೩೯. ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೩೦೯-೩೧೦. ಇದಾನಿ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪುರಿಮಿಕಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪುರಿಮಿಕಾ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾ (ಮಹಾವ. ೧೮೪; ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೮೫) ಚೇತಿ ದ್ವೇ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಲಯಪರಿಗ್ಗಾಹೋ ವಾ ವಚೀಭೇದೋ ವಾ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ. ಇದಾನಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಏದಿಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇತ್ಥ ಆಲಯೋ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೦೩). ಆಲಯಪರಿಗ್ಗಾಹೋ ಪನ ವಜೇ ವಾ ಸತ್ಥೇ ವಾ ನಾವಾಯ ವಾ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುಕಾಮಸ್ಸ ತತ್ಥ ಸೇನಾಸನಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ಲಬ್ಭತಿ, ಸತ್ಥಾದೀಸು ಪನ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕತ್ವಾ. ಯದಿ ಸತ್ಥಾದೀಸು ಕವಾಟಬನ್ಧಂ ಸೇನಾಸನಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತತ್ಥ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಚ ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂ ಉಪೇಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ವಿಹಾರೇ ಪನ ವಚೀಭೇದೋ ವಾ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ‘‘ಇಧ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಲಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಅಸತಿಯಾ ಪನ ವಸ್ಸಂ ನ ಉಪೇತಿ, ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ ನ ಹೋತಿ, ಪವಾರೇತುಞ್ಚ ಲಭತಿ ಏವ.

೩೧೧. ನೋಪೇತುಕಾಮೋ ಆವಾಸಂ, ತದಹೂತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಪಾಠೇ (ಮಹಾವ. ೧೮೬) ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆವಾಸಂ ತದಹು ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ಆವಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಜಾನಂ ವಾನುಪಗಚ್ಛತೋತಿ ಏತ್ಥ ವಿಹಾರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾಪಿ ಅನುಪಗಚ್ಛತೋ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೩೧೨. ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ (ವಜಿರ. ಟೀ. ಮಹಾವಗ್ಗ ೨೦೮) ವಾ ಕೇನಚಿ ಅನ್ತರಾಯೇನ ಪಠಮಂ ಅನುಪಗತೋ (ಮಹಾವ. ೧೮೫-೧೮೬) ವಾ ದುತಿಯಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಮಾಸನ್ತಿ ಪುರಿಮಂ ವಾ ತೇಮಾಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ವಾ ತೇಮಾಸಂ. ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪುರಿಮಂ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ವಾ ತೇಮಾಸಂ ಅವಸಿತ್ವಾ ಚಾರಿಕಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೮೫) ಹಿ ವುತ್ತಂ.

೩೧೩-೫. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇನ ಅಪ್ಪಹಿತೇಪಿ ಗನ್ತುಂ, ಪಗೇವ ಪಹಿತೇ, ‘ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಮಾತುಯಾ ಚ ಪಿತುಸ್ಸ ಚ, ಗಿಲಾನಭತ್ತಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಭತ್ತಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಗಿಲಾನಭೇಸಜ್ಜಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ವಾ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ ವಾ’ತಿ ಸತ್ತಾಹಂ ಸನ್ನಿವತ್ತೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೯೮) ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಮಾತಾಪಿತೂನಮತ್ಥಾಯ…ಪೇ… ಉಪಟ್ಠಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ‘‘ಮಾತಾದೀನಂ ಗಿಲಾನಭತ್ತಂ ವಾ ತದುಪಟ್ಠಾಕಭತ್ತಂ ವಾ ಗಿಲಾನಾನಂ ಓಸಧಂ ವಾ ಏಸಿಸ್ಸಂ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ತೇ ಗಿಲಾನೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಉಪಟ್ಠಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ವಾ ಪಹಿತೇಪಿ ಅಪ್ಪಹಿತೇಪಿ ಸತ್ತಾಹಕಿಚ್ಚೇನ ಗನ್ತುಂ ಲಭತಿ.

ಇದಾನಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಏವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅನಭಿರತ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ವಿಸಭಾಗರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಅನಭಿರತಿ, ತತೋ ವೂಪಕಾಸಿಸ್ಸಂ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಗನ್ತುಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ವಿನೋದನಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ವಿವೇಚನಞ್ಚ ಅಹಂ ವಾ ಕರೇಯ್ಯಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಕಾರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರಿವಾಸಮಾನತ್ತಆದೀಹಿ ವುಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಗರುಕಾ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಚೇ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಅನುಸ್ಸಾವನಕರಣಾದೀಸು ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಗನ್ತುಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತಾಹಕಿಚ್ಚೇನಾತಿ ಸತ್ತಾಹಕರಣೀಯೇನ.

೩೧೬. ಧಮ್ಮಸವನತ್ಥಂ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಏವಂ ವಜೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗರೂ ನಾಮ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ, ತೇಹಿ ಭಣ್ಡಧೋವನಕಿಚ್ಚೇನ ಪಹಿತಸ್ಸ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೧೭. ನ ಭಣ್ಡಧೋವನ…ಪೇ… ದಸ್ಸನೇತಿ ಏತ್ಥ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೯೯) ಏತೇಸುಪಿ ನ ವಜೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಅದೂರಗೋ ಯದಿ ನ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ, ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಮನ್ತವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಚೇ ಅರುಣುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ವಸ್ಸಚ್ಛೇದೋಪಿ ನ ಹೋತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೇನ ದುಕ್ಕಟಮ್ಪಿ ನಾಪಜ್ಜತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೧೮. ಸೇಸಞಾತಿಹೀತಿ ಭಾತುಭಗಿನೀಆದೀಹಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಸ್ಸಿತಕೇನ ಚ ಪಹಿತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತು ಭದನ್ತಾ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ದಾನಞ್ಚ ದಾತುಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸೋತುಂ ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾವ ಪೇಸಿತೇ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕೇವಲಂ ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತು ಭಿಕ್ಖೂ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಗಮನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ಗನ್ತುಂ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೧೯. ಅಚ್ಛರಾಯೇ ಸತತ್ತನೋತಿ ದಸವಿಧೇಸು ಅನ್ತರಾಯೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅನ್ತರಾಯೇ ಅತ್ತನೋ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ವಾ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದೇ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸೂಪಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಸ್ಸತಿ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಪರಕ್ಕಮನ್ತೇ. ತತ್ರ ಚೇ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವಂ ಹೋತಿ, ‘ಗರುಕೋ ಖೋ ಸಙ್ಘಭೇದೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ. ಮಾ ಮಯಿ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜೀ’ತಿ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಅನಾಪತ್ತಿ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೦೨). ಏವಂ ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ ನೋ ಪವಾರಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೨೦. ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸುಸಿರೇತಿ ಏತ್ಥ (ಮಹಾವ. ೨೦೪; ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೦೩) ಪನ ಸುದ್ಧೇ ರುಕ್ಖಸುಸಿರೇ ಏವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಮಹನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಸುಸಿರಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪದರಚ್ಛದನಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಪವಿಸನದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ರುಕ್ಖಸ್ಸ ವಿಟಪೇತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸುದ್ಧವಿಟಪಮತ್ತೇ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಮಹಾವಿಟಪೇ ಪನ ಅಟ್ಟಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಛವಕುಟಿ ನಾಮ ಪಾಸಾಣಕುಟಿಕನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ತೀಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಪಾಸಾಣೇ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಪಾಸಾಣೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ.

೩೨೧. ನಾವಾದೀಸು ಪನ ಉಪಗತೋ ಪವಾರೇತುಞ್ಚ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.