೪೩. ಛನ್ದದಾನನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೩೯೯. ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತೇತಿ ಉಪೋಸಥಾದಿನೋ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಯುತ್ತೇ ಅನುರೂಪೇ. ಸಙ್ಘೇ ಸಮಾಗತೇತಿ ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕೇ ಸಙ್ಘೇ ಏಕತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತೇ. ಏತ್ಥ ಚ ಛನ್ದಹಾರಕೇನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೪೦೦. ಛನ್ದದಾನಾದಿವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏಕ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಉಪಾಗಮ್ಮಾತಿ ಸನ್ತಿಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಚ್ಛಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ. ಛನ್ದಂ ದದೇತಿ ವಕ್ಖಮಾನೇಸು ತೀಸು ಏಕೇನಪಿ ಬಹಿ ಉಪೋಸಥಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತೋ ಛನ್ದಂ ದದೇಯ್ಯ, ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ಅದೇನ್ತೋ ಪನ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ದೇನ್ತೋ ಛನ್ದಂ ದದೇಯ್ಯ.

೪೦೨. ಉಭಿನ್ನಂ ದಾನೇ ಕಿಂಪಯೋಜನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾರಿಸುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿ. ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಪ್ಪದಾನೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಚಾಪಿ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮ್ಪಾದೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರಿಸುದ್ಧಿ ಏವ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ, ತಸ್ಸ ಪದಾನಂ, ತೇನ. ನನು ಚ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿತಾಪದಾನಮತ್ತಮೇವ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಪ್ಪದಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮ್ಪಾದೇತು, ಕಥಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮತಾಸಮ್ಪಾದನೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾಪಿ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮ್ಪಾದೇತೀತಿ.

ಏತ್ಥ ಪನ ಚತೂಸು ಏಕಸ್ಸ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಯೋ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೀಸು ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಯೋ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ. ಚತೂಸು ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಯೋ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ, ತೀಸು ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ. ಸಚೇ ಪನ ಚತ್ತಾರೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ, ತಯೋ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ, ದ್ವೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ. ಪವಾರಣಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಪಞ್ಚಸು ಏಕಸ್ಸ ಪವಾರಣಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಗಣಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪವಾರೇನ್ತಿ, ಚತೂಸು ತೀಸು ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಯೋ ದ್ವೇ ವಾ ಸಙ್ಘಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪವಾರೇನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ ಪವಾರಣಕಮ್ಮನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಸೇಸಕಮ್ಮಂ ವಿಬಾಧತೀತಿ ಅವಸೇಸಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಂ ವಿಬಾಧೇತಿ ಅಲದ್ಧಾಧಿಪ್ಪಾಯತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೪೦೩. ದ್ವಯನ್ತಿ ಉಪೋಸಥಕರಣಞ್ಚೇವ ಅವಸೇಸಕಿಚ್ಚಞ್ಚ. ಅತ್ತನೋ ನ ಸಾಧೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಂ.

೪೦೪. ಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಂ ಸುದ್ಧಿಕಛನ್ದಂ ವಾ ಇಮಂ ವಾ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಹರೇಯ್ಯ. ಪರಮ್ಪರಾ ನ ಹಾರಯೇತಿ ಪರಮ್ಪರಾ ನ ಆಹರೇಯ್ಯ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಮ್ಪರಾಹಟಾ’’ತಿಆದಿ. ತೇನಾತಿ ಪಠಮತೋ ಗಹಿತಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಕೇನ. ಪರಮ್ಪರಾಹಟಾತಿ ಯಥಾ ಬಿಳಾಲಸಙ್ಖಲಿಕಾಯ ಪಠಮಂ ವಲಯಂ ದುತಿಯಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತತಿಯಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏವಂ ದುತಿಯಸ್ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತತಿಯಸ್ಸ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಪರಿಮ್ಪರಾಹಟಾ ಛನ್ದ-ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ನ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ.

೪೦೫. ಸಬ್ಬೂಪಚಾರನ್ತಿ ‘‘ಏಕಂಸಂ ಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ’’ ತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಚಾರಂ.

೪೦೬. ಸೋ ಆಗತೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಪವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಥಾತಿ ಅನನ್ತರತ್ಥೇ. ಆಗತೋತಿ ಪವಾರಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಭಿಕ್ಖು. ಆರೋಚೇತ್ವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ. ಏವನ್ತಿ ವಕ್ಖಮಾನಕ್ಕಮೇನ.

೪೦೭-೮. ಗಹೇತ್ವಾ ಹಾರಕೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಾಹಟಾತಿ ಆಹಟಾವ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹಾರಕೋ ಸಙ್ಘಂ ಪತ್ವಾ ತಥಾ ಹೇಯ್ಯ, ಆಹಟಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಥಾ ಹೇಯ್ಯಾತಿ ವಿಬ್ಭನ್ತಾದಿಕೋ ಭವೇಯ್ಯ.

೪೦೯. ಸಙ್ಘಂ ಪತ್ತೋ ಪಮತ್ತೋ ವಾ ಸುತ್ತೋ ವಾ ನಾರೋಚಯೇಯ್ಯ ಅನಾಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹರಣಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತೀತಿ.

ಛನ್ದದಾನನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೪. ಉಪೋಸಥನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೧೦. ದುವೇ ಉಪೋಸಥಾತಿ ಸುಲಭಪ್ಪವತ್ತಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತಯೋ ಪನ ದಿವಸವಸೇನೇವ ಉಪೋಸಥಾ ಚಾತುದ್ದಸಿಕೋ ಪನ್ನರಸಿಕೋ ಸಾಮಗ್ಗಿಕೋತಿ. ತತ್ಥ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹವಸ್ಸಾನಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಉತೂನಂ ತತಿಯಸತ್ತಮಪಕ್ಖೇಸು ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಕತ್ವಾ ಛ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಾ, ಸೇಸಾ ಪನ್ನರಸಿಕಾತಿ ಏವಂ ಏಕಸಂವಚ್ಛರೇ ಚತುವೀಸತಿಉಪೋಸಥಾ. ಇದಂ ತಾವ ಲೋಕಸ್ಸ ಪಕತಿಚಾರಿತ್ತಂ. ‘‘ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಅನುವತ್ತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಮಹಾವ. ೧೭೮) ಪನ ತಥಾರೂಪಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಚಾತುದ್ದಸೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೧೧. ಸುತ್ತುದ್ದೇಸೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ತಂ ಉಪೋಸಥೋ ಚಾತಿ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ. ಸೇಸಾನನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ತಿಣ್ಣಂ ವಾ. ‘‘ದುವೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ಚಾತುದ್ದಸೋ ಪನ್ನರಸೋ ಸಾಮಗ್ಗೀತಿ ದಿವಸವಸೇನ, ಸುತ್ತುದ್ದೇಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪಾರಿಸುದ್ಧೀತಿ ಕರಣಪ್ಪಕಾರೇನ, ಸಙ್ಘುಪೋಸಥೋ ಗಣುಪೋಸಥೋ ಪುಗ್ಗಲುಪೋಸಥೋತಿ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ಚಾತಿ ನವ ಉಪೋಸಥಾ ದೀಪಿತಾ ಹೋನ್ತಿ.

೪೧೨. ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇತಿ –

‘‘ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉತುಕ್ಖಾನಂ, ಭಿಕ್ಖುಗಣನಾ ಚ ಓವಾದೋ;

ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಏತಾನಿ, ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೬೮) –

ಏವಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯೇಹಿ ವುತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಕರಣಾನನ್ತರಂ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇ.

ಪುಬ್ಬಕರಣೇತಿ –

‘‘ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ ಪದೀಪೋ ಚ, ಉದಕಂ ಆಸನೇನ ಚ;

ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಏತಾನಿ, ಪುಬ್ಬಕರಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೬೮) –

ಏವಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯೇಹೇವ ವುತ್ತೇ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ಪುಬ್ಬಕರಣೇ. ಪತ್ತಕಲ್ಲೇತಿ ಉಪೋಸಥಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಙ್ಗಾನಂ ಸಮ್ಭವೇನ ಪತ್ತೋ ಕಾಲೋ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ಪತ್ತಕಾಲಂ, ಪತ್ತಕಾಲಮೇವ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ. ಕಿಂ ತಂ? ಉಪೋಸಥಾದಿಕಮ್ಮಂ. ತಂ ಪನ ಚತೂಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಯಥಾಹು ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ –

‘‘ಉಪೋಸಥೋ ಯಾವತಿಕಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ,

ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ;

ವಜ್ಜನೀಯಾ ಚ ಪುಗ್ಗಲಾ ತಸ್ಮಿಂ ನ ಹೋನ್ತಿ,

ಪತ್ತಕಲ್ಲನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೬೮);

ಸಮಾನಿತೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಆನೀತೇ ಪವತ್ತಿತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋತಿ ಸುತ್ತುದ್ದೇಸೋ. ಪಞ್ಚಧಾತಿ ನಿದಾನುದ್ದೇಸೋ ಪಾರಾಜಿಕುದ್ದೇಸೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸುದ್ದೇಸೋ ಅನಿಯತುದ್ದೇಸೋ ವಿತ್ಥಾರುದ್ದೇಸೋತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚಧಾ.

೪೧೩. ವಿನಾನ್ತರಾಯನ್ತಿ ರಾಜನ್ತರಾಯೋ ಚೋರನ್ತರಾಯೋ ಅಗ್ಯನ್ತರಾಯೋ ಉದಕನ್ತರಾಯೋ ಮನುಸ್ಸನ್ತರಾಯೋ ಅಮನುಸ್ಸನ್ತರಾಯೋ ವಾಳನ್ತರಾಯೋ ಸರೀಸಪನ್ತರಾಯೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯೋತಿ (ಮಹಾವ. ೧೫೦) ವುತ್ತೇಸು ದಸಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನ್ತರಾಯಂ ವಿನಾ. ಸಙ್ಖೇಪೇನಾತಿ ವಿನಾ ವಿತ್ಥಾರಂ. ‘‘ಏತ್ಥ ದ್ವೀಸು ತೀಸು ವಾ ಉದ್ದೇಸೇಸು ವಿಸದೇಸು ಥೇರೋವ ಇಸ್ಸರೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅವತ್ತನ್ತೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಉದ್ದೇಸೇಸು. ಅವತ್ತನ್ತೇತಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅವತ್ತಮಾನೇ ಅಪ್ಪಗುಣೇ. ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದಿಸಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಇಮಿನಾವ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಉದ್ದೇಸಕಸ್ಸ ಅವತ್ತನ್ತೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ದ್ವೀಸು ವತ್ತಮಾನೇಸು ಇಸ್ಸರತ್ತೇ ಅಧಿಕೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ತೀಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಥೇರೋವ ಇಸ್ಸರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಇದಂ ಪರಿದೀಪೇತಿ – ದ್ವೇ ಅಖಣ್ಡಾ ಸುವಿಸದಾ ವಾಚುಗ್ಗತಾ, ಥೇರಾಧೇಯ್ಯಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚೇ ಪನ ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಿಸದಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಬ್ಯತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಯತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಯಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞಾ ವಾ ಅಜ್ಝೇಸಿತಬ್ಬೋತಿ.

೪೧೪. ಉದ್ದಿಸನ್ತೇ ಸಮಾ ವಾ ಅಥ ಥೋಕಿಕಾ ವಾ ಯದಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಂ. ಉದ್ದಿಸನ್ತೇ ಆವಾಸಿಕೇಹಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸಮಾನೇ. ಸಮಾ ವಾ ಥೋಕಿಕಾ ವಾತಿ ಆವಾಸಿಕೇಹಿ ಸಮಾ ವಾ ಥೋಕಿಕಾ ವಾ ಆಗನ್ತುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ಅವಸೇಸಕಂ ಸೋತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಉಪೋಸಥೋ ಕತೋಯೇವ ನಾಮಾತಿ ದೀಪೇತಿ.

೪೧೫. ಉದ್ದಿಟ್ಠಮತ್ತೇತಿ ಉದ್ದಿಟ್ಠಂಯೇವ ಉದ್ದಿಟ್ಠಮತ್ತಂ. ಮತ್ತ-ಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣೇ. ಸಕಲಾಯ ಏಕಚ್ಚಾಯ ವಾ ಉಟ್ಠಿತಾಯ ಸಮಾ ವಾ ಥೋಕಿಕಾ ವಾ ಯದಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಕಲಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಏಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಕರೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಏಸಂ ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಸಮೀಪೇ ತೇ ಆಗನ್ತುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ಬಹುಕಾ ಚೇ, ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇಸು ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋಜನೀಯಂ. ವಿಕಪ್ಪೀಯನ್ತಿ ಪರಿಕಪ್ಪೀಯನ್ತೀತಿ ವಿಕಪ್ಪಾ, ಅವಸೇಸಸವನಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥವಿಧಾನಾ ಸಬ್ಬೇ ಚ ತೇ ವಿಕಪ್ಪಾ ಚೇತಿ ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪಾ. ತೇಸು. ಪುನುದ್ದಿಸೇತಿ ಪುನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ.

೪೧೬. ಇತರಾನನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ. ಇತರೋತಿ ಚಾತುದ್ದಸೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ಯೇಸಂ ಪನ್ನರಸೋ, ತೇ ಅತೀತಂ ಉಪೋಸಥಂ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಂ ಅಕಂಸೂತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ತಾದಿಸೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ತೇಸಂ ಯಥಾವುತ್ತತತಿಯಸತ್ತಮಪಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಚಾತುದ್ದಸಿಕೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ತೇರಸೀಚಾತುದ್ದಸೀಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ಅನುಪೋಸಥತ್ತಾ ಪನ ತತ್ಥ ಉಪೋಸಥೋ ನ ಕತೋತಿ ಚಾತುದ್ದಸೋಯೇವ ಪನ್ನರಸೋ ಜಾತೋ. ಸಮಾನೇತರೇತಿ ಸಮಾ ಊನಾ ಇತರೇತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ಇತರೇತಿ ಆಗನ್ತುಕಾ. ಪುರಿಮಾನಂ ಅನುವತ್ತನ್ತೂತಿ ಆವಾಸಿಕೇಹಿ ‘‘ಅಜ್ಜುಪೋಸಥೋ ಪನ್ನರಸೋ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಪುರಿಮಾನಂ ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಅನುವತ್ತನ್ತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚೇಧಿಕಾತಿ ಯದಿ ಆಗನ್ತುಕಾ ಬಹುಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪುರಿಮಾತಿ ಆವಾಸಿಕಾ. ತೇಸಂ ಅನುವತ್ತನ್ತೂತಿ ತೇಸಂ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ‘‘ಅಜ್ಜುಪೋಸಥೋ ಚಾತುದ್ದಸೋ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಅನುವತ್ತನ್ತು. ಸೇಸೇಪೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಪನ್ನರಸವಾರೇಪಿ. ಅಯಂ ನಯೋತಿ ‘‘ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಪನ್ನರಸೋ ಇತರಾನಂ ಸಚೇತರೋ’’ತಿಆದಿಕೋ ಅಯಮೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ಯೇಸಂ ಪನ್ನರಸೋ, ತೇ ತಿರೋರಟ್ಠತೋ ವಾ ಆಗತಾ ಅತೀತಂ ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಂ ಅಕಂಸೂತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೪೧೭. ಅತೀತುಪೋಸಥಸ್ಸ ಚಾತುದ್ದಸಿಯಂ ಕತತ್ತಾ ಚಾತುದ್ದಸಿಯಂ ಪನ್ನರಸುಪೋಸಥೋ ಕತೋತಿ ಪನ್ನರಸೀ ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಪಾಟಿಪದೋ ಜಾತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಪಾಟಿಪದೋ’’ತಿ. ಇತರಾನನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ. ಉಪೋಸಥೋತಿ ಪನ್ನರಸೋ ಉಪೋಸಥೋ. ಸಮಥೋಕಾನನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ಸಮಾನಂ ವಾ ಥೋಕಾನಂ ವಾ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ. ಮೂಲಟ್ಠಾತಿ ಆವಾಸಿಕಾ. ಕಾಮತೋ ದೇನ್ತೂತಿ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಾಯ ದೇನ್ತು.

೪೧೮. ನೋ ಚೇ ದೇನ್ತೀತಿ ಯದಿ ಆವಾಸಿಕಾ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪನ ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಹಿಯ್ಯೋ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಅಜ್ಜ ಉಪೋಸಥಕರಣಂ ನತ್ಥಿ. ಬಹೂಸು ಅನಿಚ್ಛಾಯ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಬಹೂಸೂತಿ ಆಗನ್ತುಕೇಸು ಬಹುಕೇಸು. ಬಹಿ ವಾ ವಜೇತಿ ಆವಾಸಿಕಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾ ನಿಸ್ಸೀಮಂ ವಾ ವಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೧೯. ಸಾವೇಯ್ಯ ಸುತ್ತನ್ತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಂ ಸುತ್ತಂ ವಾಯಮಿತ್ವಾ ಸಾವೇಯ್ಯ.

೪೨೦. ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತುಂ …ಪೇ… ಉದಕಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತುಞ್ಚ ಮಹಾಥೇರೇನ ಪೇಸಿತೋ ಕಲ್ಲೋ ನ ಕರೇಯ್ಯ ತಥಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಲ್ಲೋತಿ ಅಗಿಲಾನೋ. ತಥಾತಿ ದುಕ್ಕಟಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಆಸನೇಸು ಅಸತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ. ತೇಲೇ ಅಸತಿ ಕಪಲ್ಲೇ ಅಗ್ಗಿಪಿ ಜಾಲೇತಬ್ಬೋ.

೪೨೧-೩. ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದಕಾಸನನ್ತಿ ಪರಿಭೋಜನೀಯಪಾನೀಯೋದಕಞ್ಚ ಆಸನಞ್ಚ ಸನ್ನಿಹಿತಂ ಕತ್ವಾ. ಗಣಞತ್ತಿನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಗಣೇನ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಞತ್ತಿಂ. ತೇತಿ ಅಞ್ಞೇ ದುವೇ ಭಿಕ್ಖೂ. ಸಮತ್ತಪುಬ್ಬಾರಮ್ಭೇನಾತಿ ಸಮತ್ತೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ ಪುಬ್ಬೇಸು ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಏಕಂಸಕರಣಾದೀಸು ಆರಮ್ಭೋ ಯಸ್ಸಾತಿ ತಿಪದಬಹುಬ್ಬೀಹಿ. ನವೇನ ತೇ ಏವಮೀರಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇತಿ ಇತರೇ ದ್ವೇ.

೪೨೪. ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾದಿಕಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ನವೋ ಏವಂ ಈರಿಯೋತಿ ಯೋಜನಾ.

೪೨೭. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಏಕೇಕಸ್ಸ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಹರಿತ್ವಾನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕೇಕಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಚ್ಛಾಯಂ ದ್ವಿತ್ತಂ. ಕಿರಿಯಾಯ ಗುಣೇನ ದಬ್ಬೇನ ವಾ ಭಿನ್ನೇ ಅತ್ಥೇ ಬ್ಯಾಪಿತುಂ ಇಚ್ಛಾ ವಿಚ್ಛಾ. ಏತ್ಥ ಪನ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹರಣಸಙ್ಖಾತಾಯ ಕಿರಿಯಾಯ ಚತೂಸು ಚ ತೀಸು ಚ ದ್ವೀಸು ಚ ಭಿನ್ನಮೇಕೇಕಂ ಬ್ಯಾಪಿತುಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತುಂ ಇಚ್ಛಾತಿ ವಿಚ್ಛಾ. ಇತರೀತರೇತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಕರಣಕಿರಿಯಾವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಯೋ ದ್ವೇ ಏಕೋ ವಾ ತಂ ತಂ ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಂ ಗಣುಪೋಸಥಂ ಪುಗ್ಗಲುಪೋಸಥಂ ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಚತೂಸು ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಯೋ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೀಸು ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ. ಅಥ ಪನ ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಯೋ ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏಕಸ್ಸ ಆಹರಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯದಿ ಪನ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಯೋ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ. ತಬ್ಬಿಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೪೨೮. ವಗ್ಗೇ ಸಮಗ್ಗೇ ವಾ ‘‘ವಗ್ಗೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಿನೋ ವಿಮತಿಸ್ಸ ವಾ ಕರೋತೋ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಗ್ಗೇತಿ ವಗ್ಗಸಙ್ಘೇ. ವಿಮತಿಸ್ಸಾತಿ ‘‘ವಗ್ಗೋ ನು ಖೋ, ಸಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ಏವಂ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ. ಇಮಿನಾವ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತವಾರೋಪಿ ಉಪಲಕ್ಖಿತೋ. ಕರೋತೋತಿ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ. ಭೇದಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಕರೋತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಪನ ಪಾಪಸ್ಸ ಬಲವತಾಯ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಸಞ್ಞಾಸೀಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ವುತ್ತಂ, ಚಿತ್ತವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೨೯-೩೦. ‘‘ಉಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವಜ್ಜನೀಯಪುಗ್ಗಲೇ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ನಿಸಿನ್ನಸದ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸಾಧನತ್ತಾ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾದೀಹಿ ಕತ್ತೂಹಿ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ. ‘‘ಸೇಸಾನ’’ನ್ತಿ ವಿಸೇಸನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬ್ಯಭಿಚಾರೇನ ಸಾತ್ಥಕತಾ. ಅಭಬ್ಬಸ್ಸ ಪಣ್ಡಕಾದಿಏಕಾದಸವಿಧಸ್ಸ ಅಭಬ್ಬಸ್ಸ. ನಿಸಿನ್ನಪರಿಸಾಯಞ್ಚ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ನ ಉದ್ದಿಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಕೋ ತಥಾ ನ ಉದ್ದಿಸೇತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ವಿಕಾಲಭೋಜನಾದಿವತ್ಥುತೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಗೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಸಭಾಗಾ, ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಬಹುಬ್ಬೀಹಿ.

ಛನ್ದೇನ ಪರಿವುತ್ಥೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಪಾರಿವಾಸಿಯಂ ಪರಿಸಪಾರಿವಾಸಿಯಂ ರತ್ತಿಪಾರಿವಾಸಿಯಂ ಛನ್ದಪಾರಿವಾಸಿಯಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಪಾರಿವಾಸಿಯನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಥ ಮೇಘುಟ್ಠಾನಾದಿನಾ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಅನೋಕಾಸೋ, ಅಥ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಛನ್ದಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾವ ಉಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಇದಂ ಪರಿಸಪಾರಿವಾಸಿಯಂ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪರಿಸಪಾರಿವಾಸಿಯಂ, ಛನ್ದಸ್ಸ ಪನ ಅವಿಸ್ಸಟ್ಠತ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಯಾವ ಪನ ಸಬ್ಬೇ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ, ತಾವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏಕಂ ಅಜ್ಝೇಸನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೇಯೇವ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಸಚೇ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಂ ಕಾತುಂ ನಿಸಿನ್ನಾ, ಪನ್ನರಸೋತಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸಚೇ ಪನ್ನರಸಿಕಂ ಕಾತುಂ ನಿಸಿನ್ನಾ, ಪಾಟಿಪದೇ ಅನುಪೋಸಥೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ರತ್ತಿಪಾರಿವಾಸಿಯಂ ನಾಮ.

ಏವಂ ಪನ ನಿಸಿನ್ನೇ ಕೋಚಿ ನಕ್ಖತ್ತಪಾಠಕೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಜ್ಜ ನಕ್ಖತ್ತಂ ದಾರುಣಂ, ಇಮಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಾ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತೇ ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ಛನ್ದಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಥಞ್ಞೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ನಕ್ಖತ್ತಂ ಪಟಿಮಾನೇನ್ತಂ, ಅತ್ಥೋ ಬಾಲಂ ಉಪಚ್ಚಗಾ’’ತಿ (ಜಾ. ೧.೧.೪೯) ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನಕ್ಖತ್ತೇನ, ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಇದಂ ಛನ್ದಪಾರಿವಾಸಿಯಞ್ಚೇವ ಅಜ್ಝಾಸಯಪಾರಿವಾಸಿಯಞ್ಚ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಾರಿವಾಸಿಯೇ ಪುನ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆನೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೩೧. ಆಪನ್ನಞ್ಚ ವೇಮತಿಕಞ್ಚ ಅದೇಸಯಿತ್ವಾ ವಾ ನಾವಿಕತ್ವಾ ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ನ ಚ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಾವಿಕತ್ವಾತಿ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಂ ಅನಾವಿಕತ್ವಾ. ನ ಚಾತಿ ನೇವ.

೪೩೨. ಅಟ್ಠಿತೋಪೋಸಥಾತಿ ಅಟ್ಠಿತೋ ಅವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ಉಪೋಸಥೋ ಯಸ್ಮಿನ್ತಿ ಬಹುಬ್ಬೀಹಿ. ತದಹೂತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ. ಅನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಸಙ್ಘಂ ವಾ ವಿನಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ಸೀಮಮೇವ ವಾ ನ ವಜೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಧಿಟ್ಠಾತುನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಗಣುಪೋಸಥಮ್ಪಿ ಉಪಲಕ್ಖೇತಿ. ಸೀಮನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನದಿಮ್ಪಿ.

ಉಪೋಸಥನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೫. ಪವಾರಣಾನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೩೩. ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪ್ಪವಾರಣಾ’’ತ್ಯಾದೀನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಾ ಪವಾರಣಾ. ತತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಗಣಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪ್ಪವಾರಣಾ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಪನ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾವ. ಅಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಪ್ಪವಾರಣಾ, ಯುಪಚ್ಚಯನ್ತಾನಂ ಭಾವೇ ನಿಯತನಪುಂಸಕತ್ತಾ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಾ ಪಞ್ಚಾದೀಹಿ ಕಾತಬ್ಬಾ ಅವಸೇಸಾ ಸಙ್ಘಪ್ಪವಾರಣಾ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏತೇನ ನವಸು ಸಙ್ಘಪ್ಪವಾರಣಾದಯೋ ತಿಸ್ಸೋ ದಸ್ಸಿತಾ. ನವ ಹಿ ಪವಾರಣಾ ಚಾತುದ್ದಸೀ ಪನ್ನರಸೀ ಸಾಮಗ್ಗೀತಿ ದಿವಸವಸೇನ, ತೇವಾಚೀ ದ್ವೇವಾಚೀ ಏಕವಾಚೀತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಾಕಾರವಸೇನ, ಸಙ್ಘೇ ಪವಾರಣಾ, ಗಣೇ ಪವಾರಣಾ, ಪುಗ್ಗಲೇ ಪವಾರಣಾತಿ ಕಾರಕವಸೇನ ಚ. ತತ್ಥ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಂ ಪುಬ್ಬಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ ವಾ ತೇಸಂಯೇವ ಸಚೇ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೇಹಿ ಉಪದ್ದುತಾ ಪವಾರಣಂ ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢನ್ತಿ, ಅಥ ಕತ್ತಿಕಮಾಸಸ್ಸ ಕಾಳಪಕ್ಖಚಾತುದ್ದಸೋ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ ಏವ ವಾ ಪವಾರಣಾದಿವಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇದಂ ಪನ ಪಕತಿಚಾರಿತ್ತಂ. ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾನಂ ಪುರಿಮೇಸು ಚಾತುದ್ದಸೇಸುಪಿ ಪವಾರಣಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿನ್ನಸ್ಸ ಪನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಂ ಯೋ ಕೋಚಿ ದಿವಸೋ ಪವಾರಣಾದಿವಸೋ ಹೋತಿ. ಇಮಾ ದಿವಸವಸೇನ ತಿಸ್ಸೋ ಪವಾರಣಾ. ಕತ್ತಬ್ಬಾಕಾರವಸೇನ ಪನ ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಾ.

೪೩೪. ‘‘ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇ’’ತಿಆದೀಸು –

‘‘ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ ಪದೀಪೋ ಚ, ಉದಕಂ ಆಸನೇನ ಚ;

ಪವಾರಣಾಯ ಏತಾನಿ, ಪುಬ್ಬಕರಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಛನ್ದಪ್ಪವಾರಣಾ ಉತುಕ್ಖಾನಂ, ಭಿಕ್ಖುಗಣನಾ ಚ ಓವಾದೋ;

ಪವಾರಣಾಯ ಏತಾನಿ, ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪವಾರಣಾ ಯಾವತಿಕಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ,

ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ;

ವಜ್ಜನೀಯಾ ಚ ಪುಗ್ಗಲಾ ತಸ್ಮಿಂ ನ ಹೋನ್ತಿ,

ಪತ್ತಕಲ್ಲನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. –

ಏವಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಾ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾದಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಞತ್ತಿನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ಸಙ್ಘಞತ್ತಿಂ. ಏವಂ ಪನ ಞತ್ತಿಯಾ ಠಪಿತಾಯ ಕಾರಣೇ ಸತಿ ತೇವಾಚಿಕದ್ವೇವಾಚಿಕಏಕವಾಚಿಕಸಮಾನವಸ್ಸಿಕವಸೇನಪಿ ಪವಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಯಮೇವ ಪನ ಞತ್ತಿ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ತೇವಾಚಿಕಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ, ಸಙ್ಘೋ ದ್ವೇವಾಚಿಕಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ, ಸಙ್ಘೋ ಏಕವಾಚಿಕಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ, ಸಙ್ಘೋ ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಂ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿಪಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಚಾತುದ್ದಸಿಯಂ ಪನ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಞ್ಚ ‘‘ಚಾತುದ್ದಸೀ ಸಾಮಗ್ಗೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

೪೩೭. ಥೇರೇಸು ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸಜ್ಜ ಪವಾರೇನ್ತೇಸು ನವೋ ಯಾವ ಸಯಂ ಪವಾರೇತಿ, ತಾವ ಉಕ್ಕುಟಿಕೋ ಏವ ಅಚ್ಛತೂತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಚ್ಛತೂತಿ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ.

೪೪೦-೨. ಧಮ್ಮಸಾಕಚ್ಛಾ ಚ ಕಲಹೋ ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ. ರತ್ತಿಯಾ ಖೇಪಿತಭಾವತೋ ತೇವಾಚಿಕಾಯ ಓಕಾಸೇ ಅಸತಿ ದಸವಿಧೇ ವಾ ಅನ್ತರಾಯೇ ಸತಿ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ…ಪೇ… ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಂ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅನುರೂಪತೋ ಞತ್ತಿಂ ವತ್ವಾ ಯಥಾಠಪಿತಞತ್ತಿಯಾ ಅನುರೂಪೇನ ಪವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅನುರೂಪತೋತಿ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ…ಪೇ… ದಾನಂ ದೇನ್ತೇಹಿ ರತ್ತಿ ಖೇಪಿತಾ, ಸಚೇ…ಪೇ… ರತ್ತಿ ವಿಭಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ತೇನ ಖೇಪಿತರತ್ತಿಯಾ ಅನುರೂಪೇನ. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ರಾಜನ್ತರಾಯೋ, ಸಚೇ ಸಙ್ಘೋ ತೇವಾಚಿಕಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಥಾಯಂ ರಾಜನ್ತರಾಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ರಾಜನ್ತರಾಯಾದೀನಂ ಅನುರೂಪೇನ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅಥಾಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪನ ಪೇಯ್ಯಾಲವಸೇನ ಅನ್ತೇ ವುತ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ದ್ವೇವಾಚಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿಕಂ ಪನ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ವತ್ತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಲಙ್ಘನಕ್ಕಮೇನ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ವಚನಸಮಯೇ ಪನ ‘‘ದ್ವೇವಾಚಿಕಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ’’ಇಚ್ಚಾದಿನಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ಯದಿ ಸಮಾಆದಿಕಾ ಚಾತಿ ‘‘ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ಯದಿ ಸಮಾ’’ಇಚ್ಚಾದಯೋ ಉಪೋಸಥೇ ವುತ್ತಾ ಗಾಥಾಯೋ ಚ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಿಸ್ಸಂ ಪವಾರಣಾಯಂ. ಅಯಮೇವ ಚ ಆಹರಣಕ್ಕಮೋ –

ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ಯದಿ ಸಮಾ, ಪವಾರೇನ್ತೇವ ಥೋಕಿಕಾ;

ಪವಾರಿತಾ ತೇ ಸುಪ್ಪವಾರಿತಾ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ಪವಾರಿಯಂ;

ಪವಾರಿತೇಸು ಸಕಲಾ-ಯೇಕಚ್ಚಾಯುಟ್ಠಿತಾಯ ವಾ.

ಪವಾರೇಯ್ಯುಞ್ಚ ತೇ ತೇಸಂ, ಸನ್ತಿಕೇ ಬಹುಕಾ ಸಚೇ;

ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇಸು, ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಪುನುದ್ದಿಸೇತಿ.

‘‘ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಪನ್ನರಸೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾಯೋ ಪನ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸಮಾನಾ.

೪೪೩. ಞತ್ತಿಂ ವತ್ವಾತಿ ವಕ್ಖಮಾನಗಣಞತ್ತಿಂ ವತ್ವಾ.

೪೪೪. ಸಮುದೀರಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾ ವಕ್ಖಮಾನಕ್ಕಮೇನ ವತ್ತಬ್ಬಾ.

೪೪೬-೮. ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾದಿಕಂ. ನವೇನಪಿ ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಪಟಿಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಥೇರೋ ಈರಿಯೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಏವನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಪರಾಮಸತಿ.

೪೪೯. ‘‘ಯಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪೫೦. ಗಾಥಾಯೋತಿ ‘‘ವಗ್ಗೇ ಸಮಗ್ಗೇ ವಗ್ಗೋತಿ, ಸಞ್ಞಿನೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಗಾಥಾಯೋ ವಾ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವಿಸೇಸೋ – ಕರೋತೋತಿ ಏತ್ಥ ಪವಾರಣಂ ಕರೋತೋತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ತತಿಯ ಗಾಥಾಯ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ನ ಉದ್ದಿಸೇ’’ತಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ‘‘ನೋ ಕರೇಯ್ಯ ಪವಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಚತುತ್ಥಗಾಥಾಯ ‘‘ಅನುಪೋಸಥೇ’’ತಿಆದಿಗಾಥಾಬನ್ಧಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ‘‘ನೇವ ಪವಾರಣೇ ಕಾತುಂ, ಸಾ ಕಪ್ಪತಿ ಪವಾರಣಾ’’ತಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಪಞ್ಚಮಗಾಥಾಯ ‘‘ಅಟ್ಠಿತೋಪೋಸಥಾವಾಸಾ’’ತಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ‘‘ಪವಾರಣಾಠಿತಾವಾಸಾ’’ತಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ.

೪೫೧. ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಪವಾರಿತೇವಾತಿ ಪುರಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇ ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಪವಾರಿತೇ ಏವ. ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋ ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಪರಿನಿಟ್ಠಿತವಸ್ಸೋ ಅವುತ್ಥೋ. ಅನುಪಾಗತೋತಿ ವಸ್ಸಂ ಅನುಪಾಗತೋ. ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಪುರಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗತಾ ಪಞ್ಚ ವಾ ಅತಿರೇಕಾ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗತಾ ತೇಹಿ ಸಮಾ ವಾ ಊನತರಾ ವಾ ಪುರಿಮಿಕಾಯ ವಾ ಉಪಗತೇಹಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗತಾ ಥೋಕತರಾ ಚೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಪ್ಪವಾರಣಾಯ ಗಣಂ ಪೂರೇನ್ತಿ ಸಙ್ಘಪ್ಪವಾರಣಾವಸೇನ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅಥ ಚ ಉಭೋಪಿ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ನ ಪೂರೇನ್ತಿ, ಗಣಂ ಪನ ಪೂರೇನ್ತಿ, ಗಣಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ, ಪಚ್ಛಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಪನ ಪುರಿಮಿಕಾಯ ಏಕೋ, ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಏಕೋ, ಏಕೇನ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ, ಏಕೇನ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪುರಿಮೇಹಿ ವಸ್ಸೂಪಗತೇಹಿ ಪಚ್ಛಾ ವಸ್ಸೂಪಗತಾ ಏಕೇನಪಿ ಅಧಿಕಾ ಸಙ್ಘಂ ಪೂರೇನ್ತಿ, ಪಠಮಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ. ಗಣೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಮುಪರಿಪಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ಚಿನ್ತನೀಯಂ.

೪೫೨. ಚಾತುಮಾಸಿನಿಯಾತಿ ಅಪರಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯಂ. ಸಙ್ಘೇನಾತಿ ಪಠಮಂ ವಸ್ಸೂಪಗತೇನ ಸಙ್ಘೇನ. ವುತ್ಥಾ ವಸ್ಸಾ ಯೇಹಿ ತೇ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾ, ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸೂಪಗತಾ. ಸಚೇ ಅಪ್ಪತರಾ ಸಿಯುನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಯದಿ ಅಧಿಕತರಾ ವಾ ಸಮಸಮಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹಿ ಪಠಮಂ ಪವಾರಿತೇ ಪಚ್ಛಾ ಇತರೇಹಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ದೀಪೇತೀತಿ.

ಪವಾರಣಾನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೬. ಸಂವರನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೫೩. ಸಂವರಣಂ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದೀನಂ ಸತಿಕವಾಟೇನ ಪಿದಹನಂ ಸಂವರೋ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರೋ ನತ್ಥಿ, ನ ಹಿ ಚಕ್ಖುಪಸಾದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೇವ ಭವಙ್ಗಸಮಯೇ ಆವಜ್ಜನಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಸಮಯೇ, ಜವನಕ್ಖಣೇ ಪನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ತದಾ ಸಂವರೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಹೋನ್ತೇ ಪನ ಸೋ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದೀನಂ ಸಂವರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಚಕ್ಖುಸೋತಾದಿಭೇದೇಹೀತಿ ಚಕ್ಖು ಚ ಸೋತಞ್ಚ, ತಾನಿ ಆದಿ ಯೇಸಂ, ತೇವ ಭೇದಾ ಚಾತಿ ಸಮಾಸೋ, ತೇಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ. ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚನ್ತೋಪಕಾರಕತ್ತಾ ಕರಣತ್ಥೇ ಚೇತ್ಥ ತತಿಯಾ. ಏತೇನ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯಮನಸಙ್ಖಾತಾನಿ ದ್ವಾರಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ. ರೂಪಸದ್ದಾದಿಗೋಚರೇತಿ ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇ ವಿಸಯೇ. ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾದಿಪ್ಪವತ್ತಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಝಾಯತೀತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾ, ಬಲವತಣ್ಹಾ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಆದಯೋ ಅನೇಕೇ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ.

೪೫೪. ಸಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಕಿಟ್ಠಾದಿಂ ದುಪ್ಪಸುಂ ವಿಯ ನಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕಿಟ್ಠಟ್ಠಾನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಸ್ಸಂ ಗಹಿತಂ. ಕಿಟ್ಠಂ ಅದತೀತಿ ಕಿಟ್ಠಾದಿ, ತಂ. ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಸಾತ್ಥಕಸಪ್ಪಾಯಗೋಚರಅಸಮ್ಮೋಹಸಙ್ಖಾತೇನ ಚತುಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮ್ಮಾ ಪಜಾನೋ. ಇಮಿನಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸೀಲಂ ಕಥಿತಂ.

ಸಂವರನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೭. ಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೫೫. ದೇಸನಾ ಸಂವರೋ ಏಟ್ಠಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನ್ತಿ ಭೇದತೋ ಸುದ್ಧಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಂ ಭೇದತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ನಿಗ್ಗಹಿತಲೋಪೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ ಸಂವರಸುದ್ಧಿ ಪರಿಯೇಟ್ಠಿಸುದ್ಧಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧೀತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ಸುದ್ಧಿ, ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ದೇಸನಾಯ ಸುದ್ಧಿ ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ. ವುಟ್ಠಾನಸ್ಸಾಪಿ ಚೇತ್ಥ ದೇಸನಾಯ ಏವ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಮೂಲಾಪತ್ತೀನಂ ಪನ ಅಭಿಕ್ಖುತಾಪಟಿಞ್ಞಾವ ದೇಸನಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಾ, ಸಾವಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಆಪನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಅಭಬ್ಬೋ ಝಾನಾದೀನಿ ಅಧಿಗನ್ತುಂ. ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ ಹಿಸ್ಸ ಸಗ್ಗನ್ತರಾಯೋ ಚೇವ ಹೋತಿ, ಮಗ್ಗನ್ತರಾಯೋ ಚ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಪ್ಪರಾಮಟ್ಠಂ, ನಿರಯಾಯೂಪಕಡ್ಢತೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೩೧೧);

ಅಪರಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಸಿಥಿಲೋ ಹಿ ಪರಿಬ್ಬಜೋ, ಭಿಯ್ಯೋ ಆಕಿರತೇ ರಜ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೩೧೩);

ಇಚ್ಚಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ ವಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಗಿಹಿಆದಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ದಾನಸರಣಸೀಲಸಂವರಾದೀಹಿ ಸಗ್ಗಮಗ್ಗಂ ವಾ ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖಮಗ್ಗಂ ವಾ ಆರಾಧೇತುಂ ಭಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಗಿಹಿಆದಿಭಾವೋ ವಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಸಿಟ್ಠೇನ ಸಂವರೇನ ವಿಸುದ್ಧಿ ಸಂವರವಿಸುದ್ಧಿ. ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಏಟ್ಠಿಯಾ ಸುದ್ಧಿ ಏಟ್ಠಿಸುದ್ಧಿ. ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ಸುದ್ಧಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧಿ. ‘‘ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಪಾತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಮ್ಮತನ್ತಿ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋ’’ತಿ ಸಮ್ಮತಂ ಸೀಲಂ.

೪೫೬. ಚಿತ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನಸಂವರಾ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಸಂವರಸುದ್ಧೀತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ.

೪೫೭. ಅನೇಸನಂ ಪಹಾಯ ಧಮ್ಮೇನ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಏಟ್ಠಿಯಾ ಸುದ್ಧತ್ತಾ ಆಜೀವನಿಸ್ಸಿತಂ ಏಟ್ಠಿಸುದ್ಧೀತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ.

೪೫೮. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುಜ್ಝನಾತಿ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಪಞ್ಚಮೀತಿ.

ಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೮. ಸನ್ತೋಸನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೫೯. ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪಿಣ್ಡಿಯಾಲೋಪೋ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪೂತಿಮುತ್ತಭೇಸಜ್ಜನ್ತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಅಪ್ಪಗ್ಘನಕತಾಯ ಅಪ್ಪಾ ಚೇವ ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ಆಲಯಾಭಾವೇನ ಅನವಜ್ಜಾ ಚ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಲಬ್ಭಮಾನತಾಯ ಸುಲಭಾ ಚಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ಅಪ್ಪೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಮತ್ತಞ್ಞೂತಿ ಪರಿಯೇಸನಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪರಿಭೋಗವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇಸು ಚತೂಸು ಮತ್ತಞ್ಞುತಾವಸೇನ ಪಮಾಣಞ್ಞೂ.

೪೬೦. ಕಥಂ ಸನ್ತುಟ್ಠೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇನ ಯಾಪೇನ್ತೋತಿ ಯಥಾಲಾಭಯಥಾಬಲಯಥಾಸಾರುಪ್ಪವಸೇನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇನ ಯಥಾವುತ್ತಚತುಬ್ಬಿಧಪಚ್ಚಯೇನ ಯಾಪೇನ್ತೋತಿ.

ಸನ್ತೋಸನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೯. ಚತುರಾರಕ್ಖನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೬೧-೨. ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ …ಪೇ… ಮರಣಸ್ಸತೀತಿ ಇಮಾ ಚತುರಾರಕ್ಖಾ ನಾಮಾತಿ ಸೇಸೋ. ಆರಕತ್ತಾದಿನಾತಿ ಆರಕಭಾವೋ ಆರಕತ್ತಂ, ತಂ ಆದಿ ಯಸ್ಸ ‘‘ಅರೀನಂ ಹತತ್ತಾ’’ತಿಆದಿಕಸ್ಸ ತಂ ಆರಕತ್ತಾದಿ. ತೇನ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಸವಾಸನಾನಂ ಅರಾನಂ ಹತತ್ತಾ ಆರಕಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸುವಿದೂರವಿದೂರೇ ಠಿತೋತಿ ಆ-ಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ, ಕ-ಕಾರಸ್ಸ ಹ-ಕಾರಂ ಸಾನುನಾಸಿಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅರಹ’’ನ್ತಿ ಪದಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ಆರಕಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ಸಾಮಞ್ಞಜೋತನಾಯ ವಿಸೇಸೇ ಅವಟ್ಠಾನತೋ, ವಿಸೇಸತ್ಥಿನಾ ಚ ವಿಸೇಸಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪಯೋಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ಕಿಲೇಸೇಹೀ’’ತಿ ಲಬ್ಭತಿ.

ಸಮ್ಮಾತಿ ಅವಿಪರೀತಂ. ಸಾಮನ್ತಿ ಸಯಮೇವ, ಅಪರನೇಯ್ಯೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಹಿ ಏತ್ಥ ಸಂ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಸಯ’’ನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಬೋಧಕೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಬುದ್ಧತೋತಿ ಭಾವಪ್ಪಧಾನೋಯಂ ನಿದ್ದೇಸೋ, ಬುದ್ಧತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅರಹಂ’’ ಇತಿ ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ ಇತಿ ವಾ ಭಗವತೋ ನವಭೇದೇ ಗುಣೇ ಯಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅನುಸ್ಸತಿ, ಸಾ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಅ-ಕಾರೋ ಸನ್ಧಿವಸೇನ ಆಗತೋ. ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಪನೇತ್ಥ ಆದಿಅತ್ಥೋ, ಇಚ್ಚಾದೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನವಭೇದೇತಿ ‘‘ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥೀ’’ತಿ ಏಕತೋ ಗಹೇತ್ವಾ. ಏತ್ಥ ಪನ ಉಪಚಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಅಪ್ಪನಾ, ತಥಾ ಮರಣಸ್ಸತಿಯಂ. ಇತರೇಸು ಪನ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ.

೪೬೩-೪. ‘‘ಸೀಮಟ್ಠಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೀಮಟ್ಠಸಙ್ಘೇತಿ ಸೀಮಾಯಂ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸೀಮಟ್ಠೋ, ಸೋವ ಸಙ್ಘೋ. ಗೋಚರಗಾಮಮ್ಹಿ ಇಸ್ಸರೇ ಜನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ಮಾನುಸೇ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸೂತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ. ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಅವೇರಾತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ಆದಿನಾತಿ ‘‘ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾ ಹೋನ್ತು, ಅನೀಘಾ ಹೋನ್ತು, ಸುಖೀ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರನ್ತೂ’’ತಿ ಇಮಿನಾ. ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜಾತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಸಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಏವಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ.

೪೬೫-೬. ಇದಾನಿ ಅಸುಭಂ ನಿದ್ದಿಸನ್ತೋ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಸಾಧೇತಬ್ಬಂ ಸತ್ತವಿಧಮುಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ‘‘ವಣ್ಣೇ’’ಚ್ಚಾದಿನಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸತ್ತವಿಧಞ್ಹಿ ತಂ ನಯತೋ ಆಗತಂ ವಾಚಾಸಜ್ಝಾಯಮನಸಾಸಜ್ಝಾಯೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ. ತತ್ಥ ಪಠಮಂ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೇನ ಚತ್ತಾರಿ ತಚಪಞ್ಚಕಾದೀನಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಲೋಮಪ್ಪಟಿಲೋಮವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಪನ ವಚಸಾ, ತಥೇವ ಮನಸಾಪಿ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ವಚಸಾ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಹಿ ಮನಸಾ ಸಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ. ಸೋ ಪನ ಲಕ್ಖಣಪ್ಪಟಿವೇಧಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ. ತತ್ಥ ವಣ್ಣೋ ನಾಮ ಕೇಸಾದೀನಂ ವಣ್ಣೋ. ಸಣ್ಠಾನಂ ತೇಸಂಯೇವ ಸಣ್ಠಾನಂ. ಓಕಾಸೋ ತೇಸಂಯೇವ ಪತಿಟ್ಠೋಕಾಸೋ. ದಿಸಾ ನಾಭಿತೋ ಉದ್ಧಂ ಉಪರಿಮದಿಸಾ, ಅಧೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ. ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನಾಮ ‘‘ಅಯಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಉಪರಿ ಚ ತಿರಿಯಞ್ಚ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ‘‘ಕೇಸಾ ನ ಲೋಮಾ, ಲೋಮಾ ನ ಕೇಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅಮಿಸ್ಸಕತಾವಸೇನ ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಚ. ಕೇಸಾದಿಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ.

ಏವಂ ವವತ್ಥಪೇನ್ತೇನ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಸತ್ತವಿಧಂ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾರಸವಿಧಂ ಮನಸಿಕಾರಕೋಸಲ್ಲಂ ಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನುಪುಬ್ಬತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪನಾತೋ ತಯೋ ಚ ಸುತ್ತನ್ತಾತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ನಯತೋವಾಗತೇ ನಾತಿಸೀಘಾದೀಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಸವಿಧತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅನುಪುಬ್ಬತೋತಿ ಸಜ್ಝಾಯಕರಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ. ನಾತಿಸೀಘಂ ನಾತಿಸಣಿಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ. ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಟಿಬಾಹಯನ್ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪುಥುತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೋ. ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಯಾಯಂ ‘‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’’ತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿ, ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ಮುಞ್ಚನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತಂ ತಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಮುಞ್ಚತೋ, ತಸ್ಸ ‘‘ಭಾವನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೪೬೭. ಏವಂ ಉಭಯಕೋಸಲ್ಲಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾದಿವಸೇನೇವ ಪಞ್ಚಧಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲತಾ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವಣ್ಣಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ವಣ್ಣ…ಪೇ… ಓಕಾಸೇಹಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾತಿ ಭಾವನಾ ಅಸುಭನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ರ ಕೇಸಾ ತಾವ ಪಕತಿವಣ್ಣೇನ ಕಾಳಕಾ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾ, ಸಣ್ಠಾನತೋ ದೀಘವಟ್ಟತುಲಾದಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಾ, ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮದಿಸಾಯ ಜಾತಾ, ಓಕಾಸತೋ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಾಹಿ, ಪುರತೋ ನಳಾಟನ್ತೇನ, ಪಚ್ಛತೋ ಗಳವಾಟಕೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ, ಸೀಸಕಟಾಹವೇಠನಅಲ್ಲಚಮ್ಮಂ ಕೇಸಾನಂ ಓಕಾಸೋ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಕೇಸಾ ಸೀಸವೇಠನಚಮ್ಮೇ ವೀಹಗ್ಗಮತ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಅತ್ತನೋ ಮೂಲತಲೇನ, ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇನ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ದ್ವೇ ಕೇಸಾ ಏಕತೋ ನತ್ಥೀತಿ ಅಯಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ‘‘ಕೇಸಾ ನ ಲೋಮಾ, ಲೋಮಾ ನ ಕೇಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅವಸೇಸಏಕತಿಂ ಸಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಾ ಕೇಸಾ ನಾಮ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೋ ಏಕೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋತಿ ಅಯಂ ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಇದಂ ಕೇಸಾನಂ ವಣ್ಣಾದಿತೋ ನಿಚ್ಛಯನಂ. ಇದಂ ಪನ ನೇಸಂ ವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚಧಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲತೋ ನಿಚ್ಛಯನಂ – ಕೇಸಾ ನಾಮೇತೇ ವಣ್ಣತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ ಆಸಯತೋಪಿ ಸಣ್ಠಾನತೋಪಿ ಗನ್ಧತೋಪಿ ಓಕಾಸತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾತಿ ಏವಂ ಸೇಸಕೋಟ್ಠಾಸಾನಮ್ಪಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಉದ್ಧುಮಾತಾದಿವತ್ಥೂಸೂತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಕವಿನೀಲಕವಿಪುಬ್ಬಕವಿಚ್ಛಿದ್ದಕವಿಕ್ಖಾಯಿತಕವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಹತವಿ- ಕ್ಖಿತ್ತಕಲೋಹಿತಕಪುಳವಕಅಟ್ಠಿಕಸಙ್ಖಾತೇಸು ದಸೇಸು ಅವಿಞ್ಞಾಣಕಅಸುಭವತ್ಥೂಸು ಅಸುಭಾಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವತ್ತಾ ಭಾವನಾ ವಾ ಅಸುಭನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸುಭಭಾವನಾ.

೪೬೮. ‘‘ಮರಣಂ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಜೀವಿತಂ ಮೇ ಉಪರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಮರಣಂ ಮರಣ’’ನ್ತಿ ವಾ ಯೋನಿಸೋ ಭಾವಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಜೀವಿತನ್ತಿ ರೂಪಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಅರೂಪಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ. ಯೋನಿಸೋತಿ ಉಪಾಯೇನ. ಏವಂ ಪವತ್ತಯತೋಯೇವ ಹಿ ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ನೀವರಣಾನಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನ್ತಿ, ಮರಣಾರಮ್ಮಣಾ ಸತಿ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಉಪಚಾರಪ್ಪತ್ತಮೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ.

೪೬೯-೪೭೦. ಯಸ್ಸ ಪನ ಏತ್ತಾವತಾ ನ ಹೋತಿ, ತೇನ ವಧಕಪಚ್ಚೂಪಟ್ಠಾನಾದೀಹಿ ಅಟ್ಠಹಾಕಾರೇಹಿ ಮರಣಂ ಅನುಸ್ಸರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವಧಕಸ್ಸೇವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ವಧಕಸ್ಸ ಇವ ಉಪಟ್ಠಾನಾತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗೀವಾಯ ಸಞ್ಚಾರಯಮಾನಸ್ಸ ವಧಕಸ್ಸ ವಿಯ ಮರಣಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನತೋ. ಸಮ್ಪತ್ತೀನಂ ವಿಪತ್ತಿತೋತಿ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಜೀವಿತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ವಿನಾಸಮರಣಸಙ್ಖಾತವಿಪತ್ತಿತೋ. ಉಪಸಂಹರತೋತಿ ಯಸಮಹತ್ತತೋ ಪುಞ್ಞಮಹತ್ತತೋ ಥಾಮಮಹತ್ತತೋ ಇದ್ಧಿಮಹತ್ತತೋ ಪಞ್ಞಾಮಹತ್ತತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧತೋತಿ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಸಂಹರಣತೋ. ಕಾಯಬಹುಸಾಧಾರಣಾತಿ ಅಸೀತಿಯಾ ಕಿಮಿಕುಲಾನಂ, ಅನೇಕಸತಾನಂ ರೋಗಾನಂ, ಬಾಹಿರಾನಞ್ಚ ಅಹಿವಿಚ್ಛಿಕಾದೀನಂ ಮರಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಸಾಧಾರಣತೋ. ಆಯುದುಬ್ಬಲತೋತಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೂಪನಿಬದ್ಧತ್ತಇರಿಯಾಪಥೂಪನಿಬದ್ಧತ್ತಾದಿನಾ ಆಯುನೋ ದುಬ್ಬಲತೋ. ಕಾಲವವತ್ಥಾನಸ್ಸ ಅಭಾವತೋತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಾಲೇ ಮರಿತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಕಾಲವವತ್ಥಾನಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ಅದ್ಧಾನಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಾತಿ ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನಾಮ ಏತರಹಿ ಪರಿತ್ತೋ, ಅದ್ಧಾ ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ, ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅದ್ಧಾನಸ್ಸ ಕಾಲಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ.

ಏತ್ಥ ಪನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತುಕಾಮೇನ ಬುದ್ಧಪುತ್ತೇನ ಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಂ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಙ್ಖೇಪೇನೋಪದಿಸ್ಸಾಮ. ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ತಾವ ಸೀಲಂ ಸೋಧೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ತಿವಿಧಾ ವಿಸುಜ್ಝನಾ ಅನಾಪಜ್ಜನಂ, ಆಪನ್ನವುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಅಪ್ಪಟಿಪೀಳನಂ. ಏವಂ ವಿಸುದ್ಧಸೀಲಸ್ಸ ಹಿ ಭಾವನಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದೀನಂ ವಸೇನ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಸೀಲಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತಮ್ಪಿ ಸಾಧುಕಂ ಪರಿಪೂರೇತಬ್ಬಂ. ತತೋ –

‘‘ಆವಾಸೋ ಚ ಕುಲಂ ಲಾಭೋ, ಗಣೋ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಪಞ್ಚಮಂ;

ಅದ್ಧಾನಂ ಞಾತಿ ಆಬಾಧೋ, ಗನ್ಥೋ ಇದ್ಧೀತಿ ತೇ ದಸಾ’’ತಿ. (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೪೧) –

ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ದಸಸು ಪಲಿಬೋಧೇಸು ಯೋ ಪಲಿಬೋಧೋ, ಯೋ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಪಲಿಬೋಧೇನ –

‘‘ಪಿಯೋ ಗರು ಭಾವನೀಯೋ, ವತ್ತಾ ಚ ವಚನಕ್ಖಮೋ;

ಗಮ್ಭೀರಞ್ಚ ಕಥಂ ಕತ್ತಾ, ನೋ ಚಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಯೋಜಕೋ’’ತಿ. (ಅ. ನಿ. ೭.೩೭) –

ಏವಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಆಚರಿಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ತಂ ದುವಿಧಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಪಾರಿಹಾರಿಯಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಾದೀಸು ಮೇತ್ತಾ, ಮರಣಸ್ಸತಿ ಚ, ‘‘ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ’’ತಿಪಿ ಏಕೇ. ಏತಂ ಪನ ತಯಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥಯಿತಬ್ಬಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಕತ್ವಾ, ಅಧಿಪ್ಪೇತಸ್ಸ ಚ ಯೋಗಾನುಯೋಗಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪದಟ್ಠಾನತ್ತಾ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಟ್ಠತಿಂಸಾರಮ್ಮಣೇಸು ಪನ ಯಂ ಯಸ್ಸ ಚರಿತಾನುಕೂಲಂ, ತಂ ತಸ್ಸ ನಿಚ್ಚಂ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಯಥಾವುತ್ತೇನೇವ ನಯೇನ ‘‘ಪಾರಿಹಾರಿಯಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತತೋ –

‘‘ಮಹಾವಾಸಂ ನವಾವಾಸಂ, ಜರಾವಾಸಞ್ಚ ಪನ್ಥನಿಂ;

ಸೋಣ್ಡಿಂ ಪಣ್ಣಞ್ಚ ಪುಪ್ಫಞ್ಚ, ಫಲಂ ಪತ್ಥಿತಮೇವ ಚ.

‘‘ನಗರಂ ದಾರುನಾ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಸಭಾಗೇನ ಪಟ್ಟನಂ;

ಪಚ್ಚನ್ತಸೀಮಾಸಪ್ಪಾಯಂ, ಯತ್ಥ ಮಿತ್ತೋ ನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಅಟ್ಠಾರಸೇತಾನಿ ಠಾನಾನಿ, ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಮಗ್ಗಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ ಯಥಾ’’ತಿ. (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೫೨) –

ವುತ್ತಅಟ್ಠಾರಸಸೇನಾಸನದೋಸವಜ್ಜಿತಂ ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇನಾಸನಂ ನಾತಿದೂರಂ ಹೋತಿ ನಚ್ಚಾಸನ್ನಂ ಗಮನಾಗಮನಸಮ್ಪನ್ನಂ ದಿವಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಂ ರತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ ಅಪ್ಪಡಂಸಮಕಸವಾತಾತಪಸರೀಸಪಸಮ್ಫಸ್ಸಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ ಸೇನಾಸನೇ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ ಸೇನಾಸನೇ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹರನ್ತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಆಗತಾಗಮಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಧರಾ ಮಾತಿಕಾಧರಾ. ತೇ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛತಿ ಪರಿಪಞ್ಹತಿ ‘ಇದಂ ಭನ್ತೇ ಕಥಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅವಿವಟಞ್ಚೇವ ವಿವರನ್ತಿ, ಅನುತ್ತಾನೀಕತಞ್ಚ ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತೇಸು ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನೀಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಙ್ಖಂ ಪಟಿವಿನೋದೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧೦.೧೧) ವುತ್ತಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಉಪಗಮ್ಮ ತತ್ಥ ವಸನ್ತೇನ ‘‘ದೀಘಾನಿ ಕೇಸಲೋಮನಖಾನಿ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಜಿಣ್ಣಚೀವರೇಸು ಅಗ್ಗಳಅನುವಾತಪರಿಭಣ್ಡದಾನಾದಿನಾ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮಂ ವಾ ತನ್ತಚ್ಛೇದಾದೀಸು ತುನ್ನಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಕಿಲಿಟ್ಠಾನಿ ರಜಿತಬ್ಬಾನಿ, ಸಚೇ ಪತ್ತೇ ಮಲಂ ಹೋತಿ, ಪತ್ತೋ ಪಚಿತಬ್ಬೋ, ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಉಪಚ್ಛಿನ್ನಖುದ್ದಕಪಲಿಬೋಧೇನ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೇನ ಭತ್ತಸಮ್ಮದಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಗುಣಾನುಸ್ಸರಣೇನ ಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಆಚರಿಯುಗ್ಗಹತೋ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಅಸಮ್ಮುಯ್ಹನ್ತೇನ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಚತುರಾರಕ್ಖನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫೦. ವಿಪಸ್ಸನಾನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೪೭೧-೨. ನಾಮರೂಪನ್ತಿ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಸಙ್ಖಾತಂ ನಾಮಞ್ಚ ಅಟ್ಠವೀಸತಿವಿಧಂ ರೂಪಞ್ಚ. ‘‘ನಮನಲಕ್ಖಣಂ ನಾಮಂ, ರುಪ್ಪನಲಕ್ಖಣಂ ರೂಪಂ, ನಾಮರೂಪತೋ ನ ಅಞ್ಞೋ ಅತ್ತಾದಿಕೋ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಏವಂ ಝಾನಲಾಭೀ ಚೇ, ಝಾನತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಝಾನಗತಂ ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯಾನಿಕೋ ಚೇ, ಪಕಿಣ್ಣಕಭೂತಂ ನಾಮರೂಪಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಾದಿ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ, ಚತುರಾರಕ್ಖವಸೇನ ದೀಪಿತಾ ಸೋಪಚಾರಸಮಾಧಿಸಙ್ಖಾತಾ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ ಚ ವುತ್ತಾವ ನಾಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿ ಕಥಿತಾ. ತತೋ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ‘‘ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇ ನಾಮರೂಪದ್ವಯಮೇವ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹಾಉಪಾದಾನಕಮ್ಮೇಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಇಸ್ಸರಾದಿಕಾರಣೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ತಸ್ಸ ಕಾರಣಂ, ಇಮಿನಾ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣವಿಸುದ್ಧಿ ದಸ್ಸಿತಾ.

ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವತೋ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ನಾಮರೂಪಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಭಾವಾಪಜ್ಜನತೋ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಉದಯಬ್ಬಯಪೀಳನಾ ದುಕ್ಖಾತಿ ಉಪ್ಪಾದನಿರೋಧವಸೇನ ಪೀಳನತೋ ದುಕ್ಖಾ. ಅವಸವತ್ತಿತ್ತಾ ಅನತ್ತಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ಅವತ್ತನತೋ ಅನತ್ತಾತಿ ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ. ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಸಮಥಯಾನಿಕೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯಾನಿಕೋ ಚ ಯೋಗಾವಚರೋ. ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿ, ಪಟಿಪದಾಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿ ಚ ದಸ್ಸಿತಾ. ಸಙ್ಖಾರಾನಮೇವ ಹಿ ಉದಯಬ್ಬಯಾದಿನಾನುಪಸ್ಸನತೋ ಉದಯಬ್ಬಯಭಙ್ಗಭಯಆದೀನವನಿಬ್ಬಿದಾಮುಞ್ಚಿತುಕಮ್ಯತಾಪಟಿಸಙ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಸ- ಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾಞಾಣಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅಟ್ಠವಿಧಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ವಸೇನ ಸಿಖಾಪ್ಪತ್ತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಪಟಿಪದಾಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿ ದಸ್ಸಿತಾ. ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯನ್ತಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಮಗ್ಗತ್ತಯೇನ ಖೇಪಿತತ್ತಾ, ಇತರೇಸಂ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಖೇಪಿತತ್ತಾ ಚ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಖಯನ್ತೇ ಜಾತಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ.

ನಿಗಮನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೪೭೩. ಯಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ ಯಾ ಸಿಕ್ಖನಾ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖುಕಿಚ್ಚಂ, ಅತೋ ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೭೪. ನಿಚ್ಚಸೋ ಲೋಕವಿಚಾರಿನೋತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಲೋಕೇ ವಿಚರತೋ. ಮಾಲುತಸ್ಸೇವ ಪರಿಸ್ಸಮೋ ನ ಸಮ್ಭೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಾಲುತಸ್ಸೇವಾತಿ ವಾತಸ್ಸ ಇವ. ನ ಸಮ್ಭೋತೀತಿ ನ ಹೋತಿ.

೪೭೫-೬. ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿ ಏವ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿಯೋ, ಕೇತು ವಿಯ ಕೇತು, ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿಯೇ ಕೇತೂತಿ ತಪ್ಪುರಿಸೋ. ತೇನ ರಚಿತಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಞ್ಞುಪಸಂಸಿತಾ ಅಯಂ ಖುದ್ದಸಿಕ್ಖಾ ಪರಿಮಾಣತೋ ಗಾಥಾನಂ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಸತೇಹಿ ಏತ್ತಾವತಾ ನಿಟ್ಠಾನಮುಪಾಗತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ನಿಗಮನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಕಾರಾಪಿತೇತಿರುಚಿರೇ ಪವರೇ ವಿಹಾರೇ;

ಮಾನಾಧಿಕಾರಿಪುರಿನಾ ಗರುನಾ ಗುಣೇನ;

ವಸ್ಸಂ ವಸಂ ದಮಿಳಸೋ ವಿಧಹಂ ಅಕಾಸಿಂ;

ಆಕಙ್ಖಟೀಕ ಜಿನಸಾಸನಸಮ್ಪವುದ್ಧಿಂ.

ಪುಞ್ಞೇನ ಸತ್ಥರಚನಾಜನಿತೇನ ತೇನ;

ಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನವರೋದಯಕಾರಣೇನ;

ಲೋಕಾಮಿಸೇಸು ಪನ ಮೇ ಸಮಯಂ ಅಲಗ್ಗೋ;

ಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನವರೋದಯಮಾಚರೇಯ್ಯಂ.

ಅತ್ಥೇಸು ಅಕ್ಖರಪದೇಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೇಸು;

ಪುಬ್ಬಾಪರೇಸು ಲಿಖಿತಂ ಖಲಿತಂ ಯದತ್ಥಿ;

ಓಹಾಯ ಖನ್ತುಮರಹನ್ತಿ ವದನ್ತು ಸನ್ತಾ;

ದಿಟ್ಠಾಪರಾಧಮಥ ವಾ ಕಿಮುಲಾಲನೇನ.

ಯೇನನ್ತತನ್ತರತನಾಕರಮನ್ಥನೇನ;

ಮನ್ಥಾಚಲೋಲ್ಲಸಿತಞಾಣವರೇನ ಲದ್ಧಾ;

ಸಾರಾಮತಾತಿಸುಖಿತಾ ಸುಖಯನ್ತಿ ಚಞ್ಞೇ;

ತೇ ಮೇ ಜಯನ್ತಿ ಗರವೋ ಗರವೋ ಗುಣೇಹಿ.

ಪರತ್ಥಸಮ್ಪಾದನತೋ, ಪುಞ್ಞೇನಾಧಿಗತೇನಹಂ;

ಪರತ್ಥಸಮ್ಪಾದನಕೋ, ಭವೇಯ್ಯಂ ಜಾತಿಜಾತಿಯಂ.

ಸಿಸ್ಸೋ ಆಹ –

ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛತಾನೇಕಸನ್ತೋಸೋಪಸಮೇಸಿನಂ;

ಸುಚಿಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತೀನಂ, ಸದಾರಞ್ಞನಿವಾಸಿನಂ.

ಸಾಸನುಜ್ಜೋತಕಾರೀನಂ, ಆಚೇರತ್ತಮುಪಾಗತಂ;

ಉದುಮ್ಬರಗಿರಿಖ್ಯಾತಯತೀನಂ ಯತಿಪುಙ್ಗವಂ.