೮. ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಪಞ್ಹೋ

೮. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಯೇ ತೇ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಯೇವ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಹೋತಿ, ಉದಾಹು ಕಸ್ಸಚಿ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಸ್ಸಚಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಹೋತಿ, ಕಸ್ಸಚಿ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಸ್ಸ ಭನ್ತೇ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಸ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ, ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೂಪಪನ್ನಸ್ಸ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಕುಹಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಮಾತುಘಾತಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಪಿತುಘಾತಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಅರಹನ್ತಘಾತಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಭೇದಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಲೋಹಿತುಪ್ಪಾದಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಥೇಯ್ಯಸಂವಾಸಕಸ್ಸ…ಪೇ… ತಿತ್ಥಿಯಪಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖುನಿದೂಸಕಸ್ಸ…ಪೇ… ತೇರಸನ್ನಂ ಗರುಕಾಪತ್ತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ…ಪೇ… ಪಣ್ಡಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಯೋಪಿ ಮನುಸ್ಸದಹರಕೋ ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ, ತಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೋಳಸನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾನಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಯೇ ತೇ ಪನ್ನರಸ ಪುಗ್ಗಲಾ ವಿರುದ್ಧಾ ಯೇವ, ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಹೋತು ವಾ ಮಾ ವಾ ಹೋತು, ಅಥ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಮನುಸ್ಸದಹರಕಸ್ಸ ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ? ಏತ್ಥ ತಾವ ಪಞ್ಹೋ ಭವತಿ ‘ನನು ನಾಮ ದಹರಕಸ್ಸ ನ ರಾಗೋ ಹೋತಿ, ನ ದೋಸೋ ಹೋತಿ, ನ ಮೋಹೋ ಹೋತಿ, ನ ಮಾನೋ ಹೋತಿ, ನ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ, ನ ಅರತಿ ಹೋತಿ, ನ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ಹೋತಿ, ಅಮಿಸ್ಸಿತೋ ಕಿಲೇಸೇಹಿ, ಸೋ ನಾಮ ದಹರಕೋ ಯುತ್ತೋ ಚ ಪತ್ತೋ ಚ ಅರಹತಿ ಚ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪಟಿವೇಧೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತು’’’ನ್ತಿ.

‘‘ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣಂ, ಯೇನಾಹಂ ಕಾರಣೇನ ಭಣಾಮಿ ‘ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತೀ’ತಿ. ಯದಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ ರಜನೀಯೇ ರಜ್ಜೇಯ್ಯ, ದುಸ್ಸನೀಯೇ ದುಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಮೋಹನೀಯೇ ಮುಯ್ಹೇಯ್ಯ, ಮದನೀಯೇ ಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ದಿಟ್ಠಿಂ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ರತಿಞ್ಚ ಅರತಿಞ್ಚ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಾಕುಸಲಂ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯ, ಭವೇಯ್ಯ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ, ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಂ ಥೋಕಂ ಮನ್ದಂ ಅವಿಭೂತಂ, ಅಸಙ್ಖತಾ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು ಗರುಕಾ ಭಾರಿಕಾ ವಿಪುಲಾ ಮಹತೀ. ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ದುಬ್ಬಲೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿತ್ತಕೇನ ಮನ್ದೇನ ಅವಿಭೂತೇನ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಗರುಕಂ ಭಾರಿಕಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹತಿಂ ಅಸಙ್ಖತಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಗರುಕೋ ಭಾರಿಕೋ ವಿಪುಲೋ ಮಹನ್ತೋ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪಾಕತಿಕೇನ ಥಾಮಬಲವೀರಿಯೇನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತರಾಜಾನಂ ಉದ್ಧರಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ದುಬ್ಬಲತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಸ್ಸ, ಮಹನ್ತತ್ತಾ ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತರಾಜಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಂ ಥೋಕಂ ಮನ್ದಂ ಅವಿಭೂತಂ, ಅಸಙ್ಖತಾ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು ಗರುಕಾ ಭಾರಿಕಾ ವಿಪುಲಾ ಮಹತೀ. ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ ತೇನ ದುಬ್ಬಲೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿತ್ತೇನ ಮನ್ದೇನ ಅವಿಭೂತೇನ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಗರುಕಂ ಭಾರಿಕಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹತಿಂ ಅಸಙ್ಖತಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ, ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಯಂ ಮಹಾಪಥವೀ ದೀಘಾ ಆಯತಾ ಪುಥುಲಾ ವಿತ್ಥತಾ ವಿಸಾಲಾ ವಿತ್ಥಿಣ್ಣಾ ವಿಪುಲಾ ಮಹನ್ತಾ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಪಥವಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಪರಿತ್ತಕೇನ ಉದಕಬಿನ್ದುಕೇನ ತೇಮೇತ್ವಾ ಉದಕಚಿಕ್ಖಲ್ಲಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಪರಿತ್ತತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಉದಕಬಿನ್ದುಸ್ಸ, ಮಹನ್ತತ್ತಾ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಂ ಥೋಕಂ ಮನ್ದಂ ಅವಿಭೂತಂ, ಅಸಙ್ಖತಾ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು ದೀಘಾ ಆಯತಾ ಪುಥುಲಾ ವಿತ್ಥತಾ ವಿಸಾಲಾ ವಿತ್ಥಿಣ್ಣಾ ವಿಪುಲಾ ಮಹನ್ತಾ. ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ ತೇನ ದುಬ್ಬಲೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿತ್ತಕೇನ ಮನ್ದೇನ ಅವಿಭೂತೇನ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಮಹತಿಂ ಅಸಙ್ಖತಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ, ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಬಲದುಬ್ಬಲಪರಿತ್ತಅಪ್ಪಥೋಕಮನ್ದಗ್ಗಿ ಭವೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಾವತಕೇನ ಮನ್ದೇನ ಅಗ್ಗಿನಾ ಸಕ್ಕಾ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಆಲೋಕಂ ದಸ್ಸೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಮನ್ದತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ, ಲೋಕಸ್ಸ ಮಹನ್ತತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಂ ಥೋಕಂ ಮನ್ದಂ ಅವಿಭೂತಂ, ಮಹತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರೇನ ಪಿಹಿತಂ. ತಸ್ಮಾ ದುಕ್ಕರಂ ಞಾಣಾಲೋಕಂ ದಸ್ಸಯಿತುಂ, ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಆತುರೋ ಕಿಸೋ ಅಣುಪರಿಮಿತಕಾಯೋ ಸಾಲಕಕಿಮಿ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ತಿಧಾ ಪಭಿನ್ನಂ ನವಾಯತಂ ತಿವಿತ್ಥತಂ ದಸಪರಿಣಾಹಂ ಅಟ್ಠರತನಿಕಂ ಸಕಟ್ಠಾನಮುಪಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಿಲಿತುಂ ಪರಿಕಡ್ಢೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾಲಕಕಿಮಿ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ತಂ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ಗಿಲಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಪರಿತ್ತತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಸಾಲಕಕಿಮಿಸ್ಸ, ಮಹನ್ತತ್ತಾ ಹತ್ಥಿನಾಗಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಂ ಥೋಕಂ ಮನ್ದಂ ಅವಿಭೂತಂ, ಮಹತೀ ಅಸಙ್ಖತಾ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು. ಸೋ ತೇನ ದುಬ್ಬಲೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿತ್ತಕೇನ ಮನ್ದೇನ ಅವಿಭೂತೇನ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಮಹತಿಂ ಅಸಙ್ಖತಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ, ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಊನಕಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಪಞ್ಹೋ ಅಟ್ಠಮೋ.