೯. ವೀಣೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೬. ‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಛನ್ದೋ ವಾ ರಾಗೋ ವಾ ದೋಸೋ ವಾ ಮೋಹೋ ವಾ ಪಟಿಘಂ ವಾಪಿ [ಪಟಿಘಂ ವಾ (ಸೀ.)] ಚೇತಸೋ, ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರೇಯ್ಯ. ಸಭಯೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ ಚ ಸಕಣ್ಟಕೋ ಚ ಸಗಹನೋ ಚ ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ದುಹಿತಿಕೋ ಚ. ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸೇವಿತೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ, ನ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಸೇವಿತೋ. ನ ತ್ವಂ ಏತಂ ಅರಹಸೀತಿ. ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರಯೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ…ಪೇ… ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಛನ್ದೋ ವಾ ರಾಗೋ ವಾ ದೋಸೋ ವಾ ಮೋಹೋ ವಾ ಪಟಿಘಂ ವಾಪಿ ಚೇತಸೋ ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರೇಯ್ಯ. ಸಭಯೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ ಚ ಸಕಣ್ಟಕೋ ಚ ಸಗಹನೋ ಚ ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ದುಹಿತಿಕೋ ಚ. ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸೇವಿತೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ, ನ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಸೇವಿತೋ. ನ ತ್ವಂ ಏತಂ ಅರಹಸೀತಿ. ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರಯೇ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ [ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖಕೋ (ಸೀ.)] ಚ ಪಮತ್ತೋ, ಗೋಣೋ ಚ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಅದುಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಂ ಮದಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಅಸಂವುತಕಾರೀ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಯಾವದತ್ಥಂ ಮದಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ ಚ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಗೋಣೋ ಚ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಅದುಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಓತರೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇಯ್ಯ. ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇತ್ವಾ ಓಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ …ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಣೋ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಅದುಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಓತರೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇಯ್ಯ. ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇತ್ವಾ ಓಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಣೋ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಗಾಮಗತೋ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ, ಠಾನಬಹುಲೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ನಿಸಜ್ಜಬಹುಲೋ ವಾ ನ ತಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಪುನ ಓತರೇಯ್ಯ – ತಮೇವ ಪುರಿಮಂ ದಣ್ಡಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಸಮನುಸ್ಸರನ್ತೋ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯತೋ ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಉದುಜಿತಂ ಹೋತಿ ಸುದುಜಿತಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಸನ್ನಿಸೀದತಿ, ಏಕೋದಿ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಯತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ವಾ ವೀಣಾಯ ಸದ್ದೋ ಅಸ್ಸುತಪುಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸ. ಸೋ ವೀಣಾಸದ್ದಂ ಸುಣೇಯ್ಯ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಮ್ಭೋ, ಕಸ್ಸ [ಕಿಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.)] ನು ಖೋ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ ಏವಂರಜನೀಯೋ ಏವಂಕಮನೀಯೋ ಏವಂಮದನೀಯೋ ಏವಂಮುಚ್ಛನೀಯೋ ಏವಂಬನ್ಧನೀಯೋ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಏಸಾ, ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ನಾಮ, ಯಸ್ಸಾ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ ಏವಂರಜನೀಯೋ ಏವಂಕಮನೀಯೋ ಏವಂಮದನೀಯೋ ಏವಂಮುಚ್ಛನೀಯೋ ಏವಂಬನ್ಧನೀಯೋ’ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಥ ಮೇ, ಭೋ, ತಂ ವೀಣಂ ಆಹರಥಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ವೀಣಂ ಆಹರೇಯ್ಯುಂ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ಯಸ್ಸಾ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ ಏವಂರಜನೀಯೋ ಏವಂಕಮನೀಯೋ ಏವಂಮದನೀಯೋ ಏವಂಮುಚ್ಛನೀಯೋ ಏವಂಬನ್ಧನೀಯೋ’ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಲಂ ಮೇ, ಭೋ, ತಾಯ ವೀಣಾಯ, ತಮೇವ ಮೇ ಸದ್ದಂ ಆಹರಥಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ನಾಮ ಅನೇಕಸಮ್ಭಾರಾ ಮಹಾಸಮ್ಭಾರಾ. ಅನೇಕೇಹಿ ಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಸಮಾರದ್ಧಾ ವದತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದೋಣಿಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಚಮ್ಮಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪಧಾರಣೇ ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ತನ್ತಿಯೋ ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಕೋಣಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚ ತಜ್ಜಂ ವಾಯಾಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಏವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ನಾಮ ಅನೇಕಸಮ್ಭಾರಾ ಮಹಾಸಮ್ಭಾರಾ. ಅನೇಕೇಹಿ ಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಸಮಾರದ್ಧಾ ವದತೀ’ತಿ. ಸೋ ತಂ ವೀಣಂ ದಸಧಾ ವಾ ಸತಧಾ ವಾ ಫಾಲೇಯ್ಯ, ದಸಧಾ ವಾ ಸತಧಾ ವಾ ತಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಸಕಲಿಕಂ ಸಕಲಿಕಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಸಕಲಿಕಂ ಸಕಲಿಕಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಡಹೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿನಾ ಡಹಿತ್ವಾ ಮಸಿಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಮಸಿಂ ಕರಿತ್ವಾ ಮಹಾವಾತೇ ವಾ ಓಫುನೇಯ್ಯ [ಓಪುನೇಯ್ಯ (ಸೀ. ಪೀ.), ಓಫುಣೇಯ್ಯ (?)], ನದಿಯಾ ವಾ ಸೀಘಸೋತಾಯ ಪವಾಹೇಯ್ಯ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಸತೀ ಕಿರಾಯಂ, ಭೋ, ವೀಣಾ ನಾಮ, ಯಥೇವಂ ಯಂ [ಯಥೇವಾಯಂ (ಸೀ.), ಯಥೇವಯಂ (ಪೀ.)] ಕಿಞ್ಚಿ ವೀಣಾ ನಾಮ ಏತ್ಥ ಚ ಪನಾಯಂ ಜನೋ [ಏತ್ಥ ಪನಾಯಂ ಜನೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಏತ್ಥ ಚ ಮಹಾಜನೋ (ಪೀ. ಕ.)] ಅತಿವೇಲಂ ಪಮತ್ತೋ ಪಲಳಿತೋ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ [ಸಮನ್ನೇಸತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಸಮನೇಸತಿ (ಪೀ.)] ಯಾವತಾ ರೂಪಸ್ಸ ಗತಿ, ವೇದನಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ವೇದನಾಯ ಗತಿ, ಸಞ್ಞಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ಸಞ್ಞಾಯ ಗತಿ, ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಗತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಗತಿ. ತಸ್ಸ ರೂಪಂ ಸಮನ್ವೇಸತೋ ಯಾವತಾ ರೂಪಸ್ಸ ಗತಿ, ವೇದನಂ ಸಮನ್ವೇಸತೋ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನ್ವೇಸತೋ ಯಾವತಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಗತಿ. ಯಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಂ ಹೋತಿ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಅಸ್ಮೀತಿ ವಾ ತಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.