೧೦. ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೯೩. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಕತಿ ಹಿಪಿ ತ್ಯಾಯನ್ತಿ ಕತಿ ತೇ ಅಯಂ, ಹಿಕಾರೋ ಪನೇತ್ಥ ಪದಪೂರಣೋ, ಪಿಕಾರೋ ಗರಹಾಯಂ, ಅಯಂ ದುಬ್ಬಲಸಙ್ಘಾಟಿ ತವ ಕತಿ ದಿವಸಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಕತಿಹಮ್ಪಿ ತ್ಯಾಯನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತತ್ಥ ಕತಿಹನ್ತಿ ಕತಿ ಅಹಾನಿ, ಕತಿ ದಿವಸಾನೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಕತಿಹಿಪಿ ಮ್ಯಾಯನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಗಿಹೀಪಿ ನಂ ಗಿಹಿಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ನನ್ತಿ ನಾಮತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಗಿಹೀ ನಾಮ ಗಿಹಿಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೫೯೪. ನಾನಪ್ಪಕಾರಕನ್ತಿ ಚೀವರಾದೀನಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಾನಂ ವಸೇನ ಅನೇಕವಿಧಂ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ಚೀವರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ದಸಿಕಸುತ್ತಪರಿಯೋಸಾನಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಮೇವ ದಸ್ಸಿತಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಪರಿವತ್ತನಞ್ಹಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಙ್ಗಹಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಯವಿಕ್ಕಯನ್ತಿ ಕಯಞ್ಚೇವ ವಿಕ್ಕಯಞ್ಚ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಿ ನಯೇನ ಪರಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ತನೋ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ದೇನ್ತೋ ವಿಕ್ಕಯಂ.

೫೯೫. ಅಜ್ಝಾಚರತೀತಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಚರತಿ, ವೀತಿಕ್ಕಮವಾಚಂ ಭಾಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತೋ ಕಯಿತಞ್ಚ ಹೋತಿ ವಿಕ್ಕಯಿತಞ್ಚಾತಿ ಯದಾ ಕಯಿತಞ್ಚ ಹೋತಿ ಪರಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಗತಂ ಕರೋನ್ತೇನ, ವಿಕ್ಕೀತಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ಪರಹತ್ಥಗತಂ ಕರೋನ್ತೇನ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಾನುರೂಪತೋ ಪನ ಪಾಠೇ ಪಠಮಂ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ದಸ್ಸಿತಂ.

ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಂ ಪರಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಕಯವಸೇನ ಗಹಿತಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಞ್ಹಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಅವಸೇಸೇಹಿ ಗಿಹಿಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ವತ್ಥೇನ ವಾ ವತ್ಥಂ ಹೋತು ಭತ್ತೇನ ವಾ ಭತ್ತಂ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಏವಂ ವತ್ವಾ ಮಾತುಯಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹಿ, ಇಮಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಾ ಮಾತುಯಾಪಿ ಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡೇ ಪರಹತ್ಥಂ ಪರಭಣ್ಡೇ ಚ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ಮಾತರಂ ಪನ ಪಿತರಂ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನಂ ನ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಾತಕಂ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಆಪಜ್ಜತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೇನ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಅಞ್ಞಾತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಮೋಚೇನ್ತೇನ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ.

ತತ್ರಾಯಂ ಪರಿವತ್ತನವಿಧಿ – ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಾಥೇಯ್ಯತಣ್ಡುಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭತ್ತಹತ್ಥಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಣ್ಡುಲಾ ಅತ್ಥಿ, ನ ಚ ನೋ ಇಮೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಭತ್ತೇನ ಪನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವದತಿ. ಪುರಿಸೋ ತಣ್ಡುಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಅನ್ತಮಸೋ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಮೂಲಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ. ಪರತೋ ಚ ವುತ್ತಮೇವ ‘‘ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಅತ್ಥೋತಿ ಭಣತೀ’’ತಿ. ಯೋ ಪನ ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪರಿವತ್ತೇತಿ; ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ವಿಘಾಸಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ರಜನಂ ವಾ ದಾರೂನಿ ವಾ ಆಹರಾ’’ತಿ ವದತಿ, ರಜನಛಲ್ಲಿಗಣನಾಯ ದಾರುಗಣನಾಯ ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇದಂ ನಾಮ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ದನ್ತಕಾರಾದೀಹಿ ಸಿಪ್ಪಿಕೇಹಿ ಧಮಕರಣಾದೀಸು ತಂ ತಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಕಾರೇತಿ, ರಜಕೇಹಿ ವಾ ವತ್ಥಂ ಧೋವಾಪೇತಿ; ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ನ್ಹಾಪಿತೇನ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಾಪೇತಿ, ಕಮ್ಮಕಾರೇಹಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತಿ; ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಇದಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇದಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ನ ವದತಿ ‘‘ಇದಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜ ಭುತ್ತೋಸಿ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ, ಇದಂ ನಾಮ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವತ್ಥಧೋವನೇ ವಾ ಕೇಸಚ್ಛೇದನೇ ವಾ ಭೂಮಿಸೋಧನಾದಿನವಕಮ್ಮೇ ವಾ ಪರಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಗತಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಏತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪರಿಭುತ್ತೇ ವಾ ನಟ್ಠೇ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದೇಸೇತಿ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಂ.

೫೯೬. ಕಯವಿಕ್ಕಯೇ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಞ್ಞೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಯೋ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಞ್ಞೀ ವಾ ಭವತು ವೇಮತಿಕೋ ವಾ, ನ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಞ್ಞೀ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಚೂಳತ್ತಿಕೇ ದ್ವೀಸು ಪದೇಸು ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೫೯೭. ಅಗ್ಘಂ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ‘‘ಅಯಂ ತವ ಪತ್ತೋ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ‘‘ಇದಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ನಂ ಪಟಿವದತಿ ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಮಮ ಇದಂ ವತ್ಥು ಮಹಗ್ಘಂ, ತವ ಪತ್ತಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೋ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಥಾಲಕಮ್ಪಿ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇ ಪತತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಪತ್ತೋ ಮಹಗ್ಘೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವತ್ಥು ಅಪ್ಪಗ್ಘಂ, ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಗ್ಘಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಪತ್ತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ‘‘ಮಮ ವತ್ಥು ಅಪ್ಪಗ್ಘ’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಮಹಗ್ಘಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಹಿ ಗಹಿತಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಸೇಸಂ ಮಮ ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಭಾತಿಕಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ನಾಮ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಸೋ ಚೇ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ವಿವದಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಠಾತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ನ ಜಾನಾತಿ ಗಹೇತುಂ, ವಾಣಿಜಕೋ ತಂ ವಞ್ಚೇತಿ, ‘‘ಮಾ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ.

ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿಆದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಇದಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ತೇಲಂ ವಾ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಭಣತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ದೇತಿ, ಪಠಮಂ ಅತ್ತನೋ ತೇಲಂ ನ ಮಿನಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ನಾಳಿಯಞ್ಹಿ ಅವಸಿಟ್ಠತೇಲಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಮಿನನ್ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಂ ದೂಸೇಯ್ಯಾತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಕೋಸಿಯವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.