೩. ಸರಣಾನಿವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಮಹಾನಾಮಸುತ್ತಂ

೧೦೧೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಪಿಲವತ್ಥು ಇದ್ಧಞ್ಚೇವ ಫೀತಞ್ಚ ಬಾಹುಜಞ್ಞಂ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಂ ಸಮ್ಬಾಧಬ್ಯೂಹಂ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ವಾ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಮನೋಭಾವನೀಯೇ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಪವಿಸನ್ತೋ; ಭನ್ತೇನಪಿ [ವಿಬ್ಭನ್ತೇನಪಿ (ಸೀ.), ಭಮನ್ತೇನಪಿ (ಕ.)] ಹತ್ಥಿನಾ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇನಪಿ ಅಸ್ಸೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇನಪಿ ರಥೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇನಪಿ ಸಕಟೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇನಪಿ ಪುರಿಸೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುಸ್ಸತೇವ [ಮುಸತೇವ (?)] ಭಗವನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ, ಮುಸ್ಸತಿ [ಮುಸತಿ (?)] ಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ, ಮುಸ್ಸತಿ ಸಙ್ಘಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಇಮಮ್ಹಿ ಚಾಹಂ ಸಮಯೇ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಕಾ ಮಯ್ಹಂ ಗತಿ, ಕೋ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯೋ’’’ತಿ?

‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾನಾಮ! ಅಪಾಪಕಂ ತೇ ಮರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಪಾಪಿಕಾ ಕಾಲಂಕಿರಿಯಾ [ಕಾಲಕಿರಿಯಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಮಹಾನಾಮ, ದೀಘರತ್ತಂ ಸದ್ಧಾಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸೀಲಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸುತಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಚಾಗಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಯೋ ಹಿ ಖ್ವಾಯಂ ಕಾಯೋ ರೂಪೀ ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕೋ [ಚಾತುಮ್ಮಹಾಭೂತಿಕೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಕಸಮ್ಭವೋ ಓದನಕುಮ್ಮಾಸೂಪಚಯೋ ಅನಿಚ್ಚುಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನಭೇದನವಿದ್ಧಂಸನಧಮ್ಮೋ. ತಂ ಇಧೇವ ಕಾಕಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಗಿಜ್ಝಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಕುಲಲಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಸುನಖಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಾ [ಸಿಗಾಲಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ವಿವಿಧಾ ವಾ ಪಾಣಕಜಾತಾ ಖಾದನ್ತಿ; ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಸದ್ಧಾಪರಿಭಾವಿತಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಪರಿಭಾವಿತಂ ತಂ ಉದ್ಧಗಾಮಿ ಹೋತಿ ವಿಸೇಸಗಾಮಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪಿಕುಮ್ಭಂ ವಾ ತೇಲಕುಮ್ಭಂ ವಾ ಗಮ್ಭೀರಂ ಉದಕರಹದಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ. ತತ್ರ ಯಾ ಅಸ್ಸ ಸಕ್ಖರಾ ವಾ ಕಠಲಾ [ಕಥಲಾ (ಪೀ. ಕ.)] ವಾ ಸಾ ಅಧೋಗಾಮೀ ಅಸ್ಸ, ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ ತತ್ರ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ತೇಲಂ ವಾ ತಂ ಉದ್ಧಗಾಮಿ ಅಸ್ಸ ವಿಸೇಸಗಾಮಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಸದ್ಧಾಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ತಸ್ಸ ಯೋ ಹಿ ಖ್ವಾಯಂ ಕಾಯೋ ರೂಪೀ ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕೋ ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಕಸಮ್ಭವೋ ಓದನಕುಮ್ಮಾಸೂಪಚಯೋ ಅನಿಚ್ಚುಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನಭೇದನವಿದ್ಧಂಸನಧಮ್ಮೋ ತಂ ಇಧೇವ ಕಾಕಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಗಿಜ್ಝಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಕುಲಲಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಸುನಖಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಾ ವಾ ಖಾದನ್ತಿ ವಿವಿಧಾ ವಾ ಪಾಣಕಜಾತಾ ಖಾದನ್ತಿ; ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಸದ್ಧಾಪರಿಭಾವಿತಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಪರಿಭಾವಿತಂ ತಂ ಉದ್ಧಗಾಮಿ ಹೋತಿ ವಿಸೇಸಗಾಮಿ. ತುಯ್ಹಂ ಖೋ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ದೀಘರತ್ತಂ ಸದ್ಧಾಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಪರಿಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ. ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾನಾಮ! ಅಪಾಪಕಂ ತೇ ಮರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಪಾಪಿಕಾ ಕಾಲಂಕಿರಿಯಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಮಹಾನಾಮಸುತ್ತಂ

೧೦೧೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಪಿಲವತ್ಥು ಇದ್ಧಞ್ಚೇವ ಫೀತಞ್ಚ ಬಾಹುಜಞ್ಞಂ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಂ ಸಮ್ಬಾಧಬ್ಯೂಹಂ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ವಾ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಮನೋಭಾವನೀಯೇ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಪವಿಸನ್ತೋ; ಭನ್ತೇನಪಿ ಹತ್ಥಿನಾ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇನಪಿ ಅಸ್ಸೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇನಪಿ ರಥೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇ, ನಪಿ ಸಕಟೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ; ಭನ್ತೇ, ನಪಿ ಪುರಿಸೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುಸ್ಸತೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ, ಮುಸ್ಸತಿ ಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ, ಮುಸ್ಸತಿ ಸಙ್ಘಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಇಮಮ್ಹಿ ಚಾಹಂ ಸಮಯೇ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಕಾ ಮಯ್ಹಂ ಗತಿ, ಕೋ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯೋ’’’ತಿ?

‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾನಾಮ! ಅಪಾಪಕಂ ತೇ ಮರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಪಾಪಿಕಾ ಕಾಲಂಕಿರಿಯಾ. ಚತೂಹಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ನಿಬ್ಬಾನನಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪೋಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರೋ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ …ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ರುಕ್ಖೋ ಪಾಚೀನನಿನ್ನೋ ಪಾಚೀನಪೋಣೋ ಪಾಚೀನಪಬ್ಭಾರೋ, ಸೋ ಮೂಲಚ್ಛಿನ್ನೋ ಕತಮೇನ ಪಪತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೇನ, ಭನ್ತೇ, ನಿನ್ನೋ ಯೇನ ಪೋಣೋ ಯೇನ ಪಬ್ಭಾರೋ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ನಿಬ್ಬಾನನಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪೋಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಗೋಧಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೧೯. ಕಪಿಲವತ್ಥುನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಗೋಧಾ ಸಕ್ಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೋಧಂ ಸಕ್ಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಿಹಿ [ಕತೀಹಿ (ಪೀ. ಕ.) ರೂಪಸಿದ್ಧಿ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ] ತ್ವಂ, ಗೋಧೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಸಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣ’’ನ್ತಿ?

‘‘ತೀಹಿ ಖ್ವಾಹಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಂ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ? ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖ್ವಾಹಂ, ಮಹಾನಾಮ, ತೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಂ.

‘‘ತ್ವಂ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಕತಿಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಸಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಚತೂಹಿ ಖ್ವಾಹಂ, ಗೋಧೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗೋಧೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಖ್ವಾಹಂ, ಗೋಧೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಆಗಮೇಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಆಗಮೇಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ! ಭಗವಾವ ಏತಂ ಜಾನೇಯ್ಯ ಏತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ವಾ ಅಸಮನ್ನಾಗತಂ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಆಯಾಮ, ಗೋಧೇ, ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಾಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಗೋಧಾ ಚ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನ ಗೋಧಾ ಸಕ್ಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೋಧಂ ಸಕ್ಕಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಕತಿಹಿ ತ್ವಂ, ಗೋಧೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಸಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಂ’? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಗೋಧಾ ಸಕ್ಕೋ ಮಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಏವಂ ವುತ್ತಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಗೋಧಂ ಸಕ್ಕಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಚತೂಹಿ ಖ್ವಾಹಂ, ಗೋಧೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗೋಧೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಖ್ವಾಹಂ, ಗೋಧೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸೋತಾಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ಆಜಾನಾಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಂ ನಿಯತಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಗೋಧಾ ಸಕ್ಕೋ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಆಗಮೇಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಆಗಮೇಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ! ಭಗವಾವ ಏತಂ ಜಾನೇಯ್ಯ ಏತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ವಾ ಅಸಮನ್ನಾಗತಂ ವಾ’’’ತಿ. ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಚಿದೇವ ಧಮ್ಮೋ ಸಮುಪ್ಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಏಕತೋ ಅಸ್ಸ ಭಗವಾ ಏಕತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಚ. ಯೇನೇವ ಭಗವಾ ತೇನೇವಾಹಂ ಅಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಪಸನ್ನಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು. ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಚಿದೇವ ಧಮ್ಮೋ ಸಮುಪ್ಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಏಕತೋ ಅಸ್ಸ ಭಗವಾ ಏಕತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ. ಯೇನೇವ ಭಗವಾ ತೇನೇವಾಹಂ ಅಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಪಸನ್ನಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು. ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಚಿದೇವ ಧಮ್ಮೋ ಸಮುಪ್ಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಏಕತೋ ಅಸ್ಸ ಭಗವಾ ಏಕತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ ಉಪಾಸಕಾ ಚ. ಯೇನೇವ ಭಗವಾ ತೇನೇವಾಹಂ ಅಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಪಸನ್ನಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು. ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಚಿದೇವ ಧಮ್ಮೋ ಸಮುಪ್ಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಏಕತೋ ಅಸ್ಸ ಭಗವಾ ಏಕತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಚ. ಯೇನೇವ ಭಗವಾ ತೇನೇವಾಹಂ ಅಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಪಸನ್ನಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು. ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಚಿದೇವ ಧಮ್ಮೋ ಸಮುಪ್ಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಏಕತೋ ಅಸ್ಸ ಭಗವಾ ಏಕತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಸದೇವಕೋ ಚ ಲೋಕೋ ಸಮಾರಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೋ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪಜಾ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾ. ಯೇನೇವ ಭಗವಾ ತೇನೇವಾಹಂ ಅಸ್ಸಂ. ಏವಂ ಪಸನ್ನಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತೂ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂವಾದೀ ತ್ವಂ, ಗೋಧೇ, ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಕಿಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂವಾದಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವದಾಮಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಕಲ್ಯಾಣಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಕುಸಲಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪಠಮಸರಣಾನಿಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೨೦. ಕಪಿಲವತ್ಥುನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸರಣಾನಿ [ಸರಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ; ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಮಾಪಾದಿ, ಮಜ್ಜಪಾನಂ ಅಪಾಯೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ; ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾದುಬ್ಬಲ್ಯಮಾಪಾದಿ, ಮಜ್ಜಪಾನಂ ಅಪಾಯೀ’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ಸೋ, ಮಹಾನಾಮ, ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ! ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ’ತಿ, ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ. ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ!

‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಓಪಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ತಸ್ಮಾ [ಅಸ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಲೋಕಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ; ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ನಿಜ್ಝಾನಂ ಖಮನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತೇ ಚಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಂ ಹೋತಿ ಪೇಮಮತ್ತಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ. ಇಮೇ ಚೇಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಮಹಾಸಾಲಾ ಸುಭಾಸಿತಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಆಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ಇಮೇ ಚಾಹಂ [ಇಮೇವಾಹಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಇಮೇಸಾಹಂ (ಕ.)] ಮಹಾಸಾಲೇ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಾ’ತಿ; ಕಿಮಙ್ಗಂ [ಕಿಮಙ್ಗ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪನ ಸರಣಾನಿಂ ಸಕ್ಕಂ. ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ಮರಣಕಾಲೇ ಸಿಕ್ಖಂ ಸಮಾದಿಯೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯಸರಣಾನಿಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೨೧. ಕಪಿಲವತ್ಥುನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ಸೋ, ಮಹಾನಾಮ, ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ! ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ’, ಸರಣಾನಿಂ ಸಕ್ಕಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ!

‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಹೋತಿ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ…ಪೇ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ; ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ …ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ನಿಜ್ಝಾನಂ ಖಮನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ; ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತೇ ಚಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಂ ಹೋತಿ ಪೇಮಮತ್ತಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ದುಕ್ಖೇತ್ತಂ ದುಬ್ಭೂಮಂ ಅವಿಹತಖಾಣುಕಂ, ಬೀಜಾನಿ ಚಸ್ಸು ಖಣ್ಡಾನಿ ಪೂತೀನಿ ವಾತಾತಪಹತಾನಿ ಅಸಾರಾದಾನಿ ಅಸುಖಸಯಿತಾನಿ [ಅಸುಖಾಪಸ್ಸಯಿತಾನಿ (ಕ.)], ದೇವೋ ಚ ನ ಸಮ್ಮಾ [ದೇವೋ ಪನ ಸಮ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ದೇವೋ ನ ಸಮ್ಮಾ (ಕ.) ದೀ. ನಿ. ೨.೪೩೮] ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಅಪಿ ನು ತಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಇಧ ಧಮ್ಮೋ ದುರಕ್ಖಾತೋ [ದ್ವಾಕ್ಖಾತೋ (ಪೀ. ಕ.)] ಹೋತಿ ದುಪ್ಪವೇದಿತೋ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕೋ ಅನುಪಸಮಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಅಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಪ್ಪವೇದಿತೋ – ಇದಮಹಂ ದುಕ್ಖೇತ್ತಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಸಾವಕೋ ವಿಹರತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ – ಇದಮಹಂ ದುಬ್ಬೀಜಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸುಖೇತ್ತಂ ಸುಭೂಮಂ ಸುವಿಹತಖಾಣುಕಂ, ಬೀಜಾನಿ ಚಸ್ಸು ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಪೂತೀನಿ ಅವಾತಾತಪಹತಾನಿ ಸಾರಾದಾನಿ ಸುಖಸಯಿತಾನಿ; ದೇವೋ ಚ [ದೇವೋ ಚಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಅಪಿ ನು ತಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಇಧ ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪವೇದಿತೋ ನಿಯ್ಯಾನಿಕೋ ಉಪಸಮಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಪ್ಪವೇದಿತೋ – ಇದಮಹಂ ಸುಖೇತ್ತಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಸಾವಕೋ ವಿಹರತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ – ಇದಮಹಂ ಸುಬೀಜಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಸರಣಾನಿಂ ಸಕ್ಕಂ! ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ಮರಣಕಾಲೇ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಪಠಮಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸುತ್ತಂ

೧೦೨೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ಹೋತಿ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಮ ವಚನೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದ – ‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಗಹಪತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಸೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ವದೇಹಿ – ‘ಸಾಧು ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಗಹಪತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಸೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತಿ. ಏವಞ್ಚ ವದತಿ – ‘ಸಾಧು ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಖಮನೀಯಂ ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯಂ? ಕಚ್ಚಿ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ನೋ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಿ; ಪಟಿಕ್ಕಮೋಸಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನೋ ಅಭಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಖಮನೀಯಂ, ನ ಯಾಪನೀಯಂ. ಬಾಳ್ಹಾ ಮೇ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ನೋ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿ; ಅಭಿಕ್ಕಮೋಸಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನೋ ಪಟಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಬುದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಬುದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸಾದೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಸಾದೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ – ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಸಙ್ಘೇ ಅಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಅಪ್ಪಸಾದೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ – ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ದುಸ್ಸೀಲ್ಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪಂ ತೇ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನಿ. ತಾನಿ ಚ ಪನ ತೇ ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪಾ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪಾ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾವಾಚಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮೋ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪಾ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಸತಿ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪೋ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಞಾಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪಂ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಞಾಣಂ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾಞಾಣಂ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾಞಾಣಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಮಿಚ್ಛಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾರೂಪಾ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾವಿಮುತ್ತಿ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥಿ ಚ ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಠಾನಸೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಞ್ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಞ್ಚ ಆನನ್ದಂ ಸಕೇನೇವ ಥಾಲಿಪಾಕೇನ ಪರಿವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಅಞ್ಞತರಂ ನೀಚಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿ –

‘‘ಯಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ತಥಾಗತೇ, ಅಚಲಾ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ಸೀಲಞ್ಚ ಯಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಅರಿಯಕನ್ತಂ ಪಸಂಸಿತಂ.

‘‘ಸಙ್ಘೇ ಪಸಾದೋ ಯಸ್ಸತ್ಥಿ, ಉಜುಭೂತಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ;

ಅದಲಿದ್ದೋತಿ [ಅದಳಿದ್ದೋತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ತಂ ಆಹು, ಅಮೋಘಂ ತಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಸದ್ಧಞ್ಚ ಸೀಲಞ್ಚ, ಪಸಾದಂ ಧಮ್ಮದಸ್ಸನಂ;

ಅನುಯುಞ್ಜೇಥ ಮೇಧಾವೀ, ಸರಂ ಬುದ್ಧಾನಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಹನ್ದ! ಕುತೋ ನು ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಆಗಚ್ಛಸಿ ದಿವಾದಿವಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಯಸ್ಮತಾ, ಭನ್ತೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಓವಾದೇನ ಓವದಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ; ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಆನನ್ದ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ದಸಹಾಕಾರೇಹಿ ವಿಭಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುತಿಯಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸುತ್ತಂ

೧೦೨೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ಹೋತಿ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಮ ವಚನೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದ – ‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಗಹಪತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಸೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ವದೇಹಿ – ‘ಸಾಧು ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಗಹಪತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ಸೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತಿ. ಏವಞ್ಚ ವದತಿ – ‘ಸಾಧು ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯಂ? ಕಚ್ಚಿ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ನೋ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಿ; ಪಟಿಕ್ಕಮೋಸಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನೋ ಅಭಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಖಮನೀಯಂ ನ ಯಾಪನೀಯಂ. ಬಾಳ್ಹಾ ಮೇ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ನೋ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿ; ಅಭಿಕ್ಕಮೋಸಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನೋ ಪಟಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ.

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅಸ್ಸುತವತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಬುದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಬುದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಸಙ್ಘೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅಸ್ಸುತವತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ನ ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ನ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ನ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ನ ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ನ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ನ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ನ ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ನ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ. ತಞ್ಚ ಪನಸ್ಸ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ನ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ನ ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ನ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ತಾನಿ ಚ ಪನಸ್ಸ ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅತ್ತನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ನ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ನ ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ನ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ ಉತ್ತಾಸೋ, ನ ಹೋತಿ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ನ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಮರಣಭಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಾಯಾಮಿ. ಕ್ಯಾಹಂ ಭಾಯಿಸ್ಸಾಮಿ! ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋಮಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋಮಿ – ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ. ಯಾನಿ ಚಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ, ನಾಹಂ ತೇಸಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ತನಿ ಖಣ್ಡಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಲಾಭಾ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಸುಲದ್ಧಂ ತೇ, ಗಹಪತಿ! ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ತಯಾ, ಗಹಪತಿ, ಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಪಠಮಭಯವೇರೂಪಸನ್ತಸುತ್ತಂ

೧೦೨೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಭಯಾನಿ ವೇರಾನಿ ವೂಪಸನ್ತಾನಿ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಚತೂಹಿ ಚ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅರಿಯೋ ಚಸ್ಸ ಞಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧೋ, ಸೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣನಿರಯೋಮ್ಹಿ ಖೀಣತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ [ಖೀಣತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯೋ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಖೀಣಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋ; ಸೋತಾಪನ್ನೋಹಮಸ್ಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’’.

‘‘ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭಯಾನಿ ವೇರಾನಿ ವೂಪಸನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ? ಯಂ, ಗಹಪತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಪಾಣಾತಿಪಾತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ವೇರಂ ಪಸವತಿ, ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ವೇರಂ ಪಸವತಿ, ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯತಿ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂ ತಂ ಭಯಂ ವೇರಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯಂ, ಗಹಪತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ…ಪೇ… ಯಂ, ಗಹಪತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ…ಪೇ… ಯಂ, ಗಹಪತಿ, ಮುಸಾವಾದೀ…ಪೇ… ಯಂ, ಗಹಪತಿ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪ್ಪಮಾದಟ್ಠಾಯೀ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪ್ಪಮಾದಟ್ಠಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ವೇರಂ ಪಸವತಿ, ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ವೇರಂ ಪಸವತಿ, ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯತಿ. ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪ್ಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ಏವಂ ತಂ ಭಯಂ ವೇರಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭಯಾನಿ ವೇರಾನಿ ವೂಪಸನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚಸ್ಸ ಅರಿಯೋ ಞಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧೋ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಞ್ಞೇವ ಸಾಧುಕಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ – ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಇದಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸುಪ್ಪಾದಾ ಇದಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ; ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಇದಂ ನ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ಇದಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ; ಯದಿದಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ…ಪೇ… ಫಸ್ಸನಿರೋಧಾ ವೇದನಾನಿರೋಧೋ, ವೇದನಾನಿರೋಧಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧೋ… ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಅರಿಯೋ ಞಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧೋ.

‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭಯಾನಿ ವೇರಾನಿ ವೂಪಸನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಯಞ್ಚಸ್ಸ ಅರಿಯೋ ಞಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧೋ. ಸೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣನಿರಯೋಮ್ಹಿ ಖೀಣತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಖೀಣಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋ; ಸೋತಾಪನ್ನೋಹಮಸ್ಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದುತಿಯಭಯವೇರೂಪಸನ್ತಸುತ್ತಂ

೧೦೨೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ…ಪೇ… ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭಯಾನಿ ವೇರಾನಿ ವೂಪಸನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಯಞ್ಚಸ್ಸ ಅರಿಯೋ ಞಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧೋ; ಸೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣನಿರಯೋಮ್ಹಿ ಖೀಣತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಖೀಣಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋ; ಸೋತಾಪನ್ನೋಹಮಸ್ಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ನನ್ದಕಲಿಚ್ಛವಿಸುತ್ತಂ

೧೦೨೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ನನ್ದಕೋ ಲಿಚ್ಛವಿಮಹಾಮತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ನನ್ದಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಮಹಾಮತ್ತಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ನನ್ದಕ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ನನ್ದಕ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ನನ್ದಕ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಚ ಪನ, ನನ್ದಕ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಆಯುನಾ ಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬೇನಪಿ ಮಾನುಸೇನಪಿ; ವಣ್ಣೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬೇನಪಿ ಮಾನುಸೇನಪಿ; ಸುಖೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬೇನಪಿ ಮಾನುಸೇನಪಿ; ಯಸೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬೇನಪಿ ಮಾನುಸೇನಪಿ; ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬೇನಪಿ ಮಾನುಸೇನಪಿ. ತಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ನನ್ದಕ, ನಾಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವದಾಮಿ. ಅಪಿ ಚ ಯದೇವ ಮಯಾ ಸಾಮಂ ಞಾತಂ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಂ ಸಾಮಂ ವಿದಿತಂ, ತದೇವಾಹಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ನನ್ದಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಮಹಾಮತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಹಾನಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ ದಾನಿ, ಭಣೇ, ಏತೇನ ಬಾಹಿರೇನ ನಹಾನೇನ. ಅಲಮಿದಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ನಹಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯದಿದಂ – ಭಗವತಿ ಪಸಾದೋ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸರಣಾನಿವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮಹಾನಾಮೇನ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ಗೋಧಾ ಚ ಸರಣಾ ದುವೇ;

ದುವೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಾ, ದುವೇ ವೇರಭಯೇನ ಚ;

ಲಿಚ್ಛವೀ ದಸಮೋ ವುತ್ತೋ, ವಗ್ಗೋ ತೇನ ಪವುಚ್ಚತೀತಿ.