ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲಂ

ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಇಮಸ್ಸ ಪನತ್ಥಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮದ್ವಾರಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಅನಿಯತತಾಯ ‘‘ದ್ವಾರೇ ಚರನ್ತಿ ಕಮ್ಮಾನೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ. ಪಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಚ ದ್ವಾರಸ್ಸ ಅನುದ್ದೇಸೋ ದ್ವಾರದ್ವಾರವನ್ತಾನಂ ಸಹಾಭಾವಾ. ನಿಯತರೂಪರೂಪವಸೇನ ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಿಕಕಾಯಾ ವುತ್ತಾತಿ ಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಕಾರರೂಪಾದೀನಞ್ಚ ಅಸಙ್ಗಹೋ.

ಪಠಮಜವನಸಮುಟ್ಠಿತಾ ವಾಯೋಧಾತು ಯದಿಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ರೂಪಾನಂ ದೇಸನ್ತರುಪ್ಪತ್ತಿಹೇತುಭಾವೇನ ಚಾಲೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಥಾಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿವಿಕಾರಸಹಿತಾವ ಸಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ದಸಸು ಹಿ ದಿಸಾಸು ಯಂ ದಿಸಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ವಾ ಖಿಪಿತುಕಾಮೋ, ತಂದಿಸಾಭಿಮುಖಾನೇವ ರೂಪಾನಿ ಸಾ ಸನ್ಥಮ್ಭೇತಿ ಸನ್ಧಾರೇತಿ ಚಾತಿ ತದಭಿಮುಖಭಾವವಿಕಾರವತೀ ಹೋತಿ, ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸಹಭಾವೀ ಚ ವಿಕಾರೋ ವಿಞ್ಞತ್ತೀತಿ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಆವಜ್ಜನಸ್ಸಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾಪಕಭಾವೋ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯವಿಕಾರರೂಪುಪ್ಪಾದನೇನ ಉಪಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಯತೋ ಬಾತ್ತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ರೂಪಿರಿಯಾಪಥವಿಞ್ಞತ್ತಿಜನಕಾನಿ ವುತ್ತಾನೀತಿ. ಯೋಜನಂ ಗತೋ, ದಸಯೋಜನಂ ಗತೋತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜಾಪೇತಿ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸವಾರಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾ.

ವಾಯೋಧಾತುಯಾ…ಪೇ… ಪಚ್ಚಯೋ ಭವಿತುನ್ತಿ ಥಮ್ಭನಚಲನೇಸು ವಾಯೋಧಾತುಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಭವಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಮಹಾಭೂತಾನಂ ಏಕೋ ಆಕಾರವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಅಯಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನಾಮ. ತೇಸಞ್ಹಿ ತದಾಕಾರತ್ತಾ ವಾಯೋಧಾತು ಥಮ್ಭೇತಿ ಚಾಲೇತಿ ಚಾತಿ. ನ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾತಿ ಏತೇನ ಪರಮತ್ಥತೋ ಅಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಹಿ ರೂಪಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಅತ್ಥಿ, ನ ಚ ನಿಬ್ಬಾನವಜ್ಜೋ ಅತ್ಥೋ ನಿಚ್ಚೋ ಅತ್ಥೀತಿ. ವಿಞ್ಞತ್ತಿತಾಯಾತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿವಿಕಾರತಾಯ. ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಭಾವೋ ವಿಯ ಮಹಾಭೂತವಿಕಾರತಾಯ ಉಪಾದಾರೂಪಭಾವೋ ಚ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಕಾಯಿಕಕರಣನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರಪ್ಪವತ್ತಂ ಚಿತ್ತಕಿರಿಯಂ, ಅಧಿಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾರೇತಿ ಮಞ್ಞೇತಿ ಏತೇನ ವಣ್ಣಗ್ಗಹಣಾನುಸಾರೇನ ಗಹಿತಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಯಂ ಕರಣಂ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ವಿಜಾನನೇನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾತತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಹಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿರಹಿತೇಸು ರುಕ್ಖಚಲನಾದೀಸು ‘‘ಇದಮೇಸ ಕಾರೇತೀ’’ತಿ ವಿಜಾನನಂ ಹೋತೀತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಹಿ ರೂಪೇ ಅಭಿನಿಪಾತಮತ್ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ, ನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸಹಭುನೋ ಚಲನವಿಕಾರಸ್ಸ ಗಹಣಂ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಲಹುಪರಿವತ್ತಿತಾಯ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವೀಥಿಯಾ ಅನನ್ತರಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇನ ವಿಞ್ಞಾತಮ್ಪಿ ಚಲನಂ ಚಕ್ಖುನಾ ದಿಟ್ಠಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ಅವಿಸೇಸವಿದುನೋ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ನೀಲಾಭಿನಿಪಾತವಸಪ್ಪವತ್ತಾಯ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವೀಥಿಯಾ ನೀಲನ್ತಿ ಪವತ್ತಾಯ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣವೀಥಿಯಾ ಚ ಅನ್ತರಂ ನ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವಂ ಅವಿಞ್ಞಾಯಮಾನನ್ತರೇನ ಮನೋದ್ವಾರವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಗಹಿತೇ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹೇವ ಅನುಪರಿವತ್ತೇ ಕಾಯಥಮ್ಭನವಿಕಾರಚೋಪನಸಙ್ಖಾತೇ ‘‘ಇದಮೇಸ ಕಾರೇತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ ವಿಜಾನನಂ ಹೋತಿ.

ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿರೂಪಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ತದನನ್ತರಪ್ಪವತ್ತಾಯ ಮನೋದ್ವಾರವೀಥಿಯಾ ಅವಿಞ್ಞಾಯಮಾನನ್ತರಾಯ ತಾಲಪಣ್ಣಾದೀನಂ ಉದಕಾದಿಸಹಚಾರಿಪ್ಪಕಾರತಂ ಸಞ್ಞಾಣಾಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕಾದಿಗ್ಗಹಣಂ ವಿಯ. ಏತ್ಥ ಉದಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿಆದಿನಾ ಚ ಉದಕಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧನಾಕಾರೇನ ರೂಪಗ್ಗಹಣಾನುಸಾರವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಯಂ ಉದಕಾದಿ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ವಿಜಾನನೇನ ತದಾಕಾರಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾತತಾ ವುತ್ತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಏತಸ್ಸ ಪನ ಕಾಯಿಕಕರಣಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಉದಕಾದಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಚ ಪುರಿಮಸಿದ್ಧಸಮ್ಬನ್ಧಗ್ಗಹಣಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಥ ಪನ ನಾಲಮ್ಬಿತಾಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಕಾಯಿಕಕರಣಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಪುರಿಮಸಿದ್ಧಸಮ್ಬನ್ಧಗ್ಗಹಣೋಪನಿಸ್ಸಯವಸೇನ ಸಾಧಿಪ್ಪಾಯವಿಕಾರಭೂತವಣ್ಣಗ್ಗಹಣಾನನ್ತರಂ ಪವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸಹಭೂವಿಕಾರಾಭಾವೇ ಅಭಾವತೋ, ಏವಂ ಸತಿ ವಣ್ಣಗ್ಗಹಣಾನನ್ತರೇನ ಉದಕಾದಿಗ್ಗಹಣೇನೇವ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಸಞ್ಞಾಣಾಕಾರೋ ವಿಯ ವಣ್ಣಗ್ಗಹಣಾನನ್ತರೇನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಗ್ಗಹಣೇನೇವ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಪಾಕಟಾ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಏಸ ಕಾರೇತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಿಜಾನನೇನೇವ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾತತಾ ವುತ್ತಾ.

ಅಯಂ ನೋ ಪಹರಿತುಕಾಮೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಿಜಾನನೇನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಪಾಕಟಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಹಿ ತದಪಾಕಟಭಾವೇ ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಿಜಾನನಂ ಹೋತೀತಿ. ಸಮ್ಮುಖೀ…ಪೇ… ಯೇವ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭೂತತಾಯ ಅನಾಪಾಥಗತಾನಂ ರೂಪಾದೀನಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾದಿಭಾವೋ ವಿಯ ಸಭಾವಭೂತಂ ತಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಭಾವಂ ಸಾಧೇತಿ. ಪರಂ ಬೋಧೇತುಕಾಮತಾಯ ವಿನಾಪಿ ಅಭಿಕ್ಕಮನಾದಿಪ್ಪವತ್ತನೇನ ಸೋ ಚಿತ್ತಸಹಭೂವಿಕಾರೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಸಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ದ್ವಿಧಾಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತಸ್ಮಿಂ ದ್ವಾರೇ ಸಿದ್ಧಾತಿ ತೇನ ದ್ವಾರೇನ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಭಾವತೋ ತೇನೇವ ದ್ವಾರೇನ ನಾಮಲಾಭತೋ ತಸ್ಮಿಂ ದ್ವಾರೇ ಪಾಕಟಭಾವವಸೇನ ಸಿದ್ಧಾ. ಕುಸಲಂ ವಾ ಅಕುಸಲಂ ವಾತಿ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಪರವಾದಿನೋ ಅವಿಪಾಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮಭಾವೋ ನ ಸಿದ್ಧೋ, ಇತರಸ್ಸ ಪನ ಸಿದ್ಧೋತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾಪಕಾನಂ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಂ ವಸೇನ ತಿಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ.

ದ್ವಾರೇ ಚರನ್ತಿ ಕಮ್ಮಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯದಿ ದ್ವಾರಾ ದ್ವಾರನ್ತರಚಾರಿನೋ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವಾರಸಮ್ಭೇದಾ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೇದೋಪೀತಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವವತ್ಥಾನಂ ನ ಸಿಯಾ, ಕಮ್ಮಾನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮನ್ತರಚರಣೇ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯದಿ ಪನ ದ್ವಾರಾನಮ್ಪಿ ದ್ವಾರಭಾವೇನ ಕಮ್ಮನ್ತರಚರಣಂ ಕಮ್ಮಾನಞ್ಚ ದ್ವಾರನ್ತರಚರಣಂ ನ ಸಿಯಾ, ಸುಟ್ಠುತರಂ ಕಮ್ಮದ್ವಾರವವತ್ಥಾನಂ ಸಿಯಾ. ನ ಪನ ಕಮ್ಮಾನಂ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಅಚರಣಂ ಅತ್ಥಿ, ಕಿನ್ತು ದ್ವಾರೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಞ್ಚ ಚರನ್ತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದ್ವಾರೇ ದ್ವಾರಾನಿ ನ ಚರನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅದ್ವಾರಚಾರೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಕಾರಣಭೂತೇಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಚರನ್ತಾನಿಪಿ ವವತ್ಥಿತಾನಿ. ನ ಕೇವಲಂ ಕಮ್ಮಾನೇವ, ತೇಹಿ ಪನ ದ್ವಾರಾನಿಪೀತಿ ಏವಂ ಕಮ್ಮದ್ವಾರಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವವತ್ಥಿತಾನಿ ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನವುತ್ತಿತಾಯ ತಬ್ಬಹುಲವುತ್ತಿತಾಯ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಯ ವವತ್ಥಾನಯುತ್ತಿಯಾ. ತತ್ಥ ದ್ವಾರಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಭಾವಸ್ಸ ಅದ್ವಾರಚಾರೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ವವತ್ಥಾನಂ ಹೋತಿ, ನ ಪನ ದ್ವಾರನ್ತರಚಾರೀಹಿ ಕಮ್ಮೇಹಿ ದ್ವಾರಾನಂ ಅವವತ್ಥಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಪೇಕ್ಖಕಾಯದ್ವಾರಾದಿಭಾವೇಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ವವತ್ಥಿತಾನಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರಾದಿವವತ್ಥಾನಕರತ್ತಾ. ಅಥ ವಾ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಚರನ್ತಾನಿಪಿ ಕಾಯಾದೀಹಿ ಉಪಲಕ್ಖಿತಾನೇವ ಚರನ್ತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಂ ಏವಂಸಭಾವತ್ತಾ ಆಣತ್ತಿಹತ್ಥವಿಕಾರಾದೀಹಿ ವುಚ್ಚಮಾನಸ್ಸಪಿ ಕಾಯಾದೀಹಿ ಸಾಧೇತಬ್ಬಸಭಾವಾವಬೋಧತೋ, ತಸ್ಮಾ ನ ಕಮ್ಮನ್ತರಸ್ಸ ಅತ್ತನಿ ಚರನ್ತಸ್ಸಪಿ ದ್ವಾರನ್ತರಂ ಸನಾಮಂ ದೇತಿ, ನಾಪಿ ಕಮ್ಮಂ ದ್ವಾರಸ್ಸ, ತಂತಂದ್ವಾರಮೇವ ಪನ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಚರನ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋಯೇವ ದ್ವಾರಸ್ಸ ನಾಮಂ ದೇತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವವತ್ಥಾನಂ. ಪುಬ್ಬೇ ಪನ ದ್ವಾರೇಸು ಅನಿಬದ್ಧತಾ ಕಮ್ಮಾನಂ ದ್ವಾರನ್ತರಚರಣಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಾ, ನ ಏತಂ ವವತ್ಥಾನನ್ತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ದ್ವಾರಕಮ್ಮೇಸು. ಕಾಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ತಂಸಹಜಾತಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯೇವ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಸಾ ತಸ್ಸ ಕೇನಚಿ ಪಕಾರೇನ ಪಚ್ಚಯೋ ನ ಹೋತಿ, ತಥಾಪಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಸೇಸಿಕಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ತಂಸಹಜಾತಾ ಹೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಭಾವೇನ ವುತ್ತಾ ಯಥಾವುತ್ತನಿಯಮೇನ ಅಞ್ಞವಿಸೇಸನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಸೇಸನನ್ತರೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿಅಭಾವಾ. ಕಾಯೇನ ಪನ ಕತತ್ತಾತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಜನೇತ್ವಾ ತಾಯ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯುಪಚ್ಛೇದಾದಿನಿಪ್ಫಾದನತೋ ಅತ್ತನೋ ನಿಪ್ಫತ್ತಿವಸೇನ ‘‘ಕಾಯೇನ ಕತಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಾರಣಭೂತೋ ಹಿ ಪನೇತ್ಥ ಕಾಯೋತಿ.

ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವವತ್ಥಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮುನಾ ಕಾಯೋ ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರನ್ತಿ ಏವಂ ವವತ್ಥಿತೋ, ನ ಕಾಯೋ ಇಚ್ಚೇವ. ಯಥಾ ಸೂಚಿಕಮ್ಮುನಾ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಕರಣನ್ತಿ ವವತ್ಥಿತಾ, ನ ಸೂಚಿ ಇಚ್ಚೇವ, ತಥಾ ಇದಮ್ಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವವತ್ಥಿತಾತಿ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಸೇಸಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಸನ್ತೇತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ವವತ್ಥಾನನಿಯಮಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ದ್ವಾರೇ ಚರನ್ತಿ ಕಮ್ಮಾನೀ’’ತಿಆದಿವಚನಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೋದೇತಿ. ತತ್ಥ ಏವಂ ಸನ್ತೇತಿ ಕಮ್ಮಾನಂ ದ್ವಾರಚರಣೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಚ ವವತ್ಥಾನೇ ನಾಮಲಾಭೇ ವಿಸೇಸನೇ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ವಚೀಕಮ್ಮದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಏತ್ಥ ಸುಭಾಸಿತಭಾಸನಸಙ್ಖಾತಾ ಅಪಿಸುಣವಾಚಾ, ಧಮ್ಮಭಾಸನಸಙ್ಖಾತೋ ಅಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೋ, ಪಿಯಭಾಸನಸಙ್ಖಾತಾ ಅಫರುಸವಾಚಾ, ಸಚ್ಚಭಾಸನಸಙ್ಖಾತೋ ಅಮುಸಾವಾದೋ ಚಾತಿ ಏತಾ ವಾಚಾ ತಥಾಪವತ್ತಾ ಚೇತನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಸಹಸದ್ದಾ ಪನಾತಿ ತಸ್ಸ ವಿಕಾರಸ್ಸ ಸದ್ದೇನ ಸಹ ಸಮ್ಭೂತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತಿತಾಯ ಪನ ಸೋ ನ ಯಾವ ಸದ್ದಭಾವೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದೋ ನ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋತಿ ಪವತ್ತೇನ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾವಾದೇನ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಸದ್ದೋ ವಿನಾಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಘಟ್ಟನೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ‘‘ಯಾ ತಾಯ ವಾಚಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತೀ’’ತಿ (ಧ. ಸ. ೬೩೬) ಹಿ ವಚನತೋ ಅಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಸದ್ದೇನ ಸಹ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ.

ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಸದ್ದಾಯತನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚ ನ ಕೋಚಿ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನೋ ಸದ್ದೋ ಅಸಙ್ಗಹಿತೋ ನಾಮ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾವಾದಂ ಪಟಿಸೇಧೇತಿ. ಛಬ್ಬಿಧೇನ ರೂಪಸಙ್ಗಹಾದೀಸು ಹಿ ‘‘ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ‘‘ದಿಟ್ಠಂ ಸುತ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸುತ’’ನ್ತಿ ಚ ನ ಕೋಚಿ ಸದ್ದೋ ನ ಸಙ್ಗಯ್ಹತೀತಿ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಹಜಮೇವ ಜಿವ್ಹಾತಾಲುಚಲನಾದಿಕರವಿತಕ್ಕಸಮುಟ್ಠಿತಂ ಸುಖುಮಸದ್ದಂ ‘‘ದಿಬ್ಬಸೋತೇನ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತೀ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಪಟ್ಠಾನೇ ಚ ಓಳಾರಿಕಸದ್ದಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಅಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಾ ವುತ್ತಾ ಸಿಯಾ. ಸದ್ದೋ ಚ ಅಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಚಾತಿ ವಿರುದ್ಧಮೇತನ್ತಿ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಘಟ್ಟನಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಘಟ್ಟನಾ. ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಏವ ವಾ. ಘಟ್ಟನಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತಭೂತವಿಕಾರೋ ಹಿ ‘‘ಘಟ್ಟನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಸಙ್ಘಟ್ಟನೇನ ಸಹೇವ ಸದ್ದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಪುಬ್ಬಾಪರಭಾವೇನ. ಪಥವೀಧಾತುಯಾತಿ ಇದಂ ವಾಯೋಧಾತುಯಾ ವಿಯ ಚಾಲನಂ ಪಥವೀಧಾತುಯಾ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಧಿಕನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ವಿಕಾರಸ್ಸ ಚ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಬ್ಬಿಕಾರಾನಞ್ಹಿ ಭೂತಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋತಿ. ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ವಿಧಾನಂ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಂ ವಿಯ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಿಕಕಾಯಂ…ಪೇ… ನ ಲಬ್ಭತಿ. ನ ಹಿ ಚಾಲನಂ ಉಪಾದಿನ್ನಘಟ್ಟನನ್ತಿ. ಚಾಲನಞ್ಹಿ ದೇಸನ್ತರುಪ್ಪಾದನಪರಮ್ಪರತಾ, ಘಟ್ಟನಂ ಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸೇನ ಭೂತಕಲಾಪಾನಂ ಆಸನ್ನತರುಪ್ಪಾದೋತಿ. ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಕಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನೇನ ವಿನಾ ಪಠಮಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾಪಿ ಘಟ್ಟನಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಘಟ್ಟನತ್ಥಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನೇನ ಪಯೋಜನಂ ನತ್ಥಿ, ಲದ್ಧಾಸೇವನೇನ ಚಿತ್ತೇನೇವ ಘಟ್ಟನಸ್ಸ ಬಲವಭಾವತೋ ಚಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಂ ನತ್ಥಿ ಅತ್ಥೀತಿ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ವಚೀಕಮ್ಮದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಮನೋಕಮ್ಮದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಯಂ ನಾಮ ಚೇತನಾ ಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಇದಂ ಯಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ ಮನೋ, ತಂದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಕಪ್ಪೇತೀತಿ ‘‘ತ್ವಂ ಫುಸನಂ ಕರೋಹಿ, ತ್ವಂ ವೇದಯಿತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಂ ವಿಯ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಕಪ್ಪನಞ್ಚ ತದೇವ. ಕಿಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಕರೋತೀತಿ ಆಯೂಹನತ್ಥವಸೇನ ಪುಚ್ಛತಿ. ಫಸ್ಸಾದಿಧಮ್ಮೇ ಹಿ ಅವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣೇ ಕತ್ವಾ ಸಕಿಚ್ಚೇಸು ಪವತ್ತನಂ ಆಯೂಹನಂ, ತತ್ಥೇವ ಬ್ಯಾಪಾರಣಂ ಚೇತಯನಂ, ತಥಾಕರಣಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣನ್ತಿ. ತೇಭೂಮಕಸ್ಸೇವ ಗಹಣಂ ಲೋಕುತ್ತರಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಕರತ್ತಾ.

ಮನೋಕಮ್ಮದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಕಮ್ಮಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಚೇತಯಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಪುರಿಮಚೇತನಾಯ ಚೇತಯಿತ್ವಾ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚೇತನಾಪುಬ್ಬಕಂ ಕಮ್ಮಂ ತಂಚೇತನಾಸಭಾವಮೇವಾತಿ ಚೇತನಂ ಅಹಂ ಕಮ್ಮಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಸಮಾನಕಾಲತ್ತೇಪಿ ಕಾರಣಕಿರಿಯಾ ಪುಬ್ಬಕಾಲಾ ವಿಯ ವತ್ತುಂ ಯುತ್ತಾ, ಫಲಕಿರಿಯಾ ಚ ಅಪರಕಾಲಾ ವಿಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಚೇತನಾಯ ಚೇತಯಿತ್ವಾ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಚೋಪನಕಿರಿಯಂ ಮನಸಾ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಕಿರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಾ ಕಿರಿಯಾಯ ಕಾರಿಕಂ ಚೇತನಂ ಅಹಂ ಕಮ್ಮಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಯೇ ವಾತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಙ್ಖಾತೇ ಕಾಯೇ ವಾ. ಸತೀತಿ ಧರಮಾನೇ, ಅನಿರೋಧಿತೇ ವಾ. ಕಾಯಸಮುಟ್ಠಾಪಿಕಾ ಚೇತನಾ ಕಾಯಸಞ್ಚೇತನಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಸುಖದುಕ್ಖುಪ್ಪಾದಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಚೇತನಾ ಚ ಸುಖದುಕ್ಖುಪ್ಪಾದಿಕಾ ವುತ್ತಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಕಮ್ಮಭಾವೋ ಸಿದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಸಞ್ಚೇತನಿಯನ್ತಿ ಸಞ್ಚೇತನಸಭಾವವನ್ತಂ. ಸಮಿದ್ಧಿತ್ಥೇರೇನ ‘‘ಸಞ್ಚೇತನಿಯಂ, ಆವುಸೋ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಸುಖಂ ಸೋ ವೇದಯತೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೦೦; ಕಥಾ. ೫೩೯) ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ಬ್ಯಾಕತೋ. ಸುಖವೇದನೀಯನ್ತಿಆದಿನಾ ಪನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬೋ ಸೋ ಪಞ್ಹೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಮ್ಮಾ ಬ್ಯಾಕತೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಇತರದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಥಾ ಪನ ಸುತ್ತಾನಿ ಠಿತಾನಿ, ತಥಾ ಚೋಪನಕಿರಿಯಾನಿಸ್ಸಯಭೂತಾ ಕಾಯವಾಚಾ ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಕಿರಿಯಾನಿಸ್ಸಯೋ ಚ ಮನೋದ್ವಾರಾನಿ, ಯಾಯ ಪನ ಚೇತನಾಯ ತೇಹಿ ಕಾಯಾದೀಹಿ ಕರಣಭೂತೇಹಿ ಚೋಪನಾಭಿಜ್ಝಾದಿಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಿ ವಾಸಿಆದೀಹಿ ವಿಯ ಛೇದನಾದಿಂ, ಸಾ ಚೇತನಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ದ್ವಾರಪ್ಪವತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮದ್ವಾರಾಭೇದನಞ್ಚ ಕಮ್ಮದ್ವಾರವವತ್ಥಾನಞ್ಚ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ‘‘ಕಾಯೇನ ಚೇ ಕತಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿಗಾಥಾಯೋ (ಧ. ಸ. ಅಟ್ಠ. ೧ ಕಾಯಕಮ್ಮದ್ವಾರ) ಅತಿವಿಯ ಯುಜ್ಜನ್ತಿ.

ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಇಧ ಲೋಕಿಯಕಮ್ಮಕಥಾಯಂ ಅನಧಿಪ್ಪೇತೋಪಿ ಭಜಾಪಿಯಮಾನೋ ತೀಣಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಭಜತಿ. ಮನೇನ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯನ್ತಿ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕವೀತಿಕ್ಕಮವಜ್ಜಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಕುಸಲಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಕಪ್ಪವಾಯಾಮಸತಿಸಮಾಧಿಂ ವಾ. ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಮನಸಾ ಸಂವರೋ ಸಾಧೂ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೧೬; ಧ. ಪ. ೩೬೧) ವುತ್ತಸ್ಸ ಸಂವರಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ನ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿವಸೇನ. ನ ಹಿ ಸಾ ಮಾನಸಿಕಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಮಗ್ಗಸ್ಸೇವ ಭಜಾಪನಂ ಮಹಾವಿಸಯತ್ತಾ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಹಿ ಮನೋಕಮ್ಮಮೇವ ಭಜೇಯ್ಯುಂ, ನ ಚ ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಗ್ಗಭಜಾಪನೇನೇವ ತೇಸಂ ಭಜಾಪನಂ ವಿಞ್ಞಾತುನ್ತಿ.

ಕಮ್ಮಪಥಂ ಅಪ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ತಂತಂದ್ವಾರೇ ಸಂಸನ್ದನಂ ಅವರೋಧನಂ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಕಮ್ಮನ್ತರುಪ್ಪತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮದ್ವಾರಾಭೇದನಞ್ಚ ದ್ವಾರಸಂಸನ್ದನಂ ನಾಮ. ‘‘ತಿವಿಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಸಞ್ಚೇತನಾ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಕಥಾ. ೫೩೯) ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾವ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾಪಕಚೇತನಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವುತ್ತಾತಿ ಪುರಿಮಚೇತನಾ ಸಬ್ಬಾ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಆಣಾಪೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಅಲಭನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಆಣತ್ತೇಹಿ ಅಮಾರಿತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ ಅಕಮ್ಮಪಥಭಾವತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಹಞ್ಞನ್ತೂ’’ತಿ ಪವತ್ತಬ್ಯಾಪಾದವಸೇನ ಚೇತನಾಪಕ್ಖಿಕಾ ವಾ ಭವನ್ತಿ ಕಾಯಕಮ್ಮವೋಹಾರಲಾಭಾ. ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ ವಾ ಮನೋಕಮ್ಮವೋಹಾರವಿರಹಾ. ಸಸಮ್ಭಾರಪಥವೀಆದೀಸು ಆಪಾದಯೋ ಏತ್ಥ ನಿದಸ್ಸನಂ.

ಕುಲುಮ್ಬಸ್ಸಾತಿ ಗಬ್ಭಸ್ಸ, ಕುಲಸ್ಸೇವ ವಾ. ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಸಙ್ಗೀತಿಯೋ ಆರುಳ್ಹತಾಯ ಅನನುಜಾನನತೋ ‘‘ತವ ಸುತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದಸವಿಧಾ ಇದ್ಧಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೇ ಇದ್ಧಿಕಥಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಭಾವನಾಮಯನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಘಟಭೇದೋ ವಿಯ ಪರೂಪಘಾತೋ, ಉದಕವಿನಾಸೋ ವಿಯ ಇದ್ಧಿವಿನಾಸೋ ಚ ಹೋತೀತಿ ಉಪಮಾ ಸಂಸನ್ದತಿ. ತವ ಪಞ್ಹೋತಿ ಭಾವನಾಮಯಾಯ ಪರೂಪಘಾತೋ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತೋ ಞಾಪೇತುಂ ಇಚ್ಛಿತೋ ಅತ್ಥೋ. ಆಥಬ್ಬಣಿದ್ಧಿ ವಿಜ್ಜಾಮಯಿದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ಸತ್ತಮೇ ಪದೇತಿ ಮಣ್ಡಲಾದಿತೋ ಸತ್ತಮೇ ಪದೇ.

ವಚನನ್ತರೇನ ಗಮೇತಬ್ಬತ್ಥಂ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ, ಸಯಮೇವ ಗಮಿತಬ್ಬತ್ಥಂ ನೀತತ್ಥಂ. ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಉದಾಹು ಅಕಿರಿಯತೋತಿ ತೇನಾಧಿಪ್ಪೇತಂ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛತಿ, ನ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅವುತ್ತಮೇವ ಹಿ ಸೋ ಅನರಿಯವೋಹಾರಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವೋಹರತೀತಿ. ವಾಚಾಗಿರನ್ತಿ ವಾಚಾಸಙ್ಖಾತಂ ಗಿರಂ, ವಾಚಾನುಚ್ಚಾರಣಂ ವಾ.

ಖನ್ದಸಿವಾದಯೋ ಸೇಟ್ಠಾತಿ ಖನ್ದಾತಿ ಕುಮಾರಾ. ಸಿವಾತಿ ಮಹೇಸ್ಸರಾ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥಮಿದಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಾದಯೋ ಏವ ಹಿ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ. ಚೇತನಾ ಪನೇತ್ಥ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾತಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ವಚೀದ್ವಾರೇ ಚ ಸಮುಟ್ಠಿತಾಪಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ವಚೀಕಮ್ಮನ್ತಿ ಚ ವೋಹಾರಂ ನ ಲಭತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ. ‘‘ತಿವಿಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾ ಅಕುಸಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಪನ ವಚನತೋ ಸಭಾವೇನೇವ ಸಾ ಮನೋಕಮ್ಮಂ, ನ ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಪಕ್ಖಿಕತ್ತಾತಿ ‘‘ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಪಕ್ಖಿಕಾವಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಕಾಯಙ್ಗವಾಚಙ್ಗಾನಿ ಅಚೋಪೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತನಕಾಲೇ ಚೇತನಾಪಿ ಚೇತನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾಪಿ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಏವ ಸಮುಟ್ಠಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚೇತನಾಯ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಭಾವೋ ಕಥಞ್ಚಿ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

‘‘ತಿವಿಧಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಸಞ್ಚೇತನಾ ಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಕಥಾ. ೫೩೯) ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಾ ತಬ್ಬಿರತಿವಿಸಿಟ್ಠಾ ಚೇತನಾವ ಪಾಣಾತಿಪಾತವಿರತಿಆದಿಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ‘‘ಚೇತನಾಪಕ್ಖಿಕಾ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ‘‘ವಿರತಿಪಕ್ಖಿಕಾ’’ತಿ. ರಕ್ಖತೀತಿ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ. ಭಿನ್ದತೀತಿ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ.

ಕಮ್ಮಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರನ್ತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ. ಚಕ್ಖು ಚ ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರಞ್ಚಾತಿ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರಂ. ಚಕ್ಖು ವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರನ್ತಿ ವಾ ಅಸಮಾಸನಿದ್ದೇಸೋ. ತಂ ಪನ ಚಕ್ಖುಮೇವ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ‘‘ಚಕ್ಖುನಾ ಸಂವರೋ ಸಾಧೂ’’ತಿಆದಿಕಾಯ (ಧ. ಪ. ೩೬೦) ಗಾಥಾಯ ಪಸಾದಕಾಯಚೋಪನಕಾಯಸಂವರೇ ಏಕಜ್ಝಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಯೇನ ಸಂವರೋ ವುತ್ತೋ, ತಂ ಇಧ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಸಂವರಾ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವೇನ ಅಸಂವರಾ ಅಟ್ಠ ಕಥಿತಾ. ಸೀಲಸಂವರಾದಯೋಪಿ ಪಞ್ಚೇವ ಸಂವರಾ ಸಬ್ಬದ್ವಾರೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಪಿ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವೇನ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾದೀನಿ ಅಸಂವರಾತಿ ವುತ್ತಾನಿ. ತತ್ಥ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಚೇತನಾ. ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ ಸತಿಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ. ಪಮಾದನ್ತಿ ಕೇಚಿ. ಸೀತಾದೀಸು ಪಟಿಘೋ ಅಕ್ಖನ್ತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಕೋಸಜ್ಜಂ.

ವಿನಾ ವಚೀದ್ವಾರೇನ ಸುದ್ಧಂ ಕಾಯದ್ವಾರಸಙ್ಖಾತನ್ತಿ ಇದಂ ವಚೀದ್ವಾರಸಲ್ಲಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಮುಸಾವಾದಾದಿನೋಪಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪವತ್ತಿಸಬ್ಭಾವಾ ಅಸುದ್ಧತಾ ಅತ್ಥೀತಿ ತಂನಿವಾರಣತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ನ ಹಿ ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ. ಸುದ್ಧವಚೀದ್ವಾರೋಪಲಕ್ಖಿತಂ ಪನ ವಚೀಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತೀತಿ. ಏತ್ಥ ಅಸಂವರೋತಿ ಏತೇನ ಸುದ್ಧಕಾಯದ್ವಾರೇನ ಉಪಲಕ್ಖಿತೋ ಅಸಂವರೋ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ವುತ್ತೋ. ದ್ವಾರನ್ತರಾನುಪಲಕ್ಖಿತಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂದ್ವಾರಿಕಾಕುಸಲಞ್ಚೇತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನೇ ‘‘ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಅಸಂವರೋ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ ‘‘ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರದ್ವಾರವಸೇನ ವಚೀಅಸಂವರವಸೇನ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಹ ಅವಿರುದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ಅಸಂವರೋ ಹಿ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ಸದ್ವಾರೇ ಏವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ಚ, ಕಮ್ಮಂ ಅಞ್ಞದ್ವಾರೇ ಅಞ್ಞದ್ವಾರವಸೇನ ಚಾತಿ ಏವಂ ಅವಿರುದ್ಧಂ.

ಅಥ ವಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಸುದ್ಧಂ ಅಸುದ್ಧನ್ತಿ ಏತಂ ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ಚೋಪನೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸತಿ ದ್ವಾರನ್ತರೋಪಲಕ್ಖಿತಂ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಪ್ಪತ್ತತಾಯ ವಚೀಮನೋಕಮ್ಮಂ ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರದ್ವಾರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂದ್ವಾರುಪ್ಪನ್ನಾಕುಸಲಂ ವಿಯ ‘‘ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ದ್ವಾರನ್ತರುಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಞ್ಚ ತಥಾ ನ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನವಿರೋಧೋ ಸಿಯಾ, ತದವಿರೋಧಂ ತತ್ಥೇವ ವಕ್ಖಾಮ. ಸೀಲಸಂವರಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ನಿಕ್ಖೇಪಕಣ್ಡೇ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಞಾಣಸಂವರೇ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಸ್ಸ, ವೀರಿಯಸಂವರೇ ಚ ಆಜೀವಪಾರಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅನ್ತೋಗಧತಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ.

ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸರಸೇನೇವ ಚ ಪತನಸಭಾವಸ್ಸ ಪಾಣಸ್ಸ ಅನ್ತರಾ ಏವ ಅತೀವ ಪಾತನಂ ಅತಿಪಾತೋ, ಸಣಿಕಂ ಪತಿತುಂ ಅದತ್ವಾವ ಸೀಘಂ ಪಾತನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ವಾ ಸತ್ಥಾದೀಹಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಪಾತನಂ ಅತಿಪಾತೋ. ಪಯೋಗವತ್ಥುಮಹನ್ತತಾದೀಹಿ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತಾ ತೇಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಯ ಚೇತನಾಯ ಬಲವಭಾವತೋ. ಯಥಾವುತ್ತಪಚ್ಚಯವಿಪರಿಯಾಯೇಪಿ ತಂತಂಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಯ ಚೇತನಾಯ ಬಲವಾಬಲವವಸೇನೇವ ಅಪ್ಪಸಾವಜ್ಜಮಹಾಸಾವಜ್ಜತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇದ್ಧಿಮಯೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಿದ್ಧಿಮಯೋ ದಾಠಾಕೋಟಿಕಾದೀನಂ ವಿಯ.

ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಸಗೋತ್ತೇಹಿ ರಕ್ಖಿತಾ. ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ರಕ್ಖಿತಾ. ಸಸಾಮಿಕಾ ಸಾರಕ್ಖಾ. ಯಸ್ಸಾ ಗಮನೇ ರಞ್ಞಾ ದಣ್ಡೋ ಠಪಿತೋ, ಸಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ. ಅತ್ಥಭಞ್ಜಕೋತಿ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಂ ವುತ್ತಂ. ಕಮ್ಮಪಥಕಥಾ ಹೇಸಾತಿ. ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಅದಾತುಕಾಮತಾಯಾತಿಆದಿ ಮುಸಾವಾದಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತಂ. ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವಿಸಂವಾದನಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸೇವ ಮುಸಾವಾದೋ. ಸುಞ್ಞಭಾವನ್ತಿ ಪೀತಿವಿರಹಿತತಾಯ ರಿತ್ತತಂ. ಅತ್ಥವಿಪನ್ನತಾಯ ನ ಹದಯಙ್ಗಮಾ. ಅಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೇತಿ ಅಸದ್ದಹನ್ತೇ ಕಮ್ಮಪಥಭೇದೋ ನ ಹೋತಿ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಪನ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೋ ದ್ವೀಹಿ ಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಸಿಜ್ಝತೀತಿ. ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮನಂ ಚಿತ್ತೇನೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮಿಚ್ಛಾ ಪಸ್ಸತೀತಿ ವಿತಥಂ ಪಸ್ಸತಿ.

ಕೋಟ್ಠಾಸತೋತಿ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಕಾದೀಸು ಚಿತ್ತಙ್ಗಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಯೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನನು ಚ ಚೇತನಾ ಕಮ್ಮಪಥೇಸು ನ ವುತ್ತಾತಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವೋ ನ ಯುತ್ತೋತಿ? ನ, ಅವಚನಸ್ಸ ಅಞ್ಞಹೇತುತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಚೇತನಾಯ ಅಕಮ್ಮಪಥತ್ತಾ ಕಮ್ಮಪಥರಾಸಿಮ್ಹಿ ಅವಚನಂ, ಕದಾಚಿ ಪನ ಕಮ್ಮಪಥೋ ಹೋತಿ, ನ ಸಬ್ಬದಾತಿ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಸ್ಸ ಅನಿಯತತ್ತಾ ಅವಚನಂ. ಯದಾ ಪನ ಕಮ್ಮಪಥೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಕಮ್ಮಪಥರಾಸಿಸಙ್ಗಹೋ ನ ನಿವಾರಿತೋತಿ. ‘‘ಪಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾ ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ಏವಾ’’ತಿ ಏತೇನ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾದೀನಂ ಸತ್ತಾರಮ್ಮಣಭಾವವಿರೋಧಂ ‘‘ಸತ್ತಸಙ್ಖಾತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಏವ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಿತೋ’’ತಿ ಸಯಮೇವ ಪರಿಹರಿಸ್ಸತಿ. ‘‘ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ’’ತಿ ಪವತ್ತಮಾನಾ ದಿಟ್ಠಿ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮವಿಸಯಾವಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಾರಮ್ಮಣತಾ ವುತ್ತಾ. ವಿಪಾಕನಿಸ್ಸನ್ದಫಲಾನಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ನಿರಯಾದಿವಿಪಾಕದುಗ್ಗತತಾದೀನಿ.

ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಹಿ ಪನ ವಿರತಿಯೋತಿ ಏತಂ ಯಾಹಿ ವಿರತೀಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚೇತನಾ ‘‘ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಾನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತಾಸಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವೋ ಯುತ್ತೋತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ಚೇತನಾಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ ವಿರತಿಯೋಪೀ’’ತಿ. ಅಲ್ಲಸಸಮಂಸನ್ತಿ ಜೀವಮಾನಕಸಸಮಂಸಂ. ವೋರೋಪೇತಾ ಹುತ್ವಾ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ. ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾದಾರಮ್ಮಣಾ ತದಾರಮ್ಮಣಾ. ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಆರಮ್ಮಣಾ ಕಥಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾದೀನಿ ಪಜಹನ್ತೀತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಥಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅನಭಿಜ್ಝಾ…ಪೇ… ವಿರಮನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಪಜಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಹಿ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಾ ವಿರತಿ ಅತ್ಥಿ ಅನಭಿಜ್ಝಾದೀಹೇವ ತಪ್ಪಹಾನತೋ.

ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾದೀನಂ ಅಸಂವರಾನಂ ತಥಾ ದುಚ್ಚರಿತಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನಮೇವ ಚ ಸುಸೀಲ್ಯಾದೀನಂ ಸಂವರಾನಂ ತಥಾ ಸುಚರಿತಾನಞ್ಚ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ಅತ್ಥತೋ ನಾನತ್ತಾಭಾವದಸ್ಸನಂ. ಅಥ ವಾ ತೇಸಂ ಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದೀಹಿ ಅವಿರೋಧಭಾವೇನ ದೀಪನಂ ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನನ್ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ತದೇತಂ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ಪಞ್ಚಫಸ್ಸದ್ವಾರಪಞ್ಚಅಸಂವರದ್ವಾರಪಞ್ಚಸಂವರದ್ವಾರೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಅಸಂವರಾನಂ ಸಂವರಾನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಥತಾ ಅತ್ಥಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಂ ಪರಸನ್ತಕವತ್ಥುಲೋಭಪರಸತ್ತಾರಮ್ಮಣಬ್ಯಾಪಾದಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿಆದೀನಞ್ಚ ತೇಸು ದ್ವಾರೇಸು ಅನುಪ್ಪತ್ತಿತೋ. ತಿವಿಧಕಆಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಿ ಚ ಕಮ್ಮಪಥಾತಿ ಪಾಕಟಾ ಏವಾತಿ ಕಿಂ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ನಾನತ್ತಾಭಾವದಸ್ಸನೇನ, ನ ಚ ದುಚ್ಚರಿತಾನಂ ಸುಚರಿತಾನಞ್ಚ ಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ದೀಪಿತಾ, ನಾಪಿ ಅಸಂವರಾನಂ ಸಂವರಾನಞ್ಚ ಯತೋ ತೇಸಂ ಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದೀಹಿ ಅವಿರೋಧಭಾವೇನ ದೀಪನಾ ಸಿಯಾ, ಕೇವಲಂ ಪನ ಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಅಸಂವರಾನಂ ಸಂವರಾನಞ್ಚ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿತಾ ದೀಪಿತಾ. ಯದಿ ಚ ಏತ್ತಕಂ ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನಂ, ‘‘ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಪಞ್ಚಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ನುಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನಂ ನ ಸಿಯಾ. ಏಸಾಪಿ ಛಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದೀಹಿ ಅವಿರೋಧದೀಪನಾತಿ ಚೇ, ವುತ್ತಮೇವ ಪಕಾರನ್ತರೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಥ ವಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೇ ಚ ಅಥ ವಾ-ಸದ್ದೇ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನೇವ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಾದೀನಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿನಾಮೇಹಿ ವದನ್ತೇಹಿ ಮನೋಕಮ್ಮಸ್ಸ ಛಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ನ ಹಿ ತಂ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ. ಯದಿ ಚ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾ ಏವ ಅಸಂವರಾದಯೋ ಗಹಿತಾ, ದುಚ್ಚರಿತೇಹಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಸಂವರಾನಂ ಅಭಾವಾ ತೇಸಞ್ಚ ತಂತಂಕಮ್ಮಭಾವಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಅಸಂವರೋ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ವುಚ್ಚಮಾನೇ ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಕರೋ ಸಿಯಾ, ವಚೀಮನೋಕಮ್ಮಾನಿಪಿ ಹಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಥಾ ಸೇಸದ್ವಾರೇಸುಪಿ ಕಮ್ಮನ್ತರಾನೀತಿ.

ಅಥ ಪನ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಕಮ್ಮನ್ತರಮ್ಪಿ ತಂದ್ವಾರಿಕಕಮ್ಮಮೇವ ಸಿಯಾ, ‘‘ತಿವಿಧಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಮೇವಾ’’ತಿಆದಿ, ‘‘ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರದ್ವಾರವಸೇನ ವಾಚಾಅಸಂವರದ್ವಾರವಸೇನ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ ಚ ವಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ. ದುಚ್ಚರಿತಾನಞ್ಹಿ ಅಞ್ಞದ್ವಾರಚರಣಂ ಅತ್ಥಿ, ನ ಚಸ್ಸ ದ್ವಾರನ್ತರುಪ್ಪನ್ನಂ ಕಮ್ಮನ್ತರಂ ಹೋತೀತಿ. ತಸ್ಮಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಏವ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಭಾವಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸೇಸಾನಞ್ಚ ತಂತಂದ್ವಾರುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ದ್ವಾರಸಂಸನ್ದನೇ ತಂತಂದ್ವಾರಪಕ್ಖಿಕಭಾವಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಇಧ ಕಮ್ಮಪಥಂ ಅಪ್ಪತ್ತಾನಞ್ಚ ಚೇತನಾಭಾವತೋ ಅಕಮ್ಮಾನಞ್ಚ ಅಸಂವರಾನಂ ಸಂವರಾನಞ್ಚ ಭಜಾಪಿಯಮಾನಾನಂ ಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ವಿಯ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿತಾದೀಪನಂ, ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನಂ ತಿವಿಧಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಂ ತಿವಿಧಕಾಯಸುಚರಿತಾದೀನಞ್ಚ ದ್ವಾರನ್ತರಚರಣೇಪಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಭಾವಾವಿಜಹನದೀಪನಂ, ಯಥಾಪಕಾಸಿತಾನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಂ ಪತ್ತಾನಂ ಅಪತ್ತಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಞ್ಚ ಕುಸಲಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಞ್ಚ ಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದೀಹಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿಪಕಾಸನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನಂ ನಾಮ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ಕಮ್ಮಪಥೇಸು ಕಮ್ಮಪಥಾನಞ್ಚ ಅಕಮ್ಮಪಥೇಸು ಸಮಾನನಾಮತಾವಸೇನ, ಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ಕಮ್ಮಪಥೇಸು ಸಾಮಞ್ಞನಾಮಾವಿಜಹನವಸೇನ, ಉಭಯೇಸಞ್ಚ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ದ್ವಾರೇಸು ಏತ್ಥ ಸಂಸನ್ದಿತತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ತಿವಿಧಕಮ್ಮದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಞಾತಕಮ್ಮಭಾವತಾಯ ತಂತಂಕಮ್ಮಭಾವಸ್ಸ ಅವಚನೀಯತ್ತಾ ಕಮ್ಮದ್ವಾರೇಸು ತೇಸಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರವಸೇನ ಅಸಂವರಾದೀನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಪರಿಯಾಯವಚನಾಭಾವತೋ ಚ ಕಮ್ಮದ್ವಾರವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರಾನಿ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಚಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖಂ ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಅತ್ಥಿ ಕುಸಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ಪಞ್ಚಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಅಸಂವರಾದೀನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಪರಿಯಾಯೋ ವುತ್ತೋ, ನ ಚ ‘‘ಯಮಿದಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅತ್ಥೀತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಹಜಾತೋ ಹಿ ಫಸ್ಸೋ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ’’ತಿಆದಿ (ಧ. ಸ. ೧ ಕಮ್ಮಕಥಾ; ಮಹಾನಿ. ಅಟ್ಠ. ೮೬). ತೇನ ಹಿ ಅಸಂವರಾನಂ ಸಂವರಾನಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಾದೀಹಿ ಅಸಹಜಾತತ್ತಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಸಹಜಾತಾನಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸದ್ವಾರಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ದೀಪಿತಾತಿ. ‘‘ಸೋ ಹಿ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಚೋಪನಂ ಪತ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ವಚೀಕಮ್ಮಾದೀನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಸಂವರಭೂತಾನಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಭಾವೇ ಆಪನ್ನೇ ‘‘ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಅಕುಸಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಪವಾದೇನ ನಿವತ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ದಸ್ಸಿತೇಸು ಅಸಂವರವಿನಿಚ್ಛಯೇಸು ದುತಿಯವಿನಿಚ್ಛಯೇಸು ಚ ನ ಕೋಚಿ ವಿರೋಧೋ. ನ ಹಿ ವಚೀಕಮ್ಮಾದಿಭೂತೋ ಚೋಪನಕಾಯಅಸಂವರೋ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿ ಹೋತೀತಿ.

ಅಕುಸಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಪನ ಛಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೇಸು ಚೋಪನಂ ಪತ್ತಂ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ತಂ ಅಕುಸಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ, ಹೇಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತನಯೇನ ಚ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತಿವಿಧಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಚೋಪನಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಞ್ಚ. ಯದಿ ಏವಂ ತಸ್ಸ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಭಾವೋ ನತ್ಥೀತಿ ‘‘ಚೋಪನಪ್ಪತ್ತಂ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ನ ಯುಜ್ಜತೀತಿ? ನೋ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಚೋಪನಪ್ಪತ್ತಂ ಕಾಯೇ ವಾಚಾಯ ಚ ಅಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಿತೋ. ಕಮ್ಮಂ ಪನ ಹೋನ್ತಂ ಕಿಂ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ? ಮನೋಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತೀತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಚೋಪನಪ್ಪತ್ತಂ ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ವಚೀದ್ವಾರೇ ಚ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ. ಅಥ ವಾ ತಂ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಮನೋಕಮ್ಮೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಅಕತ್ವಾ ಛಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಉಪ್ಪಾದಮತ್ತಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಕಿಂ ಪನ ತನ್ತಿ? ಕಮ್ಮಕಥಾಯ ಪವತ್ತಮಾನತ್ತಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ತಞ್ಚ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸದ್ವಾರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ತಿವಿಧಂ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ. ಯಥಾ ತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೇಸು ಚೋಪನಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನಿಯಮಸ್ಸ ಅಕತತ್ತಾ ಚೋಪನಪ್ಪತ್ತಿ ಉಪಲಕ್ಖಣಭಾವೇನ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮನಾಮಸಾಧಿಕಾವ, ನ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಚೋಪನಪ್ಪತ್ತಂ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಮೇವ, ನಾಪಿ ಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಚೋಪನಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಸಿದ್ಧೋವ ಹೋತೀತಿ.

ಅಥ ವಾ ತನ್ತಿ ತಂ ಛಫಸ್ಸದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಮನಸಾಪಿ ನಿಪ್ಫಜ್ಜಮಾನಂ ಕಮ್ಮಂ ಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ ಚೋದಕಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ವದತಿ, ನ ಪುಬ್ಬೇ ದಸ್ಸಿತಮನೋಕಮ್ಮನ್ತಿ. ಯೋ ಹಿ ಪರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ‘‘ಮನಸಾ ನಿಪ್ಫತ್ತಿತೋ ಸಬ್ಬೇನ ಮನೋಕಮ್ಮೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮೇನಾ’’ತಿ, ತಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮತ್ತಯನಿಯಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಮಾರದ್ಧಂ ‘‘ತಂ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೇಸು ಚೋಪನಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಸಙ್ಕರಾಭಾವೋ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಥ ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ಕಮ್ಮಸದ್ದಮತ್ತೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಯಥಾವುತ್ತೋ ಕಮ್ಮಪ್ಪಭೇದೋ ಯಥಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸಙ್ಕರೋ ಚ ವುತ್ತನಯೋವ. ಯಂ ಪನ ವದನ್ತಿ ‘‘ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಸಹಜಾತಾ ಅಭಿಜ್ಝಾದಯೋ ಯದಾ ಚೇತನಾಪಕ್ಖಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ತಾನಿ ಮನೋಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ, ತಞ್ಚ ನ, ಚೇತನಾಪಕ್ಖಿಕಾನಂ ಮನೋಕಮ್ಮತ್ತಾಭಾವಾ. ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕತ್ತೇ ಚ ಮನೋಕಮ್ಮತಾ ಸುಟ್ಠುತರಂ ನತ್ಥಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ ವಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಮನೋಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮತಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ಅಭಿಜ್ಝಾದಿಕಿರಿಯಾಕಾರಿಕಾಯ ಏವ ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಅಭಿಜ್ಝಾದಯೋ ಮನೋಕಮ್ಮಂ, ನ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಕಾಯವಚೀಕಿರಿಯಾಕಾರಿಕಾಯಾತಿ ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ತೇಸಂ ಮನೋಕಮ್ಮತಾತಿ ನ ತೇಸಂ ಮನೋಕಮ್ಮಾನಂ ಸತಂ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮತಾ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ದ್ವಾರೇಸು ದ್ವಾರಾನಞ್ಚ ಕಮ್ಮೇಸು ಅನಿಯತತ್ತಾ ದ್ವಾರನಿಬನ್ಧನಂ ನ ಕತಂ. ಇದಾನಿ ಅಕತೇಪಿ ಚ ದ್ವಾರನಿಬನ್ಧನೇ ಯೇಸಂ ದ್ವಾರಾನಂ ವಸೇನ ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತೇಸಂ ತಂತಂದ್ವಾರಕಮ್ಮಪಥಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಯಥಾಭಟ್ಠಪಾಳಿಯಾ ವುತ್ತಾಯ ಚ ದೀಪನತ್ಥಂ ‘‘ತತ್ಥ ಕಾಮಾವಚರ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಚಿತ್ತಂ ತಿವಿಧಕಮ್ಮದ್ವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಇದಂ ಮನೋಕಮ್ಮದ್ವಾರಭೂತಸ್ಸ ತೇನ ಸಭಾವೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತಾಧಿಪತೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತವಸೇನ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಮಿಧಾಪೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಚೋಪನದ್ವಯರಹಿತಸ್ಸ ಮನೋಪಬನ್ಧಸ್ಸ ಮನೋಕಮ್ಮದ್ವಾರಭಾವೇ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ.

ಕಮ್ಮಪಥಸಂಸನ್ದನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದ್ವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅಯಂ ಯೋಜನಾತಿ ‘‘ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ’’ತಿ ಏತೇನ ಸಹ ‘‘ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಅಯಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋ ಪನಾಯಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋತಿ? ಯೇನ ವಚನಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಬಜ್ಝನ್ತಿ, ತಂ ಪುಬ್ಬಾಪರವಚನೇ ಪಯೋಜನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಧ ಚ ಸಬ್ಬಾರಮ್ಮಣತಾದಿದಸ್ಸನಂ ‘‘ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಂ ‘‘ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ವಚನೇ ಪಯೋಜನಂ ಯೋಜನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ‘‘ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಆರಬ್ಭಾ’’ತಿ ಏತ್ತಕೇನ ಆಪನ್ನಂ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತನ್ನಿವತ್ತನವಸೇನ ‘‘ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಪಯೋಜನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಹೇಟ್ಠಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ದುತಿಯೇ ಅತ್ಥವಿಕಪ್ಪೇ ‘‘ಯಂ ಯಂ ವಾಪನಾ’’ತಿ ಏತೇನ ಅಪ್ಪಧಾನಮ್ಪಿ ರೂಪಾದಿಂ ಆಕಡ್ಢತಿ. ನ ಹಿ ಪಧಾನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋಯೇವ ಆರಮ್ಮಣಭಾವೋ ಅತ್ಥೀತಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನಾತಿ ಸಬ್ಬಾರಮ್ಮಣತಾದಿನಯೇನ. ‘‘ಹೇಟ್ಠಾ ಗಹಿತಮೇವ ಗಹಿತನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಚನೇ ಪಯೋಜನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘ರೂಪಂ ವಾ…ಪೇ… ಇದಂ ವಾ ಇದಂ ವಾ ಆರಬ್ಭಾ’ತಿ ಕಥೇತುಂ ಇದಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಇದಂ ವಾ ಇದಂ ವಾತಿ ಏತಂ ಸಬ್ಬಾರಮ್ಮಣತಾದಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕಥಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.