೫. ದುತಿಯಸರಣಾನಿಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೦೨೧. ಕಪಿಲವತ್ಥುನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’ತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಕ್ಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖೀಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಕೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ. ಸೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ – ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ. ಸರಣಾನಿ ಸಕ್ಕೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ಸೋ, ಮಹಾನಾಮ, ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ! ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ’, ಸರಣಾನಿಂ ಸಕ್ಕಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಉಪಾಸಕೋ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ!

‘‘ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಹೋತಿ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ…ಪೇ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ; ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ …ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ನಿಜ್ಝಾನಂ ಖಮನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ಬುದ್ಧೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಹೋತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ… ನ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ನ ಹಾಸಪಞ್ಞೋ ನ ಜವನಪಞ್ಞೋ ನ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ; ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾಗತೇ ಚಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಂ ಹೋತಿ ಪೇಮಮತ್ತಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಗನ್ತಾ ನಿರಯಂ ಅಗನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ಅಗನ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ಅಗನ್ತಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ದುಕ್ಖೇತ್ತಂ ದುಬ್ಭೂಮಂ ಅವಿಹತಖಾಣುಕಂ, ಬೀಜಾನಿ ಚಸ್ಸು ಖಣ್ಡಾನಿ ಪೂತೀನಿ ವಾತಾತಪಹತಾನಿ ಅಸಾರಾದಾನಿ ಅಸುಖಸಯಿತಾನಿ [ಅಸುಖಾಪಸ್ಸಯಿತಾನಿ (ಕ.)], ದೇವೋ ಚ ನ ಸಮ್ಮಾ [ದೇವೋ ಪನ ಸಮ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ದೇವೋ ನ ಸಮ್ಮಾ (ಕ.) ದೀ. ನಿ. ೨.೪೩೮] ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಅಪಿ ನು ತಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಇಧ ಧಮ್ಮೋ ದುರಕ್ಖಾತೋ [ದ್ವಾಕ್ಖಾತೋ (ಪೀ. ಕ.)] ಹೋತಿ ದುಪ್ಪವೇದಿತೋ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕೋ ಅನುಪಸಮಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಅಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಪ್ಪವೇದಿತೋ – ಇದಮಹಂ ದುಕ್ಖೇತ್ತಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಸಾವಕೋ ವಿಹರತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ – ಇದಮಹಂ ದುಬ್ಬೀಜಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸುಖೇತ್ತಂ ಸುಭೂಮಂ ಸುವಿಹತಖಾಣುಕಂ, ಬೀಜಾನಿ ಚಸ್ಸು ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಪೂತೀನಿ ಅವಾತಾತಪಹತಾನಿ ಸಾರಾದಾನಿ ಸುಖಸಯಿತಾನಿ; ದೇವೋ ಚ [ದೇವೋ ಚಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಅಪಿ ನು ತಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಇಧ ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪವೇದಿತೋ ನಿಯ್ಯಾನಿಕೋ ಉಪಸಮಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಪ್ಪವೇದಿತೋ – ಇದಮಹಂ ಸುಖೇತ್ತಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಸಾವಕೋ ವಿಹರತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನುಧಮ್ಮಚಾರೀ – ಇದಮಹಂ ಸುಬೀಜಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ. ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಸರಣಾನಿಂ ಸಕ್ಕಂ! ಸರಣಾನಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಕ್ಕೋ ಮರಣಕಾಲೇ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.