೩೭. ಉಗ್ಗಹನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೨೮೧. ಪುಗ್ಗಲ-ಸದ್ದಮತ್ತೇ ಪಯುತ್ತೇ ಅತ್ತನೋಪಿ ಗಹಣಸಮ್ಭವೋ ಸಿಯಾತಿ ಬ್ಯಭಿಚಾರತ್ಥಂ ಅಞ್ಞ-ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗೋ. ಸತಿ ಸಮ್ಭವೇ ಬ್ಯಭಿಚಾರೇ ವಿಸೇಸನಂ ಸಾತ್ಥಕಂ ಹೋತೀತಿ. ದಸಭೇದಮ್ಪಿ ರತನನ್ತಿ ‘‘ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೦೬) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ದಸಭೇದಮ್ಪಿ ರತನಂ. ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ.

೨೮೨-೩. ತೇಸು ಅತ್ತತ್ಥಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ದ್ವೀಸು ನಿಸ್ಸಗ್ಗೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಸೂತಿ ತೇಸು ದಸಸು ಮಜ್ಝೇ. ದ್ವೀಸೂತಿ ರಜತಜಾತರೂಪಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವೀಸು ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂಸು. ಅತ್ತತ್ಥನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನವಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ. ಸೇಸೇಸು ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅವಸೇಸೇಸು ಅಟ್ಠಸು ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗಣಞ್ಚ ಸಙ್ಘಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಞ್ಚ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ‘‘ಚೇತ್ಯಸ್ಸ ನವಕಮ್ಮಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಂ. ನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪೇತಿ ಇಮಿನಾ ಸಙ್ಘಾದಿಂ ಆಮಸಿತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನಂ ದೀಪೇತಿ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಮ ಪುರಿಸಾನಂ ಮಯ್ಹಮೇವ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕೇವಲಂ ತುಮ್ಹೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಚತುಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ಚ ದಿನ್ನಂ ಯೇನ ಯೇನ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತದತ್ಥಂ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ತೇಸಂ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಚೀವರೇಯೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಚೀವರೇನ ತಾದಿಸೋ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀಹಿ ಸಙ್ಘೋ ಕಿಲಮತಿ, ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ತದತ್ಥಾಯಪಿ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಏಸ ನಯೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೇಪಿ. ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡತ್ತಾ ತತ್ಥೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ, ಸೇನಾಸನೇಸು ನಸ್ಸನ್ತೇಸು ಜಗ್ಗನತ್ಥಂ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಂ ಅಕತ್ವಾ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

೨೮೪. ಖೇತ್ತಾದೀನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನೂಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಖೇತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಖೇತ್ತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣವಿರುಹನಟ್ಠಾನಂ. ವತ್ಥುನ್ತಿ ಅಪರಣ್ಣಉಚ್ಛುಫಲಾದೀನಂ ವಿರುಹನಟ್ಠಾನಂ. ದಾಸಪಸ್ವಾದಿಕನ್ತಿ ದಾಸಪಸುಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾದಿಕಂ. ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯೇನ ಕಮೇನ ಚ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಪ್ಪಿಯೇನ ಕಮೇನ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ-ಸದ್ದೋ ವೋಹಾರಪ್ಪಟಿಪಾಟಿವಚನೋ, ತಸ್ಮಾ ಪರೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ಚ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರಕ್ಕಮೇನೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸೋ ಚ ಖೇತ್ತವತ್ಥೂಸು ತಾವ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾನಂ ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸೀಮಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಾ ಪರೇಹಿ ವುತ್ತೋ, ‘‘ಸಾಧು, ಉಪಾಸಕ ಮಿಗಪಕ್ಖಿನೋ ಏತ್ಥ ನಿಬ್ಭಯಾ ಸುಖೇನ ಜೀವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ತಳಾಕೇ ಯಥಾವುತ್ತೇನೇವ ‘‘ಉದಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭಣ್ಡಕಂ ಧೋವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಿಗಪಕ್ಖಿನೋ ಪಿವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಪರೇಹಿ ವಾ ‘‘ಸಾಧು, ಉಪಾಸಕ, ಸಙ್ಘೋ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತನಾ ವಾ ದಾಸೇ ‘‘ಆರಾಮಿಕಂ ದಮ್ಮಿ, ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಂ ದಮ್ಮಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ಪಸೂಸು ‘‘ಪಞ್ಚಗೋರಸಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಆರಾಮೇ ‘‘ವನಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ವುತ್ತೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಕೋಚಿ ಅಬ್ಯತ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಖೇತ್ತಾದಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ವಾ ಕಾರೇತಿ ವಾ, ತಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲದ್ಧಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಮೇವ. ಅಬ್ಯತ್ತೇನ ಪನ ಲಜ್ಜೀಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಾರಾಪಿತೇಸು ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮಿಸ್ಸತ್ತಾ ವಿಸಗತಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ವಿಯ, ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಭೋಜನಂ ವಿಯ ಚ ದುಬ್ಬಿನಿಬ್ಭೋಗಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಮೇವ.

೨೮೫-೬. ನವ…ಪೇ… ಕಿರಿಯಾ ಚ ಅನವೇ ಮತ್ತಿಕುದ್ಧಾರಣಞ್ಚ ಬನ್ಧೋ ಚ ಆಳಿಯಾ ಥಿರಕಾರೋ ಚ ಅನವೇ ಕೇದಾರೇ ಅತಿರೇಕಭಾಗಗ್ಗಹಣಞ್ಚ ನವೇ ಚ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇ ಸಸ್ಸೇ ‘‘ಏತ್ತಕೇ ದೇಥಾ’’ತಿ ಕಹಾಪಣುಟ್ಠಾಪನಞ್ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಾತಿಕಾ ಚ ಕೇದಾರೋ ಚ ತಳಾಕೋ ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ ಮಾತಿಕ…ಪೇ… ತಳಾಕಾ. ತೇಸಂ ಕಿರಿಯಾತಿ ಸಮಾಸೋ. ಅನವೇತಿ ಚತುಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ಪುರಾಣತಳಾಕೇ. ಉದಕವಸೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ಪನ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾನಂ ವಟ್ಟತಿ. ಬನ್ಧೋತಿ ಪಾಳಿಯಾ ಬನ್ಧೋ. ಪೋರಾಣಕೇದಾರೇ ನಿಯಮಿತಪಕತಿಭಾಗತ್ತಾ ಆಹ ‘‘ಅನವೇ’’ತಿ. ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇತಿ ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಏತ್ತಕೋ ಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗೇ.

೨೮೭-೯. ‘‘ಕಸ ವಪ್ಪ’’ ಇಚ್ಚಾದಿಂ ಅವತ್ವಾ ಚ ‘‘ಏತ್ತಕಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಏತ್ತಕೋ ಭಾಗೋ ದೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ಭೂಮಿಂ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸೇವೇತಮಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣೇ. ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ತಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾಪಕಭಿಕ್ಖುಸ್ಸೇವ. ಏತನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಭೂಮಿತೋ ಲದ್ಧಧಞ್ಞಂ ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಸಸ್ಸಂ ಕತಂ, ಏತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ವದನ್ತೇ ಪಮಾಣಗಣ್ಹನತ್ಥಂ ದಣ್ಡರಜ್ಜುಭಿ ಮಿನನೇ ವಾ ಖಲೇ ಠತ್ವಾ ರಕ್ಖಣೇ ವಾ ತಂ ನೀಹರಾಪನೇ ವಾ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಾದಿಪಟಿಸಾಮನೇ ವಾ ಏತಂ ತಸ್ಸೇವ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಂ. ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ ಚಾತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ ಚ. ಕತನ್ತಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕತಂ. ವದನ್ತೇವನ್ತಿ ಏವಂ ಕಸ್ಸಕೇ ವದನ್ತೇ. ಪಮಾಣನ್ತಿ ಭೂಮಿಪ್ಪಮಾಣಂ. ನೀಹರಾಪನೇತಿ ಖಲತೋ ಗೇಹಸ್ಸ ನೀಹರಾಪನೇ. ಏತನ್ತಿ ಮಿತಲದ್ಧರಕ್ಖಿತಾದಿಕಂ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಮಾನಕರಕ್ಖಕಾದಿನೋ ಏವ. ಅಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪಾದಿತತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಸೇವೇತಮಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೯೦. ಪಟಿಸಾಮನಪ್ಪಸಙ್ಗೇನಾಹ ‘‘ಪಟಿಸಾಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಿತುಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ಗಿಹಿಸನ್ತಕಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಿತುಸನ್ತಕನ್ತಿ ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಪಿತರೋ, ತೇಸಂ ಸನ್ತಕಂ. ಗಿಹಿಸನ್ತಕನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಸನ್ತಕಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪಟಿಸಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾತುಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನತಾಲಪಣ್ಣಮ್ಪಿ. ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸೀಸೇನಾತಿ ಸೀಸಙ್ಗಮಿವ ಪಧಾನಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ‘‘ಸೀಸ’’ನ್ತಿ ಇಧ ಉಪಚಾರವಸೇನ ವುಚ್ಚತಿ, ತಥಾ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸದ್ದೋಪಿ ಭಾವಪ್ಪಧಾನೋ, ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕತ್ತಂ ಸೀಸಂ ಪಧಾನನ್ತಿ ವಿಸೇಸನಪರಪದೇ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ, ತೇನ, ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕತ್ತಸ್ಸ ಪಧಾನಕರಣೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೯೧-೨. ಅವಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಾಮಿಯನ್ತಿ ಅವಸ್ಸಂ ಸಙ್ಗೋಪೇತಬ್ಬಂ. ವುತ್ತೇಪೀತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ವುತ್ತೇಪಿ.

೨೯೩-೪. ವಡ್ಢಕಿಆದಯೋ ವಾ ರಾಜವಲ್ಲಭಾ ವಾ ‘‘ಸಕಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ವಾ ಸಯನಭಣ್ಡಂ ವಾ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಯದಿ ವದನ್ತಿ, ಛನ್ದತೋಪಿ ಭಯಾಪಿ ನ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ವಾಸಿಫರಸುಆದಿಉಪಕರಣಭಣ್ಡಂ. ಛನ್ದತೋಪಿ ಭಯಾಪೀತಿ ವಡ್ಢಕಿಆದೀಸು ಛನ್ದೇನ, ರಾಜವಲ್ಲಭೇಸು ಭಯೇನ.

೨೯೫-೬. ಪಟಿಸಾಮಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಸಙ್ಕನ್ತೀತಿ ಯಾದಿಸೇ ಪದೇಸೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಾ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ವಾ ಗಹಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಙ್ಕಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ತಾದಿಸೇ ವಿಹಾರಾವಸಥಸ್ಸನ್ತೋತಿ ಯೋಜನೀಯಂ. ವಿಹಾರಾವಸಥಸ್ಸಾತಿ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚ ಆವಸಥಸ್ಸ ಚ. ರತನನ್ತಿ ದಸವಿಧಂ ರತನಂ. ರತ್ನಸಮ್ಮತನ್ತಿ ವತ್ಥಾದಿಕಂ. ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯಾತಿ ಸಾಮಿಕೇ ದಿಟ್ಠೇ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಕಹಾಪಣಾ’’ತಿಆದಿನಾನುರೂಪೇನ ಮತ್ತಿಕಲಞ್ಛನಾದಿನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಸಞ್ಞಾಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ. ಗಹೇತ್ವಾನಾತಿ ತಾದಿಸೇ ಅಸತಿ ಅತ್ತನಾವ ಗಹೇತ್ವಾ. ತಾದಿಸೇತಿ ರತನೇ ವಾ ರತನಸಮ್ಮತೇ ವಾ ಸತಿ. ಸಾಮಿಕಾನಾಗಮಂ ಞತ್ವಾತಿ ಯದಿ ಅತ್ತನಿ ಆಸಙ್ಕನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ನಿಸೀದಿಯ ಪಚ್ಛಾ ಸಾಮಿಕಾನಂ ಅನಾಗಮನಂ ವಿಞ್ಞಾಯ. ಪತಿರೂಪನ್ತಿ ರತನಸಮ್ಮತೇ ಪಂಸುಕೂಲಗ್ಗಹಣಂ ರತನೇ ನಿರುಸ್ಸುಕ್ಕಗಮನನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುರೂಪನ್ತಿ.

ಉಗ್ಗಹನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.