೭. ಉದಾಯೀಸುತ್ತಂ

೨೩೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಆನನ್ದೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಉದಾಯೀ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯಥೇವ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಕ್ಖಾತೋ ವಿವಟೋ ಪಕಾಸಿತೋ – ‘ಇತಿಪಾಯಂ ಕಾಯೋ ಅನತ್ತಾ’ತಿ, ಸಕ್ಕಾ ಏವಮೇವ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಿದಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ದೇಸೇತುಂ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ ಪಟ್ಠಪೇತುಂ ವಿವರಿತುಂ ವಿಭಜಿತುಂ ಉತ್ತಾನೀಕಾತುಂ – ‘ಇತಿಪಿದಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ’’’ತಿ?

‘‘ಯಥೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಉದಾಯೀ, ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಕ್ಖಾತೋ ವಿವಟೋ ಪಕಾಸಿತೋ – ‘ಇತಿಪಾಯಂ ಕಾಯೋ ಅನತ್ತಾ’ತಿ, ಸಕ್ಕಾ ಏವಮೇವ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಿದಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ದೇಸೇತುಂ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ ಪಟ್ಠಪೇತುಂ ವಿವರಿತುಂ ವಿಭಜಿತುಂ ಉತ್ತಾನೀಕಾತುಂ – ‘ಇತಿಪಿದಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ’’’ತಿ.

‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ, ಆವುಸೋ, ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ಚಾವುಸೋ, ಹೇತು, ಯೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋ ಚ ಹೇತು, ಸೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ. ಅಪಿ ನು ಖೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಗವತಾ ಅಕ್ಖಾತಂ ವಿವಟಂ ಪಕಾಸಿತಂ – ‘ಇತಿಪಿದಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ’’’ತಿ…ಪೇ….

‘‘ಜಿವ್ಹಞ್ಚಾವುಸೋ, ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ಚಾವುಸೋ, ಹೇತು ಯೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋ ಚ ಹೇತು, ಸೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಗವತಾ ಅಕ್ಖಾತಂ ವಿವಟಂ ಪಕಾಸಿತಂ – ‘ಇತಿಪಿದಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ’’’ತಿ…ಪೇ….

‘‘ಮನಞ್ಚಾವುಸೋ, ಪಟಿಚ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ಚಾವುಸೋ, ಹೇತು, ಯೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋ ಚ ಹೇತು, ಸೋ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’. ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಗವತಾ ಅಕ್ಖಾತಂ ವಿವಟಂ ಪಕಾಸಿತಂ – ‘ಇತಿಪಿದಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ’’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆವುಸೋ, ಪುರಿಸೋ ಸಾರತ್ಥಿಕೋ ಸಾರಗವೇಸೀ ಸಾರಪರಿಯೇಸನಂ ಚರಮಾನೋ ತಿಣ್ಹಂ ಕುಠಾರಿಂ ಆದಾಯ ವನಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಹನ್ತಂ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಉಜುಂ ನವಂ ಅಕುಕ್ಕುಕಜಾತಂ [ಅಕುಕ್ಕುಟಕಜಾತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಕುಕ್ಕಜಟಜಾತಂ (ಕ.)]. ತಮೇನಂ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ; ಮೂಲೇ ಛೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ; ಅಗ್ಗೇ ಛೇತ್ವಾ ಪತ್ತವಟ್ಟಿಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜೇಯ್ಯ [ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜೇಯ್ಯ (ಪೀ.), ವಿನಿಬ್ಭಜ್ಜೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ಸೋ ತತ್ಥ ಫೇಗ್ಗುಮ್ಪಿ ನಾಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಕುತೋ ಸಾರಂ! ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ನೇವತ್ತಾನಂ ನ ಅತ್ತನಿಯಂ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಅಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ [ಏವಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಲೋಕೇ ಉಪಾದಿಯತಿ. ಅನುಪಾದಿಯಂ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ಅಪರಿತಸ್ಸಂ ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.