೨. ಕೋಸಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಕೋಸಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೪೨. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಕೋಸಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಕೋಸಿಯಂಸೂನಿ ಉಪರೂಪರಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಕಞ್ಜಿಕಾದೀಹಿ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಕತಂ ಹೋತಿ. ಏಕೇನಪಿ ಕೋಸಿಯಂಸುನಾ ಮಿಸ್ಸಿತ್ವಾತಿ ತಿಟ್ಠತು ಅತ್ತನೋ ರುಚಿವಸೇನ ಮಿಸ್ಸಿತಂ, ಸಚೇಪಿ ತಸ್ಸ ಕರಣಟ್ಠಾನೇ ವಾತೋ ಏಕಂ ಕೋಸಿಯಂಸುಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪಾತೇತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಮೇವ ಹೋತೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಂ,

ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಕೋಸಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಸುದ್ಧಕಾಳಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೪೭. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಸುದ್ಧಕಾಳಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಸುದ್ಧಕಾಳಕಾನನ್ತಿ ಸುದ್ಧಾನಂ ಕಾಳಕಾನಂ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಮಿಸ್ಸಿತಕಾಳಕಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿಪಿ ಕೋಸಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಸುದ್ಧಕಾಳಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ದ್ವೇಭಾಗಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೫೨. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ದ್ವೇಭಾಗಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಅನ್ತೇ ಆದಿಯಿತ್ವಾತಿ ಸನ್ಥತಸ್ಸ ಅನ್ತೇ ಅನುವಾತಂ ವಿಯ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಓದಾತಂ ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇತ್ವಾ.

ದ್ವೇ ಭಾಗಾತಿ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ. ಆದಾತಬ್ಬಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಗೋಚರಿಯಾನನ್ತಿ ಕಪಿಲವಣ್ಣಾನಂ. ದ್ವೇ ತುಲಾ ಆದಾತಬ್ಬಾತಿ ಚತೂಹಿ ತುಲಾಹಿ ಕಾರೇತುಕಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಯತ್ತಕೇಹಿ ಏಳಕಲೋಮೇಹಿ ಕಾತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತೇಸು ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಕಾಳಕಾನಂ ಏಕೋ ಓದಾತಾನಂ, ಏಕೋ ಗೋಚರಿಯಾನನ್ತಿ ಇದಮೇವ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿಪಿ ಕೋಸಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಾನೇವ. ಕೇವಲಂ ಇದಂ ಆದಾಯ ಅನಾದಾಯ ಚ ಕರಣತೋ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ದ್ವೇಭಾಗಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಛಬ್ಬಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೫೭. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಛಬ್ಬಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಊಹದನ್ತಿಪಿ ಉಮ್ಮಿಹನ್ತಿಪೀತಿ ಸನ್ಥತಾನಂ ಉಪರಿ ವಚ್ಚಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಾವಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ದಿನ್ನಾ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ಥತಸಮ್ಮುತೀತಿ ಏವಂ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಾವ ರೋಗೋ ನ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತಾವ ಯಂ ಯಂ ಠಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸನ್ಥತಂ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ. ಸಚೇ ಅರೋಗೋ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಮೂಲಬ್ಯಾಧಿನಾವ ಗಿಲಾನೋ ಹೋತಿ, ಸೋಯೇವ ಪರಿಹಾರೋ, ನತ್ಥಞ್ಞಂ ಸಮ್ಮುತಿಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಸೋ ವಾ ಬ್ಯಾಧಿ ಪಟಿಕುಪ್ಪತು, ಅಞ್ಞೋ ವಾ, ‘ಸಕಿಂ ಗಿಲಾನೋ’ತಿ ನಾಮಂ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಮೇವ, ಪುನ ಸಮ್ಮುತಿಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಓರೇನ ಚೇ ಛನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಛನ್ನಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಓರಿಮಭಾಗೇ, ಅನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಸಙ್ಖ್ಯಾಮತ್ತದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಊನಕಛಬ್ಬಸ್ಸಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಅನಾಪತ್ತಿ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಕರೋತೀತಿ ಯದಾ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ಸನ್ಥತಂ ಕರೋತಿ. ದುತಿಯಪದೇಪಿ ‘‘ಯದಾ ಅತಿರೇಕಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ನ ಹಿ ಸೋ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಕರೋತೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಕೋಸಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಛಬ್ಬಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ನಿಸೀದನಸನ್ಥತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೬೫. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ನಿಸೀದನಸನ್ಥತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಇಚ್ಛಾಮಹಂ ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಭಗವಾ ಕಿರ ತಂ ತೇಮಾಸಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬೋಧನೇಯ್ಯಸತ್ತಂ ಅದ್ದಸ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ತನ್ತಿವಸೇನ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾ ಸಿಯಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯಿ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ಕತಿಕವತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಂ ಉಪಸೇನೋ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ. ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಸ್ಸನಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋ ಮಂ ಪಸ್ಸಿತುಕಾಮಾ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಿಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಹಞ್ಚ ತೇಹಿ ಉಜ್ಝಿತಸನ್ಥತಪಚ್ಚಯಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಏವಂ ಬಹೂನಿ ಹಿ ಏತ್ಥ ಆನಿಸಂಸಾನೀತಿ.

ಸಪರಿಸೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಥೇರೋ ಕಿರ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಊನದಸವಸ್ಸೇನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೭೫) ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧಕಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ ಮೋಘಪುರಿಸ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಓವದಿಯೋ ಅನುಸಾಸಿಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಓವದಿತುಂ ಅನುಸಾಸಿತುಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಗರಹಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಪರಿಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗರಹಂ ಅದಾಸಿ, ಸೋ ದಾನಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ತೇನೇವ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಸಸ್ಸಿರೀಕೇನ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪುಣ್ಣೇನ ಮುಖೇನ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಸಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ಪರಿಸಂಯೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಧುಕಾರಂ ದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸುಹದಯೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅತಿರೇಕಯೋಜನಸತಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿಸಂ ಚಿನಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಪುನ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಪರಿಸೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀ’’ತಿ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅಞ್ಞಥಾ ಆರಾಧೇತುಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ವತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ.

ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ವತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವೇನ ನಿರಾಸಙ್ಕೋ ಸೀಹೋ ವಿಯ ಕಞ್ಚನಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ. ಏತದವೋಚಾತಿ ಕಥಾಸಮುಟ್ಠಾಪನತ್ಥಂ ಏತಂ ಅವೋಚ. ಮನಾಪಾನಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಪಂಸುಕೂಲಾನೀತಿ ಭಿಕ್ಖು ತವ ಇಮಾನಿ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ಮನಾಪಾನಿ, ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಖನ್ತಿಯಾ ಗಹಿತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಮನಾಪಾನೀತಿ, ಭನ್ತೇ ನ ಮಯಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಗಹಿತಾನಿ, ಗಲಗ್ಗಾಹೇನ ವಿಯ ಮತ್ಥಕತಾಳನೇನ ವಿಯ ಚ ಗಾಹಿತೋಮ್ಹೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಞ್ಞಾತೋ ಅಭಿಞ್ಞಾತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಸನ್ದಿಸ್ಸಿಸ್ಸತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ಮಯಂ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಮಯಂ ಸಾವಕಾ ನಾಮ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮ, ಬುದ್ಧವಿಸಯೋ ಹಿ ಏಸೋ ಯದಿದಂ ‘‘ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞಪನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನಂ ವಾ. ಸಮಾದಾಯಾತಿ ತಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸ ಆರದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಪುನಪಿ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಾಧುಕಾರಮದಾಸಿ.

೫೬೬. ಅನುಞ್ಞಾತಾವುಸೋತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಆವುಸೋ. ಪಿಹೇನ್ತಾತಿ ಪಿಹಯನ್ತಾ. ಸನ್ಥತಾನಿ ಉಜ್ಝಿತ್ವಾತಿ ಸನ್ಥತೇ ಚತುತ್ಥಚೀವರಸಞ್ಞಿತಾಯ ಸಬ್ಬಸನ್ಥತಾನಿ ಉಜ್ಝಿತ್ವಾ. ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಭಗವಾ ಸನ್ಥತಾನಿ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನೇ ಕಾರಣಂ ನತ್ಥಿ, ಪರಿಭೋಗುಪಾಯಂ ನೇಸಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ.

೫೬೭. ಸಕಿಂ ನಿವತ್ಥಮ್ಪಿ ಸಕಿಂ ಪಾರುತಮ್ಪೀತಿ ಸಕಿಂ ನಿಸಿನ್ನಞ್ಚೇವ ನಿಪನ್ನಞ್ಚ. ಸಾಮನ್ತಾತಿ ಏಕಪಸ್ಸತೋ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಿತಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾ ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಸನ್ಥರನ್ತೇನ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಏಕದೇಸೇ ವಾ ಸನ್ಥರಿತಬ್ಬಂ, ವಿಜಟೇತ್ವಾ ವಾ ಮಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಸನ್ಥರಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಥಿರತರಂ ಹೋತೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯತ್ತಾ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ದ್ವೇಭಾಗಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಾನೀತಿ.

ಇಮೇಸು ಪನ ಪಞ್ಚಸು ಸನ್ಥತೇಸು ಪುರಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾನಿ ದ್ವೇ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ.

ನಿಸೀದನಸನ್ಥತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಏಳಕಲೋಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೭೧. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಉಪ್ಪಣ್ಡೇಸುನ್ತಿ ‘‘ಕಿತ್ತಕೇನ, ಭನ್ತೇ, ಕೀತಾನೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಾ ಅವಹಸಿಂಸು. ಠಿತಕೋವ ಆಸುಮ್ಭೀತಿ ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಅರಞ್ಞತೋ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಭಾರಂ ಆನೇತ್ವಾ ಕಿಲನ್ತಾ ಠಿತಕಾವ ಪಾತೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಪಾತೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೭೨. ಸಹತ್ಥಾತಿ ಸಹತ್ಥೇನ, ಅತ್ತನಾ ಹರಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಬಹಿತಿಯೋಜನಂ ಪಾತೇತೀತಿ ತಿಯೋಜನತೋ ಬಹಿ ಪಾತೇತಿ. ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಪತನಕೇ ಹತ್ಥತೋ ಮುತ್ತಮತ್ತೇ ಲೋಮಗಣನಾಯ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಸಚೇ ಬಹಿತಿಯೋಜನೇ ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಥಮ್ಭೇ ವಾ ಪಟಿಹಞ್ಞಿತ್ವಾ ಪುನ ಅನ್ತೋ ಪತನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ ಠತ್ವಾ ಠತ್ವಾ ವಟ್ಟಮಾನಾ ಏಳಕಲೋಮಭಣ್ಡಿಕಾ ಪುನ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಅನ್ತೋ ಠತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಯಟ್ಠಿಯಾ ವಾ ವಟ್ಟೇತಿ ಠತ್ವಾ ವಾ ಅಠತ್ವಾ ವಾ ವಟ್ಟಮಾನಾ ಭಣ್ಡಿಕಾ ಗಚ್ಛತು, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ‘‘ಅಞ್ಞೋ ಹರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಠಪೇತಿ, ತೇನ ಹರಿತೇಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಠಪಿತಂ ವಾತೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಬಹಿ ಪಾತೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಸಉಸ್ಸಾಹತ್ತಾ ಅಚಿತ್ತಕತ್ತಾ ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ. ಕುರುನ್ದಿಯಾದೀಸು ಪನ ‘‘ಏತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ಅನಾಪತ್ತಿ ಪಾಳಿಯಾ ನ ಸಮೇತಿ. ಉಭತೋಭಣ್ಡಿಕಂ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಂ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಏಕಂ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಕರೋನ್ತೋ ಠಪೇತಿ, ರಕ್ಖತಿ ತಾವ. ಏಕಾಬದ್ಧೇ ಕಾಜೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯದಿ ಪನ ಅಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಾಜಕೋಟಿಯಂ ಠಪಿತಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ನ ರಕ್ಖತಿ. ಏಕಾಬದ್ಧೇಪಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಠಪಿತೇ ಆಪತ್ತಿಯೇವ.

ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಯಾನೇ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಯಾನೇ ವಾ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಆದೀಸು ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ಹರಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಪೇತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ತಿಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ಆಪತ್ತಿ. ಅಗಚ್ಛನ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಚೇ ಪನ ಅಗಚ್ಛನ್ತೇ ಯಾನೇ ವಾ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಯಾದೀಸು ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಸಾರೇತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಚೋದೇತಿ, ಪಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ವಾ ಅನುಬನ್ಧಾಪೇತಿ, ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಹರಾಪೇತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕುರುನ್ದಿಯಾದೀಸು ಪನ ‘‘ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಹರಾಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಸಮೇತಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ಪನ ಸುಙ್ಕಘಾತೇ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಯಾ ಹಿ ತತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ, ಸಾ ಇಧ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಯಾ ಇಧ ಆಪತ್ತಿ, ಸಾ ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಅಞ್ಞವಿಹಿತೋ ವಾ ಚೋರಾದೀಹಿ ವಾ ಉಪದ್ದುತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಲೋಮಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೫೭೫. ತಿಯೋಜನಂ ವಾಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ಹರತೀತಿ ಯತ್ಥ ಗತೋ, ತತ್ಥ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀನಂ ವಾ ಪಚ್ಚಯಾದೀನಂ ವಾ ಅಲಾಭೇನ ತತೋ ಪರಂ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತಿ, ತತೋಪಿ ಅಞ್ಞತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ಯೋಜನಸತಮ್ಪಿ ಹರನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾತಿ ಚೋರಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿರತ್ಥಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪಟಿದೇನ್ತಿ, ತಂ ಹರನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾತಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಕತಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕತಭಣ್ಡನ್ತಿ ಕತಂಭಣ್ಡಂ ಕಮ್ಬಲಕೋಜವಸನ್ಥತಾದಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಸುತ್ತಕೇನ ಬದ್ಧಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಯೋ ಪನ ತನುಕಪತ್ತತ್ಥವಿಕನ್ತರೇ ವಾ ಆಯೋಗಅಂಸಬದ್ಧಕಕಾಯಬನ್ಧನಾದೀನಂ ಅನ್ತರೇಸು ವಾ ಪಿಪ್ಫಲಿಕಾದೀನಂ ಮಲರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಸಿಪಾಟಿಕಾಯ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ವಾತಾಬಾಧಿಕೋ ಕಣ್ಣಚ್ಛಿದ್ದೇಪಿ ಲೋಮಾನಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಸುತ್ತಕೇನ ಪನ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಕತಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ವೇಣಿಂ ಕತ್ವಾ ಹರತಿ, ಇದಂ ನಿಧಾನಮುಖಂ ನಾಮ, ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಇದಂ ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ, ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಏಳಕಲೋಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಏಳಕಲೋಮಧೋವಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೭೬. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಧೋವಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ರಿಞ್ಚನ್ತೀತಿ ಉಜ್ಝನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಅನುಯುಞ್ಜಿತುನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪುರಾಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ಏಳಕಲೋಮಧೋವಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ರೂಪಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೮೨. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ರೂಪಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಪಟಿವಿಸೋತಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ.

೫೮೩-೪. ಜಾತರೂಪರಜತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಜಾತರೂಪನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಸ್ಸ ನಾಮಂ. ತಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಣ್ಣಸದಿಸಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸತ್ಥುವಣ್ಣೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ‘‘ಯೋ ಸತ್ಥುವಣ್ಣೋ ಲೋಹವಿಸೇಸೋ, ಇದಂ ಜಾತರೂಪಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ರಜತಂ ಪನ ‘‘ಸಙ್ಖೋ, ಸಿಲಾ, ಪವಾಲ, ರಜತಂ, ಜಾತರೂಪ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಪಾಚಿ. ೫೦೬) ರೂಪಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಪನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವೋಹಾರಗಮನೀಯಂ ಕಹಾಪಣಾದಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಕಹಾಪಣೋ ಲೋಹಮಾಸಕೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಕಹಾಪಣೋತಿ ಸೋವಣ್ಣಮಯೋ ವಾ ರೂಪಿಯಮಯೋ ವಾ ಪಾಕತಿಕೋ ವಾ. ಲೋಹಮಾಸಕೋತಿ ತಮ್ಬಲೋಹಾದೀಹಿ ಕತಮಾಸಕೋ. ದಾರುಮಾಸಕೋತಿ ಸಾರದಾರುನಾ ವಾ ವೇಳುಪೇಸಿಕಾಯ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ತಾಲಪಣ್ಣೇನಾಪಿ ರೂಪಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಮಾಸಕೋ. ಜತುಮಾಸಕೋತಿ ಲಾಖಾಯ ವಾ ನಿಯ್ಯಾಸೇನ ವಾ ರೂಪಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕತಮಾಸಕೋ. ‘‘ಯೇ ವೋಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ಪದೇನ ಯೋ ಯೋ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಜನಪದೇ ಯದಾ ಯದಾ ವೋಹಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಅಟ್ಠಿಮಯೋಪಿ ಚಮ್ಮಮಯೋಪಿ ರುಕ್ಖಫಲಬೀಜಮಯೋಪಿ ಸಮುಟ್ಠಾಪಿತರೂಪೋಪಿ ಅಸಮುಟ್ಠಾಪಿತರೂಪೋಪಿ ಸಬ್ಬೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋ.

ಇಚ್ಚೇತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಜಾತರೂಪಮಾಸಕೋ, ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದೋ ಸಬ್ಬೋಪಿ ರಜತಮಾಸಕೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥು ಹೋತಿ. ಮುತ್ತಾ, ಮಣಿ, ವೇಳುರಿಯೋ, ಸಙ್ಖೋ, ಸಿಲಾ, ಪವಾಲ, ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ, ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ, ಸತ್ತ ಧಞ್ಞಾನಿ, ದಾಸಿದಾಸಖೇತ್ತವತ್ಥುಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾದಯೋತಿ ಇದಂ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥು. ಸುತ್ತಂ ಫಾಲೋ ಪಟಕೋ ಕಪ್ಪಾಸೋ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಅಪರಣ್ಣಂ ಸಪ್ಪಿನವನೀತತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಾದಿಭೇಸಜ್ಜಞ್ಚ ಇದಂ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥು. ತತ್ಥ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಂ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಚೇತಿಯಾನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತಿ, ಸೇಸಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ. ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೋ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನತ್ಥಾಯ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸೀಸೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೋ ಉಪರಿ ರತನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಆಗತವಸೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ಉಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಸಯಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ.

ತತ್ಥ ಜಾತರೂಪರಜತಭಣ್ಡೇಸು ಕಹಾಪಣಮಾಸಕೇಸು ಚ ಏಕಂ ಗಣ್ಹತೋ ವಾ ಗಣ್ಹಾಪಯತೋ ವಾ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ. ಸಹಸ್ಸಂ ಚೇಪಿ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಗಣ್ಹಾಪೇತಿ, ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಕುರುನ್ದಿಯಞ್ಚ ಸಿಥಿಲಬದ್ಧಾಯ ಥವಿಕಾಯ ಸಿಥಿಲಪೂರಿತೇ ವಾ ಭಾಜನೇ ರೂಪಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿ. ಘನಬದ್ಧೇ ಪನ ಘನಪೂರಿತೇ ವಾ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ.

ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಸಾದಿಯನೇ ಪನ ‘‘ಇದಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಹೋತೂ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಚೇಪಿ ಚಿತ್ತೇನ ಸಾದಿಯತಿ, ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ‘‘ನಯಿದಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾಪಿ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ನಯಿದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ನ ಸಾದಿಯತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಹಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನ ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಅಕರಣತೋ ಅಕಿರಿಯಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಚ ವಚೀದ್ವಾರೇ ಚ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮನೋದ್ವಾರೇ ಪನ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಏಕೋ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತಿ ‘‘ತುಯ್ಹಿದಂ ಹೋತೂ’’ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ನಯಿದಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಉಪಾಸಕೋ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಗತೋ, ಅಞ್ಞೋ ತತ್ಥ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಇದ’’ನ್ತಿ? ಯಂ ತೇನ ಅತ್ತನಾ ಚ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸೋ ಚೇ ವದತಿ – ‘‘ಗೋಪಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭನ್ತೇ, ಗುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ, ಸತ್ತಭೂಮಿಕಮ್ಪಿ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಗುತ್ತಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ‘‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏತ್ತಾವತಾ ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ ಹೋತಿ. ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತೇನ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಕ್ಕಾಯಿಕಭಣ್ಡಂ ಪತ್ತಂ ವಾ ಚೀವರಂ ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ಇದಂ ಗಹೇಸ್ಸಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಉಪಾಸಕ ಅತ್ಥಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೋ, ವತ್ಥು ಚ ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸೋ ವದತಿ, ‘‘ಅಹಂ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ, ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಠಪಿತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಅಧಿಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ‘‘ನ ಮಯಂ ತವ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾಮ, ‘‘ನಿಕ್ಖಮಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ.

ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ರೂಪಿಯಂ ನಾಮ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ‘‘ತಸ್ಮಾ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಗಣಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮತ್ತಮೇವ ನ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಚೇತಾಪಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಉಪಾಯೇನ ಪರಿಭೋಗದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಪ್ಪಿಯಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಸಪ್ಪಿ ವಾತಿ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ತೇಲಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ಏವಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ಭಾಗೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಾ ಆರಾಮಿಕಾನಂ ವಾ ಪತ್ತಭಾಗಮ್ಪಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಮಕ್ಕಟಾದೀಹಿ ತತೋ ಹರಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಠಪಿತಂ ವಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥತೋ ಗಳಿತಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಪರಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ಪಂಸುಕೂಲಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ, ತತೋ ಆಹಟೇನ ಫಾಣಿತೇನ ಸೇನಾಸನಧೂಪನಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಪ್ಪಿನಾ ವಾ ತೇಲೇನ ವಾ ಪದೀಪಂ ಕತ್ವಾ ದೀಪಾಲೋಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ, ಪೋತ್ಥಕಮ್ಪಿ ವಾಚೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇಲಮಧುಫಾಣಿತೇಹಿ ಪನ ಸರೀರೇ ವಣಂ ಮಕ್ಖೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ವಾ ಭೋಜನಸಾಲಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಛಾಯಾಪಿ ಗೇಹಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಠಿತಾ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಚ್ಛೇದಾತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಆಗನ್ತುಕತ್ತಾ ವಟ್ಟತಿ. ತಂ ವತ್ಥುಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಕತೇನ ಮಗ್ಗೇನಪಿ ಸೇತುನಾಪಿ ನಾವಾಯಪಿ ಉಳುಮ್ಪೇನಪಿ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಖನಾಪಿತಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಉಬ್ಭಿದೋದಕಂ ಪಾತುಂ ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅನ್ತೋ ಉದಕೇ ಪನ ಅಸತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಗನ್ತುಕಂ ಉದಕಂ ವಾ ವಸ್ಸೋದಕಂ ವಾ ಪವಿಟ್ಠಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕೀತಾಯ ಯೇನ ಉದಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀತಾ ತಂ ಆಗನ್ತುಕಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ವತ್ಥುಂ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತೇಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ ತಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಆರಾಮೋ ಗಹಿತೋ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯದಿ ಭೂಮಿಪಿ ಬೀಜಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನೇವ ಭೂಮಿಂ ನ ಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಭೂಮಿಂಯೇವ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ರೋಪಿತಾನಿ ಫಲಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಥ ಬೀಜಾನಿ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಂ ರೋಪಿತಾನಿ, ಫಲಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ.

ಸಚೇ ಸೋ ಛಡ್ಡೇತೀತಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಖಿಪತಿ, ಅಥಾಪಿ ನ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಸಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ವಾರೇತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ಛಡ್ಡೇತೀತಿ ಅಥ ನೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾ ಬ್ಯಾಪಾರೇನಾತಿ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ, ತತೋ ಯಥಾವುತ್ತಲಕ್ಖಣೋ ರೂಪಿಯಛಡ್ಡಕೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ.

ಯೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿನ್ತಿಆದೀಸು ಲೋಭವಸೇನ ತಂ ವತ್ಥುಂ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕರೋನ್ತೋ ಅತ್ತಾನಂ ವಾ ಉಕ್ಕಂಸೇನ್ತೋ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ನಾಮ ಗಚ್ಛತಿ. ದೋಸವಸೇನ ‘‘ನೇವಾಯಂ ಮಾತಿಕಂ ಜಾನಾತಿ, ನ ವಿನಯ’’ನ್ತಿ ಪರಂ ಅಪಸಾದೇನ್ತೋ ದೋಸಾಗತಿಂ ನಾಮ ಗಚ್ಛತಿ. ಮೋಹವಸೇನ ಮುಟ್ಠಪಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಮೋಹಾಗತಿಂ ನಾಮ ಗಚ್ಛತಿ. ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಸ್ಸ ಭಯೇನ ಛಡ್ಡೇತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತೋ ಭಯಾಗತಿಂ ನಾಮ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೫೮೫. ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಕತ್ವಾ, ಅಕ್ಖೀನಿ ನಿಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ನದಿಯಾ ವಾ ಪಪಾತೇ ವಾ ವನಗಹನೇ ವಾ ಗೂಥಂ ವಿಯ ಅನಪೇಕ್ಖೇನ ಪತಿತೋಕಾಸಂ ಅಸಮನ್ನಾಹರನ್ತೇನ ಪಾತೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತಬ್ಬೇಪಿ ರೂಪಿಯೇ ಭಗವಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪರಿಭೋಗಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಸ್ಸ ಪನ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಥಾ ಚಾಯಂ ಏತಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಂ ಅಸನ್ತಸಮ್ಭಾವನಾಯ ವಾ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮೇನ ವಾ ಕುಹನಾದೀಹಿ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಾ ನೇವ ತಸ್ಸ ನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾಪಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

ಚತ್ತಾರೋ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಾ – ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ, ಇಣಪರಿಭೋಗೋ, ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ, ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋತಿ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇಪಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ ‘‘ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ’’ ನಾಮ. ಸೀಲವತೋ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ ‘‘ಇಣಪರಿಭೋಗೋ’’ ನಾಮ. ತಸ್ಮಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಆಲೋಪೇ ಆಲೋಪೇ. ತಥಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪುರೇಭತ್ತಪಚ್ಛಾಭತ್ತಪುರಿಮಯಾಮಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಸು. ಸಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋವ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ. ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಭೇಸಜ್ಜಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಪನ ಸತಿಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಹಿ ಸುದ್ಧಿ – ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ, ಸಂವರಸುದ್ಧಿ, ಪರಿಯೇಟ್ಠಿಸುದ್ಧಿ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧೀತಿ. ತತ್ಥ ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಂ, ತಞ್ಹಿ ದೇಸನಾಯ ಸುಜ್ಝನತೋ ‘‘ದೇಸನಾಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಂವರಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸೀಲಂ, ತಞ್ಹಿ ನ ಪುನ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿತ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನಸಂವರೇನೇವ ಸುಜ್ಝನತೋ ‘‘ಸಂವರಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪರಿಯೇಟ್ಠಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಆಜೀವಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ, ತಞ್ಹಿ ಅನೇಸನಂ ಪಹಾಯ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಪಚ್ಚಯೇ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೇಸನಾಯ ಸುದ್ಧತ್ತಾ ‘‘ಪರಿಯೇಟ್ಠಿಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಂ, ತಞ್ಹಿ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಚೀವರಂ ಪಟಿಸೇವತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೩; ಅ. ನಿ. ೬.೫೮) ನಯೇನ ವುತ್ತೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ಸುಜ್ಝನತೋ ‘‘ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಪನ ಸತಿಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ.

ಸತ್ತನ್ನಂ ಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ, ತೇ ಹಿ ಭಗವತೋ ಪುತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಪಿತುಸನ್ತಕಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ದಾಯಾದಾ ಹುತ್ವಾ ತೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತೇ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಗಿಹೀನಂ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ಗಿಹೀಹಿ ದಿನ್ನಾಪಿ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೯) ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ಧಮ್ಮದಾಯಾದಸುತ್ತಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕಂ.

ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಪರಿಭೋಗೋ ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ, ತೇ ಹಿ ತಣ್ಹಾಯ ದಾಸಬ್ಯಂ ಅತೀತತ್ತಾ ಸಾಮಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ. ಇಮೇಸು ಪರಿಭೋಗೇಸು ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋ ಚ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ ಚ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಇಣಪರಿಭೋಗೋ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೇ ಕಥಾಯೇವ ನತ್ಥಿ.

ಅಪರೇಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪರಿಭೋಗಾ – ಲಜ್ಜಿಪರಿಭೋಗೋ, ಅಲಜ್ಜಿಪರಿಭೋಗೋ, ಧಮ್ಮಿಯಪರಿಭೋಗೋ, ಅಧಮ್ಮಿಯಪರಿಭೋಗೋತಿ.

ತತ್ಥ ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗೋ ವಟ್ಟತಿ, ಆಪತ್ತಿಯಾ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಲಜ್ಜಿನೋ ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯಾವ ನ ಜಾನಾತಿ, ತಾವ ವಟ್ಟತಿ. ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಅಲಜ್ಜೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಯದಾಸ್ಸ ಅಲಜ್ಜೀಭಾವಂ ಜಾನಾತಿ ತದಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಚ ವಚೀದ್ವಾರೇ ಚ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಕರೋಥ, ತಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಮಾ ಏವಮಕತ್ಥಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಕರೋತಿಯೇವ, ಯದಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಸೋಪಿ ಅಲಜ್ಜೀಯೇವ ಹೋತಿ. ಯೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಭಾರಭೂತೇನ ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಸೋಪಿ ನಿವಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ನ ಓರಮತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅಲಜ್ಜೀಯೇವ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಏಕೋ ಅಲಜ್ಜೀ ಅಲಜ್ಜೀಸತಮ್ಪಿ ಕರೋತಿ. ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಪನ ಅಲಜ್ಜಿನಾವ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗೇ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಲಜ್ಜಿನೋ ಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರಾನಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಂ ಭೋಜನಸದಿಸೋತಿ.

ಧಮ್ಮಿಯಾಧಮ್ಮಿಯಪರಿಭೋಗೋ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಸಚೇ ಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ಅಲಜ್ಜೀ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋಪಿ ಅಧಮ್ಮಿಯೋ, ಉಭೋ ಜೇಗುಚ್ಛಾ. ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಲಜ್ಜೀ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಧಮ್ಮಿಯೋ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಸಙ್ಘತೋ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ದೇತಿ, ಏತಾನಿ ಯಥಾದಾನಮೇವ ಗತತ್ತಾ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುಗ್ಗಲೋ ಲಜ್ಜೀ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಅಧಮ್ಮಿಯೋ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಜೇಗುಚ್ಛೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಪುಗ್ಗಲೋ ಲಜ್ಜೀ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋಪಿ ಧಮ್ಮಿಯೋ, ವಟ್ಟತಿ.

ಅಪರೇ ದ್ವೇ ಪಗ್ಗಹಾ; ದ್ವೇ ಚ ಪರಿಭೋಗಾ – ಲಜ್ಜಿಪಗ್ಗಹೋ, ಅಲಜ್ಜಿಪಗ್ಗಹೋ; ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋ ಆಮಿಸಪರಿಭೋಗೋತಿ.

ತತ್ಥ ಅಲಜ್ಜಿನೋ ಲಜ್ಜಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಲಜ್ಜೀ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅನುಮೋದನಾಯ ಅಜ್ಝೇಸತಿ, ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಅಜ್ಝೇಸತಿ, ಕುಲೇಸು ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇತಿ. ಇತರೋಪಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯೋ ಈದಿಸೋ ಚ ಈದಿಸೋ ಚಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಸತಿ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅಯಂ ಸಾಸನಂ ಓಸಕ್ಕಾಪೇತಿ ಅನ್ತರಧಾಪೇತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗ-ಆಮಿಸಪರಿಭೋಗೇಸು ಪನ ಯತ್ಥ ಆಮಿಸಪರಿಭೋಗೋ ವಟ್ಟತಿ, ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ಪನ ಕೋಟಿಯಂ ಠಿತೋ ಗನ್ಥೋ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಧಮ್ಮಾನುಗ್ಗಹೇನ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಮಹಾಭಯೇ ಕಿರ ಏಕಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮಹಾನಿದ್ದೇಸೋ ಪಗುಣೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಚತುನಿಕಾಯಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಮಹಾತಿಪಿಟಕತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಮಹಾರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ ಮಹಾರಕ್ಖಿತ, ಏತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಮಹಾನಿದ್ದೇಸಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಪಾಪೋ ಕಿರಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಗಣ್ಹಾವುಸೋ, ಅಹಂ ತೇ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಸು ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ನಿರನ್ತರಂ ಪರಿಯಾಪುಣನ್ತೋ ಓಸಾನದಿವಸೇ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸುತಂಯೇವ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ, ಸಚಾಹಂ ಏವಂ ಜಾನೇಯ್ಯಂ, ನ ಈದಿಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇ ಬಹೂ ಮಹಾಥೇರಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಮಹಾನಿದ್ದೇಸಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸುಂ.

೫೮೬. ರೂಪಿಯೇ ರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ರೂಪಿಯಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ರೂಪಿಯೇ ವೇಮತಿಕೋತಿ ‘‘ಸುವಣ್ಣಂ ನು ಖೋ, ಖರಪತ್ತಂ ನು ಖೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸಂಸಯಜಾತೋ.

ರೂಪಿಯೇ ಅರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀತಿ ಸುವಣ್ಣಾದೀಸು ಖರಪತ್ತಾದಿಸಞ್ಞೀ. ಅಪಿಚ ಪುಞ್ಞಕಾಮಾ ರಾಜೋರೋಧಾದಯೋ ಭತ್ತಖಜ್ಜಕಗನ್ಧಪಿಣ್ಡಾದೀಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ದೇನ್ತಿ, ಚೋಳಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನ್ತೇ ಬದ್ಧಕಹಾಪಣಾದೀಹಿಯೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಚೋಳಕಾನಿ ದೇನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭತ್ತಾದಿಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಚೋಳಕಸಞ್ಞಾಯ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ರೂಪಿಯೇ ಅರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀ ರೂಪಿಯಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಪನ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಇದಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ. ಯೇನ ಹಿ ಅಸ್ಸತಿಯಾ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪುನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಅಥಸ್ಸ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ತವ ಚೋಳಕಂ ಪಸ್ಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಸಿಯಾ ಕಿರಿಯಂ ಗಹಣೇನ ಆಪಜ್ಜನತೋ, ಸಿಯಾ ಅಕಿರಿಯಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಅಕರಣತೋ ರೂಪಿಯಅಞ್ಞವಾದಕಉಪಸ್ಸುತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಹಿ ತೀಣಿ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಾನಿ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ರೂಪಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೮೭. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕನ್ತಿ ಕತಾಕತಾದಿವಸೇನ ಅನೇಕವಿಧಂ. ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರನ್ತಿ ಜಾತರೂಪರಜತಪರಿವತ್ತನಂ. ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತತ್ತಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಪರಿವತ್ತನೇ ದೋಸಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ಕರೋನ್ತಿ.

೫೮೯. ಸೀಸೂಪಗನ್ತಿಆದೀಸು ಸೀಸಂ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಸೀಸೂಪಗಂ, ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ‘‘ಸೀಸೂಪಕ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸೀಸಾಲಙ್ಕಾರಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಕತೇನ ಕತನ್ತಿಆದೀಸು ಸುದ್ಧೋ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೋಯೇವ.

ರೂಪಿಯೇ ರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತವತ್ಥೂಸು ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುನಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಂ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅಪರಾಪರಪರಿವತ್ತನೇ ಇಮಿನಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುನಾ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಂ ವಾ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ವಾ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೋ ಹಿ ಅಯಂ ಅರೂಪಿಯೇ ರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀ ರೂಪಿಯಂ ಚೇತಾಪೇತೀತಿಆದಿ ದುತಿಯೋ ತಿಕೋ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಸಾನುಲೋಮತ್ತಾ ಅವುತ್ತೋಪಿ ಅಯಮಪರೋಪಿ ರೂಪಿಯೇ ರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀ ಅರೂಪಿಯಂ ಚೇತಾಪೇತೀತಿಆದಿ ತಿಕೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅತ್ತನೋ ವಾ ಹಿ ಅರೂಪಿಯೇನ ಪರಸ್ಸ ರೂಪಿಯಂ ಚೇತಾಪೇಯ್ಯ ಅತ್ತನೋ ವಾ ರೂಪಿಯೇನ ಪರಸ್ಸ ಅರೂಪಿಯಂ, ಉಭಯಥಾಪಿ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರೋ ಕತೋಯೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ ಏಕನ್ತೇನ ರೂಪಿಯಪಕ್ಖೇ ಏಕೋಯೇವ ತಿಕೋ ವುತ್ತೋತಿ.

ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುನಾ ಪನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಂ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಚ್ಛಾ ಪರಿವತ್ತನೇ ಇಮಿನಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಗರುಕಸ್ಸ ಚೇತಾಪಿತತ್ತಾ. ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುನಾ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಮೇವ, ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ವಾ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಚ್ಛಾ ಪರಿವತ್ತನೇಪಿ ಇಮಿನಾ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ ಚೇತಾಪಿತತ್ತಾ. ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಸಚೇ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಭಾಸಿತಂ, ತಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ. ಕಸ್ಮಾ? ನ ಹಿ ದಾನಗ್ಗಹಣತೋ ಅಞ್ಞೋ ಕಯವಿಕ್ಕಯೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದಞ್ಚ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಪರಿವತ್ತನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ. ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ರೂಪಿಯೇನ ಚ ರೂಪಿಯಾರೂಪಿಯಚೇತಾಪನಂ ಅರೂಪಿಯೇನ ಚ ರೂಪಿಯಚೇತಾಪನಂ. ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುನಾ ಪನ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುನೋ ಚೇತಾಪನಂ ನೇವ ಇಧ ನ ತತ್ಥ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಚೇತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ ಭವಿತುಂ ಅರಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಥೇವ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುನೋ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಥೇವ ತಸ್ಸ ವಾ ತೇನ ವಾ ಚೇತಾಪನೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಞ್ಞೂಹಿ ವುತ್ತಂ.

ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ ಪನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಂ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಪರಿವತ್ತನೇ ಇಮಿನಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಅರೂಪಿಯೇ ಅರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀ ರೂಪಿಯಂ ಚೇತಾಪೇತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ. ತೇನೇವ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಂ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ತಥೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಪರಿವತ್ತನೇ ಇಮಿನಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಕಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಚೇತಾಪಿತತ್ತಾ. ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಚೇತಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಪರಿವತ್ತನೇ ಉಪರಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪರಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇನಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ವಡ್ಢಿಂ ಪಯೋಜೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ.

ಇಮಸ್ಸ ಚ ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರಸ್ಸ ಗರುಕಭಾವದೀಪಕಂ ಇದಂ ಪತ್ತಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಹಿ ರೂಪಿಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇನ ಅಯಬೀಜಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ತಂ ಕೋಟ್ಟಾಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಲೋಹೇನ ಪತ್ತಂ ಕಾರೇತಿ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಮಹಾಅಕಪ್ಪಿಯೋ ನಾಮ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಕಪ್ಪಿಯೋ ಕಾತುಂ. ಸಚೇ ಹಿ ತಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಥಾಲಕಂ ಕಾರೇತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ವಾಸಿಂ ಕಾರೇತಿ, ತಾಯ ಛಿನ್ನಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಬಳಿಸಂ ಕಾರೋತಿ, ತೇನ ಮಾರಿತಾ ಮಚ್ಛಾಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಾ. ವಾಸಿಫಲಂ ತಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ವಾ ಖೀರಂ ವಾ ಉಣ್ಹಾಪೇತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಮೇವ.

ಯೋ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇನ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಾತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಪತ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯೋ. ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸಕ್ಕಾ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯೋ ಕಾತುಂ, ಸೋ ಹಿ ಮೂಲೇ ಮೂಲಸಾಮಿಕಾನಂ ಪತ್ತೇ ಚ ಪತ್ತಸಾಮಿಕಾನಂ ದಿನ್ನೇ ಕಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ದತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಯೋಪಿ ರೂಪಿಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ ತಂ ರೂಪಿಯಂ ದತ್ವಾ ಕಮ್ಮಾರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಪತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಗಹಿತೋಪಿ ದುತಿಯಪತ್ತಸದಿಸೋಯೇವ, ಮೂಲಸ್ಸ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯೋ. ಕಸ್ಮಾ ಸೇಸಾನಂ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ? ಮೂಲಸ್ಸ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠತ್ತಾ.

ಯೋ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪಹಿತಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಕಹಾಪಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಕಹಾಪಣೇ ದಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತೋ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಏತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ ದುಬ್ಬಿಚಾರಿತತ್ತಾ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ, ಮೂಲಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ.

ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ಕಿರ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಏವರೂಪಂ ಪತ್ತಂ ಸಪ್ಪಿಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿ. ತಿಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರಸ್ಸಪಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಂ ಏವರೂಪೋ ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಥೇರೋಪಿ ಸಪ್ಪಿಸ್ಸ ಪೂರಾಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸೀತಿ. ಇದಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಪತ್ತಚತುಕ್ಕಂ.

ಸಚೇ ಪನ ರೂಪಿಯಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪಹಿತಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮಾಹಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ ತಂ ರೂಪಿಯಂ ದತ್ವಾ ಕಮ್ಮಾರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಅಯಂ ಪತ್ತೋ ಸಬ್ಬಕಪ್ಪಿಯೋ ಬುದ್ಧಾನಮ್ಪಿ ಪರಿಭೋಗಾರಹೋತಿ.

೫೯೧. ಅರೂಪಿಯೇ ರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀತಿ ಖರಪತ್ತಾದೀಸು ಸುವಣ್ಣಾದಿಸಞ್ಞೀ. ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಸಚೇ ತೇನ ಅರೂಪಿಯಂ ಚೇತಾಪೇತಿ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಏಸ ನಯೋ ವೇಮತಿಕೇ. ಅರೂಪಿಯಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ಪನ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿ ‘‘ಇದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇದಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ರೂಪಿಯಸಂವೋಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೯೩. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಕತಿ ಹಿಪಿ ತ್ಯಾಯನ್ತಿ ಕತಿ ತೇ ಅಯಂ, ಹಿಕಾರೋ ಪನೇತ್ಥ ಪದಪೂರಣೋ, ಪಿಕಾರೋ ಗರಹಾಯಂ, ಅಯಂ ದುಬ್ಬಲಸಙ್ಘಾಟಿ ತವ ಕತಿ ದಿವಸಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಕತಿಹಮ್ಪಿ ತ್ಯಾಯನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತತ್ಥ ಕತಿಹನ್ತಿ ಕತಿ ಅಹಾನಿ, ಕತಿ ದಿವಸಾನೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಕತಿಹಿಪಿ ಮ್ಯಾಯನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಗಿಹೀಪಿ ನಂ ಗಿಹಿಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ನನ್ತಿ ನಾಮತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಗಿಹೀ ನಾಮ ಗಿಹಿಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೫೯೪. ನಾನಪ್ಪಕಾರಕನ್ತಿ ಚೀವರಾದೀನಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಾನಂ ವಸೇನ ಅನೇಕವಿಧಂ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ಚೀವರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ದಸಿಕಸುತ್ತಪರಿಯೋಸಾನಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಮೇವ ದಸ್ಸಿತಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಪರಿವತ್ತನಞ್ಹಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಙ್ಗಹಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಯವಿಕ್ಕಯನ್ತಿ ಕಯಞ್ಚೇವ ವಿಕ್ಕಯಞ್ಚ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಿ ನಯೇನ ಪರಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ತನೋ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ದೇನ್ತೋ ವಿಕ್ಕಯಂ.

೫೯೫. ಅಜ್ಝಾಚರತೀತಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಚರತಿ, ವೀತಿಕ್ಕಮವಾಚಂ ಭಾಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತೋ ಕಯಿತಞ್ಚ ಹೋತಿ ವಿಕ್ಕಯಿತಞ್ಚಾತಿ ಯದಾ ಕಯಿತಞ್ಚ ಹೋತಿ ಪರಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಗತಂ ಕರೋನ್ತೇನ, ವಿಕ್ಕೀತಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ಪರಹತ್ಥಗತಂ ಕರೋನ್ತೇನ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಾನುರೂಪತೋ ಪನ ಪಾಠೇ ಪಠಮಂ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ದಸ್ಸಿತಂ.

ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಂ ಪರಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಕಯವಸೇನ ಗಹಿತಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಞ್ಹಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಅವಸೇಸೇಹಿ ಗಿಹಿಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ವತ್ಥೇನ ವಾ ವತ್ಥಂ ಹೋತು ಭತ್ತೇನ ವಾ ಭತ್ತಂ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಂ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಏವಂ ವತ್ವಾ ಮಾತುಯಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಂ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹಿ, ಇಮಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಾ ಮಾತುಯಾಪಿ ಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡೇ ಪರಹತ್ಥಂ ಪರಭಣ್ಡೇ ಚ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ಮಾತರಂ ಪನ ಪಿತರಂ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನಂ ನ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಾತಕಂ ‘‘ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯವಿನಿಪಾತನಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಆಪಜ್ಜತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೇನ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಅಞ್ಞಾತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಮೋಚೇನ್ತೇನ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ.

ತತ್ರಾಯಂ ಪರಿವತ್ತನವಿಧಿ – ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪಾಥೇಯ್ಯತಣ್ಡುಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭತ್ತಹತ್ಥಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಣ್ಡುಲಾ ಅತ್ಥಿ, ನ ಚ ನೋ ಇಮೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಭತ್ತೇನ ಪನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವದತಿ. ಪುರಿಸೋ ತಣ್ಡುಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಅನ್ತಮಸೋ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಮೂಲಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ. ಪರತೋ ಚ ವುತ್ತಮೇವ ‘‘ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಅತ್ಥೋತಿ ಭಣತೀ’’ತಿ. ಯೋ ಪನ ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪರಿವತ್ತೇತಿ; ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ವಿಘಾಸಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ರಜನಂ ವಾ ದಾರೂನಿ ವಾ ಆಹರಾ’’ತಿ ವದತಿ, ರಜನಛಲ್ಲಿಗಣನಾಯ ದಾರುಗಣನಾಯ ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇದಂ ನಾಮ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ದನ್ತಕಾರಾದೀಹಿ ಸಿಪ್ಪಿಕೇಹಿ ಧಮಕರಣಾದೀಸು ತಂ ತಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಕಾರೇತಿ, ರಜಕೇಹಿ ವಾ ವತ್ಥಂ ಧೋವಾಪೇತಿ; ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ನ್ಹಾಪಿತೇನ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಾಪೇತಿ, ಕಮ್ಮಕಾರೇಹಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತಿ; ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಇದಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇದಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ನ ವದತಿ ‘‘ಇದಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜ ಭುತ್ತೋಸಿ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ, ಇದಂ ನಾಮ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವತ್ಥಧೋವನೇ ವಾ ಕೇಸಚ್ಛೇದನೇ ವಾ ಭೂಮಿಸೋಧನಾದಿನವಕಮ್ಮೇ ವಾ ಪರಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಗತಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಏತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪರಿಭುತ್ತೇ ವಾ ನಟ್ಠೇ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದೇಸೇತಿ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಂ.

೫೯೬. ಕಯವಿಕ್ಕಯೇ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಞ್ಞೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಯೋ ಕಯವಿಕ್ಕಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಞ್ಞೀ ವಾ ಭವತು ವೇಮತಿಕೋ ವಾ, ನ ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಞ್ಞೀ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಚೂಳತ್ತಿಕೇ ದ್ವೀಸು ಪದೇಸು ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೫೯೭. ಅಗ್ಘಂ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ‘‘ಅಯಂ ತವ ಪತ್ತೋ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ‘‘ಇದಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ನಂ ಪಟಿವದತಿ ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಮಮ ಇದಂ ವತ್ಥು ಮಹಗ್ಘಂ, ತವ ಪತ್ತಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೋ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಥಾಲಕಮ್ಪಿ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇ ಪತತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ಪತ್ತೋ ಮಹಗ್ಘೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವತ್ಥು ಅಪ್ಪಗ್ಘಂ, ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ಚಸ್ಸ ಅಪ್ಪಗ್ಘಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಪತ್ತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ‘‘ಮಮ ವತ್ಥು ಅಪ್ಪಗ್ಘ’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಮಹಗ್ಘಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಹಿ ಗಹಿತಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಸೇಸಂ ಮಮ ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದೇತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಭಾತಿಕಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ನಾಮ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಸೋ ಚೇ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ವಿವದಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಠಾತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ನ ಜಾನಾತಿ ಗಹೇತುಂ, ವಾಣಿಜಕೋ ತಂ ವಞ್ಚೇತಿ, ‘‘ಮಾ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ.

ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿಆದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಇದಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ತೇಲಂ ವಾ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಭಣತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ದೇತಿ, ಪಠಮಂ ಅತ್ತನೋ ತೇಲಂ ನ ಮಿನಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ನಾಳಿಯಞ್ಹಿ ಅವಸಿಟ್ಠತೇಲಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಮಿನನ್ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಂ ದೂಸೇಯ್ಯಾತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಕಯವಿಕ್ಕಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಕೋಸಿಯವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.