೪. ಖೀರರುಕ್ಖೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೩೧. ‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ತಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅಧಿಮತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ, ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅಧಿಮತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ, ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೀರರುಕ್ಖೋ ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ವಾ ನಿಗ್ರೋಧೋ ವಾ ಪಿಲಕ್ಖೋ ವಾ ಉದುಮ್ಬರೋ ವಾ ದಹರೋ ತರುಣೋ ಕೋಮಾರಕೋ. ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ತಿಣ್ಹಾಯ ಕುಠಾರಿಯಾ ಯತೋ ಯತೋ ಆಭಿನ್ದೇಯ್ಯ [ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಸೀ. ಅಟ್ಠ.), ಅಭಿನ್ದೇಯ್ಯ (ಕತ್ಥಚಿ)] ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಖೀರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಯಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಖೀರಂ ತಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅಧಿಮತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅಧಿಮತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಪರಿತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಪರಿತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೀರರುಕ್ಖೋ ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ವಾ ನಿಗ್ರೋಧೋ ವಾ ಪಿಲಕ್ಖೋ ವಾ ಉದುಮ್ಬರೋ ವಾ ಸುಕ್ಖೋ ಕೋಲಾಪೋ ತೇರೋವಸ್ಸಿಕೋ. ತಮೇನಂ ಪುರಿಸೋ ತಿಣ್ಹಾಯ ಕುಠಾರಿಯಾ ಯತೋ ಯತೋ ಆಭಿನ್ದೇಯ್ಯ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಖೀರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಯಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಖೀರಂ ತಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಪರಿತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರಸೇಸು…ಪೇ….

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ತಸ್ಸ ಅಧಿಮತ್ತಾ ಚೇಪಿ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಪರಿತ್ತಾನಂ! ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಗೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ನತ್ಥಿ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ದೋಸೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ, ಯೋ ಮೋಹೋ ಸೋ ಪಹೀನೋ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.