೧೧. ನಿಬ್ಬಾನಸಚ್ಛಿಕರಣಪಞ್ಹೋ

೧೧. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ತುಮ್ಹೇ ಭಣಥ ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ನ ಅತೀತಂ, ನ ಅನಾಗತಂ, ನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ, ನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ನ ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ನ ಉಪ್ಪಾದನೀಯ’ನ್ತಿ. ಇಧ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಉದಾಹು ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಕೋಚಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಸೋ ನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ನ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥೇಸಾ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು, ಯಂ ಸೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಮಾ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಕತ್ವಾ ದೀಪೇಹಿ, ವಿವಟಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ದೀಪೇಹಿ ಛನ್ದಜಾತೋ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತೋ, ಯಂ ತೇ ಸಿಕ್ಖಿತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಏತ್ಥೇವಾಕಿರಾಹಿ, ಏತ್ಥಾಯಂ ಜನೋ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ವಿಮತಿಜಾತೋ ಸಂಸಯಪಕ್ಖನ್ದೋ, ಭಿನ್ದೇತಂ ಅನ್ತೋದೋಸಸಲ್ಲ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥೇಸಾ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು ಸನ್ತಾ ಸುಖಾ ಪಣೀತಾ, ತಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಜಿನಾನುಸಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಆಚರಿಯಾನುಸಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿಜ್ಜಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಜಿನಾನುಸಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪನ ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ? ಅನೀತಿತೋ ನಿರುಪದ್ದವತೋ ಅಭಯತೋ ಖೇಮತೋ ಸನ್ತತೋ ಸುಖತೋ ಸಾತತೋ ಪಣೀತತೋ ಸುಚಿತೋ ಸೀತಲತೋ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಬಹುಕಟ್ಠಪುಞ್ಜೇನ ಜಲಿತಕಟ್ಠಿತೇನ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಯ್ಹಮಾನೋ ವಾಯಾಮೇನ ತತೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ನಿರಗ್ಗಿಕೋಕಾಸಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪರಮಸುಖಂ ಲಭೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇನ ಬ್ಯಪಗತತಿವಿಧಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪಂ ಪರಮಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗ್ಗಿ, ಏವಂ ತಿವಿಧಗ್ಗಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ; ಯಥಾ ಅಗ್ಗಿಗತೋ ಪುರಿಸೋ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ; ಯಥಾ ನಿರಗ್ಗಿಕೋಕಾಸೋ, ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಅಹಿಕುಕ್ಕುರಮನುಸ್ಸಕುಣಪಸರೀರವಳಞ್ಜಕೋಟ್ಠಾಸರಾಸಿಗತೋ ಕುಣಪಜಟಾಜಟಿತನ್ತರಮನುಪವಿಟ್ಠೋ ವಾಯಾಮೇನ ತತೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಕುಣಪೋಕಾಸಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪರಮಸುಖಂ ಲಭೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇನ ಬ್ಯಪಗತಕಿಲೇಸಕುಣಪಂ ಪರಮಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಣಪಂ, ಏವಂ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ; ಯಥಾ ಕುಣಪಗತೋ ಪುರಿಸೋ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ; ಯಥಾ ನಿಕ್ಕುಣಪೋಕಾಸೋ, ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ತಸಿತೋ ಕಮ್ಪಿತೋ ವಿಪರೀತವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತೋ ವಾಯಾಮೇನ ತತೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ದಳ್ಹಂ ಥಿರಂ ಅಚಲಂ ಅಭಯಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪರಮಸುಖಂ ಲಭೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇನ ಬ್ಯಪಗತಭಯಸನ್ತಾಸಂ ಪರಮಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಯಂ, ಏವಂ ಜಾತಿಜರಾಬ್ಯಾಧಿಮರಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಪರಾಪರಂ ಪವತ್ತಭಯಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ; ಯಥಾ ಭೀತೋ ಪುರಿಸೋ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ; ಯಥಾ ಅಭಯಟ್ಠಾನಂ, ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಕಿಲಿಟ್ಠಮಲಿನಕಲಲಕದ್ದಮದೇಸೇ ಪತಿತೋ ವಾಯಾಮೇನ ತಂ ಕಲಲಕದ್ದಮಂ ಅಪವಾಹೇತ್ವಾ ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲದೇಸಮುಪಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪರಮಸುಖಂ ಲಭೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇನ ಬ್ಯಪಗತಕಿಲೇಸಮಲಕದ್ದಮಂ ಪರಮಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಲಲಂ, ಏವಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ; ಯಥಾ ಕಲಲಗತೋ ಪುರಿಸೋ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ; ಯಥಾ ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲದೇಸೋ, ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

‘‘ತಞ್ಚ ಪನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಕಿನ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ? ಯೋ ಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸೋ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಪವತ್ತಂ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಪವತ್ತಂ ಸಮ್ಮಸಮಾನೋ ತತ್ಥ ಜಾತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ ಜರಂ ಪಸ್ಸತಿ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಪಸ್ಸತಿ ಮರಣಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುಖಂ ಸಾತಂ ಪಸ್ಸತಿ ಆದಿತೋಪಿ ಮಜ್ಝತೋಪಿ ಪರಿಯೋಸಾನತೋಪಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ದಿವಸಸನ್ತತ್ತೇ ಅಯೋಗುಳೇ ಜಲಿತೇ ತತ್ತೇ ಕಠಿತೇ ಆದಿತೋಪಿ ಮಜ್ಝತೋಪಿ ಪರಿಯೋಸಾನತೋಪಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಪದೇಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಪವತ್ತಂ ಸಮ್ಮಸತಿ, ಸೋ ಪವತ್ತಂ ಸಮ್ಮಸಮಾನೋ ತತ್ಥ ಜಾತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ ಜರಂ ಪಸ್ಸತಿ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಪಸ್ಸತಿ ಮರಣಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುಖಂ ಸಾತಂ ಪಸ್ಸತಿ ಆದಿತೋಪಿ ಮಜ್ಝತೋಪಿ ಪರಿಯೋಸಾನತೋಪಿ. ಸೋ ತತ್ಥ [ಇದಂ ಪದದ್ವಯಂ ಸೀ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ] ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತೇ ಅರತಿ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಡಾಹೋ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಸೋ ಅತಾಣೋ ಅಸರಣೋ ಅಸರಣೀಭೂತೋ ಭವೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಜಲಿತಜಾಲಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಸೋ ತತ್ಥ ಅತಾಣೋ ಅಸರಣೋ ಅಸರಣೀಭೂತೋ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತೇ ಅರತಿ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಡಾಹೋ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಸೋ ಅತಾಣೋ ಅಸರಣೋ ಅಸರಣೀಭೂತೋ ಭವೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಪವತ್ತೇ ಭಯದಸ್ಸಾವಿಸ್ಸ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ‘ಸನ್ತತ್ತಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ಪವತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹೂಪಾಯಾಸಂ, ಯದಿ ಕೋಚಿ ಲಭೇಥ ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತಂ, ಯದಿದಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಕ್ಖಯೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ. ಇತಿ ಹೇತಂ [ಹಿತಂ (ಸೀ.), ಹಿ ಇದಂ (ಪೀ.)] ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪವತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಪಹಂಸಯತಿ ತುಸಯತಿ [ಪಹಂಸೀಯತಿ ಕುಹೀಯತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)]‘ಪಟಿಲದ್ಧಂ ಖೋ ಮೇ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ವಿಪ್ಪನಟ್ಠೋ ವಿದೇಸಪಕ್ಖನ್ದೋ ನಿಬ್ಬಾಹನಮಗ್ಗಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಪಹಂಸಯತಿ ತುಸಯತಿ [ಪಹಂಸೀಯತಿ ಕುಹೀಯತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)] ‘ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಮೇ ನಿಬ್ಬಾಹನಮಗ್ಗೋ’ತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಪವತ್ತೇ ಭಯದಸ್ಸಾವಿಸ್ಸ ಅಪ್ಪವತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಪಹಂಸಯತಿ ತುಸಯತಿ [ಪಹಂಸೀಯತಿ ಕುಹೀಯತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)] ‘ಪಟಿಲದ್ಧಂ ಖೋ ಮೇ ನಿಸ್ಸರಣ’ನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಅಪ್ಪವತ್ತತ್ಥಾಯ ಮಗ್ಗಂ ಆಯೂಹತಿ ಗವೇಸತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ತದತ್ಥಂ ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ತದತ್ಥಂ ವೀರಿಯಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ತದತ್ಥಂ ಪೀತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪರಾಪರಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪವತ್ತಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಅಪ್ಪವತ್ತಮನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀ’ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ನಿಬ್ಬಾನಸಚ್ಛಿಕರಣಪಞ್ಹೋ ಏಕಾದಸಮೋ.