೯. ಲೋಹಿಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೩೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಅವನ್ತೀಸು ವಿಹರತಿ ಮಕ್ಕರಕತೇ [ಮಕ್ಕರಕಟೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅರಞ್ಞಕುಟಿಕಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಲೋಹಿಚ್ಚಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಕಟ್ಠಹಾರಕಾ ಮಾಣವಕಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಅರಞ್ಞಕುಟಿಕಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿತೋ ಪರಿತೋ ಕುಟಿಕಾಯ ಅನುಚಙ್ಕಮನ್ತಿ ಅನುವಿಚರನ್ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಕಾನಿಚಿ ಕಾನಿಚಿ ಸೇಲೇಯ್ಯಕಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ [ಸೇಲಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ (ಸೀ.)] – ‘‘ಇಮೇ ಪನ ಮುಣ್ಡಕಾ ಸಮಣಕಾ ಇಬ್ಭಾ ಕಣ್ಹಾ [ಕಿಣ್ಹಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಬನ್ಧುಪಾದಾಪಚ್ಚಾ, ಇಮೇಸಂ ಭರತಕಾನಂ ಸಕ್ಕತಾ ಗರುಕತಾ ಮಾನಿತಾ ಪೂಜಿತಾ ಅಪಚಿತಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತೇ ಮಾಣವಕೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಮಾಣವಕಾ ಸದ್ದಮಕತ್ಥ; ಧಮ್ಮಂ ವೋ ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ತೇ ಮಾಣವಕಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇ ಮಾಣವಕೇ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಸೀಲುತ್ತಮಾ ಪುಬ್ಬತರಾ ಅಹೇಸುಂ,

ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯೇ ಪುರಾಣಂ ಸರನ್ತಿ;

ಗುತ್ತಾನಿ ದ್ವಾರಾನಿ ಸುರಕ್ಖಿತಾನಿ,

ಅಹೇಸುಂ ತೇಸಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಕೋಧಂ.

‘‘ಧಮ್ಮೇ ಚ ಝಾನೇ ಚ ರತಾ ಅಹೇಸುಂ,

ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯೇ ಪುರಾಣಂ ಸರನ್ತಿ;

ಇಮೇ ಚ ವೋಕ್ಕಮ್ಮ ಜಪಾಮಸೇತಿ,

ಗೋತ್ತೇನ ಮತ್ತಾ ವಿಸಮಂ ಚರನ್ತಿ.

‘‘ಕೋಧಾಭಿಭೂತಾ ಪುಥುಅತ್ತದಣ್ಡಾ [ಕೋಧಾಭಿಭೂತಾಸುಪುಥುತ್ತದಣ್ಡಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)],

ವಿರಜ್ಜಮಾನಾ ಸತಣ್ಹಾತಣ್ಹೇಸು;

ಅಗುತ್ತದ್ವಾರಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ಮೋಘಾ,

ಸುಪಿನೇವ ಲದ್ಧಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಿತ್ತಂ.

‘‘ಅನಾಸಕಾ ಥಣ್ಡಿಲಸಾಯಿಕಾ ಚ;

ಪಾತೋ ಸಿನಾನಞ್ಚ ತಯೋ ಚ ವೇದಾ.

‘‘ಖರಾಜಿನಂ ಜಟಾಪಙ್ಕೋ, ಮನ್ತಾ ಸೀಲಬ್ಬತಂ ತಪೋ;

ಕುಹನಾ ವಙ್ಕದಣ್ಡಾ ಚ, ಉದಕಾಚಮನಾನಿ ಚ.

‘‘ವಣ್ಣಾ ಏತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ, ಕತಾ ಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಭಾವನಾ;

ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಸುಸಮಾಹಿತಂ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮನಾವಿಲಂ;

ಅಖಿಲಂ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು, ಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಮಾಣವಕಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಯೇನ ಲೋಹಿಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಲೋಹಿಚ್ಚಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಯಗ್ಘೇ! ಭವಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಸಮಣೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮನ್ತೇ [ಮನ್ತಂ (ಕ.)] ಏಕಂಸೇನ ಅಪವದತಿ, ಪಟಿಕ್ಕೋಸತೀ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಲೋಹಿಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕುಪಿತೋ ಅಹೋಸಿ ಅನತ್ತಮನೋ. ಅಥ ಖೋ ಲೋಹಿಚ್ಚಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ ಯೋಹಂ ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಮಾಣವಕಾನಂಯೇವ ಸುತ್ವಾ ಸಮಣಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಅಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಂ [ಅಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ವಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಪರಿಭಾಸೇಯ್ಯಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಲೋಹಿಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇಹಿ ಮಾಣವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಲೋಹಿಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಆಗಮಂಸು ನು ಖ್ವಿಧ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಕಟ್ಠಹಾರಕಾ ಮಾಣವಕಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಗಮಂಸು ಖ್ವಿಧ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಕಟ್ಠಹಾರಕಾ ಮಾಣವಕಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಹು ಪನ ಭೋತೋ ಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ತೇಹಿ ಮಾಣವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಹು ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇಹಿ ಮಾಣವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋಚಿದೇವ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ಭೋತೋ ಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ತೇಹಿ ಮಾಣವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಹೋಸಿ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇಹಿ ಮಾಣವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಹೋಸಿ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ –

‘‘ಸೀಲುತ್ತಮಾ ಪುಬ್ಬತರಾ ಅಹೇಸುಂ,

ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯೇ ಪುರಾಣಂ ಸರನ್ತಿ;…ಪೇ…;

ಅಖಿಲಂ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು,

ಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇಹಿ ಮಾಣವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಹೋಸಿ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’’ತಿ.

‘‘‘ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ’ತಿ [ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋತಿ (ಕ.)] ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಆಹ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ [ಅನುಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.) ಉಪರಿ ಆಸೀವಿಸವಗ್ಗೇ ಅವಸ್ಸುತಸುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತೀ’’ತ್ವೇವ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಿಸ್ಸತಿ] ಚ ವಿಹರತಿ, ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಅನುಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ, ಪರಿತ್ತಚೇತಸೋ ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ; ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ! ಯಾವಞ್ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಕಚ್ಚಾನೇನ ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋವ ಸಮಾನೋ ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋತಿ ಅಕ್ಖಾತೋ.

‘‘‘ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ’ತಿ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಆಹ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ರೂಪೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಿಯರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ನ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಿತಕಾಯಸ್ಸತಿ ಚ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣಚೇತಸೋ ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ; ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ! ಯಾವಞ್ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಕಚ್ಚಾನೇನ ಗುತ್ತದ್ವಾರೋವ ಸಮಾನೋ ಗುತ್ತದ್ವಾರೋತಿ ಅಕ್ಖಾತೋ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ; ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಕಚ್ಚಾನೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತಂ. ಯಥಾ ಚ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಮಕ್ಕರಕತೇ ಉಪಾಸಕಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ; ಏವಮೇವ ಲೋಹಿಚ್ಚಕುಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತು. ತತ್ಥ ಯೇ ಮಾಣವಕಾ ವಾ ಮಾಣವಿಕಾ ವಾ ಭವನ್ತಂ ಕಚ್ಚಾನಂ ಅಭಿವಾದೇಸ್ಸನ್ತಿ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಸ್ಸನ್ತಿ ಆಸನಂ ವಾ ಉದಕಂ ವಾ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.