೩೬. ಭೇಸಜ್ಜನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೨೭೪-೫. ಜನಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕಾತುಂ ದಾತುಂ ವತ್ತುಞ್ಚ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಯಂ. ಲಬ್ಭತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಾ’’ತಿ ಕತ್ತಾ ‘‘ಭೇಸಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಕಮ್ಮಂ. ನನು ಚ ಕಾತುನ್ತಿ ಭಾವಸಾಧನತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಅವುತ್ತಕಮ್ಮೇನಾಪಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಭಾವೇ ವಿಹಿತಕಿತಕಪ್ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪಯೋಗೇ ಕಮ್ಮಕಾರಕಸ್ಸಾಪಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬತ್ತಾತಿ? ಸಚ್ಚಂ, ತಥಾಪಿ ಪಧಾನಭೂತಕಮ್ಮಸತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಧಾನೇ ಸತಿ ಅಪ್ಪಧಾನಕಿತಕಕಿರಿಯಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಗುಣೀಭೂತಾ ಕಮ್ಮಸತ್ತಿ ಅಭಿಹಿತಾ ವಿಯ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ತಥಾ ಚ ವುತ್ತಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಯೋಗವಿನಿಚ್ಛಯೇ ‘‘ಪಧಾನಾನುಯಾಯಿತಾಯ ಜನವೋಹಾರಾಯ ಪಧಾನಸತ್ಯಾಭಿಧಾನೇ ಗುಣಸತ್ತಿ ಅಭಿಹಿತಾ ವಿಯ ಪಕಾಸತೀ’’ತಿ. ಜನಸ್ಸಾತಿ ಆಗತಾಗತಜನಸ್ಸ. ಸಹಧಮ್ಮೀನಞ್ಚ ಪಿತೂನಞ್ಚ ತದುಪಟ್ಠಾಕಭಿಕ್ಖುನಿಸ್ಸಿತಭಣ್ಡೂನಞ್ಚ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಕೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜಕರಣಂ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ಸಹಧಮ್ಮಿನನ್ತಿ ಸಹ ಚರಿತಬ್ಬೋ ಧಮ್ಮೋ ಸೀಲಸದ್ಧಾಪಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾತೋ ಸಹಧಮ್ಮೋ, ಸೋ ಏತೇಸಮತ್ಥೀತಿ ಸಹಧಮ್ಮಿನೋ, ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾ ಸಾಮಣೇರೋ ಸಾಮಣೇರೀತಿ ಪಞ್ಚ, ತೇಸಂ. ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಪಿತರೋ ಏಕಸೇಸನಯೇನ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸಾಮಞ್ಞನಿದ್ದೇಸೋ ವಾ, ತೇಸಂ. ಭಿಕ್ಖುನಿಸ್ಸಿತೋ ನಾಮ ಯೋ ವಿಹಾರೇ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸತಿ. ಭಣ್ಡು ನಾಮ ಯೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಪೇಕ್ಖೋ ಯಾವ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಯಾದಿಯತಿ, ತಾವ ವಿಹಾರೇ ವಸತಿ, ಸೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸೋ. ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ. ಏತೇಸು ಪನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸಚೇ ರಜ್ಜೇಪಿ ಠಿತಾ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ, ಅಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾತರಂ ಅನಾಮಸನ್ತೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಿತಾ ಪನ ಸಹತ್ಥೇನ ನಹಾಪನಸಮ್ಬಾಹನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ.

೨೭೬. ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಭಾತಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ ಪಿತಾ…ಪೇ… ಭಗಿನಿಯೋ. ಮಹನ್ತೋ ಚ ಚೂಳೋ ಚ, ಮಹಾಚೂಳಾ ಚ ತೇ ಪಿತಾ…ಪೇ… ಭಗಿನಿಯೋ ಚಾತಿ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ. ತಾ ಆದಿ ಯೇಸನ್ತೇತಿ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೋ. ಮಹಾಚೂಳ-ಸದ್ದಾ ಪಿತಾದಿ-ಸದ್ದೇಹಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ ‘‘ಮಹಾಪಿತುನೋ ಚೂಳಪಿತುನೋ’’ತಿಆದಿನಾ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪನೇತ್ಥ ಪಿತುಚ್ಛಾ ಮಾತುಲೋ, ತೇಸಂ ದಸನ್ನಮ್ಪಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಕುಲಪರಿವಟ್ಟಾ ಪುತ್ತಪರಮ್ಪರಞ್ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತೇಸಂ ಸಕೇ ಭೇಸಜ್ಜಕರಣಂ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸಂ ಮಹಾಪಿತಾದೀನಂ ಸನ್ತಕೇ ಸತಿ ತೇನ ಭೇಸಜ್ಜಕರಣಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಾತಿ ನತ್ಥಿ ಚೇ. ಅತ್ತನಿಯೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾತಬ್ಬಂ ತಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಪನ ಸಚೇ ಪಟಿದೇನ್ತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನೋ ಚೇ ದೇನ್ತಿ, ನ ಚೋದೇತಬ್ಬಾ. ಯಾವ ತಸ್ಸ ದಾನಂ, ತಾವ ಕಾಲೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ತಾವಕಾಲಿಕಂ. ಣಿಕೋ ಸಮಾಸನ್ತೇ.

೨೭೭. ಭೇಸಜ್ಜಕರಣಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅನಾಮಟ್ಠಪಿಣ್ಡದಾನಾದೀನಂ ಗಹಣಂ, ಹಿ-ಸದ್ದೋ ಹೇತುಮ್ಹಿ, ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಏತೇಸು ಕುಲದೂಸನಾದಯೋ ನ ರುಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಭೇಸಜ್ಜಕರಣಂ ಲಬ್ಭಂ, ಅತ್ತನಿಯೇ ಚ ಸತಿ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ನ ರೂಹತೀತಿ ನ ರೋಹತಿ ನಪ್ಪವತ್ತತಿ ನ ಹೋತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಜನೇತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇಸಂ ಅತ್ಥಾಯ ಞಾತಿಸಾಮಣೇರೇಹಿ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಆಹರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಾ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ತೇಹಿಪಿ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಆಹರಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಯೇ ಗಿಲಾನಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೇನ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸದ್ಧಂ ಕುಲಂ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತುಟ್ಠಾನೀಯಂ, ತತ್ರ ಚೇ ಕೋಚಿ ಗಿಲಾನೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸತ್ಥಾಯ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ರೋಗಸ್ಸ ಕಿಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಕರೋನ್ತೀತಿ ವಟ್ಟತಿ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಾ ಕಥಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

೨೭೮. ಛನ್ನಂ ಮಾತಾದೀನಞ್ಚ ದಾಮರಿಕಚೋರಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಿಯಸ್ಸ ಅನಾಮಟ್ಠೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ದಾತುಂ ಅವಾರಿತೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಛನ್ನನ್ತಿ ಮಾತಾದೀನಂ ಛನ್ನಂ ಮಜ್ಝೇ. ಮಾತಾದೀನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸ್ಸಿತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಾತಾದೀನಂ. ‘‘ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ ಪನ ಯೋಜನಾಯ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ತತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಮಾತಾಪಿತೂನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸ್ಸಿತಂ ಓಹಾಯ ಸತ್ತೇವ ವುತ್ತಾ. ಆಚರಿಯಬುದ್ಧದತ್ತತ್ಥೇರೇನ ಚ ತಥೇವ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಅನಾಮಟ್ಠೋಪಿ ದಾತಬ್ಬೋ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ವಿಜಾನತಾ;

ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಮ್ಪಿ, ತದುಪಟ್ಠಾಯಕಸ್ಸ ಚ.

‘‘ಇಸ್ಸರಸ್ಸಾಪಿ ದಾತಬ್ಬೋ, ಚೋರದಾಮರಿಕಸ್ಸ ಚ;

ಭಣ್ಡುಕಸ್ಸತ್ತನೋ ಚೇವ, ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಸ್ಸಪೀ’’ತಿ. (ವಿನಯ ವಿ. ೪೯೩-೪೯೫);

ದಾಮರಿಕಚೋರಸ್ಸಾತಿ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಸ್ಸ ಪಾಕಟಚೋರಸ್ಸ. ಅನಾಮಟ್ಠೋತಿ ಅಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಲದ್ಧಾ ಅತ್ತನಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಅಗ್ಗಹಿತಅಗ್ಗೋ, ಅಯಂ ಅನಾಮಟ್ಠಪಿಣ್ಡಪಾತೋ. ಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ‘‘ವಿಹಾರಪ್ಪತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕಂ ವಾ ದಲಿದ್ದಾದಿಂ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ‘ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಾ’ತಿ ದಾತಬ್ಬಂ, ಪಾದಮಕ್ಖನತೇಲಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಕಾಲೇ ಆಗತಸ್ಸ ಯಾಗುಭತ್ತಂ, ವಿಕಾಲೇ ಆಗತಸ್ಸ ಸಚೇ ತಣ್ಡುಲಾ ಅತ್ಥಿ, ತಣ್ಡುಲಾ ದಾತಬ್ಬಾ, ಸಯನಟ್ಠಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಚೋರಾನಂ ಪನ ಸಙ್ಘಿಕಮ್ಪಿದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ಅವಸೇಸಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಪನ ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೇನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತಥಾ ಧಮ್ಮಪಟಿಸನ್ಥಾರೋಪಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ದಾತಬ್ಬೋವ.

೨೭೯. ತೇಸನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾತಕಾದೀನಂ ಗಿಹೀನಂ. ಕಯಿರಾತಿ ‘‘ಭಣಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕರೇಯ್ಯ. ‘‘ನ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಚೇ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಾತಬ್ಬಂ. ನತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಸುತ್ತೋದಕೇಹಿ ನ ಕಯಿರಾತಿ ಯೋಜನೀಯಂ. ಏವಂ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ಪರಿತ್ತೇ ಪಟಿಪಜ್ಜನವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಆಟಾನಾಟಿಯಪರಿತ್ತೇ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಭಣಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಭಣಾಪೇನ್ತೇತಿ ‘‘ಭಣಥಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝೇಸನಪುಬ್ಬಕಂ ಪಯೋಜೇನ್ತೇ. ಪರಿತ್ತಂ ಸಾಸನೋಗಧನ್ತಿ ಪಠಮಮೇವ ಆಟಾನಾಟಿಯಸುತ್ತಂ ಅಭಣಿತ್ವಾ ಸಾಸನಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಮೇತ್ತಸುತ್ತಂ ಧಜಗ್ಗಸುತ್ತಂ ರತನಸುತ್ತನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಸುತ್ತಾನಿ ಸತ್ತಾಹಂ ಭಣಿತ್ವಾ ಯಥಾಪರಿಕಮ್ಮಂ ಪರಿತ್ತಂ ಆಟಾನಾಟಿಯಪರಿತ್ತಂ ಭಣಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

೨೮೦. ‘‘ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಲಂ ದೇತು, ಧಮ್ಮಂ ಪರಿತ್ತಞ್ಚ ಭಾಸತೂ’’ತಿ ಕೇನಚಿ ಪೇಸಿತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಲಂ ವಾ ದಾತುಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿತ್ತಂ ವಾ ವತ್ತುಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಭೇಸಜ್ಜನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.