೧೯. ಆಸೀವಿಸವಗ್ಗೋ

೧. ಆಸೀವಿಸೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೩೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ ಘೋರವಿಸಾ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಅಮರಿತುಕಾಮೋ ಸುಖಕಾಮೋ ದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಕೂಲೋ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇಮೇ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ ಘೋರವಿಸಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ನ್ಹಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಭೋಜೇತಬ್ಬಾ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಸಂವೇಸೇತಬ್ಬಾ [ಪವೇಸೇತಬ್ಬಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)]. ಯದಾ ಚ ಖೋ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ವಾ ಅಞ್ಞತರೋ ವಾ ಕುಪ್ಪಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛಸಿ, ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇಮೇ ಖೋ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪಞ್ಚ ವಧಕಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಾ, ಯತ್ಥೇವ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ, ಭೀತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧೋ ಯತ್ಥೇವ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ತತ್ಥೇವ ಸಿರೋ ಪಾತೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ, ಭೀತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ, ಭೀತೋ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಅನ್ತರಚರಸ್ಸ ವಧಕಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕಸ್ಸ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ಸೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ. ಯಞ್ಞದೇವ ಘರಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಞದೇವ ಭಾಜನಂ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇದಾನಿ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮಂ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಚೋರಾ ಗಾಮಘಾತಕಾ ಪವಿಸನ್ತಿ [ವಧಿಸ್ಸನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ, ಭೀತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ, ಭೀತೋ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಅನ್ತರಚರಸ್ಸ ವಧಕಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕಸ್ಸ, ಭೀತೋ ಚೋರಾನಂ ಗಾಮಘಾತಕಾನಂ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ಸೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಹನ್ತಂ ಉದಕಣ್ಣವಂ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯಂ. ನ ಚಸ್ಸ ನಾವಾ ಸನ್ತಾರಣೀ ಉತ್ತರಸೇತು ವಾ ಅಪಾರಾ ಪಾರಂ ಗಮನಾಯ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಮಹಾಉದಕಣ್ಣವೋ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ನತ್ಥಿ ಚ [ನ ಚಸ್ಸ (ಸೀ. ಕ.), ನತ್ಥಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ನಾವಾ ಸನ್ತಾರಣೀ ಉತ್ತರಸೇತು ವಾ ಅಪಾರಾ ಪಾರಂ ಗಮನಾಯ. ಯಂನೂನಾಹಂ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸಂಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಂ ಕುಲ್ಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಾಯಮಮಾನೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸಂಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಂ ಕುಲ್ಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಾಯಮಮಾನೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ [ಪಾರಗತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ.

‘‘ಉಪಮಾ ಖೋ ಮ್ಯಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಾಯ. ಅಯಞ್ಚೇತ್ಥ [ಅಯಂ ಚೇವೇತ್ಥ (ಸೀ.)] ಅತ್ಥೋ – ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ ಘೋರವಿಸಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನೇತಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ – ಪಥವೀಧಾತುಯಾ, ಆಪೋಧಾತುಯಾ, ತೇಜೋಧಾತುಯಾ, ವಾಯೋಧಾತುಯಾ.

‘‘ಪಞ್ಚ ವಧಕಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ.

‘‘ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಸುಞ್ಞೋ ಗಾಮೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ನೇತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಚಕ್ಖುತೋ ಚೇಪಿ ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ಚೇಪಿ ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಮನತೋ ಚೇಪಿ ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ.

‘‘ಚೋರಾ ಗಾಮಘಾತಕಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ನೇತಂ ಬಾಹಿರಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸು ರೂಪೇಸು; ಸೋತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಘಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸು ರಸೇಸು; ಕಾಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಮನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು.

‘‘ಮಹಾ ಉದಕಣ್ಣವೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನೇತಂ ಓಘಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ – ಕಾಮೋಘಸ್ಸ, ಭವೋಘಸ್ಸ, ದಿಟ್ಠೋಘಸ್ಸ, ಅವಿಜ್ಜೋಘಸ್ಸ.

‘‘ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಕುಲ್ಲನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸ್ಸೇತಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಾಯಾಮೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹತೋ ಏತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ರಥೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೩೯. ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲೋ ವಿಹರತಿ, ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ? ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತಿ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತೋ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ, ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ; ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ. ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ; ರಕ್ಖತಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ; ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ; ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ; ರಕ್ಖತಿ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಭೂಮಿಯಂ ಚಾತುಮಹಾಪಥೇ ಆಜಞ್ಞರಥೋ ಯುತ್ತೋ ಅಸ್ಸ ಠಿತೋ ಓಧಸ್ತಪತೋದೋ [ಓಧತಪತೋದೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಓಧಸತಪತೋದೋ (ಪೀ.)]. ತಮೇನಂ ದಕ್ಖೋ ಯೋಗ್ಗಾಚರಿಯೋ ಅಸ್ಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ವಾಮೇನ ಹತ್ಥೇನ ರಸ್ಮಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ, ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ಪತೋದಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಯೇನಿಚ್ಛಕಂ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಸಾರೇಯ್ಯಪಿ ಪಚ್ಚಾಸಾರೇಯ್ಯಪಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಆರಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ, ಸಂಯಮಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ, ದಮಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ, ಉಪಸಮಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ – ‘ನೇವ ದವಾಯ, ನ ಮದಾಯ, ನ ಮಣ್ಡನಾಯ, ನ ವಿಭೂಸನಾಯ, ಯಾವದೇವ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಠಿತಿಯಾ, ಯಾಪನಾಯ, ವಿಹಿಂಸೂಪರತಿಯಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ, ಇತಿ ಪುರಾಣಞ್ಚ ವೇದನಂ ಪಟಿಹಙ್ಖಾಮಿ, ನವಞ್ಚ ವೇದನಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾತ್ರಾ ಚ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನವಜ್ಜತಾ ಚ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಚಾ’ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ವಣಂ ಆಲಿಮ್ಪೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ರೋಹನತ್ಥಾಯ [ರೋಪನತ್ಥಾಯ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸೇವನತ್ಥಾಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಗೋಪನತ್ಥಾಯ (ಕ.)], ಸೇಯ್ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಅಕ್ಖಂ ಅಬ್ಭಞ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಭಾರಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣತ್ಥಾಯ; ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ – ‘ನೇವ ದವಾಯ, ನ ಮದಾಯ, ನ ಮಣ್ಡನಾಯ, ನ ವಿಭೂಸನಾಯ, ಯಾವದೇವ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಠಿತಿಯಾ, ಯಾಪನಾಯ, ವಿಹಿಂಸೂಪರತಿಯಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ, ಇತಿ ಪುರಾಣಞ್ಚ ವೇದನಂ ಪಟಿಹಙ್ಖಾಮಿ, ನವಞ್ಚ ವೇದನಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾತ್ರಾ ಚ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನವಜ್ಜತಾ ಚ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಚಾ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ದಿವಸಂ ಚಙ್ಕಮೇನ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಆವರಣೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ರತ್ತಿಯಾ ಪಠಮಂ ಯಾಮಂ ಚಙ್ಕಮೇನ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಆವರಣೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ರತ್ತಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮಂ ಯಾಮಂ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಉಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ. ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಯಾಮಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಚಙ್ಕಮೇನ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಆವರಣೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲೋ ವಿಹರತಿ, ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಕುಮ್ಮೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೦. ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಮ್ಮೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಅನುನದೀತೀರೇ ಗೋಚರಪಸುತೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋಪಿ [ಸಿಗಾಲೋಪಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಅನುನದೀತೀರೇ ಗೋಚರಪಸುತೋ ಅಹೋಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಮ್ಮೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ದೂರತೋವ ಗೋಚರಪಸುತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಸೋಣ್ಡಿಪಞ್ಚಮಾನಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸಕೇ ಕಪಾಲೇ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಕಸಾಯತಿ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ದಸ ಕುಮ್ಮಂ ಕಚ್ಛಪಂ ದೂರತೋವ ಗೋಚರಪಸುತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ಕುಮ್ಮೋ ಕಚ್ಛಪೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕುಮ್ಮಂ ಕಚ್ಛಪಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಅಹೋಸಿ – ‘ಯದಾಯಂ ಕುಮ್ಮೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಸೋಣ್ಡಿಪಞ್ಚಮಾನಂ ಅಙ್ಗಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಙ್ಗಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥೇವ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದ್ದಾಲಿತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಯದಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಮ್ಮೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಸೋಣ್ಡಿಪಞ್ಚಮಾನಂ ಅಙ್ಗಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಅಙ್ಗಂ ನ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮಿ, ಅಥ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಕುಮ್ಮಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ಓತಾರಂ ಅಲಭಮಾನೋ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ – ‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮಾಹಂ ಇಮೇಸಂ ಚಕ್ಖುತೋ ವಾ ಓತಾರಂ ಲಭೇಯ್ಯಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ವಾ ಓತಾರಂ ಲಭೇಯ್ಯಂ…ಪೇ… ಮನತೋ ವಾ ಓತಾರಂ ಲಭೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾ ವಿಹರಥ. ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ, ಮಾ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹಿನೋ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ, ರಕ್ಖಥ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜಥ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಮಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ, ಮಾ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹಿನೋ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ, ರಕ್ಖಥ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜಥ. ಯತೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಥ, ಅಥ ತುಮ್ಹೇಹಿಪಿ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ಓತಾರಂ ಅಲಭಮಾನೋ – ಕುಮ್ಮಮ್ಹಾವ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ’’ತಿ.

‘‘ಕುಮ್ಮೋ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸಕೇ ಕಪಾಲೇ,

ಸಮೋದಹಂ ಭಿಕ್ಖು ಮನೋವಿತಕ್ಕೇ;

ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಞ್ಞಮಹೇಠಯಾನೋ,

ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ನೂಪವದೇಯ್ಯ ಕಞ್ಚೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ;

೪. ಪಠಮದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸಚೇ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ನ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ನ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ನ ಥಲೇ ಉಸ್ಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ನ ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಆವಟ್ಟಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ; ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಮುದ್ದನಿನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸಮುದ್ದಪೋಣೋ ಸಮುದ್ದಪಬ್ಭಾರೋ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಸಮುದ್ದನಿನ್ನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೋ ಸಮುದ್ದಪೋಣೋ ಸಮುದ್ದಪಬ್ಭಾರೋ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇಪಿ ನ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಉಪಗಚ್ಛಥ, ನ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಉಪಗಚ್ಛಥ; ನ ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸೀದಿಸ್ಸಥ, ನ ಥಲೇ ಉಸ್ಸೀದಿಸ್ಸಥ, ನ ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಆವಟ್ಟಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಅನ್ತೋಪೂತೀ ಭವಿಸ್ಸಥ; ಏವಂ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನನಿನ್ನಾ ಭವಿಸ್ಸಥ ನಿಬ್ಬಾನಪೋಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನಿಬ್ಬಾನನಿನ್ನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ನಿಬ್ಬಾನಪೋಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಓರಿಮಂ ತೀರಂ, ಕಿಂ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ, ಕೋ ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸಾದೋ [ಸಂಸೀದೋ (ಕ.), ಸಂಸೀದಿತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಕೋ ಥಲೇ ಉಸ್ಸಾದೋ, ಕೋ ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ, ಕೋ ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ, ಕೋ ಆವಟ್ಟಗ್ಗಾಹೋ, ಕೋ ಅನ್ತೋಪೂತಿಭಾವೋ’’ತಿ?

‘‘‘ಓರಿಮಂ ತೀರ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಛನ್ನೇತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಪಾರಿಮಂ ತೀರ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಛನ್ನೇತಂ ಬಾಹಿರಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸಾದೋ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಥಲೇ ಉಸ್ಸಾದೋ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖು, ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಗಿಹೀಹಿ ಸಂಸಟ್ಠೋ [ಗಿಹಿಸಂಸಟ್ಠೋ (ಕ.)] ವಿಹರತಿ, ಸಹನನ್ದೀ ಸಹಸೋಕೀ, ಸುಖಿತೇಸು ಸುಖಿತೋ, ದುಕ್ಖಿತೇಸು ದುಕ್ಖಿತೋ, ಉಪ್ಪನ್ನೇಸು ಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯೇಸು ಅತ್ತನಾ ತೇಸು ಯೋಗಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ – ‘ಇಮಿನಾಹಂ ಸೀಲೇನ ವಾ ವತೇನ ವಾ ತಪೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ದೇವಞ್ಞತರೋ ವಾ’ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ. ‘ಆವಟ್ಟಗ್ಗಾಹೋ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನ್ತೋಪೂತಿಭಾವೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಏಕಚ್ಚೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಅಸುಚಿಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಅವಸ್ಸುತೋ ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ‘ಅನ್ತೋಪೂತಿಭಾವೋ’’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನನ್ದೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ನನ್ದೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಉಪಗಚ್ಛಾಮಿ, ನ ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಉಪಗಚ್ಛಾಮಿ, ನ ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸೀದಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಥಲೇ ಉಸ್ಸೀದಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಮಂ ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಆವಟ್ಟಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತಿ, ನ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ನನ್ದ, ಸಾಮಿಕಾನಂ ಗಾವೋ ನಿಯ್ಯಾತೇಹೀ’’ತಿ [ನೀಯ್ಯಾದೇಹೀತಿ (ಸೀ.), ನಿಯ್ಯಾದೇಹೀತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ‘‘ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಗಾವೋ ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನಿಯೋ’’ತಿ. ‘‘ನಿಯ್ಯಾತೇಹೇವ ತ್ವಂ, ನನ್ದ, ಸಾಮಿಕಾನಂ ಗಾವೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ನನ್ದೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಸಾಮಿಕಾನಂ ಗಾವೋ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಿಯ್ಯಾತಿತಾ [ನಿಯ್ಯಾತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ. ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)], ಭನ್ತೇ, ಸಾಮಿಕಾನಂ ಗಾವೋ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ನನ್ದೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ನನ್ದೋ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ…ಪೇ… ಅಞ್ಞತರೋ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ನನ್ದೋ ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕಿಮಿಲಾಯಂ [ಕಿಮ್ಬಿಲಾಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಕಿಮ್ಮಿಲಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ವಿಹರತಿ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’…ಪೇ… ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಕಿಮಿಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಓರಿಮಂ ತೀರಂ…ಪೇ… ಕತಮೋ ಚ, ಕಿಮಿಲ, ಅನ್ತೋಪೂತಿಭಾವೋ. ಇಧ, ಕಿಮಿಲ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ನ ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಕಿಮಿಲ, ಅನ್ತೋಪೂತಿಭಾವೋತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅವಸ್ಸುತಪರಿಯಾಯಸುತ್ತಂ

೨೪೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾನಂ ಸಕ್ಯಾನಂ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ [ಸನ್ಧಾಗಾರಂ (ಕ.)] ಅಚಿರಕಾರಿತಂ ಹೋತಿ ಅನಜ್ಝಾವುಟ್ಠಂ [ಅನಜ್ಝಾವುತ್ಥಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾನಂ ಸಕ್ಯಾನಂ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಅಚಿರಕಾರಿತಂ [ಅಚಿರಕಾರಿತಂ ಹೋತಿ (ಕ.)] ಅನಜ್ಝಾವುಟ್ಠಂ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ. ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಪಠಮಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತು. ಭಗವತಾ ಪಠಮಂ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತದಸ್ಸ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾನಂ ಸಕ್ಯಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ [ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ ಸನ್ಥತಂ (ಕ.)] ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಮಣಿಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಸನ್ಥತಂ [ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ ಸನ್ಥತಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)], ಭನ್ತೇ, ಸನ್ಥಾಗಾರಂ, ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ, ಉದಕಮಣಿಕೋ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೋ, ತೇಲಪ್ಪದೀಪೋ ಆರೋಪಿತೋ. ಯಸ್ಸ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಯೇನ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಂ ಥಮ್ಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸೀದಿ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ಖೋ ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಭಿತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸೀದಿ ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ. ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ಭಿತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಚ್ಛಿಮಾಭಿಮುಖಾ ನಿಸೀದಿಂಸು ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವೇ ಸಕ್ಯೇ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾ ಖೋ, ಗೋತಮಾ, ರತ್ತಿ. ಯಸ್ಸ ದಾನಿ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇಸು ಕಾಪಿಲವತ್ಥವೇಸು ಸಕ್ಯೇಸು ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧೋ ಖೋ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ. ಪಟಿಭಾತು ತಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮೀ ಕಥಾ. ಪಿಟ್ಠಿ ಮೇ ಆಗಿಲಾಯತಿ; ತಮಹಂ ಆಯಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ, ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ, ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಉಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ. ತತ್ರ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅವಸ್ಸುತಪರಿಯಾಯಞ್ಚ ವೋ, ಆವುಸೋ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅನವಸ್ಸುತಪರಿಯಾಯಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಥಂ, ಆವುಸೋ, ಅವಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ವಿಹರತಿ ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ …ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಅವಸ್ಸುತೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು…ಪೇ… ಅವಸ್ಸುತೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು…ಪೇ… ಅವಸ್ಸುತೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಏವಂವಿಹಾರಿಞ್ಚಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಚಕ್ಖುತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಲಭತೇವ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಲಭತೇವ [ಲಭೇಥ (ಕ.)] ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ಲಭತಿ [ಲಭೇಥ (ಕ.)] ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ…ಪೇ… ಮನತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಲಭತೇವ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ, ನಳಾಗಾರಂ ವಾ ತಿಣಾಗಾರಂ ವಾ ಸುಕ್ಖಂ ಕೋಲಾಪಂ ತೇರೋವಸ್ಸಿಕಂ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ ದಿಸಾಯ ಪುರಿಸೋ ಆದಿತ್ತಾಯ ತಿಣುಕ್ಕಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಲಭೇಥೇವ [ಲಭೇಥ (ಕ.)] ಅಗ್ಗಿ ಓತಾರಂ, ಲಭೇಥ ಅಗ್ಗಿ ಆರಮ್ಮಣಂ; ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ ದಿಸಾಯ ಪುರಿಸೋ ಆದಿತ್ತಾಯ ತಿಣುಕ್ಕಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಉತ್ತರಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ ದಿಸಾಯ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ ದಿಸಾಯ…ಪೇ… ಹೇಟ್ಠಿಮತೋ ಚೇಪಿ ನಂ…ಪೇ… ಉಪರಿಮತೋ ಚೇಪಿ ನಂ… ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ಚೇಪಿ ನಂ ಪುರಿಸೋ ಆದಿತ್ತಾಯ ತಿಣುಕ್ಕಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಲಭೇಥೇವ ಅಗ್ಗಿ ಓತಾರಂ ಲಭೇಥ ಅಗ್ಗಿ ಆರಮ್ಮಣಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಏವಂವಿಹಾರಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚಕ್ಖುತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಲಭತೇವ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ…ಪೇ… ಮನತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಲಭತೇವ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ. ಏವಂವಿಹಾರಿಞ್ಚಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುಂ ರೂಪಾ ಅಧಿಭಂಸು, ನ ಭಿಕ್ಖು ರೂಪೇ ಅಧಿಭೋಸಿ; ಸದ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು, ನ ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ದೇ ಅಧಿಭೋಸಿ; ಗನ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು, ನ ಭಿಕ್ಖು ಗನ್ಧೇ ಅಧಿಭೋಸಿ; ರಸಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು, ನ ಭಿಕ್ಖು ರಸೇ ಅಧಿಭೋಸಿ; ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು, ನ ಭಿಕ್ಖು ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಅಧಿಭೋಸಿ; ಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು, ನ ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮೇ ಅಧಿಭೋಸಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪಾಧಿಭೂತೋ, ಸದ್ದಾಧಿಭೂತೋ, ಗನ್ಧಾಧಿಭೂತೋ, ರಸಾಧಿಭೂತೋ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಧಿಭೂತೋ, ಧಮ್ಮಾಧಿಭೂತೋ, ಅಧಿಭೂತೋ, ಅನಧಿಭೂ, [ಅನಧಿಭೂತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಅಧಿಭಂಸು ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ ಸದರಾ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಾ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಿಯಾ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾವುಸೋ, ಅನವಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಅನವಸ್ಸುತೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು…ಪೇ… ಅನವಸ್ಸುತೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಏವಂವಿಹಾರಿಞ್ಚಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಚಕ್ಖುತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ನೇವ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ನ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ…ಪೇ… ಮನತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ನೇವ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ನ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ, ಕೂಟಾಗಾರಂ ವಾ ಸಾಲಾ ವಾ ಬಹಲಮತ್ತಿಕಾ ಅದ್ದಾವಲೇಪನಾ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ ದಿಸಾಯ ಪುರಿಸೋ ಆದಿತ್ತಾಯ ತಿಣುಕ್ಕಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ, ನೇವ ಲಭೇಥ ಅಗ್ಗಿ ಓತಾರಂ, ನ ಲಭೇಥ ಅಗ್ಗಿ ಆರಮ್ಮಣಂ…ಪೇ… ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ… ಉತ್ತರಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ… ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಚೇಪಿ ನಂ… ಹೇಟ್ಠಿಮತೋ ಚೇಪಿ ನಂ… ಉಪರಿಮತೋ ಚೇಪಿ ನಂ… ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ಚೇಪಿ ನಂ ಪುರಿಸೋ ಆದಿತ್ತಾಯ ತಿಣುಕ್ಕಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ, ನೇವ ಲಭೇಥ ಅಗ್ಗಿ ಓತಾರಂ, ನ ಲಭೇಥ ಅಗ್ಗಿ ಆರಮ್ಮಣಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಏವಂವಿಹಾರಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚಕ್ಖುತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ನೇವ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ನ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ…ಪೇ… ಮನತೋ ಚೇಪಿ ನಂ ಮಾರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ನೇವ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ನ ಲಭತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ. ಏವಂವಿಹಾರೀ ಚಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪೇ ಅಧಿಭೋಸಿ, ನ ರೂಪಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು; ಸದ್ದೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿಭೋಸಿ, ನ ಸದ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು; ಗನ್ಧೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿಭೋಸಿ, ನ ಗನ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು; ರಸೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿಭೋಸಿ, ನ ರಸಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು; ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿಭೋಸಿ, ನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು; ಧಮ್ಮೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿಭೋಸಿ, ನ ಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಧಿಭಂಸು. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪಾಧಿಭೂ, ಸದ್ದಾಧಿಭೂ, ಗನ್ಧಾಧಿಭೂ, ರಸಾಧಿಭೂ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಧಿಭೂ, ಧಮ್ಮಾಧಿಭೂ, ಅಧಿಭೂ, ಅನಧಿಭೂತೋ [ಅನಧಿಭೂತೋ ಕೇಹಿಚಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ (ಕ.)], ಅಧಿಭೋಸಿ ತೇ ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕೇ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕೇ ಸದರೇ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕೇ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಿಯೇ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನವಸ್ಸುತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅವಸ್ಸುತಪರಿಯಾಯಞ್ಚ ಅನವಸ್ಸುತಪರಿಯಾಯಞ್ಚ ಅಭಾಸೀ’’ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ. ಸಮನುಞ್ಞೋ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ. ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೨೪೪. ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಥಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಕಾಮಾ ದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಥಾಸ್ಸ ಕಾಮೇ ಪಸ್ಸತೋ, ಯೋ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಕಾಮಸ್ನೇಹೋ ಕಾಮಮುಚ್ಛಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೋ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿ. ತಥಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಚಾರೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಚ ಅನುಬುದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಯಥಾ ಚರನ್ತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ನಾನುಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ? ‘ಇತಿ ರೂಪಂ, ಇತಿ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ, ಇತಿ ರೂಪಸ್ಸ ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋ; ಇತಿ ವೇದನಾ… ಇತಿ ಸಞ್ಞಾ… ಇತಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ, ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋ’ತಿ – ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಮಾ ದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ? ಯಥಾಸ್ಸ ಕಾಮೇ ಪಸ್ಸತೋ, ಯೋ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಕಾಮಸ್ನೇಹೋ ಕಾಮಮುಚ್ಛಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೋ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗಾರಕಾಸು ಸಾಧಿಕಪೋರಿಸಾ ಪುಣ್ಣಾ ಅಙ್ಗಾರಾನಂ ವೀತಚ್ಚಿಕಾನಂ ವೀತಧೂಮಾನಂ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಅಮರಿತುಕಾಮೋ ಸುಖಕಾಮೋ ದುಕ್ಖಪಟಿಕೂಲೋ. ತಮೇನಂ ದ್ವೇ ಬಲವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ ನಾನಾಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ, ತಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಉಪಕಡ್ಢೇಯ್ಯುಂ. ಸೋ ಇತಿಚೀತಿಚೇವ ಕಾಯಂ ಸನ್ನಾಮೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಞಾತ [ಞಾಣಂ (ಕ.)] ಞ್ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ [ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೋತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೇತು ಹೋತಿ (ಕ.) ಮ. ನಿ. ೨.೪೫] ಇಮಂ ಚಾಹಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಪಪತಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋನಿದಾನಂ ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸೂಪಮಾ ಕಾಮಾ ದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಥಾಸ್ಸ ಕಾಮೇ ಪಸ್ಸತೋ, ಯೋ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಕಾಮಸ್ನೇಹೋ ಕಾಮಮುಚ್ಛಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೋ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಾರೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಚ ಅನುಬುದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಯಥಾ ಚರನ್ತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ನಾನುಸ್ಸವನ್ತಿ [ನಾನುಸೇನ್ತಿ (ಕ.)]? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಬಹುಕಣ್ಟಕಂ ದಾಯಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಪುರತೋಪಿ ಕಣ್ಟಕೋ, ಪಚ್ಛತೋಪಿ ಕಣ್ಟಕೋ, ಉತ್ತರತೋಪಿ ಕಣ್ಟಕೋ, ದಕ್ಖಿಣತೋಪಿ ಕಣ್ಟಕೋ, ಹೇಟ್ಠತೋಪಿ ಕಣ್ಟಕೋ, ಉಪರಿತೋಪಿ ಕಣ್ಟಕೋ. ಸೋ ಸತೋವ ಅಭಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತೋವ ಪಟಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ – ‘ಮಾ ಮಂ ಕಣ್ಟಕೋ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಕಣ್ಟಕೋ’’ತಿ. ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ [ಕಣ್ಡಕೋ. ತಂ ಕಣ್ಡಕೋತಿ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ (ಸೀ.)] ಸಂವರೋ ಚ ಅಸಂವರೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಂವರೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಂವರೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವರೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವರೋ ಹೋತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವಂ ಚರತೋ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ, ದನ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತುಪ್ಪಾದೋ. ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ದಿವಸಂಸನ್ತತ್ತೇ [ದಿವಸಸನ್ತತ್ತೇ (ಸೀ.)] ಅಯೋಕಟಾಹೇ ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಉದಕಫುಸಿತಾನಿ ನಿಪಾತೇಯ್ಯ. ದನ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದಕಫುಸಿತಾನಂ ನಿಪಾತೋ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಪರಿಯಾದಾನಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಚೇ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವಂ ಚರತೋ, ಏವಂ ವಿಹರತೋ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ, ದನ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತುಪ್ಪಾದೋ. ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಾರೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಚ ಅನುಬುದ್ಧೋ ಹೋತಿ; ಯಥಾ ಚರನ್ತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ನಾನುಸ್ಸವನ್ತಿ. ತಞ್ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಏವಂ ಚರನ್ತಂ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತಂ ರಾಜಾನೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಮಿತ್ತಾ ವಾ ಅಮಚ್ಚಾ ವಾ ಞಾತೀ ವಾ ಸಾಲೋಹಿತಾ ವಾ, ಭೋಗೇಹಿ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯುಂ – ‘ಏಹಿ [ಏವಂ (ಸೀ.)], ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂ ತೇ ಇಮೇ ಕಾಸಾವಾ ಅನುದಹನ್ತಿ, ಕಿಂ ಮುಣ್ಡೋ ಕಪಾಲಮನುಚರಸಿ, ಏಹಿ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕರೋಹೀ’ತಿ. ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಚರನ್ತೋ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಙ್ಗಾ ನದೀ ಪಾಚೀನನಿನ್ನಾ ಪಾಚೀನಪೋಣಾ ಪಾಚೀನಪಬ್ಭಾರಾ. ಅಥ ಮಹಾಜನಕಾಯೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಕುದ್ದಾಲ-ಪಿಟಕಂ ಆದಾಯ – ‘ಮಯಂ ಇಮಂ ಗಙ್ಗಂ ನದಿಂ ಪಚ್ಛಾನಿನ್ನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ ಪಚ್ಛಾಪೋಣಂ ಪಚ್ಛಾಪಬ್ಭಾರ’ನ್ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಸೋ ಮಹಾಜನಕಾಯೋ ಗಙ್ಗಂ ನದಿಂ ಪಚ್ಛಾನಿನ್ನಂ ಕರೇಯ್ಯ ಪಚ್ಛಾಪೋಣಂ ಪಚ್ಛಾಪಬ್ಭಾರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಗಙ್ಗಾ, ಭನ್ತೇ, ನದೀ ಪಾಚೀನನಿನ್ನಾ ಪಾಚೀನಪೋಣಾ ಪಾಚೀನಪಬ್ಭಾರಾ; ಸಾ ನ ಸುಕರಾ ಪಚ್ಛಾನಿನ್ನಾ ಕಾತುಂ ಪಚ್ಛಾಪೋಣಾ ಪಚ್ಛಾಪಬ್ಭಾರಾ. ಯಾವದೇವ ಚ ಪನ ಸೋ ಮಹಾಜನಕಾಯೋ ಕಿಲಮಥಸ್ಸ ವಿಘಾತಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಞ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏವಂ ಚರನ್ತಂ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತಂ ರಾಜಾನೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಮಿತ್ತಾ ವಾ ಅಮಚ್ಚಾ ವಾ ಞಾತೀ ವಾ ಸಾಲೋಹಿತಾ ವಾ ಭೋಗೇಹಿ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯುಂ – ‘ಏಹಿ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂ ತೇ ಇಮೇ ಕಾಸಾವಾ ಅನುದಹನ್ತಿ, ಕಿಂ ಮುಣ್ಡೋ ಕಪಾಲಮನುಚರಸಿ, ಏಹಿ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕರೋಹೀ’ತಿ. ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಚರನ್ತೋ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಂ ದೀಘರತ್ತಂ ವಿವೇಕನಿನ್ನಂ ವಿವೇಕಪೋಣಂ ವಿವೇಕಪಬ್ಭಾರಂ, ತಥಾ [ಕಞ್ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಕಿಂಸುಕೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೫. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ [ಪಞ್ಹಾವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)], ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ, ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚಂ – ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’ತಿ. ಅಥ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ…ಪೇ… ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’ತಿ. ಅಥ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ ( ) [(ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚಂ) (ಕ.)]. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಿಂಸುಕೋ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸ. ಸೋ ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾವೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ. ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕೀದಿಸೋ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕಾಳಕೋ ಖೋ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಝಾಮಖಾಣೂ’ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಮಯೇನ ತಾದಿಸೋವಸ್ಸ ಕಿಂಸುಕೋ ಯಥಾಪಿ [ಯಥಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.) ದುತಿಯವಾರಾದೀಸು ಪನ ‘‘ಯಥಾಪಿ’’ತ್ವೇವ ದಿಸ್ಸತಿ] ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ. ಅಥ ಖೋ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಪುರಿಸೋ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾವೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕೀದಿಸೋ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಲೋಹಿತಕೋ ಖೋ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಂಸಪೇಸೀ’ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಮಯೇನ ತಾದಿಸೋವಸ್ಸ ಕಿಂಸುಕೋ ಯಥಾಪಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪುರಿಸೋ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾವೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕೀದಿಸೋ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಓಚೀರಕಜಾತೋ [ಓಜೀರಕಜಾತೋ (ಸೀ.), ಓದೀರಕಜಾತೋ (ಪೀ.)] ಖೋ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ ಆದಿನ್ನಸಿಪಾಟಿಕೋ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸಿರೀಸೋ’ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಮಯೇನ ತಾದಿಸೋವಸ್ಸ ಕಿಂಸುಕೋ, ಯಥಾಪಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪುರಿಸೋ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ, ಯೇನಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾವೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕೀದಿಸೋ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಬಹಲಪತ್ತಪಲಾಸೋ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯೋ [ಸಣ್ಡಚ್ಛಾಯೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಖೋ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂಸುಕೋ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಿಗ್ರೋಧೋ’ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಮಯೇನ ತಾದಿಸೋವಸ್ಸ ಕಿಂಸುಕೋ, ಯಥಾಪಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಯಥಾ ಯಥಾ ಅಧಿಮುತ್ತಾನಂ ತೇಸಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ದಸ್ಸನಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ತಥಾ ತಥಾ ಖೋ ತೇಹಿ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಬ್ಯಾಕತಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖು, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ದಳ್ಹುದ್ಧಾಪಂ [ದಳ್ಹುದ್ದಾಪಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ದಳ್ಹಪಾಕಾರತೋರಣಂ ಛದ್ವಾರಂ. ತತ್ರಸ್ಸ ದೋವಾರಿಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ, ಅಞ್ಞಾತಾನಂ ನಿವಾರೇತಾ, ಞಾತಾನಂ ಪವೇಸೇತಾ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಘಂ ದೂತಯುಗಂ ತಂ ದೋವಾರಿಕಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕಹಂ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಏಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಜ್ಝೇ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಂ ಸೀಘಂ ದೂತಯುಗಂ ನಗರಸ್ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ವಚನಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಯಥಾಗತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಘಂ ದೂತಯುಗಂ…ಪೇ… ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ… ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಘಂ ದೂತಯುಗಂ ತಂ ದೋವಾರಿಕಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕಹಂ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಏಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಜ್ಝೇ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಂ ಸೀಘಂ ದೂತಯುಗಂ ನಗರಸ್ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ವಚನಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಯಥಾಗತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ.

‘‘ಉಪಮಾ ಖೋ ಮ್ಯಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಕತಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಾಯ. ಅಯಞ್ಚೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ‘ನಗರ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಇಮಸ್ಸೇತಂ ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಕಸಮ್ಭವಸ್ಸ ಓದನಕುಮ್ಮಾಸೂಪಚಯಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚುಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನಭೇದನವಿದ್ಧಂಸನಧಮ್ಮಸ್ಸ. ‘ಛ ದ್ವಾರಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಛನ್ನೇತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ದೋವಾರಿಕೋ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸತಿಯಾ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಸೀಘಂ ದೂತಯುಗ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾನೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ನಗರಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಮಜ್ಝೇ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೋ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಚತುನ್ನೇತಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ – ಪಥವೀಧಾತುಯಾ, ಆಪೋಧಾತುಯಾ, ತೇಜೋಧಾತುಯಾ, ವಾಯೋಧಾತುಯಾ. ‘ಯಥಾಭೂತಂ ವಚನ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಯಥಾಗತಮಗ್ಗೋ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅರಿಯಸ್ಸೇತಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವೀಣೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೬. ‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಛನ್ದೋ ವಾ ರಾಗೋ ವಾ ದೋಸೋ ವಾ ಮೋಹೋ ವಾ ಪಟಿಘಂ ವಾಪಿ [ಪಟಿಘಂ ವಾ (ಸೀ.)] ಚೇತಸೋ, ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರೇಯ್ಯ. ಸಭಯೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ ಚ ಸಕಣ್ಟಕೋ ಚ ಸಗಹನೋ ಚ ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ದುಹಿತಿಕೋ ಚ. ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸೇವಿತೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ, ನ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಸೇವಿತೋ. ನ ತ್ವಂ ಏತಂ ಅರಹಸೀತಿ. ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರಯೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ…ಪೇ… ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಛನ್ದೋ ವಾ ರಾಗೋ ವಾ ದೋಸೋ ವಾ ಮೋಹೋ ವಾ ಪಟಿಘಂ ವಾಪಿ ಚೇತಸೋ ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರೇಯ್ಯ. ಸಭಯೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ ಚ ಸಕಣ್ಟಕೋ ಚ ಸಗಹನೋ ಚ ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ಚ ದುಹಿತಿಕೋ ಚ. ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸೇವಿತೋ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ, ನ ಚೇಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಸೇವಿತೋ. ನ ತ್ವಂ ಏತಂ ಅರಹಸೀತಿ. ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವಾರಯೇ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ [ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖಕೋ (ಸೀ.)] ಚ ಪಮತ್ತೋ, ಗೋಣೋ ಚ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಅದುಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಂ ಮದಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಅಸಂವುತಕಾರೀ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಯಾವದತ್ಥಂ ಮದಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ ಚ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಗೋಣೋ ಚ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಅದುಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಓತರೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇಯ್ಯ. ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇತ್ವಾ ಓಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ …ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಣೋ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಅದುಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಓತರೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಕಿಟ್ಠಾರಕ್ಖೋ ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ನಾಸಾಯಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ಉಪರಿಘಟಾಯಂ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇಯ್ಯ. ದಣ್ಡೇನ ಸುತಾಳಿತಂ ತಾಳೇತ್ವಾ ಓಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಣೋ ಕಿಟ್ಠಾದೋ ಗಾಮಗತೋ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ, ಠಾನಬಹುಲೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ನಿಸಜ್ಜಬಹುಲೋ ವಾ ನ ತಂ ಕಿಟ್ಠಂ ಪುನ ಓತರೇಯ್ಯ – ತಮೇವ ಪುರಿಮಂ ದಣ್ಡಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಸಮನುಸ್ಸರನ್ತೋ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯತೋ ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಉದುಜಿತಂ ಹೋತಿ ಸುದುಜಿತಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಸನ್ನಿಸೀದತಿ, ಏಕೋದಿ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಯತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ವಾ ವೀಣಾಯ ಸದ್ದೋ ಅಸ್ಸುತಪುಬ್ಬೋ ಅಸ್ಸ. ಸೋ ವೀಣಾಸದ್ದಂ ಸುಣೇಯ್ಯ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಮ್ಭೋ, ಕಸ್ಸ [ಕಿಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.)] ನು ಖೋ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ ಏವಂರಜನೀಯೋ ಏವಂಕಮನೀಯೋ ಏವಂಮದನೀಯೋ ಏವಂಮುಚ್ಛನೀಯೋ ಏವಂಬನ್ಧನೀಯೋ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಏಸಾ, ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ನಾಮ, ಯಸ್ಸಾ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ ಏವಂರಜನೀಯೋ ಏವಂಕಮನೀಯೋ ಏವಂಮದನೀಯೋ ಏವಂಮುಚ್ಛನೀಯೋ ಏವಂಬನ್ಧನೀಯೋ’ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಥ ಮೇ, ಭೋ, ತಂ ವೀಣಂ ಆಹರಥಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ವೀಣಂ ಆಹರೇಯ್ಯುಂ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ಯಸ್ಸಾ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ ಏವಂರಜನೀಯೋ ಏವಂಕಮನೀಯೋ ಏವಂಮದನೀಯೋ ಏವಂಮುಚ್ಛನೀಯೋ ಏವಂಬನ್ಧನೀಯೋ’ತಿ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಲಂ ಮೇ, ಭೋ, ತಾಯ ವೀಣಾಯ, ತಮೇವ ಮೇ ಸದ್ದಂ ಆಹರಥಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ನಾಮ ಅನೇಕಸಮ್ಭಾರಾ ಮಹಾಸಮ್ಭಾರಾ. ಅನೇಕೇಹಿ ಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಸಮಾರದ್ಧಾ ವದತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದೋಣಿಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಚಮ್ಮಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪಧಾರಣೇ ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ತನ್ತಿಯೋ ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಕೋಣಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚ ತಜ್ಜಂ ವಾಯಾಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಏವಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ವೀಣಾ ನಾಮ ಅನೇಕಸಮ್ಭಾರಾ ಮಹಾಸಮ್ಭಾರಾ. ಅನೇಕೇಹಿ ಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಸಮಾರದ್ಧಾ ವದತೀ’ತಿ. ಸೋ ತಂ ವೀಣಂ ದಸಧಾ ವಾ ಸತಧಾ ವಾ ಫಾಲೇಯ್ಯ, ದಸಧಾ ವಾ ಸತಧಾ ವಾ ತಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಸಕಲಿಕಂ ಸಕಲಿಕಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಸಕಲಿಕಂ ಸಕಲಿಕಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಡಹೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿನಾ ಡಹಿತ್ವಾ ಮಸಿಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಮಸಿಂ ಕರಿತ್ವಾ ಮಹಾವಾತೇ ವಾ ಓಫುನೇಯ್ಯ [ಓಪುನೇಯ್ಯ (ಸೀ. ಪೀ.), ಓಫುಣೇಯ್ಯ (?)], ನದಿಯಾ ವಾ ಸೀಘಸೋತಾಯ ಪವಾಹೇಯ್ಯ. ಸೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಸತೀ ಕಿರಾಯಂ, ಭೋ, ವೀಣಾ ನಾಮ, ಯಥೇವಂ ಯಂ [ಯಥೇವಾಯಂ (ಸೀ.), ಯಥೇವಯಂ (ಪೀ.)] ಕಿಞ್ಚಿ ವೀಣಾ ನಾಮ ಏತ್ಥ ಚ ಪನಾಯಂ ಜನೋ [ಏತ್ಥ ಪನಾಯಂ ಜನೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಏತ್ಥ ಚ ಮಹಾಜನೋ (ಪೀ. ಕ.)] ಅತಿವೇಲಂ ಪಮತ್ತೋ ಪಲಳಿತೋ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ [ಸಮನ್ನೇಸತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಸಮನೇಸತಿ (ಪೀ.)] ಯಾವತಾ ರೂಪಸ್ಸ ಗತಿ, ವೇದನಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ವೇದನಾಯ ಗತಿ, ಸಞ್ಞಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ಸಞ್ಞಾಯ ಗತಿ, ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಗತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನ್ವೇಸತಿ ಯಾವತಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಗತಿ. ತಸ್ಸ ರೂಪಂ ಸಮನ್ವೇಸತೋ ಯಾವತಾ ರೂಪಸ್ಸ ಗತಿ, ವೇದನಂ ಸಮನ್ವೇಸತೋ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಮನ್ವೇಸತೋ ಯಾವತಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಗತಿ. ಯಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಂ ಹೋತಿ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಅಸ್ಮೀತಿ ವಾ ತಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಛಪ್ಪಾಣಕೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೪೭. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಅರುಗತ್ತೋ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ ಸರವನಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ತಸ್ಸ ಕುಸಕಣ್ಟಕಾ ಚೇವ ಪಾದೇ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ, ಸರಪತ್ತಾನಿ ಚ ಗತ್ತಾನಿ [ಸರಪತ್ತಾನಿ ಪಕ್ಕಗತ್ತಾನಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅರುಪಕ್ಕಾನಿ ಗತ್ತಾನಿ (ಪೀ. ಕ.)] ವಿಲೇಖೇಯ್ಯುಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ತತೋನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯೇಥ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಾಮಗತೋ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ಲಭತಿ ವತ್ತಾರಂ – ‘ಅಯಞ್ಚ ಸೋ [ಅಯಞ್ಚ ಖೋ (ಪೀ. ಕ.), ಅಯಂ ಸೋ (?)] ಆಯಸ್ಮಾ ಏವಂಕಾರೀ ಏವಂಸಮಾಚಾರೋ ಅಸುಚಿಗಾಮಕಣ್ಟಕೋ’ತಿ. ತಂ ಕಣ್ಟಕೋತಿ [ತಂ ‘‘ಅಸುಚಿಗಾಮಕಣ್ಡತೋ’’ತಿ (ಕ.)] ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಂವರೋ ಚ ಅಸಂವರೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಂವರೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ. ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಛಪ್ಪಾಣಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನಾನಾವಿಸಯೇ ನಾನಾಗೋಚರೇ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಅಹಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಸುಸುಮಾರಂ [ಸುಂಸುಮಾರಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಪಕ್ಖಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಕುಕ್ಕುರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಮಕ್ಕಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಗಣ್ಠಿಂ ಕರಿತ್ವಾ ಓಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಅಥ ಖೋ, ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಪ್ಪಾಣಕಾ ನಾನಾವಿಸಯಾ ನಾನಾಗೋಚರಾ ಸಕಂ ಸಕಂ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯುಂ [ಆವಿಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ (ಸೀ.)] – ಅಹಿ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ವಮ್ಮಿಕಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಸುಸುಮಾರೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಉದಕಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಪಕ್ಖೀ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಆಕಾಸಂ ಡೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಕುಕ್ಕುರೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಗಾಮಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಸೀವಥಿಕಂ [ಸಿವಥಿಕಂ (ಕ.)] ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಮಕ್ಕಟೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ವನಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ. ಯದಾ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಪ್ಪಾಣಕಾ ಝತ್ತಾ ಅಸ್ಸು ಕಿಲನ್ತಾ, ಅಥ ಖೋ ಯೋ ನೇಸಂ ಪಾಣಕಾನಂ ಬಲವತರೋ ಅಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತೇ ಅನುವತ್ತೇಯ್ಯುಂ, ಅನುವಿಧಾಯೇಯ್ಯುಂ ವಸಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅಭಾವಿತಾ ಅಬಹುಲೀಕತಾ, ತಂ ಚಕ್ಖು ಆವಿಞ್ಛತಿ ಮನಾಪಿಯೇಸು ರೂಪೇಸು, ಅಮನಾಪಿಯಾ ರೂಪಾ ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಆವಿಞ್ಛತಿ ಮನಾಪಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಅಮನಾಪಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಂವರೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವರೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ, ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಛಪ್ಪಾಣಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನಾನಾವಿಸಯೇ ನಾನಾಗೋಚರೇ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಅಹಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಸುಸುಮಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಪಕ್ಖಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಕುಕ್ಕುರಂ ಗಹೇತ್ವಾ… ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ… ಮಕ್ಕಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ದಳ್ಹೇ ಖೀಲೇ ವಾ ಥಮ್ಭೇ ವಾ ಉಪನಿಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಅಥ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಪ್ಪಾಣಕಾ ನಾನಾವಿಸಯಾ ನಾನಾಗೋಚರಾ ಸಕಂ ಸಕಂ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ಅಹಿ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ವಮ್ಮಿಕಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಸುಸುಮಾರೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಉದಕಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಪಕ್ಖೀ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಆಕಾಸಂ ಡೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಕುಕ್ಕುರೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಗಾಮಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಸೀವಥಿಕಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ, ಮಕ್ಕಟೋ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯ ‘ವನಂ ಪವೇಕ್ಖಾಮೀ’ತಿ. ಯದಾ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಪ್ಪಾಣಕಾ ಝತ್ತಾ ಅಸ್ಸು ಕಿಲನ್ತಾ, ಅಥ ತಮೇವ ಖೀಲಂ ವಾ ಥಮ್ಭಂ ವಾ ಉಪತಿಟ್ಠೇಯ್ಯುಂ, ಉಪನಿಸೀದೇಯ್ಯುಂ, ಉಪನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ, ತಂ ಚಕ್ಖು ನಾವಿಞ್ಛತಿ ಮನಾಪಿಯೇಸು ರೂಪೇಸು, ಅಮನಾಪಿಯಾ ರೂಪಾ ನಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ನಾವಿಞ್ಛತಿ ಮನಾಪಿಯೇಸು ರಸೇಸು…ಪೇ… ಮನೋ ನಾವಿಞ್ಛತಿ ಮನಾಪಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಅಮನಾಪಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ ನಪ್ಪಟಿಕೂಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವರೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ದಳ್ಹೇ ಖೀಲೇ ವಾ ಥಮ್ಭೇ ವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಗತಾಯ ಸತಿಯಾ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಕಾಯಗತಾ ನೋ ಸತಿ ಭಾವಿತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಬಹುಲೀಕತಾ ಯಾನೀಕತಾ ವತ್ಥುಕತಾ ಅನುಟ್ಠಿತಾ ಪರಿಚಿತಾ ಸುಸಮಾರದ್ಧಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಯವಕಲಾಪಿಸುತ್ತಂ

೨೪೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯವಕಲಾಪೀ ಚಾತುಮಹಾಪಥೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಅಸ್ಸ. ಅಥ ಛ ಪುರಿಸಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಹತ್ಥಾ. ತೇ ಯವಕಲಾಪಿಂ ಛಹಿ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗೀಹಿ ಹನೇಯ್ಯುಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯವಕಲಾಪೀ ಸುಹತಾ ಅಸ್ಸ ಛಹಿ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗೀಹಿ ಹಞ್ಞಮಾನಾ. ಅಥ ಸತ್ತಮೋ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಹತ್ಥೋ. ಸೋ ತಂ ಯವಕಲಾಪಿಂ ಸತ್ತಮಾಯ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಯಾ ಹನೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸಾ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯವಕಲಾಪೀ ಸುಹತತರಾ ಅಸ್ಸ, ಸತ್ತಮಾಯ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಯಾ ಹಞ್ಞಮಾನಾ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಹಿ ರೂಪೇಹಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಹಿ ರಸೇಹಿ…ಪೇ… ಮನಸ್ಮಿಂ ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ. ಸಚೇ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಯ ಚೇತೇತಿ, ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸೋ ಸುಹತತರೋ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸಾ ಯವಕಲಾಪೀ ಸತ್ತಮಾಯ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಯಾ ಹಞ್ಞಮಾನಾ.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾಸುರಸಙ್ಗಾಮೋ ಸಮುಪಬ್ಯೂಳ್ಹೋ [ಸಮುಪಬ್ಬೂಳ್ಹೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಪಚಿತ್ತಿ ಅಸುರಿನ್ದೋ ಅಸುರೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಸಚೇ, ಮಾರಿಸಾ, ದೇವಾಸುರಸಙ್ಗಾಮೇ ಸಮುಪಬ್ಯೂಳ್ಹೇ ಅಸುರಾ ಜಿನೇಯ್ಯುಂ ದೇವಾ ಪರಾಜಿನೇಯ್ಯುಂ, ಯೇನ ನಂ ಸಕ್ಕಂ ದೇವಾನಮಿನ್ದಂ ಕಣ್ಠಪಞ್ಚಮೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಆನೇಯ್ಯಾಥ ಅಸುರಪುರ’ನ್ತಿ. ಸಕ್ಕೋಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ದೇವೇ ತಾವತಿಂಸೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಸಚೇ, ಮಾರಿಸಾ, ದೇವಾಸುರಸಙ್ಗಾಮೇ ಸಮುಪಬ್ಯೂಳ್ಹೇ ದೇವಾ ಜಿನೇಯ್ಯುಂ ಅಸುರಾ ಪರಾಜಿನೇಯ್ಯುಂ, ಯೇನ ನಂ ವೇಪಚಿತ್ತಿಂ ಅಸುರಿನ್ದಂ ಕಣ್ಠಪಞ್ಚಮೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಆನೇಯ್ಯಾಥ ಸುಧಮ್ಮಂ ದೇವಸಭ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಗಾಮೇ ದೇವಾ ಜಿನಿಂಸು, ಅಸುರಾ ಪರಾಜಿನಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ವೇಪಚಿತ್ತಿಂ ಅಸುರಿನ್ದಂ ಕಣ್ಠಪಞ್ಚಮೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವಾನಮಿನ್ದಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆನೇಸುಂ ಸುಧಮ್ಮಂ ದೇವಸಭಂ. ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಪಚಿತ್ತಿ ಅಸುರಿನ್ದೋ ಕಣ್ಠಪಞ್ಚಮೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಬದ್ಧೋ [ಬನ್ಧೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಹೋತಿ. ಯದಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಪಚಿತ್ತಿಸ್ಸ ಅಸುರಿನ್ದಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಧಮ್ಮಿಕಾ ಖೋ ದೇವಾ, ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಅಸುರಾ, ಇಧೇವ ದಾನಾಹಂ ದೇವಪುರಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’ತಿ. ಅಥ ಕಣ್ಠಪಞ್ಚಮೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಮುತ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಚ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇತಿ. ಯದಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಪಚಿತ್ತಿಸ್ಸ ಅಸುರಿನ್ದಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಧಮ್ಮಿಕಾ ಖೋ ಅಸುರಾ, ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ದೇವಾ, ತತ್ಥೇವ ದಾನಾಹಂ ಅಸುರಪುರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಅಥ ಕಣ್ಠಪಞ್ಚಮೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಬದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ. ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಚ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಪರಿಹಾಯತಿ. ಏವಂ ಸುಖುಮಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಪಚಿತ್ತಿಬನ್ಧನಂ. ತತೋ ಸುಖುಮತರಂ ಮಾರಬನ್ಧನಂ. ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬದ್ಧೋ ಮಾರಸ್ಸ, ಅಮಞ್ಞಮಾನೋ ಮುತ್ತೋ ಪಾಪಿಮತೋ.

‘‘‘ಅಸ್ಮೀ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ಅಯಮಹಮಸ್ಮೀ’ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ನ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ಅರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ಅಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ, ‘ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ. ಮಞ್ಞಿತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಗೋ, ಮಞ್ಞಿತಂ ಗಣ್ಡೋ, ಮಞ್ಞಿತಂ ಸಲ್ಲಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಅಮಞ್ಞಮಾನೇನ [ಅಮಞ್ಞಿತಮಾನೇನ (ಪೀ. ಕ.)] ಚೇತಸಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ – ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

‘‘‘ಅಸ್ಮೀ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ಅಯಮಹಮಸ್ಮೀ’ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ನ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ಅರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ಅಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ, ‘ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಮೇತಂ. ಇಞ್ಜಿತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಗೋ, ಇಞ್ಜಿತಂ ಗಣ್ಡೋ, ಇಞ್ಜಿತಂ ಸಲ್ಲಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಅನಿಞ್ಜಮಾನೇನ [ಅನಿಞ್ಜಿಯಮಾನೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಚೇತಸಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ – ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

‘‘‘ಅಸ್ಮೀ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫನ್ದಿತಮೇತಂ, ‘ಅಯಮಹಮಸ್ಮೀ’ತಿ ಫನ್ದಿತಮೇತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘ನ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ಅರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ಅಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಫನ್ದಿತಮೇತಂ. ಫನ್ದಿತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಗೋ, ಫನ್ದಿತಂ ಗಣ್ಡೋ, ಫನ್ದಿತಂ ಸಲ್ಲಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಅಫನ್ದಮಾನೇನ [ಅಫನ್ದಿಯಮಾನೇನ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಚೇತಸಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ – ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

‘‘‘ಅಸ್ಮೀ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಪಞ್ಚಿತಮೇತಂ, ‘ಅಯಮಹಮಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಪಞ್ಚಿತಮೇತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘ನ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ಅರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ಅಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ… ‘ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಪಪಞ್ಚಿತಮೇತಂ. ಪಪಞ್ಚಿತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಗೋ, ಪಪಞ್ಚಿತಂ ಗಣ್ಡೋ, ಪಪಞ್ಚಿತಂ ಸಲ್ಲಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ – ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

‘‘‘ಅಸ್ಮೀ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ಅಯಮಹಮಸ್ಮೀ’ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ನ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ಅರೂಪೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ಅಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ, ‘ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ ಮಾನಗತಮೇತಂ. ಮಾನಗತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಗೋ, ಮಾನಗತಂ ಗಣ್ಡೋ, ಮಾನಗತಂ ಸಲ್ಲಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ನಿಹತಮಾನೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ – ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

ಆಸೀವಿಸವಗ್ಗೋ ಏಕೂನವೀಸತಿಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಆಸೀವಿಸೋ ರಥೋ ಕುಮ್ಮೋ, ದ್ವೇ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಾ ಅವಸ್ಸುತೋ;

ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಾ ಕಿಂಸುಕಾ ವೀಣಾ, ಛಪ್ಪಾಣಾ ಯವಕಲಾಪೀತಿ.

ಸಳಾಯತನವಗ್ಗೇ ಚತುತ್ಥಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಸಮತ್ತೋ.

ತಸ್ಸ ವಗ್ಗುದ್ದಾನಂ –

ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ ಸಟ್ಠಿನಯೋ, ಸಮುದ್ದೋ ಉರಗೇನ ಚ;

ಚತುಪಣ್ಣಾಸಕಾ ಏತೇ, ನಿಪಾತೇಸು ಪಕಾಸಿತಾತಿ.

ಸಳಾಯತನಸಂಯುತ್ತಂ ಸಮತ್ತಂ.