೨. ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಾರನಿದ್ದೇಸೋ

೬. ಕಥಂ ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಿಗ್ಗಹಿತಂ ಮಾನಸಂ ಹೋತಿ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಓಭಾಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಓಭಾಸೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಓಭಾಸಂ ಆವಜ್ಜತಿ, ತತೋ ವಿಕ್ಖೇಪೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ. ತೇನ ಉದ್ಧಚ್ಚೇನ ವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ ಹೋತಿ ಸೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸನ್ನಿಸೀದತಿ ಏಕೋದಿ ಹೋತಿ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತೀ’’ತಿ ಕಥಂ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ, ಏವಂ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ.

ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸುಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಗ್ಗಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿಕನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘ನಿಕನ್ತಿ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ ನಿಕನ್ತಿಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ತತೋ ವಿಕ್ಖೇಪೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ. ತೇನ ಉದ್ಧಚ್ಚೇನ ವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ ಹೋತಿ ಸೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸನ್ನಿಸೀದತಿ ಏಕೋದಿ ಹೋತಿ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತೀ’’ತಿ. ಕಥಂ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ, ಏವಂ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ.

ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಓಭಾಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸುಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಗ್ಗಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿಕನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘ನಿಕನ್ತಿ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ ನಿಕನ್ತಿಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ತತೋ ವಿಕ್ಖೇಪೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ. ತೇನ ಉದ್ಧಚ್ಚೇನ ವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ ಅನತ್ತತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ, ದುಕ್ಖತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ…ಪೇ… ಏವಂ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ’’.

ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ…ಪೇ… ರೂಪಂ ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ… ರೂಪಂ ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ… ವೇದನಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಚಕ್ಖುಂ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ…ಪೇ… ಜರಾಮರಣಂ ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ, ಜರಾಮರಣಂ ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಓಭಾಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸುಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಗ್ಗಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿಕನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘ನಿಕನ್ತಿ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ ನಿಕನ್ತಿಂ ಆವಜ್ಜತಿ. ತತೋ ವಿಕ್ಖೇಪೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ. ತೇನ ಉದ್ಧಚ್ಚೇನ ವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ. ಜರಾಮರಣಂ ಅನತ್ತತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಜರಾಮರಣಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಜರಾಮರಣಂ ದುಕ್ಖತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಿಗ್ಗಹಿತಮಾನಸೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸನ್ನಿಸೀದತಿ ಏಕೋದಿ ಹೋತಿ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತೀ’’ತಿ. ಕಥಂ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ. ಏವಂ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚವಿಗ್ಗಹಿತಂ ಮಾನಸಂ ಹೋತಿ.

೭. ಓಭಾಸೇ ಚೇವ ಞಾಣೇ ಚ, ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿಕಮ್ಪತಿ;

ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಸುಖೇ ಚೇವ, ಯೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪವೇಧತಿ.

ಅಧಿಮೋಕ್ಖೇ ಚ ಪಗ್ಗಾಹೇ, ಉಪಟ್ಠಾನೇ ಚ ಕಮ್ಪತಿ;

ಉಪೇಕ್ಖಾವಜ್ಜನಾಯ ಚೇವ, ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಚ ನಿಕನ್ತಿಯಾ.

ಇಮಾನಿ ದಸ ಠಾನಾನಿ, ಪಞ್ಞಾ ಯಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಿತಾ;

ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಸಮ್ಮೋಹ ಗಚ್ಛತಿ.

ವಿಕ್ಖಿಪತಿ ಚೇವ ಕಿಲಿಸ್ಸತಿ ಚ, ಚವತಿ ಚಿತ್ತಭಾವನಾ;

ವಿಕ್ಖಿಪತಿ ನ ಕಿಲಿಸ್ಸತಿ, ಭಾವನಾ ಪರಿಹಾಯತಿ.

ವಿಕ್ಖಿಪತಿ ನ ಕಿಲಿಸ್ಸತಿ, ಭಾವನಾ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ;

ನ ಚ ವಿಕ್ಖಿಪತೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಕಿಲಿಸ್ಸತಿ, ನ ಚವತಿ ಚಿತ್ತಭಾವನಾ.

ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖೇಪವಿಕ್ಖೇಪವಿಗ್ಗಹಿತಂ [ಸಙ್ಖೇಪಂ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ವಿಗ್ಗಹಿತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ದಸ ಠಾನೇ ಸಮ್ಪಜಾನಾತೀತಿ.

ಯುಗನದ್ಧಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.