೩. ಚೀವರನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೩೦. ಏವಂ ಗರುಕೇ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಚೀವರೇಸು ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಉದ್ಧಟಂ. ತತ್ಥ ಜಾತಿತೋ ಛ ಚೀವರಾನಿ (ಮಹಾವ. ೩೩೯; ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೨-೪೬೩; ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ), ತಾನಿ ಕಾನೀತಿ ಚೇ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಖೋಮಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಖೋಮಂ ನಾಮ ಖೋಮವಾಕಸುತ್ತೇಹಿ ಕತಂ ವತ್ಥಂ. ಸಾಣಂ ನಾಮ ಸಾಣವಾಕೇಹಿ ಕತಂ ವತ್ಥಂ. ಭಙ್ಗಂ ನಾಮ ಖೋಮಸುತ್ತಾದೀಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಂ ವತ್ಥಂ. ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ವಾಕಮಯಮೇವ ವಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಕಮ್ಬಲಂ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಲೋಮಂ ವಾಳಲೋಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಲೋಮೇಹಿ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಂ ವತ್ಥಂ. ಛಳೇತಾನೀತಿ ಛ ಏತಾನಿ. ಸಹ ಅನುಲೋಮೇಹೀತಿ ಸಾನುಲೋಮಾನಿ. ಜಾತಿತೋ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯಾನಿ ಛ ಚೀವರಾನೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೧. ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಅನುಲೋಮಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ದುಕೂಲ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೦೫) ದುಕೂಲಂ ಸಾಣಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ ವಾಕಮಯತ್ತಾ. ಪಟ್ಟುಣ್ಣನ್ತಿ ಪಟ್ಟುಣ್ಣದೇಸೇ ಪಾಣಕೇಹಿ ಸಞ್ಜಾತವತ್ಥಂ. ಸೋಮಾರದೇಸೇ, ಚೀನದೇಸೇ ಜಾತಂ ಸೋಮಾರಚೀನಜಂ ಪಟನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಾನಿ ತೀಣಿಪಿ ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಾನಿ ಪಾಣಕೇಹಿ ಕತಸುತ್ತಮಯತ್ತಾ. ಇದ್ಧಿಜನ್ತಿ ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಚೀವರಂ. ತಂ ಪನ ಖೋಮಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಹೋತಿ. ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೇಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಜಾಲಿನಿಯಾ ದೇವಕಞ್ಞಾಯ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನವತ್ಥಾದಿಕಂ ದೇವದಿನ್ನಂ. ತಮ್ಪಿ ಖೋಮಾದೀಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತವತ್ಥಸದಿಸತ್ತಾ ಛನ್ನಮ್ಪಿ ಅನುಲೋಮಂ ಹೋತಿಯೇವ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಸ್ಸ ವಾ, ಇದ್ಧಿಜಮ್ಪಿ ತಥೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸಾತಿ ಖೋಮಾದಿಕಸ್ಸ. ಅನುಲೋಮಿಕನ್ತಿ ಅನುರೂಪಂ.

೩೨-೩೩. ಏವಂ ಜಾತಿತೋ ಸಾನುಲೋಮಾನಿ ಛ ಚೀವರಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇಸು ಅಧಿಟ್ಠಾನಾದಿಕಂ ವಿಧಾನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಕಥಿನಸಿಕಖಾಪದವಣ್ಣನಾ; ಮಹಾವ. ೩೫೮) ಧಿಟ್ಠಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ತಿಚೀವರಂ ನಾಮ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ನತ್ಥಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದಿಪ್ಪಹೋನಕಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾದಿವಸೇನಾಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ನ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ನಾಮೇ ಗಹಿತೇ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾನ’’ಮಿಚ್ಚೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ಪನ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಮುಖಪುಞ್ಛನಞ್ಚ ನಿಸೀದನಞ್ಚ ಮುಖಪುಞ್ಛನನಿಸೀದನಂ. ಕಣ್ಡುಚ್ಛಾದಿನ್ತಿ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ನ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮೇಸು ನವಸು ಚೀವರೇಸು. ತಿಚೀವರನ್ತಿ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತತಿಚೀವರಂ. ವಿನಾ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಅಲದ್ಧಟ್ಠಾನೇ ಏಕಾಹಮ್ಪಿ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ನ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಚಾತುಮಾಸಂ ನಿಸೀದನೇನ ವಿಪ್ಪವಸಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ವಿಪ್ಪವಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ಖುದ್ದಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೨೬೩) ವುತ್ತತ್ತಾ ಚಾತುಮಾಸಂ ನಿಸೀದನಂ ವಿನಾ ನ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೪. ಇದಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಮಿಚ್ಚಧಿಟ್ಠಯೇತಿ ಇತಿ ಅಧಿಟ್ಠಯೇ, ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಹತ್ಥಪಾಸಮೇತನ್ತಿ ದೂರೇ ಠಿತಂ ಪನ ಠಪಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಏಕಂ, ‘‘ಏತ’’ನ್ತಿ, ಬಹೂನಿ ಚೇ, ‘‘ಏತಾನೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಯೇತಿ ಅತ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಅಯಂ ನಯೋತಿ ಯಥಾ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಏವಂ ‘‘ಇಮಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ, ಇಮಂ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ನಾಮೇನೇವ ವತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫. ಇದಾನಿ ಸಚೇ ಪುಬ್ಬೇ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ ತಿಚೀವರಂ ನಿಸೀದನಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೀತಿ ಇಮೇಸು ಛಸು ಚೀವರೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರಂ ಅತ್ಥಿ, ಪುನ ತಥಾವಿಧಂ ಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿಹರಿತುಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ‘‘ದ್ವೇ ಪನ ನ ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯; ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಪತ್ತಾಧಿಟ್ಠಹನೇ ತಥಾತಿ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತಂ, ಏತಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ನಾಮಮತ್ತಮೇವ ವಿಸೇಸೋ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೬. ಏತಂ ಇಮಂ ವ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಸಂಸೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭೇ ವಾ ಸಾಮನ್ತವಿಹಾರೇ ವಾ ಹೋತಿ, ಠಪಿತಟ್ಠಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವಾಚಾ ಭಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ, ಸಚೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಹೋತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿ’’ನ್ತಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ನಾಮವಸೇನ ವಾಚಾ ಭಿನ್ದಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ‘‘ದ್ವೇ ಚೀವರಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿ (ಪರಿ. ೩೨೨) ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದಿಕಂ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕಾಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ ಅಫುಸನ್ತಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತಿ. ವಾಚಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ತಥಾ ಪತ್ತೇಪಿ. ವಿದೂತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೩೭-೮. ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿ ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ದೀಘತೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕತೋ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯; ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ತತ್ರಿದಂ ಸುಗತಸ್ಸ ಸುಗತಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಂ, ದೀಘಸೋ ನವ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯಾ, ತಿರಿಯಂ ಛ ವಿದತ್ಥಿಯೋ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೪೮) ಏವಂ ವುತ್ತಸುಗತಚೀವರೂನಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತಿರಿಯಂ ಪನ ಮುಟ್ಠಿತ್ತಿಕಂ. ಚ-ಸದ್ದೇನ ಅತಿರೇಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸ್ಸಪಿ ಏತದೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಥಾ ಏಕಂಸಿಕಸ್ಸಾಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನ್ತರವಾಸಕಸ್ಸ ಪನ ‘‘ಪಾರುಪನೇನಪಿ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ನಾಭಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತು’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ ‘‘ದ್ವಿಹತ್ಥೋ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೩೯. ನಿಸೀದನಸ್ಸ ದೀಘೇನಾತಿ ಏತ್ಥ (ಪಾಚಿ. ೫೩೧ ಆದಯೋ; ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೫೩೧; ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ನಿಸೀದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ನಿಸೀದನನ್ತಿ ಸನ್ಥತಸದಿಸಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೇ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣೇನ ದ್ವೀಸು ಠಾನೇಸು ಫಾಲೇತ್ವಾ ಕತಾಹಿ ತೀಹಿ ದಸಾಹಿ ಯುತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ.

೪೦. ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ (ಪಾಚಿ. ೫೩೮; ಮಹಾವ. ೩೫೪; ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೫೩೭; ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ನಾಮ ಯಸ್ಸ ಅಧೋನಾಭಿಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಕಣ್ಡು ವಾ ಪಿಳಕಾ ವಾ ಅಸ್ಸಾವೋ ವಾ ಥುಲ್ಲಕಚ್ಛು ವಾ ಆಬಾಧೋ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಚೀವರಂ. ಗಾಥಾಯೋ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾವ.

೪೧. ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಾವಾತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೪೪) ಏತ್ಥ ತತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೨. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ, ತಾವ ದಸ್ಸಿತಚೀವರೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ತದುತ್ತರಿನ್ತಿ ತತೋ ತೇಸಂ ಚೀವರಾನಂ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಉತ್ತರಿಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಛೇದನಪಾಚಿತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ, ತಂ ಅತಿರೇಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದೇಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮುಖಚೋಳಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವ ಮಹನ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಆಕಙ್ಖತಿ, ತಾವ ಮಹನ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೩) ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಸ್ಸ ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ,. ಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಸ್ಸ ಪನ ಉಕ್ಕಟ್ಠವಸೇನ ವಾ ಅನ್ತಿಮವಸೇನ ವಾ ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಿಕಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಕಙ್ಖಿತಪ್ಪಮಾಣಿಕಾ’’ತಿ, ಇಚ್ಛಿತಪ್ಪಮಾಣಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾವ ಏಕಂ ಧೋವೀಯತಿ, ತಾವ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದ್ವೇಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

೪೩. ನ ದೀಪಿತನ್ತಿ ಕತ್ಥ ನ ದೀಪಿತಂ? ಅಟ್ಠಕಥಾಸು. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ ತಿಚೀವರಂ, ಅತ್ಥೋ ಚ ಹೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಾವನೇಹಿಪಿ ಥವಿಕಾಹಿಪಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಕ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೭) ಬಹೂನಂ ಪತ್ತಥವಿಕಪರಿಸ್ಸಾವನಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹವಸೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ನಿಧಾನಮುಖನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವತಾ ‘‘ಯಂ ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ತಂ ಇಮಿನಾ ವಿಧಾನೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪುನ ಯೇನ ಯೇನ ಪರಿಸ್ಸಾವನಾದಿನಾ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತಂ ತಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಂ ಥವಿಕಮ್ಪಿ ಪಟಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ಬಹೂನಿಪಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಥಾ ವತ್ವಾ’’ತಿ, ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ.

೪೪. ಅಹತಕಪ್ಪಾನನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೪೮) ಏಕವಾರಂ ಧೋವಿತಕಾನಂ.

೪೫. ಉತುದ್ಧಟಾನನ್ತಿ ಉತುತೋ ದೀಘಕಾಲತೋ ಉದ್ಧಟಾನಂ, ಕತವತ್ಥಕಿಚ್ಚಾನಂ ಪಿಲೋತಿಕಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಾತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಅನ್ತರವಾಸಕಾ. ಪಂಸು ವಿಯ ಕುಚ್ಛಿತಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವಂ ಉಲತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ, ಚೋಳಖಣ್ಡಾನಮೇತಂ ನಾಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಪಂಸುಕೂಲೇ ಯಥಾರುಚೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಹತಾನಂ ದುಸ್ಸಾನಂ ಅಹತಕಪ್ಪಾನಂ ದಿಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಏಕಚ್ಚಿಯಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಏಕಚ್ಚಿಯಂ ಅನ್ತರವಾಸಕಂ, ಉತುದ್ಧಟಾನಂ ದುಸ್ಸಾನಂ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ದಿಗುಣಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ದಿಗುಣಂ ಅನ್ತರವಾಸಕಂ, ಪಂಸುಕೂಲೇ ಯಾವದತ್ಥಂ, ಪಾಪಣಿಕೇ ಉಸ್ಸಾಹೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಸುಸಾನಾದೀಸು ಪತಿತಪಂಸುಕೂಲೇ ಚ ಅನ್ತರಾಪಣೇ ಪತಿತಪಿಲೋತಿಕಚೀವರೇ ಚ ಪಟಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ, ಪಟಸತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ.

೪೬. ಇದಾನಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಿನ್ನಕಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಛಿನ್ನಕಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಛಿನ್ನಕಂ ಅನ್ತರವಾಸಕ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೪೫) ವತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿಚೀವರೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಸಬ್ಬಂ ಛಿನ್ನಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕನ್ತಿ. ದ್ವೇ ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಛಿನ್ನಕನ್ತಿ. ಏಕಂ ಛಿನ್ನಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ವಾಧಿಕಮ್ಪಿ ಆರೋಪೇತುಂ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೦) ಏವಂ ವುತ್ತವಿಧಾನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತೀಸೂ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ – ತೀಸು ಚೀವರೇಸು ಯಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತುಂ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಪ್ಪಮಾಣಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬೇಸು ಪನ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು ಅನ್ವಾಧಿಕಂ ಆದಿಯೇಯ್ಯಾತಿ. ತತ್ಥ ಅನ್ವಾಧಿ ನಾಮ ಅನುವಾತಂ ವಿಯ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಚೀವರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆಕಾರೇನ ಆರೋಪೇತಬ್ಬಂ. ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ಇದಂ ಪನ ಅಪ್ಪಹೋನಕೇ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಸಚೇ ಪಹೋತಿ, ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಮೇವ. ಅನಾದಿಣ್ಣನ್ತಿ ಅನಾರೋಪಿತಂ ಅನ್ವಾಧಿಕಂ. ನ ಧಾರೇಯ್ಯಾತಿ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನವಸೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನ ಧಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೪೭-೮. ಇದಾನಿ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದನಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಗಾಮೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಪನ ಸಚೇ ಗಾಮೋ (ಪಾರಾ. ೪೭೮; ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೭೭-೪೭೮; ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ಏಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ವಾ ಭೋಜಕಸ್ಸ ವಾ ವಸೇನ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಪಾಕಾರಾದಿನಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಏಕೂಪಚಾರೋ ಚ, ಏವರೂಪೇ ಗಾಮೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಯಥಾರುಚಿತಟ್ಠಾನೇ ವಸಿತುಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಗಾಮೋ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಯಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ವಸಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಘರಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಸೋ ಗಾಮೋ ವೇಸಾಲಿಕುಸಿನಾರಾದಯೋ ವಿಯ ನಾನಾರಾಜೂನಂ ವಾ ಭೋಜಕಾನಂ ವಾ ಹೋತಿ, ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ, ಏವರೂಪೇ ಗಾಮೇ ಯಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ವಾ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸಾ ವೀಥಿಯಾ ತಂ ಘರಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾ ವೀಥಿಯಾ ತಸ್ಸ ಘರಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾಟ್ಠಾನೇ ಸಭಾಯೇ ವಾ ನಗರದ್ವಾರೇ ವಾ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ತೇಸಂ ಸಭಾಯದ್ವಾರಾನಂ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಯಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತತ್ಥ ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ವಾ ವತ್ಥಬ್ಬಂ.

ನಿವೇಸನಾದಯೋ ಹಮ್ಮಿಯಪರಿಯೋಸಾನಾ ಗಾಮಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ ಬಹಿ ಸನ್ನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇತರಥಾ ತೇಸಂ ಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತತ್ತಾ ಗಾಮಸ್ಸ ಏಕಕುಲನಾನಾಕುಲಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರತಾವಸೇನೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ. ನಿವೇಸನಾದೀನಂ ವಸೇನೇವ ಪಾಳಿಯಂ (ಪಾರಾ. ೪೭೮ ಆದಯೋ) ಅತ್ಥೋ ವಿಭತ್ತೋ, ನ ಗಾಮವಸೇನ. ಉದೋಸಿತವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಅಯಂ ನಯೋ ವುತ್ತೋಯೇವ.

ನಿವೇಸನೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಞ್ಚ, ಅನ್ತೋನಿವೇಸನೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಿವೇಸನೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಞ್ಚೇ ಹೋತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಗಬ್ಭೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಞ್ಚ, ಯಸ್ಮಿಂ ಗಬ್ಭೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಬ್ಭೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಾಧಾರಣದ್ವಾರಮೂಲೇ ವಾ ತೇಸಂ ಗಬ್ಭದ್ವಾರಮೂಲೇ ವಾ ತೇಸಂ ಗಬ್ಭದ್ವಾರಮೂಲಾನಂ ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಞ್ಚೇ ಹೋತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಗಬ್ಭೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಬ್ಭೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ.

ಉದೋಸಿತೋತಿ ಯಾನಾದೀನಂ ಭಣ್ಡಾನಂ ಸಾಲಾ. ಪಾಸಾದೋತಿ ದೀಘಪಾಸಾದೋ. ಹಮ್ಮಿಯನ್ತಿ ಮುಣ್ಡಚ್ಛದನಪಾಸಾದೋ. ನಾವಾ ಪನ ಥಲಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ ಹೋತಿ, ಸಮುದ್ದೇ ಠಿತಾಪಿ. ಸಚೇ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ನಾವಾ ಹೋತಿ, ಅನ್ತೋನಾವಾಯ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಾವಾಯ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ನಾವಾ ಹೋತಿ ನಾನಾಗಬ್ಭಾ ನಾನಾಓವರಕಾ, ಯಸ್ಮಿಂ ಓವರಕೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ಚೀವರಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ.

ಅಟ್ಟೋತಿ ಪಟಿರಾಜಾದೀನಂ ಪಟಿಬಾಹನತ್ಥಂ ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಕತೋ ಬಹಲಭಿತ್ತಿಕೋ ಚತುಪಞ್ಚಭೂಮಿಕೋ ಪತಿಸ್ಸಯವಿಸೇಸೋ. ಮಾಳೋತಿ ಏಕಕೂಟಸಙ್ಗಹಿತೋ ಚತುರಸ್ಸಪಾಸಾದೋ. ಇಮೇಸು ಪನ ಉದೋಸಿತಾದೀಸು ಮಾಳಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ನಿವೇಸನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನಿವೇಸನನ್ತಿ ಪನ ಉದೋಸಿತಾದೀನಂ ವಸೇನ ಅಕತಾಯ ಪತಿಸ್ಸಯವಿಕತಿಯಾ ಅಧಿವಚನಂ.

ಆರಾಮೋ ನಾಮ ಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾದಿಕೋ. ಸಚೇ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಆರಾಮೋ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ, ಅನ್ತೋಆರಾಮೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಆರಾಮೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಚೀವರಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಆರಾಮೋ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ, ದ್ವಾರಮೂಲೇ ವಾ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ದ್ವಾರಮೂಲಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚೇ, ಚೀವರಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ.

ಸತ್ಥೋ ನಾಮ ಜಙ್ಘಸತ್ಥಸಕಟಸತ್ಥಾನಮಞ್ಞತರೋ. ಸಚೇ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಸತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ಸತ್ಥೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ವಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಾ, ಪಸ್ಸತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ನಾಮ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಹತ್ಥಂ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸತ್ಥೋ ಸಕಟೇ ವಾ ಭಗ್ಗೇ, ಗೋಣೇ ವಾ ನಟ್ಠೇ ಅನ್ತರಾ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ತತ್ಥ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಸತ್ಥೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚೀವರಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ.

ಖೇತ್ತಖಲೇಸು ಆರಾಮೇ ವುತ್ತಸದಿಸೋವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ದುಮೇತಿ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ. ಸಚೇ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಹೋತಿ, ಯಂ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಕಾಲೇ ಸಮನ್ತಾ ಛಾಯಾ ಫರತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅವಿರಳೇ ಪದೇಸೇ ತಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ ಫುಟ್ಠೋಕಾಸಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಏವ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ವಿರಳಸಾಖಸ್ಸ ಪನ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಆತಪೇನ ಫುಟ್ಠೋಕಾಸೇ ಠಪೇತಿ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಸಚೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ನ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾ ಠಾನೇ ತಸ್ಸ ಛಾಯಾಯಪಿ ಹೋತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿಯೇವ. ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಚೇ ಹೋತಿ, ಚೀವರಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ.

ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಪನ ವಿಞ್ಝಾಟವೀಆದೀಸು ಅರಞ್ಞೇಸುಪಿ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನಂ ಅಗಮನಪಥೇಸು ದೀಪಕೇಸುಪಿ ಚೀವರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಸಮನ್ತಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರೇ ಪದೇಸೇ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರತೋ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಪೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ.

ಏತ್ಥ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಗಾಮೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ನಾನೂಪಚಾರೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೭೭) ಅವಿಸೇಸೇನ ಮಾತಿಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾಪಿ ಗಾಮನಿವೇಸನಉದೋಸಿತಖೇತ್ತಧಞ್ಞಕರಣಆರಾಮವಿಹಾರಾನಂ ಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರತಾ ‘‘ಗಾಮೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೭೮) ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪರಿಕ್ಖಿತ್ತವಸೇನ ವಿಭತ್ತಾ. ಅಟ್ಟಮಾಳಪಾಸಾದಹಮ್ಮಿಯನಾವಾಸತ್ಥರುಕ್ಖಮೂಲಅಜ್ಝೋಕಾಸಾನಮ್ಪಿ ಏವಂ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಅಟ್ಟೋ ಹೋತಿ, ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಅಟ್ಟೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೮೪) ನಯೇನ ಏಕಕುಲನಾನಾಕುಲವಸೇನ ಚ ಅನ್ತೇ ‘‘ಅಜ್ಝೋಕಾಸೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಅಗಾಮಕೇ ಅರಞ್ಞೇ ಸಮನ್ತಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾ ಏಕೂಪಚಾರೋ, ತತೋ ಪರಂ ನಾನೂಪಚಾರೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೯೪) ಚ ಏವಂ ಏಕೂಪಚಾರನಾನೂಪಚಾರತಾ ವಿಭತ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ಗಾಮಾದೀಸು ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಏಕೂಪಚಾರಂ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ನಾನೂಪಚಾರನ್ತಿ ಚ ಅಟ್ಟಾದೀಸು ಯಂ ಏಕಕುಲಸ್ಸ, ತಂ ಏಕೂಪಚಾರಂ ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ನಾನೂಪಚಾರನ್ತಿ ಚ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅಜ್ಝೋಕಾಸಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾಞ್ಞತ್ರಾತಿ ಯಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಪಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಞತ್ತಿದುತಿಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿ ದೀಯತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ಪನ ಯಾವ ರೋಗೋ ನ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವೂಪಸನ್ತೇ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕುಪ್ಪತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ.

೪೯. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಯಾವ ಆಬಾಧಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ, ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ, ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೮) ವುತ್ತತ್ತಾ ರೋಗಪರಿಯನ್ತಾ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ, ವಸ್ಸಾನಪರಿಯನ್ತಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಾತಿ ತಿಚೀವರಾದಯೋ ಕಾಲವಸೇನ ಅಪರಿಯನ್ತಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೦. ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾದಿತ್ತಯಂ ಸದಸಮ್ಪಿ ಅದಸಮ್ಪಿ ರತ್ತಮ್ಪಿ ಅರತ್ತಮ್ಪಿ ಆದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಸೀದನನ್ತಿ ನಿಸೀದನಞ್ಚ ರತ್ತಂ ಅನಾದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಞ್ಚ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಪರಿಕ್ಖಾರಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಾನಿ ಪನ ನೀಲಮ್ಪಿ ಪೀತಕಮ್ಪಿ ಲೋಹಿತಕಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫದಸಾದಿಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸದಸಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏವರೂಪಂ ಪನ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕೇವಲಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾದಿವಸೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಮತ್ತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೫೧. ತಿಚೀವರಂ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾತಿ ಇದಂ ಪನ ಸೇಸಚೀವರಪಞ್ಚಕಂ ಅದಸಂ ರಜಿತಂಯೇವ ಕಪ್ಪತಿ, ತಞ್ಚ ಆದಿಣ್ಣಕಪ್ಪಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದಸಂವ ನಿಸೀದನನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ಸದಸಮ್ಪೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅದಸಮ್ಪಿ ನಿಸೀದನಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಮೋಹನಿವಾರಣತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವದನ್ತಿ.

೫೨. ಅನಧಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ತಿಚೀವರಾದಿವಸೇನ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಂ. ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ನಾಮ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ, ತಂ ಪನ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇದಾನಿ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಹತ್ಥದೀಘ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಯಾಮೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಂ ಸುಗತಙ್ಗುಲೇನ ಚತುರಙ್ಗುಲವಿತ್ಥತಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೮) ವುತ್ತತ್ತಾ ದೀಘತೋ ಏಕಹತ್ಥಂ ಪುಥುಲತೋ ಉಪಡ್ಢಹತ್ಥಂ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೫೩. ತಿಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ವಿನಯತಿಚೀವರಸ್ಸ, ನ ಧುತಙ್ಗತಿಚೀವರಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಪನ ಇಮೇಸು ನವಸು ಚೀವರತ್ತಯಮೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಸಬ್ಬಮೇತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಧಾನಞ್ಚ ಪರಿಹರಣವಿಧಾನಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಿಯೋ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ತಿಚೀವರಾದಿಕಂ ನವವಿಧಮ್ಪಿ ಚೀವರಂ. ತಥಾ ವತ್ವಾತಿ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ. ಅಧಿಟ್ಠತೀತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ? ಆಮ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ನಾಮ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ನಿಧಾನಮುಖಮೇತನ್ತಿ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪನ ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿಹರನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ ವುತ್ತೋ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ.

೫೪. ಇದಾನಿ ಏತೇಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಚ್ಛೇದವಿಸ್ಸಜ್ಜನಗಾಹವಿಬ್ಭಮಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಚ್ಛೇದೋತಿ ಚೋರಾದೀಹಿ ಅಚ್ಛಿನ್ದನಂ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಾನಂ. ಕಥಂ ಪನ ದಿನ್ನಂ, ಕಥಂ ಗಹಿತಂ ಸುದಿನ್ನಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ ಹೋತೀತಿ? ಸಚೇ ‘‘ಇದಂ ತುಯ್ಹಂ ದೇಮಿ ದದಾಮಿ ದಜ್ಜಾಮಿ ಓಣೋಜೇಮಿ ಪರಿಚ್ಚಜಾಮಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದೇಮಿ…ಪೇ… ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ದಿನ್ನಂಯೇವ ಹೋತಿ. ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಸುದಿನ್ನಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ. ‘‘ತವ ಸನ್ತಕಂ ಕರೋಹಿ, ತವ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತು, ತವ ಸನ್ತಕಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಮಸನ್ತಕಂ ಕರೋಮಿ, ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತು, ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ದುದ್ದಿನ್ನಂ ದುಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ತವ ಸನ್ತಕಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸುಗ್ಗಹಿತಂ.

ಗಾಹೋತಿ ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹೋ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೩೧). ಸೋ ಪನ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಗಹೇತುಂ. ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ಚ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಭತ್ತೋ ಚ, ಆಲಪಿತೋ ಚ, ಜೀವತಿ ಚ, ಜಾನಾತಿ ಚ ‘ಗಹಿತೇ ಮೇ ಅತ್ತಮನೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೬). ತತ್ಥ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋತಿ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಕಮಿತ್ತೋ. ಸಮ್ಭತ್ತೋತಿ ದಳ್ಹಮಿತ್ತೋ. ಆಲಪಿತೋತಿ ‘‘ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಯಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ತಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗಹಣೇ ಕಾರಣಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಜೀವತೀತಿ ಅನುಟ್ಠಾನಸೇಯ್ಯಾಯ ಸಯಿತೋಪಿ ಯಾವ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯುಪಚ್ಛೇದಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಗಹಿತೇ ಚ ಅತ್ತಮನೋತಿ ಗಹಿತೇ ಚ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ. ಏವರೂಪಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ‘‘ಗಹಿತೇ ಮೇ ಅತ್ತಮನೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೇನ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅನವಸೇಸಪರಿಯಾದಾನವಸೇನ ಚೇತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ, ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹೋ ಪನ ತೀಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ರುಹತಿ. ಕಥಂ? ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ಜೀವತಿ ಗಹಿತೇ ಅತ್ತಮನೋ, ಸಮ್ಭತ್ತೋ ಜೀವತಿ ಗಹಿತೇ ಅತ್ತಮನೋ, ಆಲಪಿತೋ ಜೀವತಿ ಗಹಿತೇ ಅತ್ತಮನೋತಿ ಏವಂ.

ಯೋ ಪನ ಜೀವತಿ, ನ ಚ ಗಹಿತೇ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ವಿಸ್ಸಾಸಭಾವೇನ ಗಹಿತಮ್ಪಿ ಪುನ ದಾತಬ್ಬಂ. ದದನ್ತೇನ ಮತಕಧನಂ ತಾವ ಯೇ ತಸ್ಸ ಧನೇ ಇಸ್ಸರಾ ಗಹಟ್ಠಾ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ವಾ, ತೇಸಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪನ ಪಠಮಂಯೇವ ‘‘ಸುಟ್ಠು ಕತಂ ತಯಾ ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇನಾ’’ತಿ ವಚೀಭೇದೇನ ವಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತೇನ ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನ ಕುಪಿತೋ, ಸೋ ಪಚ್ಚಾಹರಾಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಯೋಪಿ ಅದಾತುಕಾಮೋ, ಚಿತ್ತೇನ ಪನ ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವದತಿ, ಸೋಪಿ ಪುನ ಪಚ್ಚಾಹರಾಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಯೋ ಪನ ‘‘ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಪರಿಭುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ‘‘ಪಟಿದೇಹೀ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಸೋ ಪಚ್ಚಾಹರಾಪೇತುಂ ಲಭತಿ.

ವಿಬ್ಭಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾಯೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಂ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಸಾ ಪನ ಯದಾ ವಿಬ್ಭಮತಿ, ತದಾ ಅಸ್ಸಮಣೀ ಹೋತಿ. ಭಿಕ್ಖು ಪನ ವಿಬ್ಭಮನ್ತೋಪಿ ಯಾವ ಸಿಕ್ಖಂ ನ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಿ, ತಾವ ಭಿಕ್ಖುಯೇವಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿಜಹತೀತಿ. ಲಿಙ್ಗಸಿಕ್ಖಾತಿ ಲಿಙ್ಗಪರಿವತ್ತನಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾನಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬೇಸೂತಿ ನವಸು ಚೀವರೇಸು. ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಯೋಗಕಾರಣಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಕಾರಣಾ, ಇಮೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) – ತಿಚೀವರಸ್ಸ ಪನ ವಿನಿಬ್ಬಿದ್ಧಛಿದ್ದಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾಟಿಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಾನಂ ದೀಘನ್ತತೋ ವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ತಿರಿಯನ್ತತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಪದೇಸಸ್ಸ ಓರತೋ ಕನಿಟ್ಠಙ್ಗುಲಿನಖಪಿಟ್ಠಿಪ್ಪಮಾಣಕಂ ಛಿದ್ದಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತಿ. ಅನ್ತರವಾಸಕಸ್ಸ ದೀಘನ್ತತೋ ವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸೇವ ತಿರಿಯನ್ತತೋ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಪದೇಸಸ್ಸ ಓರತೋ ಛಿದ್ದಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತಿ, ಪರತೋ ಪನ ನ ಭಿನ್ದತಿ. ತಸ್ಮಾ ಛಿದ್ದೇ ಜಾತೇ ತಿಚೀವರಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಹೋತಿ, ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಇತರೇಸಂ ಪನ ಛಿದ್ದೇನ ವಿಜಹನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯೋ ಪನ ತಿಚೀವರೇಪಿ ದುಬ್ಬಲಟ್ಠಾನೇ ಪಠಮಂ ಅಗ್ಗಳಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ದುಬ್ಬಲಟ್ಠಾನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪನೇತಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಮಣ್ಡಲಪರಿವತ್ತನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೋ ಪನ ಉಭೋ ಕೋಟಿಯೋ ಮಜ್ಝೇ ಕರೋನ್ತೋ ಸಚೇ ಪಠಮಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಘಟೇತಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತಿ, ಅಥ ಘಟೇತ್ವಾ ಛಿನ್ದತಿ, ನ ವಿಜಹತಿ. ರಜಕೇಹಿ ಧೋವಾಪೇತ್ವಾ ಸೇತಕಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ನ ವಿಜಹತಿ ಏವ.

೫೫. ಇದಾನಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕುಸವಾಕಫಲಕಾನೀ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಕುಸಚೀರಂ (ಮಹಾವ. ೩೭೧; ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ) ನಾಮ ಕುಸೇ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಚೀವರಂ. ವಾಕಚೀರಂ ನಾಮ ತಾಪಸಾನಂ ವಕ್ಕಲಂ. ಫಲಕಚೀರಂ ನಾಮ ಫಲಕಾನಿ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕತಚೀವರಂ. ಕೇಸಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಕೇಸೇಹಿ ತನ್ತಂ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಕಮ್ಬಲಂ. ವಾಲಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಚಮರವಾಲೇಹಿ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಕಮ್ಬಲಂ. ಉಲೂಕಪಕ್ಖನ್ತಿ ಉಲೂಕಸಕುಣಸ್ಸ ಪಕ್ಖೇಹಿ ಕತನಿವಾಸನಂ. ಅಜಿನಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಸಲೋಮಂ ಸಖುರಂ ಅಜಿನಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಇಮೇಸು ಸತ್ತಸು ವತ್ಥೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಧಾರಯತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಇಮೇಸು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ತಥಾ ಅಕ್ಕನಾಳಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ. ಅಕ್ಕನಾಳಂ ನಾಮ ಅಕ್ಕದಣ್ಡೇ ವಾಕಾದೀಹಿ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಚೀವರಂ. ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಅಕ್ಕನಾಳಂ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿವಾಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೭೧) ಹಿ ವುತ್ತಂ.

೫೬. ಕದಲೇರಕಕ್ಕದುಸ್ಸೇ ಪೋತ್ಥಕೇ ಚಾಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಕದಲಿಏರಕಅಕ್ಕಮಕಚಿವಾಕೇಹಿ ಕತಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಏವಂ ವುತ್ತಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಏತೇಸು ಪೋತ್ಥಕೋಯೇವ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತೋ, ಇತರಾನಿ ತಗ್ಗತಿಕತ್ತಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಿ. ಇಮೇಸು ಚತೂಸುಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ನಗ್ಗಿಯಂ ತಿತ್ಥಿಯಸಮಾದಾನಂ ಸಮಾದಿಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸಮಾದಿಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೭೦) ವುತ್ತತ್ತಾ ನಗ್ಗಿಯಮ್ಪಿ ನ ಕಪ್ಪತಿ ಏವ. ಸಬ್ಬಮೇವ ನೀಲಕಂ ಸಬ್ಬನೀಲಕಂ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಏತ್ಥ ನೀಲಂ ಉಮಾಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಕಂ ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಕವಣ್ಣಮೇವ. ಪೀತಕಂ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ. ಲೋಹಿತಕಂ ಜಯಸುಮನಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ. ಕಣ್ಹಕಂ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಂ.

೫೭. ಮಹಾರಙ್ಗಂ ನಾಮ ಸತಪದಿಪಿಟ್ಠಿವಣ್ಣಂ. ಮಹಾನಾಮಂ ನಾಮ ರತ್ತಸಮ್ಭಿನ್ನವಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ಪದುಮಪುಪ್ಫವಣ್ಣನ್ತಿಪಿ ವುತ್ತಂ, ಮನ್ದರತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಿರೀಟಕೇತಿ ರುಕ್ಖತಚೇ. ಅಚ್ಛಿನ್ನದೀಘದಸಕೇತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನದಸಕೇ ಚ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ನದಸಕೇ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕತದಸಂ ಫಲದಸಂ ನಾಮ. ಕೇತಕಪುಪ್ಫಾದಿಪುಪ್ಫಸದಿಸಾಹಿ ದಸಾಹಿ ಯುತ್ತಂ ಪುಪ್ಫದಸಂ ನಾಮ. ಏತೇಸುಪಿ ‘‘ಪೋತ್ಥಕೇ ಚಾಪೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಏತೇಸು ಕದಲಿದುಸ್ಸಾದೀಸು ಪುಪ್ಫದಸಾವಸಾನೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ, ತಥಾ ಕಞ್ಚುಕವೇಠನೇಸುಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಧಾರೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏತೇಸು ಪನ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೭೨) – ಸಬ್ಬನೀಲಕಾದೀನಿ ರಜನಾನಿ ವಮೇತ್ವಾ ಪುನ ರಜಿತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಚೇ ವಮೇತುಂ, ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾದೀನಿ ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ತಿಪಟ್ಟಚೀವರಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ವಾ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ಅಚ್ಛಿನ್ನದಸಕಾದೀನಿ ದಸಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ. ಕಞ್ಚುಕಂ ವಿಜಟೇತ್ವಾ ರಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ವೇಠನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತಿರೀಟಕಂ ಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಕುಸಚೀರಾದಿಕಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ಲಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಪರಿವಾರೇ.

‘‘ಅಕಪ್ಪಕತಂ ನಾಪಿ ರಜನಾಯ ರತ್ತಂ,

ತೇನ ನಿವತ್ಥೋ ಯೇನ ಕಾಮಂ ವಜೇಯ್ಯ;

ನ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ,

ಸೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಸುಗತೇನ ದೇಸಿತೋ;

ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೮೧);

ಅಯಞ್ಹಿ ಪಞ್ಹೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಭಿಕ್ಖುಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಕೇನ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಪನ ‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ನಿಸ್ಸೀಮಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ ‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದೇಮಾ’ತಿ, ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾದಿತುಂ, ನ ತಾವ ತಂ ಗಣನೂಪಗಂ, ಯಾವ ನ ಹತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೫೯) ವುತ್ತತ್ತಾ ಯಾವ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಂ ನ ದಿನ್ನಂ, ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ವಾ ನಾರೋಚಿತಂ, ತಾವ ಗಣನಂ ನ ಉಪೇತಿ, ಅನಧಿಟ್ಠಿತಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪತ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಆನೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೇ ವಾ ಆರೋಚಿತೇ ವಾ ಪರಿಹಾರೋ ನತ್ಥಿ, ದಸಾಹಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಚೀವರವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಚೀವರನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.