೪. ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೦೨೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀತಿ. ಅಯಂ ದುತಿಯೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ. ಅಯಂ ತತಿಯೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೦೨೮. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ. ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ತತಿಯಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೦೨೯. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪಠಮದೇವಪದಸುತ್ತಂ

೧೦೩೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಾನಿ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಇದಂ ಪಠಮಂ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಂ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಇದಂ ಚತುತ್ಥಂ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಂ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಾನಿ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯದೇವಪದಸುತ್ತಂ

೧೦೩೧. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಾನಿ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

‘‘ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಪರಮೇ ಖ್ವಾಹಂ ಏತರಹಿ ದೇವೇ ಸುಣಾಮಿ. ನ ಚ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ. ಅದ್ಧಾಹಂ ದೇವಪದಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಹರಾಮೀ’’’ತಿ. ಇದಂ ಪಠಮಂ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಂ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದ’ನ್ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಪರಮೇ ಖ್ವಾಹಂ ಏತರಹಿ ದೇವೇ ಸುಣಾಮಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ. ಅದ್ಧಾಹಂ ದೇವಪದಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಹರಾಮೀ’ತಿ. ಇದಂ ಚತುತ್ಥಂ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಂ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ದೇವಾನಂ ದೇವಪದಾನಿ ಅವಿಸುದ್ಧಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪರಿಯೋದಪನಾಯಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದೇವಸಭಾಗಸುತ್ತಂ

೧೦೩೨. ‘‘ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಅತ್ತಮನಾ ದೇವಾ ಸಭಾಗತಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಯಾ ತಾ ದೇವತಾ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಇತೋ ಚುತಾ ತತ್ರೂಪಪನ್ನಾ ತಾಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪೇನ ಖೋ ಮಯಂ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ತತೋ ಚುತಾ ಇಧೂಪಪನ್ನಾ, ಅರಿಯಸಾವಕೋಪಿ ತಥಾರೂಪೇನ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಏಹೀತಿ ದೇವಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ’’’ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಯಾ ತಾ ದೇವತಾ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಇತೋ ಚುತಾ ತತ್ರೂಪಪನ್ನಾ ತಾಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಯಥಾರೂಪೇಹಿ ಖೋ ಮಯಂ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ತತೋ ಚುತಾ ಇಧೂಪಪನ್ನಾ, ಅರಿಯಸಾವಕೋಪಿ ತಥಾರೂಪೇಹಿ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಏಹೀತಿ ದೇವಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ’ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಅತ್ತಮನಾ ದೇವಾ ಸಭಾಗತಂ ಕಥೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಮಹಾನಾಮಸುತ್ತಂ

೧೦೩೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಸಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ – ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಸಕೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪ್ಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, – ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಸಕೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಸಕೋ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ – ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಸಕೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ – ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ವಸ್ಸಸುತ್ತಂ

೧೦೩೪. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪರಿಪಬ್ಬತೇ ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ತಂ ಉದಕಂ ಯಥಾನಿನ್ನಂ ಪವತ್ತಮಾನಂ ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಪದರಸಾಖಾ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಪದರಸಾಖಾ ಪರಿಪೂರಾ ಕುಸೋಬ್ಭೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಕುಸೋಬ್ಭಾ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸೋಬ್ಭೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮಹಾಸೋಬ್ಭಾ ಪರಿಪೂರಾ ಕುನ್ನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಕುನ್ನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮಹಾನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ [ಮಹಾಸಮುದ್ದಸಾಗರಂ (ಸಬ್ಬತ್ಥ) ಸಂ. ನಿ. ೪.೭೦] ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಯೋ ಚ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ, ಯೋ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ, ಯೋ ಚ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ, ಯಾನಿ ಚ ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸನ್ದಮಾನಾ ಪಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಕಾಳಿಗೋಧಸುತ್ತಂ

೧೦೩೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಕಾಳಿಗೋಧಾಯ ಸಾಕಿಯಾನಿಯಾ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಳಿಗೋಧಾ ಸಾಕಿಯಾನೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಕಾಳಿಗೋಧಂ ಸಾಕಿಯಾನಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ಗೋಧೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಾ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗೋಧೇ, ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗಾ ಪಯತಪಾಣಿನೀ [ಪಯತಪಾಣೀ (ಸಬ್ಬತ್ಥ) ೩.೩೦ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸುತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ] ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತಾ ಯಾಚಯೋಗಾ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಗೋಧೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಾ’’ತಿ.

‘‘ಯಾನಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಚತ್ತಾರಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ, ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಮಯಿ, ಅಹಞ್ಚ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಯಂ ಖೋ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕುಲೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಲಾಭಾ ತೇ, ಗೋಧೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ತೇ, ಗೋಧೇ! ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ತಯಾ, ಗೋಧೇ, ಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ನನ್ದಿಯಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೩೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ನನ್ದಿಯೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ನನ್ದಿಯೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಸ್ಸೇವ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ ಸ್ವೇವ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಯಸ್ಸ ಖೋ, ನನ್ದಿಯ, ಚತ್ತಾರಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ ತಮಹಂ ಬಾಹಿರೋ ಪುಥುಜ್ಜನಪಕ್ಖೇ ಠಿತೋ’ತಿ ವದಾಮಿ. ಅಪಿ ಚ, ನನ್ದಿಯ, ಯಥಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಚೇವ ಹೋತಿ, ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಚ ತಂ ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ನನ್ದಿಯೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಹೋತಿ? ಇಧ ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಸೋ ತೇನ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ನ ಉತ್ತರಿ ವಾಯಮತಿ ದಿವಾ ಪವಿವೇಕಾಯ, ರತ್ತಿಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾಯ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಪಮತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ಪಾಮೋಜ್ಜೇ ಅಸತಿ, ಪೀತಿ ನ ಹೋತಿ. ಪೀತಿಯಾ ಅಸತಿ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ನ ಹೋತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಅಸತಿ, ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರತಿ. ದುಕ್ಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ನ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಧಮ್ಮಾ ನ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಪಾತುಭಾವಾ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ನ ಉತ್ತರಿ ವಾಯಮತಿ ದಿವಾ ಪವಿವೇಕಾಯ ರತ್ತಿಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾಯ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಪಮತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ಪಾಮೋಜ್ಜೇ ಅಸತಿ, ಪೀತಿ ನ ಹೋತಿ. ಪೀತಿಯಾ ಅಸತಿ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ನ ಹೋತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಅಸತಿ, ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರತಿ. ದುಕ್ಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ನ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಧಮ್ಮಾ ನ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಪಾತುಭಾವಾ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಸೋ ತೇನ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಉತ್ತರಿ ವಾಯಮತಿ ದಿವಾ ಪವಿವೇಕಾಯ ರತ್ತಿಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾಯ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಿಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಾತುಭಾವಾ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಉತ್ತರಿ ವಾಯಮತಿ ದಿವಾ ಪವಿವೇಕಾಯ ರತ್ತಿಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾಯ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಿಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಾತುಭವನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಾತುಭಾವಾ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ನನ್ದಿಯ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಹೋತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅಭಿಸನ್ದಾ ತಯೋ ವುತ್ತಾ, ದುವೇ ದೇವಪದಾನಿ ಚ;

ಸಭಾಗತಂ ಮಹಾನಾಮೋ, ವಸ್ಸಂ ಕಾಳೀ ಚ ನನ್ದಿಯಾತಿ.