೭. ತತುತ್ತರಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತಂ-ಸದ್ದೋ ಚೇತ್ಥ ಪಕತತ್ಥವಚನೋ. ಚೇತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಚೇತಿ ವಾ ಯದೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಸ ‘‘ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪವಾರೇಯ್ಯ ಚೇತಿ ಯದಿ ಪವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅಭೀತಿ ಉಪಸಗ್ಗೋ’’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ೨.೫೨೩-೫೨೪) ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥವಿಸೇಸಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಹರಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಪವಾರಸದ್ದಸ್ಸ ಇಚ್ಛಾಯಂ ವತ್ತಮಾನತ್ತಾ ‘‘ಇಚ್ಛಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಚ್ಛಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯಾತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಇಚ್ಛಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ. ಉಪನಿಮನ್ತನಾಯೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಾವತ್ತಕ’’ನ್ತಿಆದಿ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ. ದಟ್ಠೂತಿ ದಟ್ಠುಂ. ಛನ್ದಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥಞ್ಹೇತ್ಥ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪೋ. ಖೇಮತೋತಿ ನಿಬ್ಭಯತೋ. ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಥಾ ಚ ಕಾಯೇನ ಅಭಿಹರೇಯ್ಯ, ವಾಚಾಯ ಚ, ತಂ ವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಉಪನೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ ಸಅನ್ತರನ್ತಿ ಅನ್ತರವಾಸಕಸಹಿತಂ. ಉತ್ತರನ್ತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ. ಪರಮನ್ತಿ ಅವಸಾನಂ. ಅಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಸಮುದಾಯಭೂತಸ್ಸ ಹರಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ. ತಗ್ಗುಣಸಂವಿಞ್ಞಾಣೋ ಹಿ ಅಯಂ ಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸೋ ಯಥಾ ‘‘ಲಮ್ಬಕಣ್ಣೋ’’ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಿವಾಸನೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಹಿ ಸಬ್ಬೇ ತಂಪರಮಂಯೇವ ಗಹೇತುಂ ಲಭನ್ತಿ.

ಯಸ್ಮಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಸಬ್ಬಚೀವರೇನ ತಿಚೀವರಮತ್ತಕೇನೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಏವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞೇನ ಪನ ಅಞ್ಞಥಾಪಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ವಿಭಾಗಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನನಯೇನ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳವಸೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸ, ಇದಞ್ಚ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸ ಚೀವರೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನೇ ಅಯಂ ವಿಧಿ ನ ಸಮ್ಭವತೀತಿ. ಯಸ್ಸ ವಾ ತಿಚೀವರತೋ ಅಧಿಕಮ್ಪಿ ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ನತ್ಥಿ, ತೇನಾಪಿ ತದಾ ತತ್ಥ ಅಭಾವತೋ ದ್ವೇ ಸಾದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪಕತಿಯಾವ ಸನ್ತರುತ್ತರೇನ ಚರತೀತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ೨.೫೨೩-೫೨೪) ಅತ್ಥತಕಥಿನತ್ತಾ ವಾ ಸಾಸಙ್ಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಸೇನ ವಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿವಸೇನ ವಾ ತತಿಯಸ್ಸ ಅಲಾಭೇನ ವಾ ಚರತಿ. ‘‘ದ್ವೇ ನಟ್ಠಾನೀ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಂ ಸಾದಿಯನ್ತೇನೇವ ಸಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ದ್ವೀಸು ನಟ್ಠೇನ ಏಕಂ ಸಾದಿಯನ್ತೇನ ಸಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮತಾಯ ಅವಟ್ಠಾನತೋ. ಯಸ್ಸ ಏಕಂಯೇವ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನ ವಿನಟ್ಠಸೇಸಚೀವರತ್ತಾ.

ಪಞ್ಚಸು ನಟ್ಠೇಸೂತಿ ತಿಚೀವರಂ ಉದಕಸಾಟಿಕಾ ಸಂಕಚ್ಚಿಕಾತಿ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಚೀವರೇಸು ನಟ್ಠೇಸು. ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಾ ನಟ್ಠೇ’’ತಿ ವಚನವಿಪರಿಣಾಮಂ ಕತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಉತ್ತರೀತಿ ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮತೋ ಉತ್ತರಿ.

ಸೇಸಕಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ದ್ವೇ ಚೀವರಾನಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸೇಸಕಂ ಪುನ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಕಂ ತುಯ್ಹಂಯೇವ ಹೋತೂತಿ ವುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ದಾನಸಮಯೇ ಏವಂ ವುತ್ತಸ್ಸ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಸೇಸಕಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮನಸಮಯೇಪಿ ‘‘ಸೇಸಕಂ ತುಯ್ಹಂಯೇವ ಹೋತೂ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಲದ್ಧಕಪ್ಪಿಯಮೇವ. ನ ಅಚ್ಛಿನ್ನನಟ್ಠಕಾರಣಾ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಬಾಹುಸಚ್ಚಾದಿಗುಣವಸೇನ ದಿನ್ನಂ. ವುತ್ತನಯೇನಾತಿ ‘‘ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಸಮಯೇ ಚ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ತಸ್ಸೇವತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನ.

ತತುತ್ತರಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.