೫. ಸೀಹವಗ್ಗೋ

೧. ಸೀಹಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೧. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಸೀಹಸ್ಸ ಸತ್ತ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಸತ್ತ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ನಾಮ ಸೇತವಿಮಲಪರಿಸುದ್ಧಪಣ್ಡರೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸೇತವಿಮಲಪರಿಸುದ್ಧಪಣ್ಡರಚಿತ್ತೇನ ಬ್ಯಪಗತಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ಚತುಚರಣೋ ವಿಕ್ಕನ್ತಚಾರೀ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಚತುರಿದ್ಧಿಪಾದಚರಣೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ಅಭಿರೂಪರುಚಿರಕೇಸರೀ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅಭಿರೂಪರುಚಿರಸೀಲಕೇಸರಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನೇಪಿ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಓನಮತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಪರಿಯಾದಾನೇಪಿ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಓನಮಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ಸಪದಾನಭಕ್ಖೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ನಿಪತತಿ, ತತ್ಥೇವ ಯಾವದತ್ಥಂ ಭಕ್ಖಯತಿ, ನ ವರಮಂಸಂ ವಿಚಿನಾತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸಪದಾನಭಕ್ಖೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಕುಲಾನಿ ವಿಚಿನಿತಬ್ಬಾನಿ, ನ ಪುಬ್ಬಗೇಹಂ ಹಿತ್ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಾನಿ, ನ ಭೋಜನಂ ವಿಚಿನಿತಬ್ಬಂ, ಯಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಕಬಳಂ ಆದೀಯತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಯೇವ ಓಕಾಸೇ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸರೀರಯಾಪನತ್ಥಂ [ಸರೀರಯಾಪನಮತ್ತಂ (ಸೀ. ಪೀ.)], ನ ವರಭೋಜನಂ ವಿಚಿನಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ಅಸನ್ನಿಧಿಭಕ್ಖೋ, ಸಕಿಂ ಗೋಚರಂ ಭಕ್ಖಯಿತ್ವಾ ನ ಪುನ ತಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅಸನ್ನಿಧಿಕಾರಪರಿಭೋಗಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ಛಟ್ಠಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹೋ ಭೋಜನಂ ಅಲದ್ಧಾ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ, ಲದ್ಧಾಪಿ ಭೋಜನಂ ಅಗಧಿತೋ [ಅಗಥಿತೋ (ಸೀ.)] ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝೋಸನ್ನೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಭೋಜನಂ ಅಲದ್ಧಾ ನ ಪರಿತಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ, ಲದ್ಧಾಪಿ ಭೋಜನಂ ಅಗಧಿತೇನ ಅಮುಚ್ಛಿತೇನ ಅನಜ್ಝೋಸನ್ನೇನ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವಿನಾ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಹಸ್ಸ ಸತ್ತಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯವರೇ ಥೇರಂ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಂ ಪರಿಕಿತ್ತಯಮಾನೇನ –

‘ಸನ್ತುಟ್ಠೋಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಸ್ಸಪೋ ಇತರೀತರೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಇತರೀತರಪಿಣ್ಡಪಾತಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಚ ವಣ್ಣವಾದೀ, ನ ಚ ಪಿಣ್ಡಪಾತಹೇತು ಅನೇಸನಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಲದ್ಧಾ ಚ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ, ಲದ್ಧಾ ಚ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಗಧಿತೋ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝೋಸನ್ನೋ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀ’’’ತಿ.

ಸೀಹಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಪಠಮೋ.

೨. ಚಕ್ಕವಾಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೨. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಚಕ್ಕವಾಕಸ್ಸ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀತಿ’’? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವಾಕೋ ಯಾವ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಾ ದುತಿಯಿಕಂ ನ ವಿಜಹತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಯಾವ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬೋ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವಾಕಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವಾಕೋ ಸೇವಾಲಪಣಕಭಕ್ಖೋ, ತೇನ ಚ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಾಯ ಚ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಬಲೇನ ಚ ವಣ್ಣೇನ ಚ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ ಕರಣೀಯೋ, ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗೀ ಯೋಗಾವಚರೋ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ ಸೀಲೇನ, ನ ಪರಿಹಾಯತಿ ಸಮಾಧಿನಾ, ನ ಪರಿಹಾಯತಿ ಪಞ್ಞಾಯ, ನ ಪರಿಹಾಯತಿ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ, ನ ಪರಿಹಾಯತಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನೇನ, ನ ಪರಿಹಾಯತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವಾಕಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವಾಕೋ ಪಾಣೇ ನ ವಿಹೇಠಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ನಿಹಿತದಣ್ಡೇನ ನಿಹಿತಸತ್ಥೇನ ಲಜ್ಜಿನಾ ದಯಾಪನ್ನೇನ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ಕವಾಕಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಚಕ್ಕವಾಕಜಾತಕೇ –

‘‘‘ಯೋ ನ ಹನ್ತಿ ನ ಘಾತೇತಿ, ನ ಜಿನಾತಿ ನ ಜಾಪಯೇ;

ಮೇತ್ತಂಸೋ [ಅಹಿಂಸಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು, ವೇರಂ ತಸ್ಸ ನ ಕೇನಚೀ’’’ತಿ.

ಚಕ್ಕವಾಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ಪೇಣಾಹಿಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೩. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಪೇಣಾಹಿಕಾಯ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೇಣಾಹಿಕಾ ಸಕಪತಿಮ್ಹಿ ಉಸೂಯಾಯ ಛಾಪಕೇ ನ ಪೋಸಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸಕಮನೇ [ಸಕಮನೋ (ಕ.)] ಕಿಲೇಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಉಸೂಯಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇನ ಸಮ್ಮಾಸಂವರಸುಸಿರೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೇಣಾಹಿಕಾಯ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೇಣಾಹಿಕಾ ಪವನೇ ದಿವಸಂ ಗೋಚರಂ ಚರಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಪಕ್ಖಿಗಣಂ ಉಪೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುತ್ತಿಯಾ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಏಕಕೇನ ಪವಿವೇಕಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ ಸಂಯೋಜನಪರಿಮುತ್ತಿಯಾ, ತತ್ರ ರತಿಂ ಅಲಭಮಾನೇನ ಉಪವಾದಭಯಪರಿರಕ್ಖಣಾಯ ಸಙ್ಘಂ ಓಸರಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತೇನ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೇಣಾಹಿಕಾಯ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಹಮ್ಪತಿನಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ –

‘‘‘ಸೇವೇಥ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ, ಚರೇಯ್ಯ ಸಂಯೋಜನವಿಪ್ಪಮೋಕ್ಖಾ;

ಸಚೇ ರತಿಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ತತ್ಥ, ಸಙ್ಘೇ ವಸೇ ರಕ್ಖಿತತ್ತೋ ಸತೀಮಾ’’’ತಿ.

ಪೇಣಾಹಿಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ತತಿಯೋ.

೪. ಘರಕಪೋತಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೪. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಘರಕಪೋತಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಘರಕಪೋತೋ ಪರಗೇಹೇ ವಸಮಾನೋ ನ ತೇಸಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಭಣ್ಡಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಮಜ್ಝತ್ತೋ ವಸತಿ ಸಞ್ಞಾಬಹುಲೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪರಕುಲಂ ಉಪಗತೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಇತ್ಥೀನಂ ವಾ ಪುರಿಸಾನಂ ವಾ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ವತ್ಥೇ ವಾ ಅಲಙ್ಕಾರೇ ವಾ ಉಪಭೋಗೇ ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ ವಾ ಭೋಜನವಿಕತೀಸು ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಮಜ್ಝತ್ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಸಮಣಸಞ್ಞಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಘರಕಪೋತಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಚೂಳನಾರದಜಾತಕೇ –

‘‘‘ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪರಕುಲಂ, ಪಾನತ್ಥಂ ಭೋಜನಾಯ ವಾ [ಪಾನೇಸು ಭೋಜನೇಸು ವಾ (ಸೀ. ಪೀ.)];

ಮಿತಂ ಖಾದೇ ಮಿತಂ ಭುಞ್ಜೇ, ನ ಚ ರೂಪೇ ಮನಂ ಕರೇ’’’ತಿ.

ಘರಕಪೋತಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಚತುತ್ಥೋ.

೫. ಉಲೂಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೫. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಉಲೂಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಲೂಕೋ ಕಾಕೇಹಿ ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ, ರತ್ತಿಂ ಕಾಕಸಙ್ಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಹೂಪಿ ಕಾಕೇ ಹನತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅಞ್ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಏಕೇನ ರಹೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಸಮ್ಪಮದ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಮೂಲತೋ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಲೂಕಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಲೂಕೋ ಸುಪ್ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾರಾಮೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನರತೇನ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಲೂಕಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯವರೇ –

‘‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾರಾಮೋ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನರತೋ ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’’ತಿ ಯಥಾ ಭೂಥಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತೀ’’’ತಿ.

ಉಲೂಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

೬. ಸತಪತ್ತಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೬. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಸತಪತ್ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸತಪತ್ತೋ ರವಿತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ಖೇಮಂ ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪರೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯಮಾನೇನ ವಿನಿಪಾತಂ ಭಯತೋ ದಸ್ಸಯಿತಬ್ಬಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಖೇಮತೋ ದಸ್ಸಯಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸತಪತ್ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ –

‘‘‘ನಿರಯೇ ಭಯಸನ್ತಾಸಂ, ನಿಬ್ಬಾನೇ ವಿಪುಲಂ ಸುಖಂ;

ಉಭಯಾನೇತಾನತ್ಥಾನಿ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನಿ ಯೋಗಿನಾ’’’ತಿ.

ಸತಪತ್ತಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಛಟ್ಠೋ.

೭. ವಗ್ಗುಲಿಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೭. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ವಗ್ಗುಲಿಸ್ಸ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವಗ್ಗುಲಿ ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಚರಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ನ ತತ್ಥ ಪಲಿಬುದ್ಧತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಪದಾನಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಲಾಭೇನ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ನಿಕ್ಖಮಿತಬ್ಬಂ, ನ ತತ್ಥ ಪಲಿಬುದ್ಧೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಗ್ಗುಲಿಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಗ್ಗುಲಿ ಪರಗೇಹೇ ವಸಮಾನೋ ನ ತೇಸಂ ಪರಿಹಾನಿಂ ಕರೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತಿಯಾಚನಾಯ ವಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲತಾಯ ವಾ ಕಾಯದೋಸಬಹುಲತಾಯ ವಾ ಅತಿಭಾಣಿತಾಯ ವಾ ಸಮಾನಸುಖದುಕ್ಖತಾಯ ವಾ ನ ತೇಸಂ ಕೋಚಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಕರಣೀಯೋ, ನಪಿ ತೇಸಂ ಮೂಲಕಮ್ಮಂ ಪರಿಹಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬಥಾ ವಡ್ಢಿ ಯೇವ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಗ್ಗುಲಿಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ದೀಘನಿಕಾಯವರೇ ಲಕ್ಖಣಸುತ್ತನ್ತೇ –

‘‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಸುತೇನ ಬುದ್ಧಿಯಾ, ಚಾಗೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಬಹೂಹಿ ಸಾಧುಹಿ;

ಧನೇನ ಧಞ್ಞೇನ ಚ ಖೇತ್ತವತ್ಥುನಾ, ಪುತ್ತೇಹಿ ದಾರೇಹಿ ಚತುಪ್ಪದೇಹಿ ಚ.

‘‘‘ಞಾತೀಹಿ ಮಿತ್ತೇಹಿ ಚ ಬನ್ಧವೇಹಿ, ಬಲೇನ ವಣ್ಣೇನ ಸುಖೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಕಥಂ ನ ಹಾಯೇಯ್ಯುಂ ಪರೇತಿ ಇಚ್ಛತಿ, ಅತ್ಥಸಮಿದ್ಧಿಞ್ಚ ಪನಾಭಿಕಙ್ಖತೀ’’’ತಿ.

ವಗ್ಗುಲಿಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತಮೋ.

೮. ಜಲೂಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೮. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಜಲೂಕಾಯ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಲೂಕಾ ಯತ್ಥ ಅಲ್ಲೀಯತಿ, ತತ್ಥೇವ ದಳ್ಹಂ ಅಲ್ಲೀಯಿತ್ವಾ ರುಹಿರಂ ಪಿವತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಯಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಲ್ಲೀಯತಿ, ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ವಣ್ಣತೋ ಚ ಸಣ್ಠಾನತೋ ಚ ದಿಸತೋ ಚ ಓಕಾಸತೋ ಚ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಚ ಲಿಙ್ಗತೋ ಚ ನಿಮಿತ್ತತೋ ಚ ದಳ್ಹಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತೇನೇವಾರಮ್ಮಣೇನ ವಿಮುತ್ತಿರಸಮಸೇಚನಕಂ ಪಾತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಲೂಕಾಯ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಅನುರುದ್ಧೇನ –

‘‘‘ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಆರಮ್ಮಣೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ;

ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪಾತಬ್ಬಂ, ವಿಮುತ್ತಿರಸಮಸೇಚನ’’’ನ್ತಿ.

ಜಲೂಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಅಟ್ಠಮೋ.

೯. ಸಪ್ಪಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೯. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಸಪ್ಪಸ್ಸ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪೋ ಉರೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚರಮಾನಸ್ಸ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಞಾಯೇ ಚರತಿ, ವಿಲಕ್ಖಣಂ ವಿವಜ್ಜೇತಿ, ಸಲಕ್ಖಣಂ ಭಾವೇತಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪೋ ಚರಮಾನೋ ಓಸಧಂ ಪರಿವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಚರತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಪರಿವಜ್ಜೇನ್ತೇನ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪೋ ಮನುಸ್ಸೇ ದಿಸ್ವಾ ತಪ್ಪತಿ [ಮನುಸ್ಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಮ್ಪತಿ (ಕ.)] ಸೋಚತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ ಮಹಾರಾಜ ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕುವಿತಕ್ಕೇ, ವಿತಕ್ಕೇತ್ವಾ ಅರತಿಂ ಉಪ್ಪಾದಯಿತ್ವಾ ತಪ್ಪಿತಬ್ಬಂ ಸೋಚಿತಬ್ಬಂ ಚಿನ್ತಯಿತಬ್ಬಂ ‘ಪಮಾದೇನ ಮೇ ದಿವಸೋ ವೀತಿನಾಮಿತೋ, ನ ಸೋ ಪುನ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧು’ನ್ತಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಭಲ್ಲಾಟಿಯಜಾತಕೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಿನ್ನರಾನಂ –

‘‘‘ಮಯೇಕರತ್ತಂ [ಯಮೇಕರತ್ತಿಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಿಪ್ಪವಸಿಮ್ಹ ಲುದ್ದ, ಅಕಾಮಕಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸರನ್ತಾ;

ತಮೇಕರತ್ತಂ [ತಮೇಕರತ್ತಿಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಅನುತಪ್ಪಮಾನಾ, ಸೋಚಾಮ ‘ಸಾ ರತ್ತಿ ಪುನ ನಹೇಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

ಸಪ್ಪಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ನವಮೋ.

೧೦. ಅಜಗರಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೧೦. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಅಜಗರಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಜಗರೋ ಮಹತಿಮಹಾಕಾಯೋ ಬಹೂಪಿ ದಿವಸೇ ಊನೂದರೋ ದೀನತರೋ ಕುಚ್ಛಿಪೂರಂ ಆಹಾರಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಯೇವ ಯಾವದೇವ ಸರೀರಯಾಪನಮತ್ತಕೇನ ಯಾಪೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನೋ ಯೋಗಾವಚರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಪ್ಪಸುತಸ್ಸ ಪರಪಿಣ್ಡಮುಪಗತಸ್ಸ ಪರದಿನ್ನಪ್ಪಾಟಿಕಙ್ಖಿಸ್ಸ ಸಯಂಗಾಹಪ್ಪಟಿವಿರತಸ್ಸ ದುಲ್ಲಭಂ ಉದರಪರಿಪೂರಂ ಆಹಾರಂ, ಅಪಿ ಚ ಅತ್ಥವಸಿಕೇನ ಕುಲಪುತ್ತೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ಆಲೋಪೇ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಉದಕೇನ ಪರಿಪೂರೇತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಜಗರಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –

‘‘‘ಅಲ್ಲಂ ಸುಕ್ಖಂ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ, ನ ಬಾಳ್ಹಂ ಸುಹಿತೋ ಸಿಯಾ;

ಊನೂದರೋ ಮಿತಾಹಾರೋ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ.

‘‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ಆಲೋಪೇ, ಅಭುತ್ವಾ ಉದಕಂ ಪಿವೇ;

ಅಲಂ ಫಾಸು ವಿಹಾರಾಯ, ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’’ತಿ.

ಅಜಗರಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದಸಮೋ.

ಸೀಹವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಕೇಸರೀ ಚಕ್ಕವಾಕೋ ಚ, ಪೇಣಾಹಿ ಘರಕಪೋತಕೋ;

ಉಲೂಕೋ ಸತಪತ್ತೋ ಚ, ವಗ್ಗುಲಿ ಚ ಜಲೂಪಿಕಾ;

ಸಪ್ಪೋ ಅಜಗರೋ ಚೇವ, ವಗ್ಗೋ ತೇನ ಪವುಚ್ಚತೀತಿ.