೧೦. ಹತ್ಥಿಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೧೦. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥೀ ನಾಮ ಚರನ್ತೋ ಯೇವ ಪಥವಿಂ ದಾಲೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಯಂ ಸಮ್ಮಸಮಾನೇನೇವ ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸಾ ದಾಲೇತಬ್ಬಾ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥೀ ಸಬ್ಬಕಾಯೇನೇವ ಅಪಲೋಕೇತಿ, ಉಜುಕಂ ಯೇವ ಪೇಕ್ಖತಿ, ನ ದಿಸಾವಿದಿಸಾ ವಿಲೋಕೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸಬ್ಬಕಾಯೇನ ಅಪಲೋಕಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ದಿಸಾವಿದಿಸಾ ವಿಲೋಕೇತಬ್ಬಾ, ನ ಉದ್ಧಂ ಉಲ್ಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ನ ಅಧೋ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ಯುಗಮತ್ತಪೇಕ್ಖಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥೀ ಅನಿಬದ್ಧಸಯನೋ ಗೋಚರಾಯಮನುಗನ್ತ್ವಾ ನ ತಮೇವ ದೇಸಂ ವಾಸತ್ಥಮುಪಗಚ್ಛತಿ, ನ ಧುವಪ್ಪತಿಟ್ಠಾಲಯೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅನಿಬದ್ಧಸಯನೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನಿರಾಲಯೇನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಯದಿ ಪಸ್ಸತಿ ವಿಪಸ್ಸಕೋ ಮನುಞ್ಞಂ ಪತಿರೂಪಂ ರುಚಿರದೇಸೇ ಭವಂ ಮಣ್ಡಪಂ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ವಾ ಗುಹಂ ವಾ ಪಬ್ಭಾರಂ ವಾ, ತತ್ಥೇವ ವಾಸಮುಪಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಧುವಪ್ಪತಿಟ್ಠಾಲಯೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥೀ ಉದಕಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಸುಚಿವಿಮಲಸೀತಲಸಲಿಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕುಮುದುಪ್ಪಲಪದುಮಪುಣ್ಡರೀಕಸಞ್ಛನ್ನಂ ಮಹತಿಮಹನ್ತಂ ಪದುಮಸರಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಕೀಳತಿ ಗಜವರಕೀಳಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸುಚಿವಿಮಲವಿಪ್ಪಸನ್ನಮನಾವಿಲಧಮ್ಮವರವಾರಿಪುಣ್ಣಂ ವಿಮುತ್ತಿಕುಸುಮಸಞ್ಛನ್ನಂ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಸಙ್ಖಾರಾ ಓಧುನಿತಬ್ಬಾ ವಿಧುನಿತಬ್ಬಾ, ಯೋಗಾವಚರಕೀಳಾ ಕೀಳಿತಬ್ಬಾ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥೀ ಸತೋ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರತಿ, ಸತೋ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸತೇನ ಸಮ್ಪಜಾನೇನ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರಿತಬ್ಬಂ, ಸತೇನ ಸಮ್ಪಜಾನೇನ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ಅಭಿಕ್ಕಮಪಟಿಕ್ಕಮೇ ಸಮಿಞ್ಜನಪಸಾರಣೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸತೇನ ಸಮ್ಪಜಾನೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯವರೇ –

‘‘‘ಕಾಯೇನ ಸಂವರೋ ಸಾಧು, ಸಾಧು ವಾಚಾಯ ಸಂವರೋ;

ಮನಸಾ ಸಂವರೋ ಸಾಧು, ಸಾಧು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಂವರೋ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಂವುತೋ ಲಜ್ಜೀ, ರಕ್ಖಿತೋತಿ ಪವುಚ್ಚತೀ’’’ತಿ.

ಹತ್ಥಿಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದಸಮೋ.ಉಪಚಿಕಾವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಉಪಚಿಕಾ ಬಿಳಾರೋ ಚ, ಉನ್ದೂರೋ ವಿಚ್ಛಿಕೇನ ಚ;

ನಕುಲೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಮಿಗೋ,

ಗೋರೂಪೋ ವರಾಹೋ ಹತ್ಥಿನಾ ದಸಾತಿ.