೬. ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಗೇಹಸ್ಸ ಪತಿ ಜೇಟ್ಠೋತಿ ಗಹಪತಿ, ತಂ ಗಹಪತಿಂ, ಇಧ ಪನ ಅಪಬ್ಬಜಿತೋ ಯೋ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅಪಬ್ಬಜಿತಮನುಸ್ಸ’’ನ್ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಗಹಪತಾನಿನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ‘‘ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸುದ್ಧಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಚ ಹೇತುಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಚ ವತ್ತತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾಚೇಯ್ಯ ವಾ ಯಾಚಾಪೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ. ಯಾಚಾಪನಞ್ಚೇತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅನಾಣತ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಸಮತ್ಥಿತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ಸಮೇತಿ ಏತ್ಥ, ಏತೇನ ವಾ ಸಂಗಚ್ಛತಿ ಸತ್ತೋ, ಸಭಾವಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಹಜಾತಾದೀಹಿ, ಉಪ್ಪಾದಾದೀಹಿ ವಾತಿ ಸಮಯೋ, ಕಾಲೋ, ಧಮ್ಮಪ್ಪವತ್ತಿಮತ್ತತಾಯ ಅತ್ಥತೋ ಅಭೂತೋಪಿ ಹಿ ಕಾಲೋ ಧಮ್ಮಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಅಧಿಕರಣಂ, ಕರಣಂ ವಿಯ ಚ ಕಪ್ಪನಾಮತ್ತಸಿದ್ಧೇನ ರೂಪೇನ ವೋಹರೀಯತಿ, ತಂ ಸಮಯಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ರಾಜಾದೀಸು ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಚೀವರಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ. ಯಥಾಹ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೀವರಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ರಾಜೂಹಿ ವಾ ಚೋರೇಹಿ ವಾ ಧುತ್ತೇಹಿ ವಾ ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಗ್ಗಿಆದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ನಟ್ಠಂ ಚೀವರಮೇತಸ್ಸಾತಿ ನಟ್ಠಚೀವರೋ. ಯಥಾಹ ‘‘ನಟ್ಠಚೀವರೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೀವರಂ ಅಗ್ಗಿನಾ ವಾ ದಡ್ಢಂ ಹೋತಿ, ಉದಕೇನ ವಾ ವೂಳ್ಹಂ ಹೋತಿ, ಉನ್ದೂರೇಹಿ ವಾ ಉಪಚಿಕಾಹಿ ವಾ ಖಾಯಿತಂ ಹೋತಿ, ಪರಿಭೋಗಜಿಣ್ಣಂ ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೯). ಸಮಯಾತಿ ಅಞ್ಞತ್ರಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖಾಯ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಂ ಸಮಯ’’ನ್ತಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ.

ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಸಮಯೇತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಕಾಲೇ ಚ ನಟ್ಠಚೀವರಕಾಲೇ ಚ. ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಞಾತಕೇ, ಪವಾರಿತೇ ಚ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ಥತಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ. ಏತ್ಥ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೨೧) ಚ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಪವಾರಿತೇ ಪಮಾಣಮೇವ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪುಗ್ಗಲಿಕವಸೇನ ಪವಾರಿತೇ ಪನ ಯಂ ಯಂ ಪವಾರೇನ್ತಿ, ತಂ ತಮೇವ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಹಿ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಚೀವರಾದೀನಿ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ದೇತಿ, ಏವಂ ಯೇನ ಯೇನ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ತಂ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಯೋ ಪನ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಬಾಲತಾಯ ವಾ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸೇನ ವಾ ನ ದೇತಿ, ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಯೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹಂ ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪನ ‘‘ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹೇ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಯಂ ತತ್ಥ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಗೇಹೇ ಪನ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಾ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ತಸ್ಸೇವತ್ಥಾಯಾತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸಾ’’ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ. ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡೇನ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನೇವ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಪರಿವತ್ತಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.