೨. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೧೯. ಇದಾನಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಗರುಕಾ ನವಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ಗರುಕಾತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪನ ಪಾರಾಜಿಕಾಪಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ ‘‘ತೇರಸಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ನವಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ವೀತಿಕ್ಕಮಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ ವುತ್ತಾ, ಯಾವತತಿಯಕಾ ಪನ ಚತ್ತಾರೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಸಙ್ಘಾಯತ್ತತ್ತಾ ಚಿರೇನ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ನ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಮೋಚೇತುಕಾಮತಾತಿ ಮೋಚೇತುಕಾಮತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಅಲಜ್ಜಿತಾ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ. ಇಮಿನಾ ಪನ ನಯೇನ ಮೋಚನಸ್ಸಾದೋ ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೋ ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೋ ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೋ ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೋ ಕಣ್ಡೂವನಸ್ಸಾದೋ ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೋ ನಿಸಜ್ಜನಸ್ಸಾದೋ ವಾಚಸ್ಸಾದೋ ಗೇಹಸಿತಪೇಮಂ ವನಭಙ್ಗಿಯನ್ತಿ ಏಕಾದಸ ಅಸ್ಸಾದಾ ವುತ್ತಾ, ತೇಸು ಏಕಂಯೇವ ಮೋಚನಸ್ಸಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇಸಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ.

ತೇಸಂ ಅಸ್ಸಾದಾನಂ ವಸೇನ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಮೋಚೇತುಂ ಅಸ್ಸಾದೋ ಮೋಚನಸ್ಸಾದೋ. ಮೋಚನಸ್ಸಾದಚೇತನಾಯ ನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ನ ಮುಚ್ಚತಿ ಚೇ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಮುಚ್ಚನಸ್ಸಾದೇ ಸಚೇ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುಚ್ಚಮಾನಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ, ನ ಉಪಕ್ಕಮತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಮುಚ್ಚಮಾನಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೋಚೇತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋವ. ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಮುತ್ತೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ಮುತ್ತಸ್ಸಾದೋ. ಏತ್ಥಾಪಿ ಉಪಕ್ಕಮಸ್ಸ ನತ್ಥಿತಾಯ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೇನ ಇತ್ಥಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅಯಂ ಮೇಥುನಸ್ಸಾದೋ. ಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೋ ದುವಿಧೋ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೋ ಬಾಹಿರೋ ಚಾತಿ. ತತ್ಥ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೇ ತಾವ ಅತ್ತನೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ‘‘ಥದ್ಧಂ ಮುದುಕನ್ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಲೋಲಭಾವೇನ ವಾ ಕೀಳಾಪಯತೋ ಸಚೇ ಮುಚ್ಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಬಾಹಿರಫಸ್ಸಸ್ಸಾದೇ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಮಾತುಗಾಮಂ ಫುಸತೋ ಆಲಿಙ್ಗತೋ ಚ ಮುತ್ತೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಣ್ಡೂವನಸ್ಸಾದೇ ದದ್ದುಕಚ್ಛಾದೀನಂ ವಸೇನ ಖಜ್ಜಮಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಣ್ಡೂವನಸ್ಸಾದೇನ ಕಣ್ಡೂವತೋ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೇ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅನೋಕಾಸಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೋ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ನಿಸಜ್ಜನಸ್ಸಾದೇ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ವಾಚಾಯ ಅಸ್ಸಾದೋ ವಾಚಸ್ಸಾದೋ. ತೇನ ಅಸ್ಸಾದೇನ ಮಾತುಗಾಮಂ ಮೇಥುನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಗೇಹಸಿತಪೇಮೇ ಮಾತಾದೀನಂ ಮಾತಾದಿಪೇಮೇನ ಆಲಿಙ್ಗನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ವನಭಙ್ಗೇ ಚ ಸನ್ಥವಕರಣತ್ಥಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಪೇಸಿತಂ ಪುಪ್ಫಾದಿವನಭಙ್ಗಸಞ್ಞಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾಯ ನಾಮ ಇದಂ ಮೇ ಪೇಸಿತ’’ನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾದೇನ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ಮುತ್ತೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏತೇಸು ಪನ ಮೋಚನಸ್ಸಾದವಸೇನೇವ ಉಪಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ, ಸೇಸಾನಂ ವಸೇನ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸುಕ್ಕಸ್ಸಾತಿ ‘‘ನೀಲಂ ಪೀತಕಂ ಲೋಹಿತಕಂ ಓದಾತಂ ತಕ್ಕವಣ್ಣಂ ದಕವಣ್ಣಂ ತೇಲವಣ್ಣಂ ಖೀರವಣ್ಣಂ ದಧಿವಣ್ಣಂ ಸಪ್ಪಿವಣ್ಣ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೨೩೭) ಏವಂ ಆಗತೇಸು ದಸಸು ವಣ್ಣೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸುಕ್ಕಸ್ಸಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಉಪಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತರೂಪೇ ಮೋಚೇತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇ ಮೋಚೇತಿ, ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇ ಮೋಚೇತಿ, ಆಕಾಸೇ ಕಟಿಂ ಕಮ್ಪೇನ್ತೋ ಮೋಚೇತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೨೩೭) ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಉಪಾಯೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ಉಪಾಯೇನ ‘‘ರಾಗೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಮೋಚೇತಿ, ವಚ್ಚೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಮೋಚೇತಿ, ಪಸ್ಸಾವೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಮೋಚೇತಿ, ವಾತೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಮೋಚೇತಿ, ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕದಟ್ಠೂಪತ್ಥಮ್ಭೇ ಮೋಚೇತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕಾಲೇಸು ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಾಲೇ ಅಙ್ಗಜಾತೇ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಪತ್ತೇ ‘‘ಆರೋಗ್ಯತ್ಥಾಯ ಮೋಚೇತಿ, ಸುಖತ್ಥಾಯ ಮೋಚೇತಿ, ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ, ದಾನತ್ಥಾಯ, ಪುಞ್ಞತ್ಥಾಯ, ಯಞ್ಞತ್ಥಾಯ, ಸಗ್ಗತ್ಥಾಯ, ಬೀಜತ್ಥಾಯ, ವೀಮಂಸತ್ಥಾಯ, ದವತ್ಥಾಯ ಮೋಚೇತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೨೩೭) ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ದಸಸು ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಹತ್ಥಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಮೋಚಯನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಯಂ ಏಕಾ ಖುದ್ದಕಮಕ್ಖಿಕಾ ಪಿವೇಯ್ಯ, ತತ್ತಕಮ್ಪಿ ಮೋಚೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುಪಿನನ್ತೇನಾತಿ ಯಾ ಸುಪಿನನ್ತೇ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಹೋತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಣೋತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಗರುಕನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ. ಫುಸೇತಿ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಂ.

೨೦. ಇದಾನಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ದೀಪೇತುಂ ‘‘ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀತಿ ತದಹುಜಾತಾಯಪಿ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಯಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀಯೇವ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚೇ ತತ್ಥ ವೇಮತಿಕೋ ವಾ ಪಣ್ಡಕಪುರಿಸತಿರಚ್ಛಾನಗತಸಞ್ಞೀ ವಾ ಹೋತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ತಥಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾಯೇನ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾಮಸನೇ ಚ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯಾಮಸನೇ ಚ ಯಕ್ಖೀಪೇತೀಪಣ್ಡಕಾನಂ ಕಾಯೇನ ಕಾಯಾಮಸನೇ ಚ. ಪುರಿಸತಿರಚ್ಛಾನಗತಿತ್ಥೀನಂ ಪನ ಕಾಯೇನ ಕಾಯಾಮಸನೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಥಾ ಯಕ್ಖೀಆದೀನಂ ಕಾಯೇನ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾದೀಸು ಚ. ಮತಿತ್ಥಿಯಾ ಪನ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಮಾತುಪೇಮಾದಿಂ ಮೋಕ್ಖಾಧಿಪ್ಪಾಯಞ್ಚ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಸಮ್ಫುಸನ್ತೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಉಪಕ್ಕಮ್ಮ ಅನ್ತಮಸೋ ಲೋಮೇನಪಿ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಂ ಸಮ್ಫುಸನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಯೋ ಇತ್ಥಿಯಾ ಆಲಿಙ್ಗತೋಪಿ ಕಾಯೇನ ನ ವಾಯಮತಿ, ಕೇವಲಂ ಫಸ್ಸಂಯೇವ ಅನುಭವತಿ, ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ.

ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದುತಿಯಂ.

೨೧. ಇದಾನಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ತಥಾ ಸುಣನ್ತಿ’’ನ್ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ತಥಾತಿ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀ. ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಂ ಸುಣನ್ತಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸುಣನ್ತಿನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಬಲಾಯಪಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಥೇ ಠಿತಾಯ ದೂತೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಪತ್ತಿನ ಹೋತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ವಿಞ್ಞುಞ್ಚಾತಿ ಇಮಿನಾ ಯಾ ಮಹಲ್ಲಿಕಾಪಿ ಬಾಲಾಪಿ ಏಳಮೂಗಾಪಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಕಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಸಾ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಾನಂ ವಸೇನ ಮಗ್ಗಂ ವಾ ಮೇಥುನಂ ವಾ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಯ ರಾಗೋ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾರಾಗೋ, ತೇನ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾರಾಗೇನ. ತಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ದುರುತ್ತವಚನಂ ವತ್ವಾ ಗರುಕಂ ಫುಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಥಂ ದ್ವೇ ಮಗ್ಗೇ ಆರಬ್ಭ ಪಸಂಸತಿ ಗರಹತಿ? ತತ್ಥ ಪಸಂಸಾಯಪಿ ತಾವ ‘‘ಇತ್ಥಿಲಕ್ಖಣೇನ ಸುಭಲಕ್ಖಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾಸೀ’’ತಿ ವದತಿ, ನ ತಾವಸೀಸಂ ಏತಿ. ‘‘ತವ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೋ ಚ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗೋ ಚ ಸುಭೋ ಸುಸಣ್ಠಾನೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ, ಈದಿಸೇನ ನಾಮ ಇತ್ಥಿಲಕ್ಖಣೇನ ಸುಭಲಕ್ಖಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾಸೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಸೀಸಂ ಏತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗರಹಣೇ ಪನ ‘‘ಸಿಖರಣೀಸಿ, ಸಮ್ಭಿನ್ನಾಸಿ, ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಾಸೀ’’ತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಸುದ್ಧಾನಿಯೇವ ಸೀಸಂ ಏನ್ತಿ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಾನಂ ನಿಯತವಚನತ್ತಾ ಅಚ್ಚೋಳಾರಿಕತ್ತಾ ಚ. ಅಞ್ಞಾನಿ ಪನ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಾಸಿ, ನಿಮಿತ್ತಮತ್ತಾಸೀ’’ತಿಆದೀನಿ ಮಗ್ಗಾನಂ ಅನಿಯತವಚನತ್ತಾ ಮೇಥುನೇನ ಘಟೇತ್ವಾ ವುತ್ತಾನಿ ಏವ ಸೀಸಂ ಏನ್ತಿ. ಮೇಥುನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇ ‘‘ದೇಹಿ ಮೇ, ಅರಹಸಿ ಮೇ ದಾತು’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ಪನ ಸೀಸಂ ನ ಏತಿ, ‘‘ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇ ಘಟಿತೇಯೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಇತ್ಥಿಯಾ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಧಕ್ಖಕಂ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಆದಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಾದಿಭಣನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ತಥಾ ಯಕ್ಖೀಪೇತೀಪಣ್ಡಕೇಸು ವಚ್ಚಮಗ್ಗಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗೇ ಮೇಥುನೇಪಿ. ಇಮೇಸಂ ಪನ ಯಕ್ಖೀಆದೀನಂ ಅಧಕ್ಖಕಾದಿಕೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ಪದೇಸೇ ದುಂಕ್ಕಟಂ, ತಥಾ ಇತ್ಥಿಯಾದೀನಂ ಉಬ್ಭಕ್ಖಕೇ ಅಧೋಜಾಣುಮಣ್ಡಲೇ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇ ಚಾತಿ.

ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ತತಿಯಂ.

೨೨. ಇದಾನಿ ಅತ್ತಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ವತ್ವಾತಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲೋಭಾಸನೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಇತ್ಥಿಂ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞೀಯೇವ ಹುತ್ವಾ ವತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತಕಾಮುಪಟ್ಠಾನವಣ್ಣನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾಮೇನ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕಾಮುಪಟ್ಠಾನಂ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಕಾಮುಪಟ್ಠಾನಂ ಅತ್ತಕಾಮುಪಟ್ಠಾನಂ, ಅತ್ತನಾ ವಾ ಕಾಮಿತಂ ಇಚ್ಛಿತನ್ತಿ ಅತ್ತಕಾಮಂ, ಸಯಂ ಮೇಥುನರಾಗವಸೇನ ಪತ್ಥಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅತ್ತಕಾಮಞ್ಚ ತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ತಕಾಮುಪಟ್ಠಾನಂ, ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ಅತ್ತಕಾಮುಪಟ್ಠಾನವಣ್ಣೋ, ತಂ ಅತ್ತಕಾಮುಪಟ್ಠಾನವಣ್ಣಂ. ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಗಿನಿ, ಪಾರಿಚರಿಯಾನಂ ಯಾ ಮಾದಿಸಂ ಸೀಲವನ್ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಏತೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಪರಿಚರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮೇಥುನರಾಗಿನೋತಿ ಇಮಿನಾ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಾದೀಹಿ ಉಪಟ್ಠಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಣತೋ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ವಾಚಾ ಮೇಥುನಯುತ್ತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಮೇಥುನಯುತ್ತೇನೇವ ವಾಚಾಯ ಮೇಥುನಯಾಚನೇ ಗರುಕಂ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅತ್ತಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೨೩. ಇದಾನಿ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಮಾತಾದೀಹಿ ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಇತ್ಥಿಂ ವಾ ಪುರಿಸಂ ವಾ ಏವಂ ಭಣಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ತೇಸಂ ವಚನಂ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಹೋತೂ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಭಣಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ, ಸೀಸಕಮ್ಪನಾದೀಹಿ ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸನ್ದೇಸನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಇತ್ಥೀ ದಸವಿಧಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಾರಕ್ಖಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾತಿ. ದಸ ಭರಿಯಾಯೋ ಧನಕ್ಕೀತಾ ಛನ್ದವಾಸಿನೀ ಭೋಗವಾಸಿನೀ ಪಟವಾಸಿನೀ ಓದಪತ್ತಕಿನೀ ಓಭಟಚುಮ್ಬಟಕಾ ದಾಸೀ ಚ ಭರಿಯಾ ಚ ಕಮ್ಮಕಾರೀ ಚ ಭರಿಯಾ ಚ ಧಜಾಹಟಾ ಮುಹುತ್ತಿಕಾ ಚಾತಿ.

ತಾಸು ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹಿಣತಿ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಬ್ರೂಹಿ ‘ಹೋಮಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಧನಕ್ಕೀತಾ…ಪೇ… ಮುಹುತ್ತಿಕಾ ಚಾ’’ತಿ, ಅಯಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸನ್ದೇಸೋ ನಾಮ. ಸಚೇ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾಯ ಮಾತಾಪಿತಾಭಾತಾಭಗಿನಿಆದಯೋ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹಿಣನ್ತಿ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಬ್ರೂಹಿ ‘ಹೋತು ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಧನಕ್ಕೀತಾ…ಪೇ… ಮುಹುತ್ತಿಕಾ ಚಾ’’ತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸನ್ದೇಸೋಯೇವ ನಾಮ. ಏವಂ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾದೀಸುಪಿ ನಯೋ ನೇತಬ್ಬೋ. ಪುರಿಸೋ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹಿಣತಿ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಂ ಬ್ರೂಹಿ…ಪೇ… ಸಪರಿದಣ್ಡಂ ಬ್ರೂಹಿ ‘ಹೋತು ಕಿರ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಧನಕ್ಕೀತಾ…ಪೇ… ಮುಹುತ್ತಿಕಾ ಚಾ’’ತಿ, ಅಯಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸನ್ದೇಸೋ ನಾಮ. ಸಚೇ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತಾಭಾತಾಭಗಿನಿಆದಯೋ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹಿಣನ್ತಿ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಂ ಬ್ರೂಹಿ…ಪೇ… ಸಪರಿದಣ್ಡಂ ಬ್ರೂಹಿ ‘ಹೋತು ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಧನಕ್ಕೀತಾ…ಪೇ… ಮುಹುತ್ತಿಕಾ ಚಾ’’ತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸನ್ದೇಸೋಯೇವ ನಾಮ, ಆಣಾಪನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವೀಮಂಸಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ತೇಸಂ ಅವಸ್ಸಾರೋಚನಕಾನಂ ಮಾತಾಪಿತಾಭಾತಾಭಗಿನಿಆದೀನಂ ವಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹರನ್ತಿ ಯತ್ಥ ಪಹಿತೋ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ಆರೋಚೇತಿ, ಸಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತು ವಾ, ಮಾ ವಾ, ಲಜ್ಜಾಯ ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಹೋತು, ಪುನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ಹರನ್ತೋ ಗರುಕಂ ಫುಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ತಾವತಾ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತಿ ವೀಮಂಸತಿ ಪಚ್ಚಾಹರತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಅಙ್ಗತ್ತಯಂ ಸಮ್ಪಾದಿತಂ ಹೋತಿ. ಇಮಾಯ ತಿವಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಇತೋ ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ದ್ವೀಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಏಕೇನ ದುಕ್ಕಟಂ. ಯಕ್ಖೀಪೇತೀಪಣ್ಡಕೇಸು ಅಙ್ಗತ್ತಯೇನಪಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ, ಏಕೇನ ವಾ ದ್ವೀಹಿ ವಾ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ.

ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೨೪. ಇದಾನಿ ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಆವಿ ಕಾತುಂ ‘‘ಸಂಯಾಚಿತಪರಿಕ್ಖಾರ’’ನ್ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ‘‘ವಾಸಿಂ ದೇಥ, ಫರಸುಂ ದೇಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಯಂ ಪವತ್ತಿತಯಾಚನಾಯ ಗಹಿತಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಸಂಯಾಚಿತಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಸಙ್ಘಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವಾ ಸಙ್ಘೇನೇವ ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾರಮ್ಭಾನಾರಮ್ಭಸಪರಿಕ್ಕಮನಾಪರಿಕ್ಕಮನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಂ ‘‘ಕುಟಿ ನಾಮ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾ ವಾ ಹೋತಿ ಅವಲಿತ್ತಾ ವಾ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಾ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೩೪೯) ಏವಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಕುಟಿಂ. ‘‘ತತ್ರಿದಂ ಪಮಾಣಂ, ದೀಘಸೋ ದ್ವಾದಸ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯಾ, ತಿರಿಯಂ ಸತ್ತನ್ತರಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೩೪೮) ಏವಂ ವುತ್ತಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ, ‘‘ಮಯ್ಹಂ ವಾಸಾಗಾರಂ ಏಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾ ಉದ್ದೇಸೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಾ, ತಂ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಫುಸೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಕುನ್ಥಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾದೀನಂ ಆಸಯೇ ಕತತ್ತಾ ಸಾರಮ್ಭಂ ದ್ವೀಹಿ ಬಲೀಬದ್ದೇಹಿ ಯುತ್ತೇನ ಸಕಟೇನ ಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ಅಪರಿಕ್ಕಮನಂ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾದಿಭೇದಂ ಕುಟಿಂ ಅತ್ತನೋ ವಸನತ್ಥಾಯ ಕರೋನ್ತೋ ವಾ ಕಾರಾಪೇನ್ತೋ ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಠಮಪಿಣ್ಡದಾನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಿಣ್ಡದಾನೇನ ಲೇಪೇ ಘಟಿತೇ ದ್ವೇ ಚ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ದ್ವೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಾನಿ, ಸಚೇ ದೇಸಿತವತ್ಥುಕಾಯೇವ ವಾ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಾಯೇವ ವಾ ಹೋತಿ, ಏಕಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ದ್ವೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಾನಿ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ.

ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಛಟ್ಠಂ.

೨೫. ಇದಾನಿ ವಿಹಾರಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಮಹಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಮಹಲ್ಲಕನ್ತಿ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಭಾವೇನ ಸಂಯಾಚಿತಕುಟಿತೋ ಮಹನ್ತಭಾವೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ ವತ್ಥುಂ ದೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕಮೇನಾಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಮಾಣಮಹನ್ತತಾಯಪಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ, ತಂ ಮಹಲ್ಲಕಂ ವಿಹಾರಂ ವಾ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಭಾವೇನ ಏಕೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಸೇಸಂ ಅನನ್ತರಸದಿಸಮೇವ. ಇಧ ಚ ತತ್ಥ ಚ ವಾಸಾಗಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ವಾ ಜನ್ತಾಘರಂ ವಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಂ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ವಿಹಾರಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸತ್ತಮಂ.

೨೬. ಇದಾನಿ ಅಮೂಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಅಮೂಲಕೇನಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಅಮೂಲಕೇನಾತಿ ಯಂ ಚೋದಕೇನ ಚುದಿತಕಮ್ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಸುತಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ, ಇದಂ ಏತೇಸಂ ದಸ್ಸನಸವನಪರಿಸಙ್ಕಾಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಮೂಲಾನಂ ಅಭಾವತೋ ಅಮೂಲಕಂ, ತೇನ ಅಮೂಲಕೇನ ವತ್ಥುನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ಅದಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಚಕ್ಖುನಾ ವಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ವಾ ಅದಿಟ್ಠಂ. ಅಸುತಂ ನಾಮ ತಥೇವ ಕೇನಚಿ ವುಚ್ಚಮಾನಂ ನ ಸುತಂ. ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ ಚಿತ್ತೇನ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ, ತಂ ಪನ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತವಸೇನ ತಿವಿಧಂ. ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಮಾತುಗಾಮಞ್ಚ ತಥಾರೂಪೇ ಠಾನೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಇಮೇಹಿ ಕತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕತಿ, ಇದಂ ದಿಟ್ಠಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ. ಅನ್ಧಕಾರೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋಕಾಸೇ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಚ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ದುತಿಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಪರಿಸಙ್ಕತಿ, ಇದಂ ಸುತಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ. ಧುತ್ತೇಹಿ ಇತ್ಥೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚನ್ತವಿಹಾರೇಸು ಪುಪ್ಫಗನ್ಧಸುರಾದೀಹಿ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಗತಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಇದಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವೀಮಂಸನ್ತೋ ತತ್ರ ಕೇನಚಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಗನ್ಧಾದೀಹಿ ಪೂಜಾ ಕತಾ ಹೋತಿ, ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಅರಿಟ್ಠಂ ವಾ ಪೀತಂ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪರಿಸಙ್ಕತಿ, ಇದಂ ಮುತಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ. ಏವಂ ತಿವಿಧಾಯ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ಅಭಾವೇನ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಚೋದೇನ್ತೋತಿ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಆಪನ್ನೋಸಿ, ಅಸ್ಸಮಣೋಸಿ, ಅಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯೋಸೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ವಚನೇಹಿ ಸಯಂ ಚೋದೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಚೋದಾಪೇನ್ತೋ ವಾತಿ ಅತ್ತನಾ ತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಚೋದಾಪೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಆಣತ್ತಸ್ಸ ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಗರುಂ ಫುಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ಸೋಪಿ ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಮಯಾಪಿ ದಿಟ್ಠಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಚೋದೇತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವಾಚಾಯ ಆಪತ್ತಿ. ವತ್ಥುನಾ ಅನ್ತಿಮೇನ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನುರೂಪೇಸು ಏಕೂನವೀಸತಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಾವೇತುನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ಚಾವೇತುಂ, ಯೋ ಸುದ್ಧಂ ವಾ ಅಸುದ್ಧಂ ವಾ ಕತೂಪಸಮ್ಪದಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸುದ್ಧದಿಟ್ಠಿಕೋ ಸಮಾನೋ ಚಾವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಚೋದೇತಿ ವಾ ಚೋದಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸುಣಮಾನನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಮ್ಮುಖಾ ದೂತೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಚೋದೇತಿ. ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ನ ರುಹತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ಪರಮ್ಮುಖಾ ಪನ ಸತ್ತಹಿ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ.

ಅಮೂಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೨೭. ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಿರಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಿರಿಯನ್ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಖತ್ತಿಯಾದಿಜಾತಿಕಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮಸಙ್ಖಾತಂ ಕಿರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನ ಲೇಸೇನಾತಿ ‘‘ದಸ ಲೇಸಾ ಜಾತಿಲೇಸೋ ನಾಮಲೇಸೋ ಗೋತ್ತಲೇಸೋ ಲಿಙ್ಗಲೇಸೋ ಆಪತ್ತಿಲೇಸೋ ಪತ್ತಲೇಸೋ ಚೀವರಲೇಸೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಲೇಸೋ ಆಚರಿಯಲೇಸೋ ಸೇನಾಸನಲೇಸೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೩೯೪) ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ದಸಸು ಲೇಸೇಸು ಯೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ದಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ಲೇಸೇನ ತದಞ್ಞಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾ ಚಾವೇತುಂ ಅನ್ತಿಮವತ್ಥುನಾ ಚೋದೇನ್ತೋ ಗರುಕಂ ಫುಸೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ವತ್ಥುಂ ಲಿಸ್ಸತಿ ಸಿಲಿಸ್ಸತಿ ವೋಹಾರಮತ್ತೇನೇವ ಈಸಕಂ ಅಲ್ಲೀಯತೀತಿ ಲೇಸೋ, ಜಾತಿಯೇವ ಲೇಸೋ ಜಾತಿಲೇಸೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ. ಲೇಸೇನ ಚೋದೇನ್ತೋ ಕಥಂ ಚೋದೇತಿ? ಅಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಕೋ ಇಮಿನಾ ಚೋದಕೇನ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ಅತ್ತನೋ ವೇರಿಂ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಂ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಲೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಂ ಚೋದೇತಿ ‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠೋ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಖತ್ತಿಯೋ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸೋ ತ್ವಂ ಖತ್ತಿಯೋ, ನಾಞ್ಞೋ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವಾ ಚೋದೇತಿ. ಏವಂ ನಾಮಲೇಸಾದಯೋಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಞ್ಞಭಾಗಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನವಮಂ.

೨೮. ಏತ್ತಾವತಾ ‘‘ಗರುಕಾ ನವಾ’’ತಿ ಉದ್ದಿಟ್ಠೇ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇಸು ಆಪನ್ನೇಸು ಪಟಿಪಜ್ಜನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಛಾದೇತಿ ಜಾನಮಾಪನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸಾಯಂ ಪಿಣ್ಡತ್ಥೋ – ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಆಪತ್ತಿವಸೇನ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ಥುವಸೇನ ವಾ ಜಾನಮಾಪನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಯಾವ ಛಾದೇತಿ, ತಾವ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಕಾಮಾ ಪರಿವಾಸೋ ವಸಿತಬ್ಬೋತಿ. ಚರೇಯ್ಯಾತಿ ಮಾನತ್ತಂ ಸಮಾದಾಯ ವಸೇಯ್ಯ. ಕಿತ್ತಕಂ ದಿವಸನ್ತಿ ಚೇ? ಛ ರತ್ತಿಯೋ. ಮಾನತ್ತವಾಸೋ ಪನ ಸಙ್ಘೇಯೇವ, ನ ಗಣೇ, ನ ಪುಗ್ಗಲೇ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಙ್ಘೇ’’ತಿ. ಪರಿವುತ್ಥೋತಿ ‘‘ತಯೋ ಖೋ ಉಪಾಲಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಾ ಸಹವಾಸೋ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಅನಾರೋಚನಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೮೩) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿವುತ್ಥೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಸಹವಾಸೋತಿ ಪಕತತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಉದಕಪಾತಟ್ಠಾನಬ್ಭನ್ತರೇ ವಾಸೋ. ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ನಾಮ ಅಞ್ಞಂ ಪಕತತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವಿನಾ ವಾಸೋ. ಅನಾರೋಚನಾತಿ ಆಗನ್ತುಕಾದೀನಂ ಅನಾರೋಚನಾ. ಏತೇಸು ತೀಸು ಏಕೇನಾಪಿ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿ ಏವ. ಏತ್ಥ ಪನ ಉಪಚಾರಸೀಮಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ನ ಬಹಿ ಠಿತಾನಂ, ಬಹಿ ಠಿತಾನಮ್ಪಿ ಸಚೇ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಪಸ್ಸತಿ, ದೂರಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಮೇವ, ಅನಾರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಚೇವ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಞ್ಚ ಹೋತಿ. ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಉಪಚಾರಸೀಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಚೇ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋವ ಹೋತಿ, ನ ವತ್ತಭೇದೋ.

ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಾ ಸಹವಾಸೋ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಅನಾರೋಚನಾ ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೯೨) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತಂ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಮಾನತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ಸಹವಾಸಾದಯೋ ಪರಿವಾಸೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಏವ. ‘‘ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಗಣೋ ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ಅತಿರೇಕಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇಪಿ ತೀಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಸತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿಯೇವ, ‘‘ಸಚೇ ಪನ ತೇನ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಆರೋಚಿತೇ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣದೋಸೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೯೭) ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ ಕಿರ. ಅಬ್ಭೇಯ್ಯಾತಿ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವೀಸತಿಗಣೋ ಸಙ್ಘೋ ಅಬ್ಭೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮವಸೇನ ಓಸಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚೇ ಏಕೇನಪಿ ಊನೋ ವೀಸತಿಗಣೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಬ್ಭೇಯ್ಯ, ಸೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ನ ಅಬ್ಭಿತೋ, ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾರಯ್ಹಾ, ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೯. ಇದಾನಿ ಯಥಾ ಛಾದಿತಾ ಆಪತ್ತಿ ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆಪತ್ತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಪದಯೋಜನಾ – ಆಪತ್ತಿತಾ ಚ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತತಾ ಚ ಅನನ್ತರಾಯತಾ ಚ ಪಹುತ್ತತಾ ಚ ಆಪತ್ತಿನುಕ್ಖಿತ್ತಅನನ್ತರಾಯಪಹುತ್ತತಾಯೋ, ಏತಾಸು ಚತೂಸು ತಥಾಸಞ್ಞಿತಾ ಚ ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಛಾದನಾ ಚಾತಿ ಏವಂ ದಸಹಙ್ಗೇಹಿ ಅರುಣುಗ್ಗಮಮ್ಹಿ ಛನ್ನಾ ಹೋತೀತಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಆಪತ್ತಿಆದೀಸು ಚತೂಸು ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞಿತಾ ಚ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತಸಞ್ಞಿತಾ ಚ ಅನನ್ತರಾಯಸಞ್ಞಿತಾ ಚ ಪಹುತ್ತಸಞ್ಞಿತಾ ಚಾತಿ ಏವಂ ಸಞ್ಞಾವಸೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ, ಛಾದೇತುಕಾಮೋತಿ ಇದಮೇಕಂ, ಛಾದನಾತಿ ಇದಮೇಕನ್ತಿ ಏವಂ ದಸ.

ಏತೇಸು ಪನ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ‘‘ಆಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಚಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ಆಪನ್ನೋ, ಸಾ ತೇರಸನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ಚ ತತ್ಥ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀಯೇವ ಹುತ್ವಾ ಜಾನನ್ತೋ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ವಾ ಅಞ್ಞಾಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ವಾ ವೇಮತಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ತಿವಿಧಂ ಪನ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ, ತೇನ ಅಕತೋ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತೋ. ಸೋ ಚೇ ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಅಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಅಪಕತತ್ತೇನ ಪನ ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞಿನಾಪಿ ಅಪಕತತ್ತಸಞ್ಞಿನಾಪಿ ಛಾದಿತಂ ಅಚ್ಛಾದಿತಮೇವ ಹೋತೀತಿ. ಅನನ್ತರಾಯಿಕೋತಿ ಯಸ್ಸ ದಸಸು ರಾಜಚೋರಅಗ್ಗಿಉದಕಮನುಸ್ಸಾಮನುಸ್ಸವಾಳಸರೀಸಪಜೀವಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯೇಸುಪಿ ಏಕೋಪಿ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಚೇ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಅನ್ಧಕಾರಭೀರುಕೋ ಅನನ್ತರಾಯೇ ಏವ ವಾಳಾದಿಅನ್ತರಾಯಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಪಹೂತಿ ಯೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಮೀಪಂ ಗನ್ತುಞ್ಚೇವ ಆರೋಚಿತುಞ್ಚ, ಸೋ ಚೇ ಪಹುಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಯೋ ಪನ ಅಪಹು ಹುತ್ವಾ ಪಹುಸಞ್ಞೀ, ಪಹು ವಾ ಅಪಹುಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತೀತಿ.

ಅರುಣುಗ್ಗಮಮ್ಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ, ಯಾವ ಅರುಣಂ ನ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಪನ ಅರುಣಬ್ಭನ್ತರೇ ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಛಾದೇತುಕಾಮತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಆರೋಚೇನ್ತೋ ಪನ ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಆರೋಚೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಆರೋಚೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪನ ಆವಿಕತಾ ಹೋತಿ, ಆರೋಚನಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ವತ್ಥುಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪಿತೋ ಹೋತಿ. ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ಪನ ‘‘ಅಹಂ ತವ ಸನ್ತಿಕೇ ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆವಿ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆಚಿಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆರೋಚೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನಭಾವಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏಕಂ ಗರುಕಾಪತ್ತಿಂ ಆವಿ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ವಾ ಆದಿನಾ ನಯೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಾವತಾ ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಛನ್ನಾವ ಹೋತೀತಿ. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.