೧೦. ಛಪ್ಪಾಣಕೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೭. ದಸಮೇ ಅರುಗತ್ತೋತಿ ವಣಸರೀರೋ. ತೇಸಂಯೇವ ಅರೂನಂ ಪಕ್ಕತ್ತಾ ಪಕ್ಕಗತ್ತೋ. ಸರವನನ್ತಿ ಕಣ್ಡವನಂ. ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಅರುಗತ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ದುಸ್ಸೀಲಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸ ಕುಸಕಣ್ಟಕೇಹಿ ವಿದ್ಧಸ್ಸ ಸರಪತ್ತೇಹಿ ಚ ಅಸಿಧಾರೂಪಮೇಹಿ ವಿಲಿಖಿತಗತ್ತಸ್ಸ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸಂ ವಿಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ಇಮೇಸಞ್ಚ ಇಮೇಸಞ್ಚ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನದುಕ್ಖಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಲಭತಿ ವತ್ತಾರನ್ತಿ ಲಭತಿ ಚೋದಕಂ. ಏವಂಕಾರೀತಿ ಏವರೂಪಾನಂ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮದೂತಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಕಾರಕೋ. ಏವಂಸಮಾಚಾರೋತಿ ವಿಧವಾ ಗೋಚರಾದಿವಸೇನ ಏವರೂಪಗೋಚರೋ. ಅಸುಚಿಗಾಮಕಣ್ಟಕೋತಿ ಅಸುದ್ಧಟ್ಠೇನ ಅಸುಚಿ, ಗಾಮವಾಸೀನಂ ವಿಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಕಣ್ಟಕೋತಿ ಗಾಮಕಣ್ಟಕೋ.

ಪಕ್ಖಿನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಸಕುಣಂ. ಓಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಆಕಡ್ಢೇಯ್ಯುಂ. ಪವೇಕ್ಖಾಮೀತಿ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಿ. ಆಕಾಸಂ ಡೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಕಾಸಂ ಉಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಮಿ.

ಏತೇಸು ಪನ ಅಹಿ ‘‘ಭೋಗೇಹಿ ಮಣ್ಡಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸುಪಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಮ್ಮಿಕಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಸುಸುಮಾರೋ ‘‘ದೂರೇ ಬಿಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉದಕಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಪಕ್ಖೀ ‘‘ಅಜಟಾಕಾಸೇ ಸುಖಂ ವಿಚರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಕಾಸಂ ಡೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಕುಕ್ಕುರೋ ‘‘ಉದ್ಧನಟ್ಠಾನೇ ಛಾರಿಕಂ ಬ್ಯೂಹಿತ್ವಾ ಉಸುಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ‘‘ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಸಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಮಕಸುಸಾನಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಮಕ್ಕಟೋ ‘‘ಉಚ್ಚೇ ರುಕ್ಖೇ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ದಿಸಾದಿಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವನಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ.

ಅನುವಿಧಾಯೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅನುಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ, ಅನುವಿಧಿಯೇಯ್ಯುನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅನುವಿಧಾನಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತ್ಥ ಸೋ ಯಾತಿ, ತತ್ಥೇವ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯುನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ಛ ಪಾಣಕಾ ವಿಯ ಛಾಯತನಾನಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾನಿ, ದಳ್ಹರಜ್ಜು ವಿಯ ತಣ್ಹಾ, ಮಜ್ಝೇ ಗಣ್ಠಿ ವಿಯ ಅವಿಜ್ಜಾ. ಯಸ್ಮಿಂ ಯಸ್ಮಿಂ ದ್ವಾರೇ ಆರಮ್ಮಣಂ ಬಲವಂ ಹೋತಿ, ತಂ ತಂ ಆಯತನಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಆವಿಞ್ಛತಿ.

ಇಮಂ ಪನ ಉಪಮಂ ಭಗವಾ ಸರಿಕ್ಖಕೇನ ವಾ ಆಹರೇಯ್ಯ ಆಯತನಾನಂ ವಾ ನಾನತ್ತದಸ್ಸನವಸೇನ. ತತ್ಥ ಸರಿಕ್ಖಕೇನ ತಾವ ವಿಸುಂ ಅಪ್ಪನಾಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಅಪ್ಪಿತಾ. ಆಯತನಾನಂ ನಾನತ್ತದಸ್ಸನೇನ ಪನ ಅಯಂ ಅಪ್ಪನಾ – ಅಹಿ ನಾಮೇಸ ಬಹಿ ಸಿತ್ತಸಮ್ಮಟ್ಠೇ ಠಾನೇ ನಾಭಿರಮತಿ, ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನತಿಣಪಣ್ಣಗಹನವಮ್ಮಿಕಾನಿಯೇವ ಪನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಕಾಲೇ ಅಭಿರಮತಿ, ಏಕಗ್ಗತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಏವಮೇವ ಚಕ್ಖುಪೇತಂ ವಿಸಮಜ್ಝಾಸಯಂ, ಮಟ್ಠಾಸು ಸುವಣ್ಣಭಿತ್ತಿಆದೀಸು ನಾಭಿರಮತಿ, ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ರೂಪಚಿತ್ತಪುಪ್ಫಲತಾದಿವಿಚಿತ್ತೇಸುಯೇವ ಪನ ಅಭಿರಮತಿ. ತಾದಿಸೇಸು ಹಿ ಠಾನೇಸು ಚಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಮುಖಮ್ಪಿ ವಿವರಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ.

ಸುಸುಮಾರೋಪಿ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಕ್ಖಿಂ ನಿಮೀಲೇತ್ವಾ ಚರತಿ. ಯದಾ ಪನ ಬ್ಯಾಮಸತಮತ್ತಂ ಉದಕಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಬಿಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತಿ, ಸುಖಂ ಸುಪತಿ. ಏವಮೇವ ಸೋತಮ್ಪೇತಂ ಬಿಲಜ್ಝಾಸಯಂ ಆಕಾಸಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ, ಕಣ್ಣಚ್ಛಿದ್ದಕೂಪಕೇಯೇವ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಕರೋತಿ, ಕಣ್ಣಚ್ಛಿದ್ದಾಕಾಸೋಯೇವ ತಸ್ಸ ಸದ್ದಸವನೇ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಅಜಟಾಕಾಸೋಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಅನ್ತೋಲೇಣಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಜ್ಝಾಯೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ನ ಲೇಣಚ್ಛದನಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸದ್ದೋ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ದ್ವಾರವಾತಪಾನಛಿದ್ದೇಹಿ ಪನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಧಾತುಪರಮ್ಪರಾ ಘಟ್ಟೇನ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೋತಪಸಾದಂ ಘಟ್ಟೇತಿ. ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಸಜ್ಝಾಯತೀ’’ತಿ ಲೇಣಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಜಾನನ್ತಿ.

ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಸಮ್ಪತ್ತಗೋಚರತಾ ಹೋತಿ, ಕಿಂ ಪನೇತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಗೋಚರನ್ತಿ? ಆಮ ಸಮ್ಪತ್ತಗೋಚರಂ. ಯದಿ ಏವಂ ದೂರೇ ಭೇರಿಆದೀಸು ವಜ್ಜಮಾನೇಸು ‘‘ದೂರೇ ಸದ್ದೋ’’ತಿ ಜಾನನಂ ನ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ. ನೋ ನ ಭವತಿ. ಸೋತಪಸಾದಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಘಟ್ಟಿತೇ ‘‘ದೂರೇ ಸದ್ದೋ, ಆಸನ್ನೇ ಸದ್ದೋ, ಪರತೀರೇ ಓರಿಮತೀರೇ’’ತಿ ತಥಾ ತಥಾ ಜಾನನಾಕಾರೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮತಾ ಏಸಾತಿ. ಕಿಂ ಏತಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ? ಯತೋ ಯತೋ ಛಿದ್ದಂ, ತತೋ ತತೋ ಸವನಂ ಹೋತಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾದೀನಂ ದಸ್ಸನಂ ವಿಯಾತಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತಗೋಚರಮೇವೇತಂ.

ಪಕ್ಖೀಪಿ ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ನ ರಮತಿ. ಯದಾ ಪನ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅಜಟಾಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಏವಮೇವ ಘಾನಮ್ಪಿ ಆಕಾಸಜ್ಝಾಸಯಂ ವಾತೂಪನಿಸ್ಸಯಗನ್ಧಗೋಚರಂ. ತಥಾ ಹಿ ಗಾವೋ ನವವುಟ್ಠೇ ದೇವೇ ಭೂಮಿಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಆಕಾಸಾಭಿಮುಖೋ ಹುತ್ವಾ ವಾತಂ ಆಕಡ್ಢನ್ತಿ. ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ಗನ್ಧಪಿಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಚ ಉಪಸಿಙ್ಘನಕಾಲೇ ವಾತಂ ಅನಾಕಡ್ಢನ್ತೋ ನೇವ ತಸ್ಸ ಗನ್ಧಂ ಜಾನಾತಿ.

ಕುಕ್ಕುರೋಪಿ ಬಹಿ ಚರನ್ತೋ ಖೇಮಟ್ಠಾನಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಉಪದ್ದುತೋ ಹೋತಿ. ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉದ್ಧನಟ್ಠಾನೇ ಛಾರಿಕಂ ಬ್ಯೂಹಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ಫಾಸು ಹೋತಿ. ಏವಮೇವ ಜಿವ್ಹಾಪಿ ಗಾಮಜ್ಝಾಸಯಾ ಆಪೋಸನ್ನಿಸ್ಸಿತರಸಾರಮ್ಮಣಾ. ತಥಾ ಹಿ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಂ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ಸುಕ್ಖಖಾದನೀಯಸ್ಸ ಚ ನ ಸಕ್ಕಾ ಖೇಳೇನ ಅತೇಮಿತಸ್ಸ ರಸಂ ಜಾನಿತುಂ.

ಸಿಙ್ಗಾಲೋಪಿ ಬಹಿ ಚರನ್ತೋ ರತಿಂ ನ ವಿನ್ದತಿ, ಆಮಕಸುಸಾನೇ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಸ್ಸೇವ ಪನಸ್ಸ ಫಾಸು ಹೋತಿ. ಏವಮೇವ ಕಾಯೋಪಿ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕಜ್ಝಾಸಯೋ ಪಥವೀಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣೋ. ತಥಾ ಹಿ ಅಞ್ಞಂ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಸತ್ತಾ ಅತ್ತನೋವ ಹತ್ಥತಲೇ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾ ಚಸ್ಸ ಪಥವೀ ಆರಮ್ಮಣಗ್ಗಹಣೇ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಸುಸನ್ಥತಸ್ಸಾಪಿ ಹಿ ಸಯನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾಠಿತಾನಮ್ಪಿ ವಾ ಫಲಕಾನಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಅನಿಸೀದನ್ತೇನ ವಾ ಅನುಪ್ಪೀಳನ್ತೇನ ವಾ ಥದ್ಧಮುದುಭಾವೋ ಜಾನಿತುನ್ತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾ ಪಥವೀ ಏತಸ್ಸ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಜಾನನೇ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ.

ಮಕ್ಕಟೋಪಿ ಭೂಮಿಯಂ ವಿಚರನ್ತೋ ನಾಭಿರಮತಿ, ಹತ್ಥಸತುಬ್ಬೇಧಂ ಪನಸ್ಸ ರುಕ್ಖಂ ಆರುಯ್ಹ ವಿಟಪಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ದಿಸಾವಿದಿಸಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಫಾಸುಕೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಮನೋಪಿ ನಾನಜ್ಝಾಸಯೋ ಭವಙ್ಗಪಚ್ಚಯೋ, ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೇಪಿ ನಾನಾರಮ್ಮಣಜ್ಝಾಸಯಂ ಕರೋತಿಯೇವ ಮೂಲಭವಙ್ಗಂ ಪನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪನ ಆಯತನಾನಂ ನಾನತ್ತಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ಆಯತನನಿದ್ದೇಸೇ ವುತ್ತಮೇವ.

ತಂ ಚಕ್ಖು ನಾವಿಞ್ಛತೀತಿ ತಣ್ಹಾರಜ್ಜುಕಾನಂ ಆಯತನಪಾಣಕಾನಂ ಕಾಯಗತಾಸತಿಥಮ್ಭೇ ಬದ್ಧಾನಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಭಾವಂ ಆಪನ್ನತ್ತಾ ನಾಕಡ್ಢತೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಭಾಗವಿಪಸ್ಸನಾವ ಕಥಿತಾ.