೯. ಏಕನ್ತಸುಖನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಹೋ

೯. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಕಿಂ ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಉದಾಹು ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏಕನ್ತಸುಖಂ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ, ದುಕ್ಖೇನ ಅಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ.

‘‘ನ ಮಯಂ ತಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ವಚನಂ ಸದ್ದಹಾಮ ‘ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ, ಏವಮೇತ್ಥ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಪಚ್ಚೇಮ ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ, ಕಾರಣಞ್ಚೇತ್ಥ ಉಪಲಭಾಮ ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ. ಕತಮಂ ಏತ್ಥ ಕಾರಣಂ? ಯೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದಿಸ್ಸತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಚ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಚ ಆತಾಪೋ ಪರಿತಾಪೋ ಠಾನಚಙ್ಕಮನಿಸಜ್ಜಾಸಯನಾಹಾರಪರಿಗ್ಗಹೋ ಮಿದ್ಧಸ್ಸ ಚ ಉಪರೋಧೋ ಆಯತನಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪೀಳನಂ ಧನಧಞ್ಞಪಿಯಞಾತಿಮಿತ್ತಪ್ಪಜಹನಂ. ಯೇ ಕೇಚಿ ಲೋಕೇ ಸುಖಿತಾ ಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾ, ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಆಯತನೇ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಿ, ಮನಾಪಿಕಮನಾಪಿಕಬಹುವಿಧಸುಭನಿಮಿತ್ತೇನ ರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುಂ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಿ, ಮನಾಪಿಕಮನಾಪಿಕಗೀತವಾದಿತಬಹುವಿಧಸುಭನಿಮಿತ್ತೇನ ಸದ್ದೇನ ಸೋತಂ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಿ, ಮನಾಪಿಕಮನಾಪಿಕಪುಪ್ಫಫಲಪತ್ತತಚಮೂಲಸಾರಬಹುವಿಧಸುಭನಿಮಿತ್ತೇನ ಗನ್ಧೇನ ಘಾನಂ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಿ, ಮನಾಪಿಕಮನಾಪಿಕಖಜ್ಜಭೋಜ್ಜಲೇಯ್ಯಪೇಯ್ಯಸಾಯನೀಯಬಹುವಿಧಸುಭನಿಮಿತ್ತೇನ ರಸೇನ ಜಿವ್ಹಂ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರುಹೇನ್ತಿ, ಮನಾಪಿಕಮನಾಪಿಕಸಣ್ಹಸುಖುಮಮುದುಮದ್ದವಬಹುವಿಧಸುಭನಿಮಿತ್ತೇನ ಫಸ್ಸೇನ ಕಾಯಂ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಿ, ಮನಾಪಿಕಮನಾಪಿಕಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಸುಭಾಸುಭಬಹುವಿಧವಿತಕ್ಕಮನಸಿಕಾರೇನ ಮನಂ ರಮೇನ್ತಿ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಿ. ತುಮ್ಹೇ ತಂ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯಮನೋಬ್ರೂಹನಂ ಹನಥ ಉಪಹನಥ, ಛಿನ್ದಥ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಥ, ರುನ್ಧಥ ಉಪರುನ್ಧಥ. ತೇನ ಕಾಯೋಪಿ ಪರಿತಪತಿ, ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಪರಿತಪತಿ, ಕಾಯೇ ಪರಿತತ್ತೇ ಕಾಯಿಕದುಕ್ಖವೇದನಂ ವೇದಿಯತಿ, ಚಿತ್ತೇ ಪರಿತತ್ತೇ ಚೇತಸಿಕದುಕ್ಖವೇದನಂ ವೇದಯತಿ. ನನು ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋಪಿ [ಮಾಗನ್ದಿಯೋಪಿ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಗರಹಮಾನೋ ಏವಮಾಹ ‘ಭೂನಹು [ಭೂತಹಚ್ಚೋ (ಪೀ.), ಭೂನಹಚ್ಚೋ (ಕ.)] ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಇದಮೇತ್ಥ ಕಾರಣಂ, ಯೇನಾಹಂ ಕಾರಣೇನ ಬ್ರೂಮಿ ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ, ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಯಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ರೂಸಿ ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ, ನೇತಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪನ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಏಸೋ, ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯೇಸನಂ ಏತಂ, ಏಕನ್ತಸುಖಂ ಯೇವ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ. ಏತ್ಥ ಕಾರಣಂ ವದಾಮಿ. ಅತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜೂನಂ ರಜ್ಜಸುಖಂ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥಿ ರಾಜೂನಂ ರಜ್ಜಸುಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ರಜ್ಜಸುಖಂ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾನೋ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ಕುಪಿತೇ ತೇಸಂ ಪಚ್ಚನ್ತನಿಸ್ಸಿತಾನಂ ಪಟಿಸೇಧಾಯ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಪರಿಣಾಯಕೇಹಿ ಭಟೇಹಿ ಬಲತ್ಥೇಹಿ ಪರಿವುತಾ ಪವಾಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಡಂಸಮಕಸವಾತಾತಪಪಟಿಪೀಳಿತಾ ಸಮವಿಸಮೇ ಪರಿಧಾವನ್ತಿ, ಮಹಾಯುದ್ಧಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ಜೀವಿತಸಂಸಯಞ್ಚ ಪಾಪುಣನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೇತಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ರಜ್ಜಸುಖಂ ನಾಮ, ರಜ್ಜಸುಖಸ್ಸ ಪರಿಯೇಸನಾಯ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಏಸೋ, ದುಕ್ಖೇನ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ರಾಜಾನೋ ರಜ್ಜಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಸುಖಂ ಅನುಭವನ್ತಿ, ಏವಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ರಜ್ಜಸುಖಂ ದುಕ್ಖೇನ ಅಮಿಸ್ಸಂ, ಅಞ್ಞಂ ತಂ ರಜ್ಜಸುಖಂ, ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ. ಯೇ ಪನ ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ, ತೇ ಕಾಯಞ್ಚ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಆತಾಪೇತ್ವಾ ಠಾನಚಙ್ಕಮನಿಸಜ್ಜಾಸಯನಾಹಾರಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಮಿದ್ಧಂ ಉಪರುನ್ಧಿತ್ವಾ ಆಯತನಾನಿ ಪಟಿಪೀಳೇತ್ವಾ ಕಾಯಞ್ಚ ಜೀವಿತಞ್ಚ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಭವನ್ತಿ, ನಿಹತಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾ ವಿಯ ರಾಜಾನೋ ರಜ್ಜಸುಖಂ. ಏವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ, ಅಞ್ಞಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ, ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಖಂ, ಅಞ್ಞಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಚರಿಯಾನಂ ಸಿಪ್ಪವನ್ತಾನಂ ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥಿ ಆಚರಿಯಾನಂ ಸಿಪ್ಪವನ್ತಾನಂ ಸಿಪ್ಪಸುಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಚರಿಯಾ [ಇದಂ ಪದಂ ಸೀ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ] ಆಚರಿಯಾನಂ ಅಭಿವಾದನಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನೇನ ಉದಕಾಹರಣಘರಸಮ್ಮಜ್ಜನದನ್ತಕಟ್ಠಮುಖೋದಕಾನುಪ್ಪದಾನೇನ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಪಟಿಗ್ಗಹಣಉಚ್ಛಾದನನಹಾಪನಪಾದಪರಿಕಮ್ಮೇನ ಸಕಚಿತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಚಿತ್ತಾನುವತ್ತನೇನ ದುಕ್ಖಸೇಯ್ಯಾಯ ವಿಸಮಭೋಜನೇನ ಕಾಯಂ ಆತಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೇತಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ ನಾಮ, ಸಿಪ್ಪಪರಿಯೇಸನಾಯ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಏಸೋ, ದುಕ್ಖೇನ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಆಚರಿಯಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ ಅನುಭವನ್ತಿ, ಏವಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ ದುಕ್ಖೇನ ಅಮಿಸ್ಸಂ, ಅಞ್ಞಂ ತಂ ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ, ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ. ಯೇ ಪನ ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ, ತೇ ಕಾಯಞ್ಚ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಆತಾಪೇತ್ವಾ ಠಾನಚಙ್ಕಮನಿಸಜ್ಜಾಸಯನಾಹಾರಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಮಿದ್ಧಂ ಉಪರುನ್ಧಿತ್ವಾ ಆಯತನಾನಿ ಪಟಿಪೀಳೇತ್ವಾ ಕಾಯಞ್ಚ ಜೀವಿತಞ್ಚ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಭವನ್ತಿ, ಆಚರಿಯಾ ವಿಯ ಸಿಪ್ಪಸುಖಂ. ಏವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಿಸ್ಸಂ, ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಖಂ, ಅಞ್ಞಂ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಏಕನ್ತಸುಖನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಹೋ ನವಮೋ.