೪. ಪಠಮಸರಣಾನಿಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೨೦. ಕಪಿಲವತ್ಥುನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸರಣಾನಿ [ಸರಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ; ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಮಾಪಾದಿ, ಮಜ್ಜಪಾನಂ ಅಪಾಯೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ; ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಮಾಪಾದಿ, ಮಜ್ಜಪಾನಂ ಅಪಾಯೀ’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ಸೋ, ಮಹಾನಾಮ, ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ! ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ’ತಿ, ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ. ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ!

‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಓಪಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ [ಅಸ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ; ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ನಿಜ್ಝಾನಂ ಖಮನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತೇ ಚಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಂ ಹೋತಿ ಪೇಮಮತ್ತಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ. ಇಮೇ ಚೇಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಮಹಾಸಾಲಾ ಸುಭಾಸಿತಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಆಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ಇಮೇ ಚಾಹಂ [ಇಮೇವಾಹಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಇಮೇಸಾಹಂ (ಕ.)] ಮಹಾಸಾಲೇ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಾ’ತಿ; ಕಿಮಙ್ಗಂ [ಕಿಮಙ್ಗ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪನ ಸರಣಾನಿಂ ಸಕ್ಕಂ. ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ಮರಣಕಾಲೇ ಸಿಕ್ಖಂ ಸಮಾದಿಯೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.