೧. ವೇಳುದ್ವಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯೭. ಸೋತಾಪತ್ತಿಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಕಿಞ್ಚಾಪೀತಿ ಅನುಗ್ಗಹಗರಹಣೇಸು ನಿಪಾತೋ. ಚತುನ್ನಞ್ಹಿ ಮಹಾದೀಪಾನಂ ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚಂ ರಜ್ಜಂ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಅಪಾಯಾನಂ ಅಪ್ಪಹೀನಭಾವಂ ಗರಹನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಚತುನ್ನಂ ದೀಪಾನನ್ತಿ ದ್ವಿಸಹಸ್ಸದೀಪಪರಿವಾರಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾದೀಪಾನಂ. ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚನ್ತಿ ಇಸ್ಸರಭಾವೋ ಇಸ್ಸರಿಯಂ, ಅಧಿಪತಿಭಾವೋ ಆಧಿಪಚ್ಚಂ, ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಆಧಿಪಚ್ಚಂ ಏತಸ್ಮಿಂ ರಜ್ಜೇ, ನ ಛೇದನಭೇದನನ್ತಿ ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚಂ. ಕಾರೇತ್ವಾತಿ ಏವರೂಪಂ ರಜ್ಜಂ ಪವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಗ್ಗಹಪಸಂಸಾಸು ನಿಪಾತೋ. ಪಿಣ್ಡಿಯಾಲೋಪೇನ ಹಿ ಯಾಪನಂ ಅನುಗ್ಗಹನ್ತೋ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಅಪಾಯಾನಂ ಪಹೀನಭಾವಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನನ್ತಕಾನೀತಿ ಅನನ್ತಕಾನಿ. ತೇರಸಹತ್ಥೋಪಿ ಹಿ ವತ್ಥಸಾಟಕೋ ದಸಚ್ಛೇದನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನನ್ತಕನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನಾತಿ ಅಚಲಪ್ಪಸಾದೇನ. ಸೋ ಪನಾಯಂ ಪಸಾದೋ ಕಿಂ ಏಕೋ, ಅನೇಕೋತಿ? ಏಕೋವ, ಸೋ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತಪ್ಪಸಾದೋ. ಯೇಸು ಪನ ವತ್ಥೂಸು ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ರುಹತಿ, ತೇಸಂ ವಸೇನ ‘‘ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ತಿಧಾ ವುತ್ತೋ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಏಕೋ, ತಸ್ಮಾವ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣೋ ಹೋತಿ. ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಹಿ ಬುದ್ಧೇಯೇವ ಪಸಾದೋ ಚ ಪೇಮಞ್ಚ ಗಾರವಞ್ಚ ಮಹನ್ತಂ, ನ ಧಮ್ಮೇ ವಾ ಸಙ್ಘೇ ವಾ, ಧಮ್ಮೇಯೇವ ವಾ ಮಹನ್ತಂ, ನ ಬುದ್ಧೇ ವಾ ಸಙ್ಘೇ ವಾ, ಸಙ್ಘೇಯೇವ ವಾ ಮಹನ್ತಂ, ನ ಬುದ್ಧೇ ವಾ ಧಮ್ಮೇ ವಾತಿ ಏತಂ ನತ್ಥಿ. ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾತಿಆದೀನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಾನೇವ.

ಅರಿಯಕನ್ತೇಹೀತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತೇಹಿ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ. ಪಞ್ಚ ಹಿ ಸೀಲಾನಿ ಭವನ್ತರಗತಾಪಿ ಅರಿಯಾ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಏವಂ ತೇಸಂ ಪಿಯಾನಿ. ತಾನಿ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಅಖಣ್ಡೇಹೀತಿಆದಿ ಸದಿಸವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಮುಖವಟ್ಟಿಯಞ್ಹಿ ಛಿನ್ನೇಕದೇಸಾ ಪಾತಿ ಖಣ್ಡಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಾ ಛಿದ್ದಾತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ವಿಸಭಾಗವಣ್ಣಾ ಗಾವೀ ಸಬಲಾತಿ, ನಾನಾಬಿನ್ದುಚಿತ್ತಾ ಕಮ್ಮಾಸಾತಿ, ಏವಮೇವ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಆದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಅನ್ತೇ ವಾ ಭಿನ್ನಂ ಸೀಲಂ ಖಣ್ಡಂ ನಾಮ, ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಂ ಛಿದ್ದಂ, ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಭಿನ್ನತ್ತಾ ಸಬಲಂ, ಏಕನ್ತರಂ ಭಿನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾಸಂ. ತೇಸಂ ದೋಸಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಅಖಣ್ಡಾದಿತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಭುಜಿಸ್ಸೇಹೀತಿ ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವಕರೇಹಿ. ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥೇಹೀತಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಪಸಂಸಿತೇಹಿ. ಅಪರಾಮಟ್ಠೇಹೀತಿ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ತಯಾ ಕತಂ, ಇದಂ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪರಾಮಸಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೇಹಿ. ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹೀತಿ ಅಪ್ಪನಾಸಮಾಧಿಂ ಉಪಚಾರಸಮಾಧಿಂ ವಾ ಸಂವತ್ತೇತುಂ ಸಮತ್ಥೇಹಿ.

೨. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋಗಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯೮. ದುತಿಯೇ ಯೇಸಂ ಸದ್ಧಾತಿ ಪದೇನ ಬುದ್ಧೇ ಪಸಾದೋ ಗಹಿತೋ. ಸೀಲನ್ತಿ ಪದೇನ ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಗಹಿತಾನಿ. ಪಸಾದೋತಿ ಪದೇನ ಸಙ್ಘೇ ಪಸಾದೋ ಗಹಿತೋ. ಧಮ್ಮದಸ್ಸನನ್ತಿ ಪದೇನ ಧಮ್ಮೇ ಪಸಾದೋ ಗಹಿತೋತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ. ಕಾಲೇನ ಪಚ್ಚೇನ್ತೀತಿ ಕಾಲೇನ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋಗಧಂ ಸುಖನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಸುಖಂ. ಯೋ ಪನೇಸ ಗಾಥಾಯ ಆಗತೋ ಪಸಾದೋ, ಸೋ ಕತರಪಸಾದೋ ಹೋತೀತಿ. ತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರೋ ತಾವ ‘‘ಮಗ್ಗಪಸಾದೋ’’ತಿ ಆಹ, ತಿಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರೋ ‘‘ಆಗತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಪ್ಪಸಾದೋ’’ತಿ. ಉಭೋಪಿ ಥೇರಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸುಭಾಸಿತಂ. ಮಿಸ್ಸಕಪ್ಪಸಾದೋ ಏಸೋತಿ.

೩. ದೀಘಾವುಉಪಾಸಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯೯. ತತಿಯೇ ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಚತೂಸು ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಸು ಸನ್ದಿಸ್ಸಸಿ, ತಸ್ಮಾ. ವಿಜ್ಜಾಭಾಗಿಯೇತಿ ವಿಜ್ಜಾಕೋಟ್ಠಾಸಿಕೇ. ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸೂತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರೇಸು. ಏವಮಸ್ಸ ಉಪರಿ ತಿಣ್ಣಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ. ವಿಘಾತನ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ.

೪-೫. ಪಠಮಸಾರಿಪುತ್ತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೦-೧೦೦೧. ಚತುತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಪಞ್ಚಮೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗನ್ತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಲಾಭಙ್ಗಂ. ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಾದಯೋ ಪನ ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅಙ್ಗಾ ನಾಮ, ತೇಪಿ ಪನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗನ್ತಿ ಆಗತಾ. ತತ್ರಾಯಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವಚನತ್ಥೋ – ಸಪ್ಪುರಿಸೇ ಸೇವನ್ತೋ ಭಜನ್ತೋ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭತೀತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವಾದಯೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಅತ್ಥಾಯ ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಂ ನಾಮ, ಇತರೇ ಪಠಮಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಙ್ಗನ್ತಿಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಂ, ಪಟಿವಿದ್ಧಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಅಙ್ಗನ್ತಿಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಂ.

೬. ಥಪತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೨. ಛಟ್ಠೇ ಸಾಧುಕೇ ಪಟಿವಸನ್ತೀತಿ ಸಾಧುಕನಾಮಕೇ ಅತ್ತನೋ ಭೋಗಗಾಮಕೇ ವಸನ್ತಿ. ತೇಸು ಇಸಿದತ್ತೋ ಸಕದಾಗಾಮೀ, ಪುರಾಣೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸದಾರಸನ್ತುಟ್ಠೋ. ಮಗ್ಗೇ ಪುರಿಸಂ ಠಪೇಸುನ್ತಿ ತೇಸಂ ಕಿರ ಗಾಮದ್ವಾರೇನ ಭಗವತೋ ಗಮನಮಗ್ಗೋ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಭಗವಾ ಕಾಲೇ ವಾ ಅಕಾಲೇ ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸುತ್ತಾನಂ ವಾ ಪಮತ್ತಾನಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅಥ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ಲಭೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಮಗ್ಗಮಜ್ಝೇ ಪುರಿಸಂ ಠಪೇಸುಂ.

ಅನುಬನ್ಧಿಂಸೂತಿ ನ ದೂರತೋವ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸು, ಭಗವಾ ಪನ ಸಕಟಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗೇನ ಅಗಮಾಸಿ, ಇತರೇ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅಗಮಂಸು. ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂಯೇವ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಠಿತಕಾನಂ, ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಿವಸಭಾಗಂ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ. ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮೇಹಿ ಮೇ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕಾತುಂ ಅಯುತ್ತಂ, ಠಿತಕೇನಪಿ ಕಾತುಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಇಮೇ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಸನೇ ಸಾಮಿನೋ ಆಗತಫಲಾ. ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾವ ದಿವಸಭಾಗಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಯೇನ ಅಞ್ಞತರಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದೀತಿ ತೇ ಕಿರ ಛತ್ತುಪಾಹನಂ ಕತ್ತರದಣ್ಡಂ ಪಾದಬ್ಭಞ್ಜನತೇಲಾದೀನಿ ಚೇವ ಅಟ್ಠವಿಧಞ್ಚ ಪಾನಕಂ ಸರಭಪಾದಪಲ್ಲಙ್ಕಞ್ಚ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಗಮಂಸು, ಆಭತಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕಮ್ಪಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಂಸು, ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸೂತಿ ಸೇಸಾನಿ ಛತ್ತುಪಾಹನಾದೀನಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಥಾತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಕೋಸಲೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸವಸೇನವ ವುತ್ತಂ. ಕಸ್ಮಾ? ನಿಯತತ್ತಾ. ಭಗವತೋ ಹಿ ಚಾರಿಕಾಚರಣಮ್ಪಿ ಅರುಣುಟ್ಠಾಪನಮ್ಪಿ ನಿಯತಂ, ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೇಯೇವ ಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ, ಮಜ್ಝಿಮದೇಸೇ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಪೇತೀತಿ ನಿಯತತ್ತಾ ಮಜ್ಝಿಮದೇಸವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಆಸನ್ನೇ ನೋ ಭಗವಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ಆಸನ್ನತ್ತಾಯೇವ ತೇಸಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ‘‘ಇದಾನಿ ದಾನಂ ದಾತುಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜಂ ಕಾತುಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾತಿಹ ಥಪತಯೋ ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋತಿ ಥಪತಯೋ ಯಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಯಿ ದೂರೀಭೂತೇ ಅನಪ್ಪಕಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ, ಆಸನ್ನೇ ಅನಪ್ಪಕಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಮೇತಂ ‘‘ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋ’’ತಿ. ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ಹಿ ದೋಸೇನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಏವಂ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಅಥ ಏವಂ ವೋ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಞ್ಚ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾನಞ್ಚ ತಂ ನ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದೀಪೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಕಿಞ್ಚನಸಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಬಾಧತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಮಹಾವಾಸೇ ವಸನ್ತಸ್ಸಪಿ ಹಿ ಸಕಿಞ್ಚನಸಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೇನ ಘರಾವಾಸೋ ಸಮ್ಬಾಧೋವ. ರಜಾಪಥೋತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹರಜಾನಂ ಆಪಥೋ, ಆಗಮನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಪನ ಅಕಿಞ್ಚನಅಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೇನ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ. ಚತುರತನಿಕೇಪಿ ಹಿ ಗಬ್ಭೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಘಟೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾನಮ್ಪಿ ಅಕಿಞ್ಚನಅಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಲಞ್ಚ ಪನ ವೋ ಥಪತಯೋ ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಘರಾವಾಸೇ ವಸನ್ತಾನಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಪ್ಪಮಾದಮೇವ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏಕಂ ಪುರತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಛತೋ ನಿಸೀದಾಪೇಮಾತಿ ತೇ ಕಿರ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇಸು ದ್ವೀಸು ನಾಗೇಸು ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಏವಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ನಾಗಂ ಮಜ್ಝೇ ಕತ್ವಾ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹಂಸು. ನಾಗೋಪಿ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬೋತಿ ಯಥಾ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಸೇವಿತಂ ನ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ. ತಾಪಿ ಭಗಿನಿಯೋತಿ ಯಥಾ ಪಮಾದಂ ನಾಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವಂ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅತ್ತಾಪೀತಿ ಸಿತಹಸಿತಕಥಿತವಿಪೇಕ್ಖಿತಾದೀನಿ ಅಕರೋನ್ತೇಹಿ ಅತ್ತಾಪಿ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ. (ತೇಹಿ ತಥಾ ಕರೋನ್ತೇಹಿ ನ ಅತ್ತಾಪಿ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ). ತಥಾ ಕರೋನ್ತೋ ಹಿ ‘‘ಸಾಮಿದುಬ್ಭೋ ಏಸೋ’’ತಿ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ಥಪತಯೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ರಾಜಾ ನಿಚ್ಚಂ ರಾಜಭಣ್ಡಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾಪಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋ ರಜಾಪಥೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಭಿಕ್ಖುಂ ಏವಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪಿ ಅಲಞ್ಚ ಪನ ವೋ ಥಪತಯೋ ಅಪ್ಪಮಾದಾಯ ಅಪ್ಪಮಾದಮೇವ ಕರೋಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಮುತ್ತಚಾಗೋತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಚಾಗೋ. ಪಯತಪಾಣೀತಿ ಆಗತಾಗತಾನಂ ದಾನತ್ಥಾಯ ಧೋತಹತ್ಥೋ. ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋತಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಸಙ್ಖಾತೇ ಚಾಗೇ ರತೋ. ಯಾಚಯೋಗೋತಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಕಯುತ್ತೋ. ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋತಿ ದಾನೇನ ಚೇವ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಲದ್ಧಾ ತತೋಪಿ ಸಂವಿಭಾಗೇ ರತೋ. ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಭಿಕ್ಖೂನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅಕತವಿಭಾಗಂ, ಸಬ್ಬಂ ದಾತಬ್ಬಮೇವ ಹುತ್ವಾ ಠಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭. ವೇಳುದ್ವಾರೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೩. ಸತ್ತಮೇ ವೇಳುದ್ವಾರನ್ತಿ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಪವೇಣಿಆಗತಸ್ಸ ವೇಳುಗಚ್ಛಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೋ ಗಾಮೋ. ಅತ್ತುಪನಾಯಿಕನ್ತಿ ಅತ್ತನಿ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಸಮ್ಫಭಾಸೇನಾತಿ ಅಮನ್ತಭಾಸೇನ. ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಭಾಸೇನಾತಿ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಸಮ್ಭಾಸೇನ ನಿರತ್ಥಕೇನ ಅಞ್ಞಾಣವಚನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮-೯. ಪಠಮಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೪-೫. ಅಟ್ಠಮೇ ಞಾತಿಕೇತಿ ಏಕಂ ತಳಾಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದ್ವಿನ್ನಂ ಚೂಳಪಿತಿಮಹಾಪಿತಿಪುತ್ತಾನಂ ದ್ವೇ ಗಾಮಾ, ತೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ. ಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥೇತಿ ಇಟ್ಠಕಾಮಯೇ ಆವಸಥೇ. ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಿಯಾನಂ, ಕಾಮಭವೇಯೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಾಹಾಪಕಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓರನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇಹಿ ವಾ ತೀಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಪಹಾತಬ್ಬಾನೀತಿಪಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ. ತತ್ಥ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋತಿ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾನಿ ಮಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿವಸೇನ ಉದ್ಧಂ ಭಾಗಂ ರೂಪಭವಂ ಅರೂಪಭವಂ ವಾ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಆದೀನಿ ತೀಣಿ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಮ್ಪಿ ಆನೇತ್ವಾ ಪುನ ಇಧೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪೇನ್ತೀತಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನೇವ. ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಅನಾಗಮನಸಭಾವೋ.

ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಕದಾಚಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾಯ ಚಾತಿ ದ್ವೇಧಾಪಿ ತನುಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ವಿಯ ಅಭಿಣ್ಹಂ ರಾಗಾದಯೋ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಚ ನ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ವಿಯ ಬಹಲಬಹಲಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಕ್ಖಿಪತ್ತಂ ವಿಯ ತನುಕಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ದೀಘಭಾಣಕತಿಪಿಟಕಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಪುತ್ತಧೀತರೋ ಹೋನ್ತಿ, ಓರೋಧಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಬಹಲಾ ಕಿಲೇಸಾ. ಇದಂ ಪನ ಭವತನುಕವಸೇನ ಕಥಿತ’’ನ್ತಿ. ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸತ್ತ ಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮೇ ಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ, ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ದ್ವೇ ಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಭವೇಸು ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ, ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ರೂಪಾರೂಪಭವಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಕಾಮಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ, ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಇಮಂ ಲೋಕನ್ತಿ ಇಮಂ ಕಾಮಾವಚರಲೋಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಸಚೇ ಹಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತೋ ದೇವೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪನ ಅವಸ್ಸಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ದೇವೇಸು ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತೋಪಿ ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪನ ಅವಸ್ಸಂ ದೇವಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ.

ವಿನಿಪತನಂ ವಿನಿಪಾತೋ, ನಾಸ್ಸ ವಿನಿಪಾತೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ, ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಅವಿನಿಪಾತನಸಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಯತೋತಿ ಧಮ್ಮನಿಯಾಮೇನ ನಿಯತೋ. ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಸಙ್ಖಾತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿ ಪರಂ ಅಯನಂ ಅಸ್ಸ ಗತಿ ಪಟಿಸರಣಂ ಅವಸ್ಸಂ ಪತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ. ವಿಹೇಸಾವೇಸಾತಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಞಾಣಗತಿಂ ಞಾಣೂಪಪತ್ತಿಂ ಞಾಣಾಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯಕಿಲಮಥೋವ ಏಸ, ಆನನ್ದ, ತಥಾಗತಸ್ಸಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ಚಿತ್ತವಿಹೇಸಾ ಪನ ಬುದ್ಧಾನಂ ನತ್ಥಿ.

ಧಮ್ಮಾದಾಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಮಯಂ ಆದಾಸಂ. ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಧಮ್ಮಾದಾಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋತಿ ಇದಂ ನಿರಯಾದೀನಂಯೇವ ವೇವಚನವಸೇನೇವ ವುತ್ತಂ. ನಿರಯಾದಯೋ ಹಿ ವಡ್ಢಿಸಙ್ಖಾತತೋ ಅಯತೋ ಅಪೇತತ್ತಾ ಅಪಾಯೋ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಗತಿ ಪಟಿಸರಣನ್ತಿ. ದುಗ್ಗತಿ, ದುಕ್ಕಟಕಾರಿನೋ ಏತ್ಥ ವಿವಸಾ ನಿಪತನ್ತೀತಿ ವಿನಿಪಾತೋ. ನವಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೧೦. ತತಿಯಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೬. ದಸಮೇ ಪರೋಪಞ್ಞಾಸಾತಿ ಅತಿರೇಕಪಞ್ಞಾಸ. ಸಾಧಿಕನವುತೀತಿ ಅತಿರೇಕನವುತಿ. ಛಾತಿರೇಕಾನೀತಿ ಛಹಿ ಅಧಿಕಾನಿ. ಸೋ ಕಿರ ಗಾಮೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನಾತಿಮಹಾ ಅಹೋಸಿ, ಅರಿಯಸಾವಕಾ ಪನೇತ್ಥ ಬಹೂ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಹಿವಾತರೋಗೇನ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಚತುವೀಸತಿ ಪಾಣಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಕಾಲಮಕಂಸು, ತೇಸು ಅರಿಯಸಾವಕಾ ಏತ್ತಕಾ ನಾಮ ಅಹೇಸುಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ವೇಳುದ್ವಾರವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.