೧. ವೇಸ್ಸನ್ತರಪಞ್ಹೋ

೧. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಸಬ್ಬೇವ ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ದೇನ್ತಿ, ಉದಾಹು ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನೇವ ರಞ್ಞಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ದೇನ್ತಿ, ನ ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನೇವ ರಞ್ಞಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪಿ ಚ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ತೇಸಂ ಅನುಮತೇನ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಭರಿಯಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನುಮತಾ, ದಾರಕಾ ಪನ ಬಾಲತಾಯ ವಿಲಪಿಂಸು [ಲಾಲಪಿಂಸು (ಸೀ. ಪೀ.)], ಯದಿ ತೇ ಅತ್ಥತೋ ಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ತೇಪಿ ಅನುಮೋದೇಯ್ಯುಂ, ನ ತೇ ವಿಲಪೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ.

‘‘ದುಕ್ಕರಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಕತಂ, ಯಂ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಓರಸೇ ಪಿಯೇ ಪುತ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಾಸತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ.

‘‘ಇದಮ್ಪಿ ದುತಿಯಂ ದುಕ್ಕರತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ, ಯಂ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಓರಸೇ ಪಿಯೇ ಪುತ್ತೇ ಬಾಲಕೇ ತರುಣಕೇ ಲತಾಯ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಲತಾಯ ಅನುಮಜ್ಜೀಯನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿ.

‘‘ಇದಮ್ಪಿ ತತಿಯಂ ದುಕ್ಕರತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ, ಯಂ ಸೋ ಸಕೇನ ಬಲೇನ ಬನ್ಧನಾ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಆಗತೇ ದಾರಕೇ ಸಾರಜ್ಜಮುಪಗತೇ ಪುನದೇವ ಲತಾಯ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ.

‘‘ಇದಮ್ಪಿ ಚತುತ್ಥಂ ದುಕ್ಕರತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ, ಯಂ ಸೋ ದಾರಕೇ ‘ಅಯಂ ಖೋ, ತಾತ, ಯಕ್ಖೋ ಖಾದಿತುಂ ನೇತಿ ಅಮ್ಹೇ’ತಿ ವಿಲಪನ್ತೇ ‘ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥಾ’ತಿ ನ ಅಸ್ಸಾಸೇಸಿ.

‘‘ಇದಮ್ಪಿ ಪಞ್ಚಮಂ ದುಕ್ಕರತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ, ಯಂ ಸೋ ಜಾಲಿಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ರುದಮಾನಸ್ಸ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘ಅಲಂ, ತಾತ, ಕಣ್ಹಾಜಿನಂ ನಿವತ್ತೇಹಿ, ಅಹಮೇವ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಯಕ್ಖೇನ ಸಹ, ಖಾದತು ಮಂ ಯಕ್ಖೋ’ತಿ ಯಾಚಮಾನಸ್ಸ ಏವಂ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ.

‘‘ಇದಮ್ಪಿ ಛಟ್ಠಂ ದುಕ್ಕರತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ, ಯಂ ಸೋ ಜಾಲಿಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ‘ಪಾಸಾಣಸಮಂ ನೂನ ತೇ, ತಾತ, ಹದಯಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದುಕ್ಖಿತಾನಂ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ ನಿಮ್ಮನುಸ್ಸಕೇ ಬ್ರಹಾರಞ್ಞೇ ಯಕ್ಖೇನ ನೀಯಮಾನೇ ನ ನಿವಾರೇಸೀ’ತಿ ವಿಲಪಮಾನಸ್ಸ ಕಾರುಞ್ಞಂ ನಾಕಾಸಿ.

‘‘ಇದಮ್ಪಿ ಸತ್ತಮಂ ದುಕ್ಕರತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ, ಯಂ ತಸ್ಸ ರುಳರುಳಸ್ಸ ಭೀಮಭೀಮಸ್ಸ ನೀತೇ ದಾರಕೇ ಅದಸ್ಸನಂ ಗಮಿತೇ ನ ಫಲಿ ಹದಯಂ ಸತಧಾ ವಾ ಸಹಸ್ಸಧಾ ವಾ, ಪುಞ್ಞಕಾಮೇನ ಮನುಜೇನ ಕಿಂ ಪರದುಕ್ಖಾಪನೇನ, ನನು ನಾಮ ಸಕದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ದುಕ್ಕರಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜ, ಕತತ್ತಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ದಸಸಹಸ್ಸಿಯಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ಸದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ, ದೇವಾ ದೇವಭವನೇ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ಅಸುರಾ ಅಸುರಭವನೇ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ಗರುಳಾ ಗರುಳಭವನೇ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ನಾಗಾ ನಾಗಭವನೇ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ಯಕ್ಖಾ ಯಕ್ಖಭವನೇ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಸ್ಸ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಪರಮ್ಪರಾಯ ಅಜ್ಜೇತರಹಿ ಇಧ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಮಯಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ತಂ ಮಯಂ ದಾನಂ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತಾ ವಿಕೋಪೇನ್ತಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸುದಿನ್ನಂ, ಉದಾಹು ದುದ್ದಿನ್ನನ್ತಿ. ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ನಿಪುಣಾನಂ ವಿಞ್ಞೂನಂ ವಿದೂನಂ ವಿಭಾವೀನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ದಸ ಗುಣೇ ಅನುದಸ್ಸತಿ. ಕತಮೇ ದಸ? ಅಗೇಧತಾ ನಿರಾಲಯತಾ ಚಾಗೋ ಪಹಾನಂ ಅಪುನರಾವತ್ತಿತಾ ಸುಖುಮತಾ ಮಹನ್ತತಾ ದುರನುಬೋಧತಾ ದುಲ್ಲಭತಾ ಅಸದಿಸತಾ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸ್ಸ, ಸೋ ಖೋ ಪನಾಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ನಿಪುಣಾನಂ ವಿಞ್ಞೂನಂ ವಿದೂನಂ ವಿಭಾವೀನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ಇಮೇ ದಸ ಗುಣೇ ಅನುದಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಯೋ ಪರಂ ದುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಅಪಿ ನು ತಂ ದಾನಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಹೋತಿ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಿಂ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇಙ್ಘ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಕಾರಣಂ ಉಪದಸ್ಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಧ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ, ಸೋ ಭವೇಯ್ಯ ಪಕ್ಖಹತೋ ವಾ ಪೀಠಸಪ್ಪೀ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ತಮೇನಂ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪುಞ್ಞಕಾಮೋ ಯಾನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಪತ್ಥಿತಂ ದೇಸಮನುಪಾಪೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತತೋನಿದಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುಖಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ ತಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ? ಹತ್ಥಿಯಾನಂ ವಾ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಲಭೇಯ್ಯ ಅಸ್ಸಯಾನಂ ವಾ ರಥಯಾನಂ ವಾ, ಥಲೇ ಥಲಯಾನಂ ಜಲೇ ಜಲಯಾನಂ ದೇವೇಸು ದೇವಯಾನಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಯಾನಂ, ತದನುಚ್ಛವಿಕಂ ತದನುಲೋಮಿಕಂ ಭವೇ ಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ತದನುಚ್ಛವಿಕಾನಿ ತದನುಲೋಮಿಕಾನಿ ಚಸ್ಸ ಸುಖಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯುಂ, ಸುಗತಿತೋ ಸುಗತಿಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತೇನೇವ ಕಮ್ಮಾಭಿಸನ್ದೇನ ಇದ್ಧಿಯಾನಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಪತ್ಥಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನನಗರಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಪರದುಕ್ಖಾಪನೇನ ದಿನ್ನದಾನಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಹೋತಿ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ, ಯಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಬಲೀಬದ್ದೇ ದುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಸುಖಂ ಅನುಭವತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯಥಾ ಪರದುಕ್ಖಾಪನೇನ ದಿನ್ನದಾನಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಹೋತಿ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ. ಇಧ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಕೋಚಿ ರಾಜಾ ಜನಪದತೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ಬಲಿಂ ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ಆಣಾಪವತ್ತನೇನ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾ ತತೋನಿದಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುಖಂ ಅನುಭವೇಯ್ಯ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ ತಂ ದಾನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತತೋನಿದಾನಂ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ರಾಜಾ ಉತ್ತರಿಂ ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಗುಣಂ ಲಭೇಯ್ಯ. ರಾಜೂನಂ ಅತಿರಾಜಾ ಭವೇಯ್ಯ, ದೇವಾನಂ ಅತಿದೇವೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಅತಿಬ್ರಹ್ಮಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಸಮಣಾನಂ ಅತಿಸಮಣೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅತಿಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಅರಹನ್ತಾನಂ ಅತಿಅರಹಾ [ಅತಿಅರಹನ್ತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಪರದುಕ್ಖಾಪನೇನ ದಿನ್ನದಾನಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಹೋತಿ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ, ಯಂ ಸೋ ರಾಜಾ ಬಲಿನಾ ಜನಂ ಪೀಳೇತ್ವಾ ದಿನ್ನದಾನೇನ ಏವರೂಪಂ ಉತ್ತರಿಂ ಯಸಸುಖಂ ಅನುಭವತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅತಿದಾನಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನಂ, ಯಂ ಸೋ ಸಕಂ ಭರಿಯಂ ಪರಸ್ಸ ಭರಿಯತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ, ಸಕೇ ಓರಸೇ ಪುತ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಾಸತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ, ಅತಿದಾನಂ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಲೋಕೇ ವಿದೂಹಿ ನಿನ್ದಿತಂ ಗರಹಿತಂ, ಯಥಾ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅತಿಭಾರೇನ ಸಕಟಸ್ಸ ಅಕ್ಖೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಅತಿಭಾರೇನ ನಾವಾ ಓಸೀದತಿ, ಅತಿಭುತ್ತೇನ ಭೋಜನಂ ವಿಸಮಂ ಪರಿಣಮತಿ, ಅತಿವಸ್ಸೇನ ಧಞ್ಞಂ ವಿನಸ್ಸತಿ, ಅತಿದಾನೇನ ಭೋಗಕ್ಖಯಂ ಉಪೇತಿ, ಅತಿತಾಪೇನ ಪಥವೀ ಉಪಡಯ್ಹತಿ, ಅತಿರಾಗೇನ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಹೋತಿ, ಅತಿದೋಸೇನ ವಜ್ಝೋ ಹೋತಿ, ಅತಿಮೋಹೇನ ಅನಯಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅತಿಲೋಭೇನ ಚೋರಗ್ಗಹಣಮುಪಗಚ್ಛತಿ, ಅತಿಭಯೇನ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಅತಿಪೂರೇನ ನದೀ ಉತ್ತರತಿ, ಅತಿವಾತೇನ ಅಸನಿ ಪತತಿ, ಅತಿಅಗ್ಗಿನಾ ಓದನಂ ಉತ್ತರತಿ, ಅತಿಸಞ್ಚರಣೇನ ನ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅತಿದಾನಂ ನಾಮ ಲೋಕೇ ವಿದೂಹಿ ನಿನ್ದಿತಂ ಗರಹಿತಂ, ಅತಿದಾನಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನಂ, ನ ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಫಲಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅತಿದಾನಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ವಿದೂಹಿ ವಣ್ಣಿತಂ ಥುತಂ ಪಸತ್ಥಂ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಯಾದಿಸಂ ಕೀದಿಸಂ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ [ಕೇಚಿ ಯಾದಿಸಂ ತಾದಿಸಂ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಅತಿದಾನದಾಯೀ ಲೋಕೇ ಕಿತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತಿಪವರತಾಯ ದಿಬ್ಬಂ ವನಮೂಲಂ ಗಹಿತಮ್ಪಿ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಾನಂ ಪರಜನಾನಂ ನ ದಸ್ಸಯತಿ, ಅಗದೋ ಅತಿಜಚ್ಚತಾಯ [ಅತಿಉಸಭತಾಯ (ಕ.)] ಪೀಳಾಯ ಸಮುಗ್ಘಾತಕೋ ರೋಗಾನಂ ಅನ್ತಕರೋ, ಅಗ್ಗಿ ಅತಿಜೋತಿತಾಯ ಡಹತಿ, ಉದಕಂ ಅತಿಸೀತತಾಯ ನಿಬ್ಬಾಪೇತಿ, ಪದುಮಂ ಪರಿಸುದ್ಧತಾಯ ನ ಉಪಲಿಮ್ಪತಿ ವಾರಿಕದ್ದಮೇನ, ಮಣಿ ಅತಿಗುಣತಾಯ ಕಾಮದದೋ, ವಜಿರಂ ಅತಿತಿಖಿಣತಾಯ ವಿಜ್ಝತಿ ಮಣಿಮುತ್ತಾಫಲಿಕಂ, ಪಥವೀ ಅತಿಮಹನ್ತತಾಯ ನರೋರಗಮಿಗಪಕ್ಖಿಜಲಸೇಲಪಬ್ಬತದುಮೇ ಧಾರೇತಿ, ಸಮುದ್ದೋ ಅತಿಮಹನ್ತತಾಯ ಅಪರಿಪೂರಣೋ, ಸಿನೇರು ಅತಿಭಾರತಾಯ ಅಚಲೋ, ಆಕಾಸೋ ಅತಿವಿತ್ಥಾರತಾಯ ಅನನ್ತೋ, ಸೂರಿಯೋ ಅತಿಪ್ಪಭತಾಯ ತಿಮಿರಂ ಘಾತೇತಿ, ಸೀಹೋ ಅತಿಜಾತಿತಾಯ ವಿಗತಭಯೋ, ಮಲ್ಲೋ ಅತಿಬಲವತಾಯ ಪಟಿಮಲ್ಲಂ ಖಿಪ್ಪಂ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ರಾಜಾ ಅತಿಪುಞ್ಞತಾಯ ಅಧಿಪತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅತಿಸೀಲವನ್ತತಾಯ ನಾಗಯಕ್ಖನರಮರೂಹಿ ನಮಸ್ಸನೀಯೋ, ಬುದ್ಧೋ ಅತಿಅಗ್ಗತಾಯ [ಅತಿವಿಸಿಟ್ಠತಾಯ (ಸ್ಯಾ.)] ಅನುಪಮೋ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತಿದಾನಂ ನಾಮ ಲೋಕೇ ವಿದೂಹಿ ವಣ್ಣಿತಂ ಥುತಂ ಪಸತ್ಥಂ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಯಾದಿಸಂ ಕೀದಿಸಂ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ಅತಿದಾನದಾಯೀ ಲೋಕೇ ಕಿತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅತಿದಾನೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ದಸಸಹಸ್ಸಿಯಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ ವಣ್ಣಿತೋ ಥುತೋ ಪಸತ್ಥೋ ಮಹಿತೋ ಕಿತ್ತಿತೋ, ತೇನೇವ ಅತಿದಾನೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಅಜ್ಜೇತರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ ಅಗ್ಗೋ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ.

‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಠಪನೀಯಂ ದಾನಂ, ಯಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ನ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ದಸ ಖೋ ಪನಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ದಾನಾನಿ, ಯಾನಿ ಲೋಕೇ ಅದಾನಸಮ್ಮತಾನಿ, ಯೋ ತಾನಿ ದಾನಾನಿ ದೇತಿ, ಸೋ ಅಪಾಯಗಾಮೀ ಹೋತಿ. ಕತಮಾನಿ ದಸ? ಮಜ್ಜದಾನಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಲೋಕೇ ಅದಾನಸಮ್ಮತಂ, ಯೋ ತಂ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಅಪಾಯಗಾಮೀ ಹೋತಿ. ಸಮಜ್ಜದಾನಂ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿದಾನಂ…ಪೇ… ಉಸಭದಾನಂ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಕಮ್ಮದಾನಂ…ಪೇ… ಸತ್ಥದಾನಂ …ಪೇ… ವಿಸದಾನಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಲಿಕದಾನಂ…ಪೇ… ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರದಾನಂ…ಪೇ… ತುಲಾಕೂಟಮಾನಕೂಟದಾನಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಲೋಕೇ ಅದಾನಸಮ್ಮತಂ ಹೋತಿ, ಯೋ ತಂ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಅಪಾಯಗಾಮೀ ಹೋತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ದಸ ದಾನಾನಿ ಲೋಕೇ ಅದಾನಸಮ್ಮತಾನಿ, ಯೋ ತಾನಿ ದಾನಾನಿ ದೇತಿ, ಸೋ ಅಪಾಯಗಾಮೀ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ನಾಹಂ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅದಾನಸಮ್ಮತಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಇಮಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ ‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಠಪನೀಯಂ ದಾನಂ, ಯಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ನ ದಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ. ‘‘ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಲೋಕೇ ಠಪನೀಯಂ ದಾನಂ. ಯಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ನ ದಾತಬ್ಬಂ, ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಕೇಚಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾನಂ ಭೋಜನಂ ದೇನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಅಚ್ಛಾದನಂ, ಕೇಚಿ ಸಯನಂ, ಕೇಚಿ ಆವಸಥಂ, ಕೇಚಿ ಅತ್ಥರಣಪಾವುರಣಂ, ಕೇಚಿ ದಾಸಿದಾಸಂ, ಕೇಚಿ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಂ, ಕೇಚಿ ದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಂ, ಕೇಚಿ ಸತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ಕೇಚಿ ಮಹಾರಜ್ಜಂ, ಕೇಚಿ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೇಚಿ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ದೇನ್ತಿ, ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರಂ ದಾನಪತಿಂ ಅತಿಬಾಳ್ಹಂ ಪರಿಪಾತೇಸಿ ಸುದಿನ್ನೇ ಪುತ್ತೇ ಚ ದಾರೇ ಚ?

‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿ ಲೋಕಪಕತಿ ಲೋಕಾಚಿಣ್ಣಂ, ಲಭತಿ ಪಿತಾ ಪುತ್ತಂ ಇಣಟ್ಟೋ ವಾ ಆಜೀವಿಕಪಕತೋ ವಾ ಆವಪಿತುಂ ವಾ [ಆಧಾಪೇತುಂ ವಾ (ಸ್ಯಾ.), ಆಧಪಿತುಂ ವಾ (ಕ.)] ವಿಕ್ಕಿಣಿತುಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಲಭತಿ ಪಿತಾ ಪುತ್ತಂ ಇಣಟ್ಟೋ ವಾ ಆಜೀವಿಕಪಕತೋ ವಾ ಆವಪಿತುಂ ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಿತುಂ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಲಭತಿ ಪಿತಾ ಪುತ್ತಂ ಇಣಟ್ಟೋ ವಾ ಆಜೀವಿಕಪಕತೋ ವಾ ಆವಪಿತುಂ ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಿತುಂ ವಾ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾ ಅಲಭಮಾನೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣಂ ಉಪದ್ದುತೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಧನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಪುತ್ತದಾರಂ ಆವಪೇಸಿ ಚ ವಿಕ್ಕಿಣಿ ಚ. ಇತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಿನ್ನಂ ಯೇವ ದಿನ್ನಂ, ಕತಂ ಯೇವ ಕತಂ. ಕಿಸ್ಸ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನ ದಾನೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಂ ದಾನಪತಿಂ ಅತಿಬಾಳ್ಹಂ ಅಪಸಾದೇಸೀ’’ತಿ?

‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾನಪತಿನೋ ದಾನಂ ಗರಹಾಮಿ, ಅಪಿ ಚ ಪುತ್ತದಾರಂ ಯಾಚನ್ತೇ ನಿಮಿನಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತಂ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಸಬ್ಭಿಕಾರಣಂ, ಯಂ ಪುತ್ತದಾರಂ ಯಾಚನ್ತೇ ಅತ್ತಾನಂ ದದೇಯ್ಯ, ಯಂ ಯಂ ಹಿ ಯಾಚನ್ತೇ ತಂ ತದೇವ ದಾತಬ್ಬಂ, ಏತಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಕಮ್ಮಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಪಾನೀಯಂ ಆಹರಾಪೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಯೋ ಭೋಜನಂ ದದೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ತಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಕಾರೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಸೋ ಆಹರಾಪೇತಿ, ತಮೇವ ತಸ್ಸ ದೇನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಕಾರೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪುತ್ತದಾರಂ ಯಾಚನ್ತೇ ಪುತ್ತದಾರಂ ಯೇವ ಅದಾಸಿ. ಸಚೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಯಾಚೇಯ್ಯ, ನ ಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ತಾನಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ನ ಕಮ್ಪೇಯ್ಯ ನ ರಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಯೇವ ಸರೀರಂ ಭವೇಯ್ಯ. ಸಚೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ವೇಸ್ಸನ್ತರಂ ದಾನಪತಿಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಯಾಚೇಯ್ಯ ‘ದಾಸತ್ತಂ ಮೇ ಉಪೇಹೀ’ತಿ, ದಿನ್ನಂ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಯೇವಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಭವೇಯ್ಯ, ನ ಸೋ ದತ್ವಾ ತಪೇಯ್ಯ [ಠಪೇಯ್ಯ (ಸೀ.)], ರಞ್ಞೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಬಹುಸಾಧಾರಣೋ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಕ್ಕಾ ಮಂಸಪೇಸಿ ಬಹುಸಾಧಾರಣಾ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞೋ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಬಹುಸಾಧಾರಣೋ. ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಫಲಿತೋ [ಫಲಿನೋ (?)] ರುಕ್ಖೋ ನಾನಾದಿಜಗಣಸಾಧಾರಣೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞೋ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಬಹುಸಾಧಾರಣೋ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ‘ಏವಾಹಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಅಧನೋ ಧನತ್ಥಿಕೋ ಧನಪರಿಯೇಸನಂ ಚರಮಾನೋ ಅಜಪಥಂ ಸಙ್ಕುಪಥಂ ವೇತ್ತಪಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಜಲಥಲವಾಣಿಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಮನಸಾ ಧನಂ ಆರಾಧೇತಿ, ಧನಪ್ಪಟಿಲಾಭಾಯ ವಾಯಮತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ದಾನಪತಿ ಅಧನೋ ಬುದ್ಧಧನೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣರತನಪ್ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಯಾಚಕಾನಂ ಧನಧಞ್ಞಂ ದಾಸಿದಾಸಂ ಯಾನವಾಹನಂ ಸಕಲಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ಸಕಂ ಪುತ್ತದಾರಂ ಅತ್ತಾನಞ್ಚ ಚಜಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಯೇವ ಪರಿಯೇಸತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಮಚ್ಚೋ ಮುದ್ದಕಾಮೋ ಮುದ್ದಾಧಿಕರಣಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಗೇಹೇ ಧನಧಞ್ಞಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ದತ್ವಾಪಿ ಮುದ್ದಪ್ಪಟಿಲಾಭಾಯ ವಾಯಮತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ದಾನಪತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಬಾಹಿರಬ್ಭನ್ತರಧನಂ ದತ್ವಾ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಪರೇಸಂ ದತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಯೇವ ಪರಿಯೇಸತಿ.

‘‘ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾನಪತಿನೋ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ‘ಯಂ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯಾಚತಿ, ತಮೇವಾಹಂ ತಸ್ಸ ದೇನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಕಾರೀ ನಾಮ ಹೋಮೀ’ತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಮದಾಸಿ. ನ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ದಾನಪತಿ ದೇಸ್ಸತಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಮದಾಸಿ, ನ ಅದಸ್ಸನಕಾಮತಾಯ ಪುತ್ತದಾರಮದಾಸಿ, ನ ಅತಿಬಹುಕಾ ಮೇ ಪುತ್ತದಾರಾ, ‘ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ತೇ ಪೋಸೇತು’ನ್ತಿ ಪುತ್ತದಾರಮದಾಸಿ, ನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ‘ಅಪ್ಪಿಯಾ ಮೇ’ತಿ ನೀಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ಪುತ್ತದಾರಮದಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣರತನಸ್ಸೇವ ಪಿಯತ್ತಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಏವರೂಪಂ ಅತುಲಂ ವಿಪುಲಮನುತ್ತರಂ ಪಿಯಂ ಮನಾಪಂ ದಯಿತಂ ಪಾಣಸಮಂ ಪುತ್ತದಾರದಾನವರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅದಾಸಿ.

‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಚರಿಯಾಪಿಟಕೇ –

‘‘‘ನ ಮೇ ದೇಸ್ಸಾ ಉಭೋ ಪುತ್ತಾ, ಮದ್ದೀ ದೇವೀ ನ ದೇಸ್ಸಿಯಾ;

ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪಿಯಂ ಮಯ್ಹಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಿಯೇ ಅದಾಸಹ’ನ್ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸತರೋ ರಾಜಾ ಪುತ್ತದಾನಂ [ಪುತ್ತದಾರಂ (ಕ.)] ದತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ಅತಿಪೇಮೇನ ದುಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಬಲವಸೋಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಹದಯವತ್ಥು ಉಣ್ಹಮಹೋಸಿ. ನಾಸಿಕಾಯ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತಿಯಾ ಮುಖೇನ ಉಣ್ಹೇ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ, ಅಸ್ಸೂನಿ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಲೋಹಿತಬಿನ್ದೂನಿ ಹುತ್ವಾ ನೇತ್ತೇಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ದುಕ್ಖೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಮದಾಸಿ ‘ಮಾ ಮೇ ದಾನಪಥೋ ಪರಿಹಾಯೀ’ತಿ.

‘‘ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ದ್ವೇ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದ್ವೇ ದಾರಕೇ ಅದಾಸಿ. ಕತಮೇ ದ್ವೇ? ದಾನಪಥೋ ಚ ಮೇ ಅಪರಿಹೀನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ದುಕ್ಖಿತೇ ಚ ಮೇ ಪುತ್ತಕೇ ವನಮೂಲಫಲೇಹಿ ಇತೋನಿದಾನಂ ಅಯ್ಯಕೋ ಮೋಚೇಸ್ಸತೀತಿ. ಜಾನಾತಿ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ‘ನ ಮೇ ದಾರಕಾ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಇಮೇ ಚ ದಾರಕೇ ಅಯ್ಯಕೋ ನಿಕ್ಕಿಣಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಗಮನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ದ್ವೇ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದ್ವೇ ದಾರಕೇ ಅದಾಸಿ.

‘‘ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಯಂ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜಿಣ್ಣೋ ವುಡ್ಢೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ದುಬ್ಬಲೋ ಭಗ್ಗೋ ದಣ್ಡಪರಾಯಣೋ ಖೀಣಾಯುಕೋ ಪರಿತ್ತಪುಞ್ಞೋ, ನೇಸೋ ಸಮತ್ಥೋ ಇಮೇ ದಾರಕೇ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತು’ನ್ತಿ. ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಪಾಕತಿಕೇನ ಬಲೇನ ಇಮೇ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೇಳಾಯ ವಾ ಸಮುಗ್ಗೇ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಪ್ಪಭೇ ಕತ್ವಾ ಥಾಲಕಪರಿಭೋಗೇನ [ಪದೀಪಪರಿಭೋಗೇನ (ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಪ್ಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುನ್ತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಮಣಿರತನಂ ಸುಭಂ ಜಾತಿಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸಂ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತಂ ಚತುಹತ್ಥಾಯಾಮಂ ಸಕಟನಾಭಿಪರಿಣಾಹಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಪಿಲೋತಿಕಾಯ ವೇಠೇತ್ವಾ ಪೇಳಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಕನಿಸಾನಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಞ್ಞೋ ಮಣಿರತನಪ್ಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ತಿಧಾ ಪಭಿನ್ನೋ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಸತ್ತಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಅಟ್ಠರತನುಬ್ಬೇಧೋ ನವರತನಾಯಾಮಪರಿಣಾಹೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಉಪೋಸಥೋ ನಾಗರಾಜಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಸುಪ್ಪೇನ ವಾ ಸರಾವೇನ ವಾ ಪಿದಹಿತುಂ, ಗೋವಚ್ಛಕೋ ವಿಯ ವಚ್ಛಕಸಾಲಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿಹರಿತುಂ ವಾ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಉಪೋಸಥನಾಗರಾಜಪ್ಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ದೀಘಪುಥುಲವಿತ್ಥಿಣ್ಣೋ ಗಮ್ಭೀರೋ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ದುರುತ್ತರೋ ಅಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹೋ ಅನಾವಟೋ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಏಕತಿತ್ಥೇನ ಪರಿಭೋಗಂ ಕಾತುಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದಪ್ಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಹಿಮವನ್ತೋ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಂ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ನಭೇ ತಿಸಹಸ್ಸಯೋಜನಾಯಾಮವಿತ್ಥಾರೋ ಚತುರಾಸೀತಿಕೂಟಸಹಸ್ಸಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಹಾನದೀಸತಾನಂ ಪಭವೋ ಮಹಾಭೂತಗಣಾಲಯೋ ನಾನಾವಿಧಗನ್ಧಧರೋ ದಿಬ್ಬೋಸಧಸತಸಮಲಙ್ಕತೋ ನಭೇ ವಲಾಹಕೋ ವಿಯ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತರಾಜಪ್ಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ ಉಪರಿಪಬ್ಬತಗ್ಗೇ ಜಲಮಾನೋ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಸುವಿದೂರೇಪಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ರಾಜಾ ಪಬ್ಬತಗ್ಗೇ ಜಲಮಾನೋ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಸುವಿದೂರೇಪಿ ಪಾಕಟೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಹಿಮವನ್ತೇ ಪಬ್ಬತೇ ನಾಗಪುಪ್ಫಸಮಯೇ ಉಜುವಾತೇ ವಾಯನ್ತೇ ದಸ ದ್ವಾದಸ ಯೋಜನಾನಿ ಪುಪ್ಫಗನ್ಧೋ ವಾಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಪಿ ಯೋಜನಸಹಸ್ಸೇಹಿಪಿ ಯಾವ ಅಕನಿಟ್ಠಭವನಂ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಸುರಾಸುರಗರುಳಗನ್ಧಬ್ಬಯಕ್ಖರಕ್ಖಸಮಹೋರಗಕಿನ್ನರಇನ್ದಭವನೇಸು ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ, ಸೀಲವರಗನ್ಧೋ ಚಸ್ಸ ಸಮ್ಪವಾಯತಿ, ತೇನ ತಸ್ಸ ದಾರಕಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ದಾಸಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಅನುಸಿಟ್ಠೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಾಲೀ ಕುಮಾರೋ ಪಿತರಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರೇನ ರಞ್ಞಾ ‘ಅಯ್ಯಕೋ ತೇ, ತಾತ, ತುಮ್ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧನಂ ದತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಿಣನ್ತೋ ತಂ ನಿಕ್ಖಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಿಣಾತು, ಕಣ್ಹಾಜಿನಂ ನಿಕ್ಕಿಣನ್ತೋ ದಾಸಸತಂ ದಾಸಿಸತಂ ಹತ್ಥಿಸತಂ ಅಸ್ಸಸತಂ ಧೇನುಸತಂ ಉಸಭಸತಂ ನಿಕ್ಖಸತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸತಂ ದತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಿಣಾತು, ಯದಿ ತೇ, ತಾತ, ಅಯ್ಯಕೋ ತುಮ್ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಆಣಾಯ ಬಲಸಾ ಮುಧಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ಅಯ್ಯಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಕರಿತ್ಥ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸೇವ ಅನುಯಾಯಿನೋ ಹೋಥಾ’ತಿ, ಏವಮನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಪುತ್ತೇ ಪೇಸೇಸಿ, ತತೋ ಜಾಲೀಕುಮಾರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಯ್ಯಕೇನ ಪುಟ್ಠೋ ಕಥೇಸಿ –

‘‘‘ಸಹಸ್ಸಗ್ಘಂ ಹಿ ಮಂ ತಾತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅದಾ;

ಅಥೋ ಕಣ್ಹಾಜಿನಂ ಕಞ್ಞಂ, ಹತ್ಥೀನಞ್ಚ ಸತೇನ ಚಾ’’’ತಿ.

‘‘ಸುನಿಬ್ಬೇಠಿತೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಪಞ್ಹೋ; ಸುಭಿನ್ನಂ ದಿಟ್ಠಿಜಾಲಂ; ಸುಮದ್ದಿತೋ ಪರವಾದೋ; ಸಕಸಮಯೋ ಸುದೀಪಿತೋ; ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಸುಪರಿಸೋಧಿತಂ; ಸುವಿಭತ್ತೋ ಅತ್ಥೋ; ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ವೇಸ್ಸನ್ತರಪಞ್ಹೋ ಪಠಮೋ.