವತ್ತೇನ. ಪಗುಣಾತಿ ಅಜಿಮ್ಹಾ ಉಜುಕಾ. ವಾಚುಗ್ಗತಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಪಾಳಿಪಾಠಾ ಸಜ್ಝಾಯನಕಾಲೇ ಪಗುಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ವಾಚುಗ್ಗತಾ. ಯಸ್ಸ ವಾ ಪನ ವಾಚುಗ್ಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಪಗುಣಾ. ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಪದಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಕಾರಣವೇವಚನಾನಿ. ಪಕ್ಖದಿವಸೇಸೂತಿ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಕಾಳಪಕ್ಖಪರಿಯಾಪನ್ನೇಸು ದಿವಸೇಸು. ಧಮ್ಮಸಾವನತ್ಥಾಯಾತಿ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಾವನತ್ಥಾಯ ಸುಣಾಪನತ್ಥಾಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಾವನತ್ಥಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಯುಪಚ್ಚಯಪರತ್ತಾ ಕಾರಿತಪಚ್ಚಯೋ ಲೋಪೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಾ ಸಾವೀಯತೇ ಸುಣಾಪೀಯತೇ ಸಾವನನ್ತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಭಾಣವಾರಾ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮ್ಪತ್ತಾನನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ. ಪರಿಕಥನತ್ಥಾಯಾತಿ ಪರಿಸ್ಸಙ್ಗೇನ ಆಲಿಙ್ಗನೇನ ಕಥನತ್ಥಂ, ಅಪ್ಪಸದ್ದಸಙ್ಖಾತಾಯ ವಾಚಾಯ ಕಥನತ್ಥನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಕಥಾಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವತ್ಥುಕಥಾಯೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ನ ಸುತ್ತಸಙ್ಖಾತೋ ಪಾಳಿಪಾಠೋ. ಅನು ಪಚ್ಛಾ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಾ ದಾಯಕಾ ಮೋದನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಅನುಮೋದನಾ. ಝಾನಂ ವಾ ಮಗ್ಗೋ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮೋ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಕರಣತ್ಥಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅಪಟಿಹತೋತಿ ಚಾತುದ್ದಿಸೋ, ಅಪಟಿಹತತ್ಥೇ ಣಪಚ್ಚಯೋ.

ಪರಿಸುಪಟ್ಠಾಪಕೇನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಭಿವಿನಯೇತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ವಿನಯಪಿಟಕೇ. ದ್ವೇ ವಿಭಙ್ಗಾತಿ ಭಿಕ್ಖುವಿಭಙ್ಗೋ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಭಙ್ಗೋ ಚ. ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪರಿಸುಪಟ್ಠಾಪಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪರಿಸಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿಸಾಯ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಭಿಧಮ್ಮೇತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕೇ ಏವ, ನ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇ. ತಯೋ ವಗ್ಗಾತಿ ಸಗಾಥಾವಗ್ಗೋ ನಿದಾನವಗ್ಗೋ ಖನ್ಧವಗ್ಗೋತಿ ತಯೋ ವಗ್ಗಾ. ವಾಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ. ಏಕನ್ತಿ ಏಕಂ ನಿಪಾತಂ. ತತೋ ತತೋತಿ ನಿಕಾಯತೋ. ಸಮುಚ್ಚಯಂ ಕತ್ವಾತಿ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ. ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ನ ಕಥಿತಂ. ಯಸ್ಸ ಪನ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ನ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸುತ್ತನ್ತೇ ಚಾತಿ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕೇ ಪನ. ಉಗ್ಗಹಿತೋತಿ ಸರೂಪಕಥನೇನ ಗಹಿತೋ, ಉಚ್ಚಾರಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖೋತಿ ದಿಸಾಸು ಠಿತಾನಂ ಭಿಕ್ಖುಆದೀನಂ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ. ಯೇನ ಕಾಮಂ ಗಮೋತಿ ಯಥಾಕಾಮಂ ಗಮೋ.

ಚತೂಸು ನಿಕಾಯೇಸೂತಿ ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯತೋ ಅಞ್ಞೇಸು ದೀಘನಿಕಾಯಾದೀಸು. ಏಕಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ. ಏಕನಿಕಾಯೇನಾತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಕಾಯೇ ಲದ್ಧನಯೇನ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಚತುಪ್ಪಕರಣಸ್ಸ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ನಾನತ್ಥನ್ತಿ ನಾನಾಪಯೋಜನಂ. ತನ್ತಿ ವಿನಯಪಿಟಕಂ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏತ್ತಕಪಮಾಣೇನ ಪಗುಣೇನ. ಹೋತೀತಿ ಇತಿಸದ್ದೋ ಪರಿಸಮಾಪನತ್ಥೋ. ಇತಿ ಪರಿಸಮಾಪನಂ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಉಭಯಾನಿ ಖೋ ಪನಸ್ಸಾತಿ ಆದಿ ಪನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ವಿನಯಪಿಟಕತೋ ಇತರಸ್ಮಿಂ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಉಭಯಾನಿ ಖೋ ಪನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಯಥಾ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಆಗತಾನಿ, ತಂ ಆಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪದಪಚ್ಚಾಭಟ್ಠಸಙ್ಕರದೋಸವಿರಹಿತಾನೀತಿ ಪದಾನಂ ಪಚ್ಚಾಭಟ್ಠಸಙ್ಕರಭೂತೇಹಿ ದೋಸೇಹಿ ವಿರಹಿತಾನಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪದಪಚ್ಚಾಭಟ್ಠನ್ತಿ ಪದಾನಂ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಆಭಸ್ಸನಂ ಗಳನಂ, ಚುತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದಸಙ್ಕರನ್ತಿ ಪದಾನಂ ವಿಪತ್ತಿ, ವಿನಾಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸುತ್ತಸೋ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತೇಪಿ ಖನ್ಧಕಪರಿವಾರಸುತ್ತಂ ಏವ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಖನ್ಧಕಪರಿವಾರತೋ’’ತಿ. ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋತಿ ಏತ್ಥ ಬ್ಯಞ್ಜನಸದ್ದೋ ಅಕ್ಖರಸ್ಸ ಚ ಪದಸ್ಸ ಚ ವಾಚಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಕ್ಖರಪದಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಚಾ’’ತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ.

‘‘ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದೀನ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ವಚನೇನಾ’’ತಿಪದೇ ಕಮ್ಮಂ, ‘‘ವಚನೇನಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಾಗತೋ’’ತಿಪದೇ ಹೇತು, ‘‘ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯ ಅನೇಲಗಳಾಯ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಿಯಾ’’ತಿಪದಾನಿ ‘‘ವಾಚಾಯಾ’’ತಿಪದೇ ವಿಸೇಸನಾನಿ. ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ನಿಗ್ಗಹಿತವಿಮುತ್ತಸಮ್ಬನ್ಧವವತ್ಥಿತದೀಘ ರಸ್ಸ ಗರು ಲಹು ಸಙ್ಖಾತಾ ಅಟ್ಠ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯಥಾವಿಧಾನವಚನೇನಾತಿ ಅಕ್ಖರಚಿನ್ತಕಾನಂ ಯಥಾ ಸಂವಿದಹನವಚನೇನ. ವಾಚಾಯೇವ ಕರೀಯತಿ ಕಥೀಯತಿ ಉಚ್ಚಾರೀಯತಿ ವಾಕ್ಕರಣಂ ಚಕಾರಸ್ಸ ಕಕಾರಂ ಕತ್ವಾ. ಹೀತಿ ತದೇವ ಯುತ್ತಂ. ಮಾತುಗಾಮೋ ಯಸ್ಮಾ ಸರಸಮ್ಪತ್ತಿರತೋ, ತಸ್ಮಾ ಹೀಳೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಸರಸಮ್ಪತ್ತಿರಹಿತ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ವಚನ’’ನ್ತಿಪದೇ ವಿಸೇಸನಭಾವೇನ ವಿಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಹೀಳೇತೀ’’ತಿಪದೇ ಹೇತುಭಾವೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜನತೋ ಹೇತುಅನ್ತೋಗಧವಿಸೇಸನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬಾಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ. ‘‘ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ಜಾತಿ ಗೋತ್ತ ರೂಪ ಭೋಗಾದಿನಾತಿಅತ್ಥಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಕಾರಣಞ್ಚಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚ. ತಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಉಬ್ಬೇಜೇತ್ವಾ. ತಾಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ. ಗಿಹಿಕಾಲೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕಸ್ಸ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನಪುಬ್ಬೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹಿ ತದೇವ ಯುತ್ತಂ. ‘‘ಮಾತುಗಾಮೋ’’ತಿಪದಂ ‘‘ನ ಕರೋತೀ’’ತಿಪದೇ ಸುದ್ಧಕತ್ತಾ, ‘‘ಉಪ್ಪಾದೇತೀ’’ತಿಪದೇ ಹೇತುಕತ್ತಾ. ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯಾಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಪಿಸದ್ದೋ ಗರಹತ್ಥೋ. ವಿಸಭಾಗೇಹೀತಿ ವಿರುದ್ಧೇಹಿ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣೇಹಿ. ಅಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನನುರೂಪಟ್ಠಾನೇ. ಛನ್ದರಾಗನ್ತಿ ಬಲವತಣ್ಹಂ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಹೇತುನಾ.

‘‘ಏತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಅಯಂ ಪನ ಸಙ್ಗಹೋ –

‘‘ಸೀಲವಾ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಚ, ಸ್ವಾಗತೋ ಚ ಸುವಾಚಕೋ;

ಪಿಯೋ ಪಟಿಬಲೋ ಚಾಪಿ, ನಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ಚ ವೀಸತೀ’’ತಿ.

೧೪೮. ವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ. ಕಕಾರಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ಗರುಧಮ್ಮಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಗರುಕೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹೀ’’ತಿ. ತೇತಿ ಗರುಧಮ್ಮಾ. ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ. ‘‘ಏಕತೋ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವುತ್ತವಚನಸ್ಸ ವಿಸೇಸೇನ ಗಹೇತಬ್ಬತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ. ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವಾತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ತಞ್ಹಿ ವತ್ಥುಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಕಾರಣಸ್ಸ ಅನುರೂಪಂ ಪವತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಯಥಾವತ್ಥುಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೧೪೯. ಪಾತೋತಿ ಪಗೇವ, ಪಠಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸಮ್ಮಟ್ಠಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜೀತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸಮ್ಮಜ್ಜನೇ ದೋಸಂ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಸಮ್ಮಟ್ಠಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ತಪ್ಪಾಕಟೀಕರಣಜೋತಕೋ. ತನ್ತಿ ಪರಿವೇಣಂ. ದಿಸ್ವಾ ಭವೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನಾತಿ ಅಸೋತುಕಾಮಾನಂ ವಿಯ ಭವನಹೇತುನಾ. ಪರಿವೇಣಸಮ್ಮಜ್ಜನಸ್ಸ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಾನೀಯಪರಿಭೋಜನೀಯಉಪಟ್ಠಾನಸ್ಸ ತಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತೋ ಗಾಮತೋ ಪನಾ’’ತಿ ಆದಿ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪಾನೀಯಪರಿಭೋಜನೀಯೇ.

ಸಾಖಾಭಙ್ಗಮ್ಪೀತಿ ಭಞ್ಜಿತಬ್ಬಸಾಖಮ್ಪಿ. ದುತಿಯೋತಿ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ದುತಿಯೋ. ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನಿಸೀದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವತ್ವಾ ವಿಸೇಸತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ದ್ವಾರೇ’’ತಿ. ಓಸರನ್ತಿ ಅವಸರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಓಸರಣಂ, ತಞ್ಚ ತಂ ಠಾನಞ್ಚೇತಿ ಓಸರಣಟ್ಠಾನಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಸಮಗ್ಗತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಪುಬ್ಬೋ ಚ ಆಪುಬ್ಬೋ ಚ ಗಮುಸದ್ದೋ ಹೋತಿ, ತತೋ ಹಿಯ್ಯತ್ತನೀಸಙ್ಖಾತಂ ತ್ಥವಚನಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಚಮೀಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಥವಚನಸ್ಸ ತ್ಥತ್ತಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಸಂಯೋಗಪರತ್ತಾ ಆ ಉಪಸಗ್ಗೋ ರಸ್ಸೋ ಚ ಹೋತಿ, ಇತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಮಾ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಸಮ್ಮಾ’’ತಿಪದೇನ ಸಂಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಆ’’ಇತಿಪದೇನ ಆತ್ಯೂಪಸಗ್ಗಂ, ‘‘ಗತ’’ಇತಿಪದೇನ ಗಮುಧಾತುಂ, ‘‘ತ್ಥ’’ಇತಿಪದೇನ ಹಿಯ್ಯತ್ತನೀಸಙ್ಖಾತಂ ತ್ಥವಚನಂ ವಾ, ಪಞ್ಚಮೀಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಥವಚನಸ್ಸ ತ್ಥತ್ತಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥತ್ಥೋ – ಸಮಂ ತುಮ್ಹೇ ಆಗತತ್ಥಾತಿ. ಪಞ್ಚಮೀಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಥವಚನಸ್ಸ ತ್ಥತ್ತಕಾಲೇ ಸಮಂ ತುಮ್ಹೇ ಆಗಾ ಅತ್ಥ ಭವಥಾತಿ. ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿಪದೇನ ‘‘ವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವತುಧಾತುಯಾ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಪಗುಣಾ ವಾಚುಗ್ಗತಾ’’ತಿಪದೇಹಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಾಳೀತಿ ಗರುಧಮ್ಮಪಾಳಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಂ ಪಾಳಿಯಂ, ತೇಸು ವಾ ಅಭಿವಾದನಾದೀಸು ಚತೂಸು. ಮಗ್ಗಸಮ್ಪದಾನನ್ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಓಕಾಸದಾನಂ. ಬೀಜನನ್ತಿ ಬೀಜನಿಯಾ ವಿಧೂಪನಂ. ಪಾನೀಯಾಪುಚ್ಛನನ್ತಿ ಪಾನೀಯಸ್ಸ ಆಪುಚ್ಛನಂ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಪರಿಭೋಜನೀಯಾಪುಚ್ಛನಾದಿಕಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏತ್ಥ ಚಾತಿ ಏತೇಸು ಚತೂಸು ಅಭಿವಾದನಾದೀಸು. ‘‘ಅನ್ತೋ ಗಾಮೇ ವಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಛ ಪದಾನಿ ‘‘ಕಾತಬ್ಬಮೇವಾ’’ತಿಪದೇ ಆಧಾರೋ. ರಾಜುಸ್ಸಾರಣಾಯಾತಿ ರಞ್ಞೋ ಆನುಭಾವೇನ ಜನಾನಂ ಉಸ್ಸಾರಣಾಯ. ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಮಹಾಸನ್ನಿಪಾತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಸನ್ನಿಪಾತೇ ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಉಟ್ಠಾನಂ. ತಂ ತನ್ತಿ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ.

ಸಕ್ಕತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ, ಸಂ ಆದರಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಥಾ ಕತೋ’’ತಿಆದಿ. ತಿಣ್ಣಂ ಕಿಚ್ಚಾನನ್ತಿ ‘‘ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ’’ತಿಸಙ್ಖಾತಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ. ಅನೀಯಸದ್ದೋ ಕಮ್ಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ನತ್ಥಿ ಭಿಕ್ಖು ಏತ್ಥಾತಿ ಅಭಿಕ್ಖುಕೋ ಆವಾಸೋ, ಸೋ ಕಿತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಅಭಿಕ್ಖುಕೋ, ಯೋ ಆವಾಸೋ ಅಭಿಕ್ಖುಕೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿ ಆದಿ. ‘‘ಉಪಸ್ಸಯತೋ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರೇ’’ತಿಪದೇ ಅಪಾದಾನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಆವಾಸೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ತತೋತಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತಆವಾಸತೋ. ಪರನ್ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ, ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಪಚ್ಛಾಭತ್ತನ್ತಿ ಭತ್ತತೋ ಪಚ್ಛಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಆವಾಸೇ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ’’ತಿಪದಂ ‘‘ವದನ್ತೀ’’ತಿಪದೇ ಕಮ್ಮಂ. ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣೇತಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರಸಙ್ಖಾತೇ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣೇ. ಸಾಖಾಮಣ್ಡಪೇಪೀತಿ ಸಾಖಾಯ ಛಾದಿತಮಣ್ಡಪೇಪಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಆವಾಸೇ ಪನ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ವುತ್ತಾತಿ ವಸಿತಾ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏಕರತ್ತಂ ವಸಿತಮತ್ತೇನ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಭಿಕ್ಖುಕೇ ಆವಾಸೇ. ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಆಸಳ್ಹೀಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಸ್ಸ. ‘‘ತೇರಸಿಯ’’ನ್ತಿಪದೇನ ಅವಯವಿಅವಯವಭಾವೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಮಯನ್ತಿ ಅಮ್ಹೇ. ಯತೋತಿ ಯೇನ ಉಜುನಾ ಮಗ್ಗೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ತೇನ ಮಗ್ಗೇನಾ’’ತಿ. ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನಾತಿ ಉಜುಮಗ್ಗತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಜಿಮ್ಹಮಗ್ಗೇನ. ಅಯನ್ತಿ ಅಯಂ ಆವಾಸೋ. ತತೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆವಾಸತೋ, ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯತೋ ವಾ, ಇದಮೇವ ಯುತ್ತತರಂ. ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಸ್ಸಯತೋ ಗಾವುತಮತ್ತೇ’’ತಿ. ಖೇಮಟ್ಠಾನೇತಿ ಅಭಯಟ್ಠಾನೇ. ತಞ್ಹಿ ಖೀಯನ್ತಿ ಭಯಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಖೇಮಂ, ಖೇಮಞ್ಚ ತಂ ಠಾನಞ್ಚೇತಿ ಖೇಮಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಖೇಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಾಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹೀತಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ವಸನ್ತೀಹಿ. ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋತಿ ಗಾವುತಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ವಸನ್ತಿಯೋ. ಅನ್ತರಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಸ್ಸ, ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನತೋ ವಾ ಅನ್ತರೇ ವೇಮಜ್ಝೇ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಚೇತಂ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ. ಠಿತೇ ಮಗ್ಗೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ‘‘ಸನ್ತಿಕಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಆಗತ’’ಇತಿಪದೇ ಅಪಾದಾನಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಞ್ಞಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಸ್ಸಯೇ. ಇತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯಾಚಿತಬ್ಬತೋ, ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಚಾತುದ್ದಸೇತಿ ಆಸಳ್ಹೀಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಸ್ಸ ಚತುದ್ದಸನ್ನಂ ದಿವಸಾನಂ ಪೂರಣೇ ದಿವಸೇ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ. ‘‘ಓವಾದ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ಅನು’’ಇತಿಪದೇ ಕಮ್ಮಂ. ಅನುಜೀವನ್ತಿಯೋತಿ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ಜೀವನಂ ವುತ್ತಿಂ ಕರೋನ್ತಿಯೋ. ವುತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದುತಿಯದಿವಸೇತಿ ಆಸಳ್ಹೀಪುಣ್ಣಮಿಯಂ. ಅಥಾತಿ ಪಕ್ಕಮನಾನನ್ತರಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಕ್ಕನ್ತತ್ತಾ ಅಪಸ್ಸನೇ. ‘‘ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ಆಭೋಗಂ ಅಕತ್ವಾ ವಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಸಭಿಕ್ಖುಕಾವಾಸಂ ಗನ್ತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಾತಿ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಾಪತ್ತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪದಾದಿನಾ ಕೇನಚಿ ನಿಮಿತ್ತೇನ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಕ್ಕನ್ತಾದಿಕಾರಣಾ ಅಭಿಕ್ಖುಕಾವಾಸೇ ವಸನ್ತಿಯಾ ಕಿಂ ಅಭಿಕ್ಖುಕಾವಾಸೇವ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪವಾರೇನ್ತಿಯಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.

ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದೋ ವಿಚ್ಛತ್ಥವಾಚಕೋ ಕಮ್ಮಪ್ಪವಚನೀಯೋ, ತೇನ ಪಯೋಗತ್ತಾ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅದ್ಧಮಾಸೇ ಅದ್ಧಮಾಸೇ’’ತಿ. ಪಚ್ಚಾಸೀಸಿತಬ್ಬಾತಿ ಏತ್ಥ ಪತಿಪುಬ್ಬೋ ಚ ಆಪುಬ್ಬೋ ಚ ಸಿಧಾತು ಇಚ್ಛತ್ಥೇತಿ ಆಹ ‘‘ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಸಿಧಾತುಯಾ ದ್ವೇಭಾವೋ ಹೋತಿ. ಆಪುಬ್ಬೋ ಸಿಸಿ ಇಚ್ಛಾಯನ್ತಿಪಿ ಧಾತುಪಾಠೇಸು ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಕ’’ನ್ತಿವಚನೇ. ಪಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಕ್ಖಸ್ಸ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಓವಾದಸ್ಸ ಯಾಚನಂ ಓವಾದೋ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ, ಸೋಯೇವ ಅತ್ಥೋ ಪಯೋಜನಂ ಓವಾದತ್ಥೋ, ತದತ್ಥಾಯ. ಪಾಟಿಪದದಿವಸತೋತಿ ದುತಿಯದಿವಸತೋ. ಸೋ ಹಿ ಚನ್ದೋ ವುದ್ಧಿಞ್ಚ ಹಾನಿಞ್ಚ ಪಟಿಮುಖಂ ಪಜ್ಜತಿ ಏತ್ಥ, ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಪಾಟಿಪದೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತೀತಿ ಏವಂ ವುತ್ತನಯೇನ. ಭಗವಾ ಪಞ್ಞಪೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ. ನಿರನ್ತರನ್ತಿ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ, ‘‘ಪಞ್ಞಪೇತೀ’’ತಿಪದೇ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ಏವಞ್ಚ ಸತೀತಿ ಏವಂ ಬಹೂಪಕಾರೇ ಸತಿ ಚ. ಯನ್ತಿ ಯಂ ಧಮ್ಮಂ. ಸಾತ್ಥಿಕನ್ತಿ ಸಪಯೋಜನಂ. ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠನ್ತಿ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಯಾ ಅನುರೂಪಂ. ಸಬ್ಬಾಯೇವ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ.

ಓವಾದಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಓವಾದಂ ಯಾಚಿತುಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ. ನ ಓವಾದೋ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ಓವಾದಂ ಯಾಚಿತುಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮೋ ನ ಗನ್ತಬ್ಬೋ. ಓವಾದೋತಿ ಚ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಇತರಥಾ ಹಿ ಸದ್ದಪಯೋಗೋ ವಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ. ಓವಾದಂ ಗನ್ತುನ್ತಿ ಓವಾದಂ ಯಾಚನತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತುಂ.

‘‘ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಯಾಚಿತ್ವಾ’’ತಿಪದೇ ದುತಿಯಾಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಪೇಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿಪದೇ ಪಠಮಾಕಮ್ಮಂ. ಓವಾದೂಪಸಙ್ಕಮನನ್ತಿ ಓವಾದಸ್ಸ ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ. ಆರಾಮನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮಂ. ತತೋತಿ ಗಮನತೋ ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ. ತನ್ತಿ ಸಮ್ಮತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ.

ಉಸ್ಸಹತೀತಿ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಪಾಸಾದಿಕೇನಾತಿ ಪಸಾದಂ ಆವಹೇನ ಪಸಾದಜನಕೇನ ಕಾಯವಚೀಮನೋಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮ್ಪಾದೇತೂತಿ ತಿವಿಧಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಸಮ್ಪಾದೇತು. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏತ್ತಕೇನ ‘‘ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತೂ’’ತಿ ವಚನಮತ್ತೇನ. ಹೀತಿ ಫಲಜೋತಕೋ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ತಾಹೀ’’ತಿವಚನಂ.

ಏತ್ಥ ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ವಚನವಾರೋ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ, ತಂ ತಿವಿಧಂ ವಚನವಾರಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ತೀಹಿ ವಚನವಾರೇಹಿ ಗುಣಿತಂ ಕತ್ವಾ ನವ ವಚನವಾರಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಂ ಆಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ರಾಯಂ ವಚನಕ್ಕಮೋ’’ತಿ. ತತ್ರಾತಿ ಪುರಿಮವಚನಾಪೇಕ್ಖಂ. ವಚನಾಕಾರೋ ಪಾಕಟೋವ.

ಏಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಬಹೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಉಪಸ್ಸಯೇಹಿ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತೇ ವಚನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿ.

ತೇನಾಪೀತಿ ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನಾಪಿ ‘‘ಓವಾದ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನಾ’’ತಿ ಪದೇ ಕಮ್ಮಂ. ಪುನ ‘‘ಓವಾದ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ಅಪಟಿಗ್ಗಹೇತು’’ನ್ತಿಪದೇ ಕಮ್ಮಂ. ಬಲತಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಮತ್ತೇನ ಜೀವತಿ, ನ ಪಞ್ಞಾಜೀವಿತೇನಾತಿ ಬಾಲೋ. ಗಿಲಾಯತಿ ರುಜತೀತಿ ಗಿಲಾನೋ. ಗಮಿಸ್ಸತಿ ಗನ್ತುಂ ಭಬ್ಬೋತಿ ಗಮಿಕೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ಗನ್ತುಂ ಭಬ್ಬೋ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಮಿಸ್ಸತಿ ಗಮನಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಇತಿ ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಮಿಕೋ ನಾಮ. ಅಥ ವಾ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಗನ್ತುಂ ಭಬ್ಬತ್ತಾ ಗಮಿಸ್ಸತಿ ಗಮನಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಇತಿ ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಮಿಕೋ ನಾಮಾತಿ. ‘‘ಭಬ್ಬೋ’’ತಿ ಚ ಹೇತುಅನ್ತೋಗಧವಿಸೇಸನಂ.

ತತ್ಥಾತಿ ಬಾಲಾದೀಸು ತೀಸು ಪುಗ್ಗಲೇಸು. ದುತಿಯಪಕ್ಖದಿವಸೇತಿ ಪಾಟಿಪದತೋ ದುತಿಯಪಕ್ಖದಿವಸೇ. ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇತಿ ಉಪೋಸಥಗೇಹೇ. ತಞ್ಹಿ ಉಪೋಸಥಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಉಪೋಸಥೋ ವಾ ಗಯ್ಹತಿ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ‘‘ಉಪೋಸಥಗ್ಗ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇ. ‘‘ಅನಾರೋಚೇತು’’ನ್ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಞಾಪಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪಚ್ಚಾಹರಿತು’’ನ್ತಿ ವಚನಸ್ಸ ತಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು. ನೋ ಚಸ್ಸಾತಿ ನೋ ಚೇ ಅಸ್ಸ. ಸಭಂ ವಾತಿ ಸಮಜ್ಜಂ ವಾ. ಸಾ ಹಿ ಸಹ ಭಾಸನ್ತಿ ಏತ್ಥ, ಸನ್ತೇಹಿ ವಾ ಭಾತಿ ದಿಬ್ಬತೀತಿ ‘‘ಸಭಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಸಭಂ ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಭಾದಿಕೇ. ಏವಂ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಪದೇಪಿ.

ಚತುದ್ದಸನ್ನಂ ಪೂರಣೋ ಚಾತುದ್ದಸೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಪವಾರೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ, ಸಮೀಪತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ. ಅಜ್ಜತನಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಮಿಂ ಅಹನಿ ಅಜ್ಜ, ಇಮಸದ್ದತೋ ಅಹನೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಜ್ಜಪಚ್ಚಯೋ, ಇಮಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ಅಕಾರೋ, ಅಜ್ಜ ಏವ ಅಜ್ಜತನಾ, ಸ್ವತ್ಥೋ ಹಿ ತನಪಚ್ಚಯೋ. ಅಪರಸ್ಮಿಂ ಅಹನಿ ಅಪರಜ್ಜ, ಅಪರಸದ್ದತೋ ಅಹನೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಜ್ಜಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತೋಯೇವ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪವಾರಣೇ, ‘‘ಅನುಜಾನಾಮೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ ವಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ.

ಕೋಲಾಹಲನ್ತಿ ಕೋತೂಹಲಂ. ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ.

ತಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಚನೀಯೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ವಜ್ಜಾವಜ್ಜಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ.

ಉಭಿನ್ನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ. ಯಥಾಠಾನೇಯೇವಾತಿ ಯಂ ಯಂ ಠಾನಂ ಯಥಾಠಾನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ. ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನ. ಅವಪುಬ್ಬೋ ವರಸದ್ದೋ ಪಿಹಿತತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಿಹಿತೋ’’ತಿ. ವಚನಂಯೇವಾತಿ ಓವಾದವಚನಂಯೇವ. ಪಥೋತಿ ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನೇ ಠಾನಸ್ಸ ಕಾರಣತ್ತಾ ಪಥೋ. ದೋಸಂ ಪನಾತಿ ಅಭಿಕ್ಕಮನಾದೀಸು ಆದೀನವಂ ಪನ. ಅಞ್ಜೇನ್ತೀತಿ ಮಕ್ಖೇನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪನ ಓವದಿತುಂ ಅನುಸಾಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಓವಾದತೋ ಅಞ್ಞಂ. ಏಸೋತಿ ಗರುಧಮ್ಮೋ.

೧೫೦. ‘‘ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಕತಮಂ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇತಿಆದೀಸೂ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇಸು.

೧೫೨. ಉದ್ದೇಸಂ ದೇನ್ತೋ ಭಣತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಓಸಾರೇತೀತಿ ಕಥೇತಿ. ಚತುಪರಿಸತೀತಿ ಚತುಪರಿಸಸ್ಮಿಂ. ತತ್ರಾಪೀತಿ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸುಣನಕಾರಣೇನಾತಿ. ಪಠಮಂ.