೧೯. ಆಸೀವಿಸವಗ್ಗೋ

೧. ಆಸೀವಿಸೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೮. ಆಸೀವಿಸವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಏಕಚಾರಿಕದ್ವಿಚಾರಿಕತಿಚಾರಿಕಚತುಚಾರಿಕಪಞ್ಚಚಾರಿಕೇ ಸಭಾಗವುತ್ತಿನೋ ಕಾರಕೇ ಯುತ್ತಪಯುತ್ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕೇ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ಯೋಗಾವಚರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ಇದಞ್ಹಿ ಸುತ್ತಂ ಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಪುಗ್ಗಲೇಸುಪಿ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂನಂ ದಿಸಾವಾಸಿಕಾನಂ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾನವೇಲಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂಆದೀನಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಪಚ್ಚಯಭೂತಮೇವೇತಂ. ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಿಕಾನಿಕ್ಖೇಪೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ ಮಾತಿಕಾಯ ವಿತ್ಥಾರಭಾಜನೇನ, ನೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲೋ ಇಮಮೇವ ಸುತ್ತಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಪರಿಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಸೇವನ್ತೋ ಭಜನ್ತೋ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ. ಪದಪರಮಸ್ಸೇತಂ ಸುತ್ತಂ ಅನಾಗತೇ ವಾಸನಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಉಪಕಾರಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಭಗವಾ ಸಿನೇರುಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಆಕಾಸಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಂ ಕಮ್ಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಮಹನ್ತೇನ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಇಮಂ ಆಸೀವಿಸೋಪಮಸುತ್ತಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾತಿ ಕಟ್ಠಮುಖೋ, ಪೂತಿಮುಖೋ, ಅಗ್ಗಿಮುಖೋ, ಸತ್ಥಮುಖೋತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ. ತೇಸು ಕಟ್ಠಮುಖೇನ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ಸುಕ್ಖಕಟ್ಠಂ ವಿಯ ಥದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸನ್ಧಿಪಬ್ಬೇಸು ಅಧಿಮತ್ತಂ ಅಯಸೂಲಸಮಪ್ಪಿತಂ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪೂತಿಮುಖೇನ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಪಕ್ಕಪೂತಿಪನಸಂ ವಿಯ ವಿಪುಬ್ಬಕಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಗ್ಘರತಿ, ಚಙ್ಗವಾರೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಉದಕಂ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಅಗ್ಗಿಮುಖೇನ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ಝಾಯಿತ್ವಾ ಭಸ್ಮಮುಟ್ಠಿ ವಿಯ ಥುಸಮುಟ್ಠಿ ವಿಯ ಚ ವಿಪ್ಪಕಿರೀಯತಿ. ಸತ್ತಮುಖೇನ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಅಸನಿಪಾತಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಮಹಾನಿಖಾದನೇನ ಖತಸನ್ಧಿಮುಖಂ ವಿಯ ಚ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವಿಸವಸೇನ ವಿಭತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ.

ವಿಸವೇಗವಿಕಾರೇನ ಪನೇತೇ ಸೋಳಸ ಹೋನ್ತಿ. ಕಟ್ಠಮುಖೋ ಹಿ ದಟ್ಠವಿಸೋ, ದಿಟ್ಠವಿಸೋ, ಫುಟ್ಠವಿಸೋ, ವಾತವಿಸೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನ ಹಿ ದಟ್ಠಮ್ಪಿ ದಿಟ್ಠಮ್ಪಿ ಫುಟ್ಠಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ವಾತೇನ ಪಹಟಮ್ಪಿ ಸರೀರಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಥದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ. ಏವಂ ವಿಸವೇಗವಿಕಾರವಸೇನ ಸೋಳಸ ಹೋನ್ತಿ.

ಪುನ ಪುಗ್ಗಲಪಣ್ಣತ್ತಿವಸೇನ ಚತುಸಟ್ಠಿ ಹೋನ್ತಿ. ಕಥಂ? ಕಟ್ಠಮುಖೇಸು ತಾವ ದಟ್ಠವಿಸೋ ಚ ಆಗತವಿಸೋ ನೋ ಘೋರವಿಸೋ, ಘೋರವಿಸೋ ನೋ ಆಗತವಿಸೋ, ಆಗತವಿಸೋ ಚೇವ ಘೋರವಿಸೋ ಚ, ನೇವಾಗತವಿಸೋ ನ ಘೋರವಿಸೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ವಿಸಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತತಿಣುಕ್ಕಾಯ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ ಸೀಘಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಖನ್ಧಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೀಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮಣಿಸಪ್ಪಾದೀನಂ ವಿಸಂ ವಿಯ, ಮನ್ತಂ ಪನ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಕಣ್ಣವಾತಂ ದತ್ವಾ ದಣ್ಡಕೇನ ಪಹಟಮತ್ತೇ ಓತರಿತ್ವಾ ದಟ್ಠಟ್ಠಾನೇಯೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಆಗತವಿಸೋ ನೋ ಘೋರವಿಸೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವಿಸಂ ಸಣಿಕಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ಆರುಳ್ಹಾರುಳ್ಹಟ್ಠಾನೇ ಪನ ಅಯಂ ಸೀತಉದಕಂ ವಿಯ ಹೋತಿ ಉದಕಸಪ್ಪಾದೀನಂ ವಿಸಂ ವಿಯ, ದ್ವಾದಸವಸ್ಸಚ್ಚಯೇನಾಪಿ ಕಣ್ಣಪಿಟ್ಠಿಖನ್ಧಪಿಟ್ಠಿಕಾದೀಸು ಗಣ್ಡಪಿಳಕಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಮನ್ತಪರಿವತ್ತನಾದೀಸು ಚ ಕಯಿರಮಾನಾಸು ಸೀಘಂ ನ ಓತರತಿ, ಅಯಂ ಘೋರವಿಸೋ ನೋ ಆಗತವಿಸೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವಿಸಂ ಸೀಘಂ ಅಭಿರುಹತಿ, ನ ಸೀಘಂ ಓತರತಿ ಅನೇಳಕಸಪ್ಪಾದೀನಂ ವಿಸಂ ವಿಯ, ಅಯಂ ಆಗತವಿಸೋ ಚೇವ ಘೋರವಿಸೋ ಚ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವಿಸಂ ಮನ್ದಂ ಹೋತಿ, ಓತಾರಿಯಮಾನಮ್ಪಿ ಸುಖೇನೇವ ಓತರತಿ ನೀಲಸಪ್ಪಧಮ್ಮನಿಸಪ್ಪಾದೀನಂ ವಿಸಂ ವಿಯ, ಅಯಂ ನೇವಾಗತವಿಸೋ ನ ಘೋರವಿಸೋ ನಾಮ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಕಟ್ಠಮುಖೇ ದಟ್ಠವಿಸಾದಯೋ ಪೂತಿಮುಖಾದೀಸು ಚ ದಟ್ಠವಿಸಾದಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ. ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಪಣ್ಣತ್ತಿವಸೇನ ಚತುಸಟ್ಠಿ.

ತೇಸು ‘‘ಅಣ್ಡಜಾ ನಾಗಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೩೪೨-೩೪೪) ಯೋನಿವಸೇನ ಏಕೇಕಂ ಚತುಧಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಛಪಣ್ಣಾಸಾಧಿಕಾನಿ ದ್ವೇ ಸತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಜಲಜಾಥಲಜಾತಿ ದ್ವಿಗುಣಿತಾ ದ್ವಾದಸಾಧಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚಸತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಕಾಮರೂಪಅಕಾಮರೂಪಾನಂ ವಸೇನ ದ್ವಿಗುಣಿತಾ ಚತುವೀಸಾಧಿಕಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪುನ ಗತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪಟಿಲೋಮತೋ ಸಂಖಿಪ್ಪಮಾನಾ ಕಟ್ಠಮುಖಾದಿವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋವ ಹೋನ್ತೀತಿ. ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಭಗವಾ ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ಕುಲವಸೇನ ಹಿ ಏತೇ ಗಹಿತಾ.

ತತ್ಥ ಆಸೀವಿಸಾತಿ ಆಸಿತ್ತವಿಸಾತಿಪಿ ಆಸೀವಿಸಾ, ಅಸಿತವಿಸಾತಿಪಿ ಆಸೀವಿಸಾ, ಅಸಿಸದಿಸವಿಸಾತಿಪಿ ಆಸೀವಿಸಾ. ಆಸಿತ್ತವಿಸಾತಿ ಸಕಲಕಾಯೇ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ವಿಯ ಠಪಿತವಿಸಾ, ಪರಸ್ಸ ಚ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರೇ ಚ ಆಸಿಞ್ಚನವಿಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸಿತವಿಸಾತಿ ಯಂ ಯಂ ಏತೇಹಿ ಅಸಿತಂ ಹೋತಿ ಪರಿಭುತ್ತಂ, ತಂ ತಂ ವಿಸಮೇವ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಿತಂ ವಿಸಂ ಹೋತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಸೀವಿಸಾ. ಅಸಿಸದಿಸವಿಸಾತಿ ಅಸಿವಿಯ ತಿಖಿಣಂ ಪರಮಮ್ಮಚ್ಛೇದನಸಮತ್ಥಂ ವಿಸಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಸೀವಿಸಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ವಚನತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಉಗ್ಗತೇಜಾತಿ ಉಗ್ಗತತೇಜಾ ಬಲವತೇಜಾ. ಘೋರವಿಸಾತಿ ದುನ್ನಿಮ್ಮದ್ದನವಿಸಾ.

ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪನತ್ಥಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ. ರಾಜಾನೋ ಹಿ ಆಸೀವಿಸೇ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ – ‘‘ತಥಾರೂಪೇ ಚೋರೇ ವಾ ಏತೇಹಿ ಡಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮ, ನಗರೂಪರೋಧಕಾಲೇ ಪರಸೇನಾಯ ವಾ ತಂ ಖಿಪಿಸ್ಸಾಮ, ಪರಬಲಂ ನಿಮ್ಮದ್ದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸುಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ವರಸಯನಂ ಆರುಯ್ಹ ಏತೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಡಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತೂನಂ ವಸಂ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಸೀವಿಸೇ ಜಗ್ಗಾಪೇನ್ತಿ. ತೇ ಯಂ ಚೋರಂ ಸಹಸಾವ ಮಾರೇತುಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಏವಮೇತೇ ದೀಘರತ್ತಂ ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಇಚ್ಛನ್ತಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏವಂ ವದನ್ತಿ ಇಮೇ ತೇ ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಲೇನ ಕಾಲನ್ತಿ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ. ಸಂವೇಸೇತಬ್ಬಾತಿ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಅಞ್ಞತರೋ ವಾ ಅಞ್ಞತರೋ ವಾತಿ ಕಟ್ಠಮುಖಾದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ. ಯಂ ತೇ ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ ಕರಣೀಯಂ, ತಂ ಕರೋಹೀತಿ ಇದಂ ಅತ್ಥಚರಕಸ್ಸ ವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಂ ಆಸೀವಿಸೇ ಪಟಿಪಾದೇತ್ವಾ ‘ಅಯಂ ವೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ’ತಿ ಚತೂಸು ಪೇಳಾಸು ಠಪಿತಾನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಆರೋಚೇನ್ತಿ. ಅಥೇಕೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಪಾದಾನುಸಾರೇನ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ಮಣಿಬನ್ಧತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವೇಠೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಕಣ್ಣಸೋತಮೂಲೇ ಫಣಂ ಕತ್ವಾ ಸುಸೂತಿ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಪರೋ ವಾಮಪಾದಾನುಸಾರೇನ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ತಥೇವ ವಾಮಹತ್ಥಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ವಾಮಕಣ್ಣಸೋತಮೂಲೇ ಫಣಂ ಕತ್ವಾ ಸುಸೂತಿ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ, ತತಿಯೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಭಿಮುಖಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಕುಚ್ಛಿಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಗಲವಾಟಕಮೂಲೇ ಫಣಂ ಕತ್ವಾ ಸುಸೂತಿ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ, ಚತುತ್ಥೋ ಪಿಟ್ಠಿಭಾಗೇನ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಗೀವಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಉಪರಿಮುದ್ಧನಿ ಫಣಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸುಸೂತಿ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ.

ಏವಂ ಚತೂಸು ಆಸೀವಿಸೇಸು ಸರೀರಟ್ಠಕೇಸುಯೇವ ಜಾತೇಸು ಏಕೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅತ್ಥಚರಕಪುರಿಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ, ಪುಚ್ಛಿ. ತತೋ ತೇನ ‘‘ಇಮೇ ಮೇ, ಭೋ, ಹತ್ಥೇಸು ಹತ್ಥಕಟಕಂ ವಿಯ ಬಾಹಾಸು ಕೇಯೂರಂ ವಿಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಕುಚ್ಛಿವೇಠನಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಕಣ್ಣೇಸು ಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಾ ವಿಯ ಗಲೇ ಮುತ್ತಾವಲಿಯೋ ವಿಯ ಸೀಸೇ ಸೀಸಪಸಾಧನಂ ವಿಯ ಕೇಚಿ ಅಲಙ್ಕಾರವಿಸೇಸಾ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಭೋ ಅನ್ಧಬಾಲ, ಮಾ ಏವಂ ಮಞ್ಞಿತ್ಥ ‘ರಞ್ಞಾ ಮೇ ತುಟ್ಠೇನೇತಂ ಪಸಾಧನಂ ದಿನ್ನ’ನ್ತಿ. ತ್ವಂ ರಞ್ಞೋ ಆಗುಚಾರೀ ಚೋರೋ, ಇಮೇ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ದುರುಪಟ್ಠಾಹಾ ದುಪ್ಪಟಿಜಗ್ಗಿಯಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉಟ್ಠಾತುಕಾಮೇ ಏಕೋ ನ್ಹಾಯಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ನ್ಹಾಯಿತುಕಾಮೇ ಏಕೋ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೇ ಏಕೋ ನಿಪಜ್ಜಿತುಕಾಮೋ. ತೇಸು ಯಸ್ಸೇವ ಇಚ್ಛಾ ನ ಪೂರತಿ, ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಮಾರೇತೀ’’ತಿ. ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭೋ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಕೋಚಿ ಸೋತ್ಥಿಮಗ್ಗೋತಿ? ಆಮ, ರಾಜಪುರಿಸಾನಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪಲಾಯನಂ ಸೋತ್ಥಿಭಾವೋತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಯಂ ತೇ ಕರಣೀಯಂ, ತಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಪಮಾದಕ್ಖಣಂ ರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ಚ ಪವಿವಿತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ವಾಮಹತ್ಥೇನ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ವೇಠೇತ್ವಾ, ದಕ್ಖಿಣಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಾಯ ಫಣಂ ಠಪೇತ್ವಾ, ಸಯಿತಾಸೀವಿಸಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ಸಣಿಕಂ ತಂ ಅಪನೇತ್ವಾ, ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ಸೇಸೇಪಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಭೀತೋ ಪಲಾಯೇಯ್ಯ. ಅಥ ನಂ ತೇ ಆಸೀವಿಸಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞಾ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ದಿನ್ನೋ’’ತಿ ಅನುಬನ್ಧಮಾನಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ…ಪೇ… ಪಲಾಯೇಥಾತಿ ವುತ್ತಂ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪುರಿಸೇ ಏವಂ ಆಗತಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತೇ ರಾಜಾ ‘‘ಪಲಾತೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಘಾತೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಿಚಿನನ್ತೋ ತಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಪಞ್ಚ ಜನೇ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ನಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಘಾತೇಥಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ. ಅಥಸ್ಸ ಅತ್ಥಚರಾ ಪುರಿಸಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಆರೋಚೇಯ್ಯುಂ. ಸೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಭೀತೋ ಪಲಾಯೇಥ. ಇಮಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋತಿ ‘‘ಪಠಮಂ ಆಸೀವಿಸೇಹಿ ಅನುಬದ್ಧೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ತೇ ವಞ್ಚೇನ್ತೋ ಪಲಾಯಿ, ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಹಿ ಅನುಬದ್ಧೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಪಲಾಯತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೋ ಏವಂ ಗಹೇತುಂ, ಉಪಲಾಳನಾಯ ಪನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ದಹರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕತೋ ಖಾದಿತ್ವಾ ಚ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ ಸನ್ಥವಂ ಅನ್ತರಚರಂ ವಧಕಮಸ್ಸ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ವುತ್ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಪೇಸಿತೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋ.

ಸೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮನ್ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪದಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಘಾಯಿತ್ವಾ ವೇಗೇನಾಗಚ್ಛನ್ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸೇ ಪಞ್ಚ ವಧಕೇ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಛಟ್ಠಞ್ಚ ಅನ್ತರಚರಂ ವಧಕಂ ‘‘ನಿವತ್ತ ಭೋ, ಮಾ ಪಲಾಯಿ, ಪುತ್ತದಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಸುಖಂ ವಸಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯನ್ತೋ ಪಚ್ಚನ್ತರಟ್ಠೇ ಅಭಿಮುಖಗತಂ ಏಕಂ ಛಕುಟಿಕಂ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ. ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯಾತಿ ಧನಧಞ್ಞಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀಹಿ ವಿರಹಿತತ್ತಾ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ತುಚ್ಛಕಂ ಸುಞ್ಞಕನ್ತಿ ಏತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಪರಿಮಸೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಸಚೇ ಪಾನೀಯಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ಭತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಾಜನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ.

ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಛನ್ನಂ ಘರಾನಂ ಏಕಘರೇಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಏಕೋ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯೋ ರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ವಙ್ಕಫಲಕಂ ಅತ್ಥತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಇಧ ತಾವ ನಿಸೀದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ, ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಂ ಮನ್ದಮನ್ದೇನ ವಾತೇನ ಬೀಜಿಯಮಾನಂ ತತ್ತಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ಸುಖಂ ಸನ್ತತೋ ಅಸ್ಸಾದಯಮಾನಂ, ತಮೇನಂ ಪುರಿಸಂ ಕೇಚಿದೇವ ಅತ್ಥಚರಕಾ ಬಹಿ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಆಗತಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ. ಇದಾನಿ ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸಾತಿ ಅಮ್ಭೋ, ಪುರಿಸ, ಇದಾನಿ. ಚೋರಾ ಗಾಮಘಾತಕಾತಿ ‘‘ಯದೇವೇತ್ಥ ಲಭಿಸ್ಸಾಮ, ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ ವಾ ಘಾತೇಸ್ಸಾಮ ವಾ’’ತಿ ಆಗತಾ ಛ ಗಾಮಘಾತಕಚೋರಾ.

ಉದಕಣ್ಣವನ್ತಿ ಗಮ್ಭೀರಂ ಪುಥುಲಂ ಉದಕಂ. ಗಮ್ಭೀರಮ್ಪಿ ಹಿ ಅಪುಥುಲಂ, ಪುಥುಲಂ ವಾ ಅಗಮ್ಭೀರಂ, ನ ಅಣ್ಣವೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಮ್ಪನ ಗಮ್ಭೀರಞ್ಚ ಪುಥುಲಞ್ಚ, ತಸ್ಸೇವೇತಂ ನಾಮಂ. ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯನ್ತಿ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಅನ್ತರಚರಸ್ಸ ಛನ್ನಞ್ಚ ಗಾಮಘಾತಕಚೋರಾನಂ ವಸೇನ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ. ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯನ್ತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಆಸೀವಿಸಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಖೇಮಞ್ಚ ನಿಬ್ಭಯಞ್ಚ ವಿಚಿತ್ರಉಯ್ಯಾನವರಂ ಬಹ್ವನ್ನಪಾನಂ ದೇವನಗರಸದಿಸಂ. ನ ಚಸ್ಸ ನಾವಾ ಸನ್ತಾರಣೀತಿ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾವಾಯ ಓರಿಮತೀರತೋ ಪರತೀರಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಠಪಿತಾ ಚ ಸನ್ತಾರಣೀ ನಾವಾ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಉತ್ತರಸೇತು ವಾತಿ ರುಕ್ಖಸೇತು-ಜಙ್ಘಸೇತು-ಸಕಟಸೇತೂನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಉತ್ತರಸೇತು ವಾ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ನ ಖೋ ಏಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ. ಕಸ್ಮಾ ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಆಹ? ಏತ್ತಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ ಬಾಹಿತತ್ತಾ, ದೇಸನಂ ವಾ ವಿನಿವತ್ತೇನ್ತೋ ಏಕಂ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಸ್ಸೇತುಮ್ಪಿ ಏವಮಾಹ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಏವಂ ಉತ್ತಿಣ್ಣೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ‘‘ನ ಲದ್ಧೋ ವತಾಸಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ, ಅಜ್ಜ ತೇ ಮುರುಮುರಾಯ ಜೀವಿತಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇಯ್ಯಾಮ’’. ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ‘‘ನ ಲದ್ಧೋ ವತಾಸಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ, ಅಜ್ಜ ತೇ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಮಙ್ಗಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತಾ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಲಭೇಯ್ಯಾಮ’’. ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ‘‘ನ ಲದ್ಧೋ ವತಾಸಿ ಮಯಾ, ಅಜ್ಜ ತೇ ಫಲಿಕವಣ್ಣೇನ ಅಸಿನಾ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವೇಯ್ಯಂ’’. ಛ ಚೋರಾ ‘‘ನ ಲದ್ಧೋ ವತಾಸಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ, ಅಜ್ಜ ತೇ ವಿವಿಧಾನಿ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಬಹುಧನಂ ಆಹರಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ಉದಕಣ್ಣವಂ ಓತರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ರಞ್ಞೋ ಆಣಾಯ ಕೋಪಿತತ್ತಾ ಪರತೋ ಗನ್ತುಮ್ಪಿ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ತತ್ಥೇವ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮರೇಯ್ಯುಂ.

ಉಪಮಾ ಖೋ ಮ್ಯಾಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಏವಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ರಾಜಾ ವಿಯ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ರಾಜಾಪರಾಧಿಕಪುರಿಸೋ ವಿಯ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ. ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ವಿಯ ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಭೂತಾನಿ, ರಞ್ಞೋ ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸೇ ಪಟಿಚ್ಛಾಪಿತಕಾಲೋ ವಿಯ ಕಮ್ಮುನಾ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇಯೇವ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ದಿನ್ನಕಾಲೋ. ‘‘ಇಮೇಸಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಪಮಾದಕ್ಖಣೇ ರಾಜಪುರಿಸಾನಞ್ಚ ವಿವಿತ್ತಕ್ಖಣೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಯಂ ತೇ ಅಮ್ಭೋ, ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ, ತಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವಚನೇನ ‘‘ಪಲಾಯಸ್ಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತಕಾಲೋ ವಿಯ ಸತ್ಥಾರಾ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮಹಾಭೂತಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ಮಹಾಭೂತೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದ ವಿರಜ್ಜ, ಏವಂ ವಟ್ಟತೋ ಪರಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಕಥಿತಕಾಲೋ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅತ್ಥಚರಕವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಪಮಾದಕ್ಖಣೇ ರಾಜಪುರಿಸಾನಞ್ಚ ವಿವಿತ್ತಕ್ಖಣೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯನಂ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಮಹಾಭೂತಾಸೀವಿಸೇಹಿ ಪರಿಮುಚ್ಚನತ್ಥಾಯ ಞಾಣಪಲಾಯನೇನ ಪಲಾಯನಂ.

ಇದಾನಿ ಚತುನ್ನೇತಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ ಪಥವೀಧಾತುಯಾ ಆಪೋಧಾತುಯಾತಿಆದೀಸು ಚತುಮಹಾಭೂತಕಥಾ ಚ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಕಥಾ ಚ ಆಯತನಕಥಾ ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವಿತ್ಥಾರಿತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಟ್ಠಮುಖಆಸೀವಿಸೋ ವಿಯ ಪಥವೀಧಾತು ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ಪೂತಿಮುಖಅಗ್ಗಿಮುಖಸತ್ಥಮುಖಾ ವಿಯ ಸೇಸಧಾತುಯೋ. ಯಥೇವ ಹಿ ಕಟ್ಠಮುಖೇನ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಸಕಲಕಾಯೋ ಥದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಪಥವೀಧಾತುಪಕೋಪೇನಾಪಿ. ಯಥಾ ಚ ಪೂತಿಮುಖಾದೀಹಿ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಪಗ್ಘರತಿ ಚೇವ ಝಾಯತಿ ಚ ಛಿಜ್ಜತಿ ಚ, ಏವಂ ಆಪೋಧಾತುತೇಜೋಧಾತುವಾಯೋಧಾತುಪಕೋಪೇನಾಪೀತಿ. ತೇನಾಹು ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ –

‘‘ಪತ್ಥದ್ಧೋ ಭವತೀ ಕಾಯೋ, ದಟ್ಠೋ ಕಟ್ಠಮುಖೇನ ವಾ;

ಪಥವೀಧಾತುಪಕೋಪೇನ, ಹೋತಿ ಕಟ್ಠಮುಖೇವ ಸೋ.

‘‘ಪೂತಿಕೋ ಭವತೀ ಕಾಯೋ, ದಟ್ಠೋ ಪೂತಿಮುಖೇನ ವಾ;

ಆಪೋಧಾತುಪಕೋಪೇನ, ಹೋತಿ ಪೂತಿಮುಖೇವ ಸೋ.

‘‘ಸನ್ತತ್ತೋ ಭವತೀ ಕಾಯೋ, ದಟ್ಠೋ ಅಗ್ಗಿಮುಖೇನ ವಾ;

ತೇಜೋಧಾತುಪಕೋಪೇನ, ಹೋತಿ ಅಗ್ಗಿಮುಖೇವ ಸೋ.

‘‘ಸಞ್ಛಿನ್ನೋ ಭವತೀ ಕಾಯೋ, ದಟ್ಠೋ ಸತ್ಥಮುಖೇನ ವಾ;

ವಾಯೋಧಾತುಪಕೋಪೇನ, ಹೋತಿ ಸತ್ಥಮುಖೇವ ಸೋ’’ತಿ. –

ಏವಂ ತಾವೇತ್ಥ ವಿಸೇಸತೋ ಸದಿಸಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅವಿಸೇಸತೋ ಪನ ಆಸಯತೋ ವಿಸವೇಗವಿಕಾರತೋ ಅನತ್ಥಗ್ಗಹಣತೋ ದುರುಪಟ್ಠಾನತೋ ದುರಾಸದತೋ ಅಕತಞ್ಞುತತೋ ಅವಿಸೇಸಕಾರಿತೋ ಅನನ್ತದೋಸೂಪದ್ದವತೋತಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಏತೇಸಂ ಆಸೀವಿಸಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ಆಸಯತೋತಿ ಆಸೀವಿಸಾನಞ್ಹಿ ವಮ್ಮಿಕೋ ಆಸಯೋ, ತತ್ಥೇವ ತೇ ವಸನ್ತಿ. ಮಹಾಭೂತಾನಮ್ಪಿ ಕಾಯವಮ್ಮಿಕೋ ಆಸಯೋ. ಆಸೀವಿಸಾನಞ್ಚ ರುಕ್ಖಸುಸಿರತಿಣಪಣ್ಣಗಹನಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನಾನಿಪಿ ಆಸಯೋ. ಏತೇಸುಪಿ ಹಿ ತೇ ವಸನ್ತಿ. ಮಹಾಭೂತಾನಮ್ಪಿ ಕಾಯಸುಸಿರಂ ಕಾಯಗಹನಂ ಕಾಯಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನಂ ಆಸಯೋತಿ. ಏವಂ ತಾವ ಆಸಯತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ವಿಸವೇಗವಿಕಾರತೋತಿ ಆಸೀವಿಸಾ ಹಿ ಕುಲವಸೇನ ಕಟ್ಠಮುಖಾದಿಭೇದತೋ ಚತ್ತಾರೋ. ತತ್ಥ ಏಕೇಕೋ ವಿಸವಿಕಾರತೋ ವಿಭಜ್ಜಮಾನೋ ದಟ್ಠವಿಸಾದಿವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ಮಹಾಭೂತಾನಿಪಿ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಪಥವೀಆದಿಭೇದತೋ ಚತ್ತಾರಿ. ಏತ್ಥ ಏಕೇಕಂ ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವಿಸವೇಗವಿಕಾರತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅನತ್ಥಗ್ಗಹಣತೋತಿ ಆಸೀವಿಸೇ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಪಞ್ಚ ಅನತ್ಥೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ – ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಅಸುಚಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಬ್ಯಾಧಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ವಿಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಮರಣಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಮಹಾಭೂತಾನಿಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಪಞ್ಚ ಅನತ್ಥೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ – ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಅಸುಚಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಬ್ಯಾಧಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಜರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಮರಣಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

‘‘ಯೇಕೇಚಿ ಸಪ್ಪಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಮೀಳ್ಹಲಿತ್ತಂ ಮಹಾವಿಸಂ;

ಪಞ್ಚ ಗಣ್ಹನ್ತುನತ್ಥಾನಿ, ಲೋಕೇ ಸಪ್ಪಾಭಿನನ್ದಿನೋ.

‘‘ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಅಸುಚಿಂ ಬ್ಯಾಧಿಂ, ವಿಸಂ ಮರಣಪಞ್ಚಮಂ;

ಅನತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಚೇತೇ, ಮೀಳ್ಹಲಿತ್ತೇ ಭುಜಙ್ಗಮೇ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಅಕುಸಲಾ, ಅನ್ಧಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನಾ;

ಪಞ್ಚ ಗಣ್ಹನ್ತುನತ್ಥಾನಿ, ಭವೇ ಜಾತಾಭಿನನ್ದಿನೋ.

‘‘ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಅಸುಚಿಂ ಬ್ಯಾಧಿಂ, ಜರಂ ಮರಣಪಞ್ಚಮಂ;

ಅನತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಚೇತೇ, ಮೀಳ್ಹಲಿತ್ತೇವ ಪನ್ನಗೇ’’ತಿ. –

ಏವಂ ಅನತ್ಥಗ್ಗಹಣತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ದುರುಪಟ್ಠಾನತೋತಿ ತೇ ಆಸೀವಿಸಾ ದುರುಪಟ್ಠಾನಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉಟ್ಠಾತುಕಾಮೇ ಏಕೋ ನ್ಹಾಯಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ನ್ಹಾಯಿತುಕಾಮೇ ಅಪರೋ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೇ ಅಞ್ಞೋ ನಿಪಜ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ತೇಸು ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸೇವ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ನ ಪೂರತಿ, ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಮಾರೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಪನ ಆಸೀವಿಸೇಹಿ ಭೂತಾನೇವ ದುರುಪಟ್ಠಾನತರಾನಿ. ಪಥವೀಧಾತುಯಾ ಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಆಪೋಧಾತು ಕುಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ತೇಜೋಧಾತೂತಿ ಏವಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಭೇಸಜ್ಜೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಅಪರಾ ಕುಪ್ಪನ್ತೀತಿ. ಏವಂ ದುರುಪಟ್ಠಾನತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ದುರಾಸದತೋತಿ ದುರಾಸದಾ ಹಿ ಆಸೀವಿಸಾ, ಗೇಹಸ್ಸ ಪುರಿಮಭಾಗೇ ಆಸೀವಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಭಾಗೇನ ಪಲಾಯನ್ತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಭಾಗೇ ದಿಸ್ವಾ ಪುರಿಮಭಾಗೇನ, ಗೇಹಮಜ್ಝೇ ದಿಸ್ವಾ ಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಗಬ್ಭೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಅಭಿರುಹನ್ತಿ. ಮಹಾಭೂತಾನಿ ತತೋಪಿ ದುರಾಸದತರಾನಿ. ತಥಾರೂಪೇನ ಹಿ ಕುಟ್ಠರೋಗೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಕಣ್ಣನಾಸಾದೀನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪತನ್ತಿ, ಸರೀರಂ ಸಮ್ಫುಟತಿ ನೀಲಮಕ್ಖಿಕಾ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ, ಸರೀರಗನ್ಧೋ ದೂರತೋವ ಉಬ್ಬಾಹತಿ. ತಂ ಪುರಿಸಂ ಅಕ್ಕೋಸಮಾನಮ್ಪಿ ಪರಿದೇವಮಾನಮ್ಪಿ ನೇವ ರೋಸವಸೇನ, ನ ಕಾರುಞ್ಞೇನ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ನಾಸಿಕಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಖೇಳಂ ಪಾತೇನ್ತಾ ದೂರತೋವ ನಂ ವಿವಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಭಗನ್ದರಕುಚ್ಛಿರೋಗವಾತರೋಗಾದೀನಂ ಬೀಭಚ್ಛಜೇಗುಚ್ಛಭಾವಕರಾನಞ್ಚ ರೋಗಾನಂ ವಸೇನ ಅಯಮೇವತ್ಥೋ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬೋತಿ. ಏವಂ ದುರಾಸದತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಕತಞ್ಞುತತೋತಿ ಆಸೀವಿಸಾ ಹಿ ಅಕತಞ್ಞುನೋ ಹೋನ್ತಿ, ನ್ಹಾಪಿಯಮಾನಾಪಿ ಭೋಜಿಯಮಾನಾಪಿ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜಿಯಮಾನಾಪಿ ಪೇಳಾಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಿಹರಿಯಮಾನಾಪಿ ಓತಾರಮೇವ ಗವೇಸನ್ತಿ. ಯತ್ಥ ಓತಾರಂ ಲಭನ್ತಿ, ತತ್ಥೇವ ನಂ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಮಾರೇನ್ತಿ. ಆಸೀವಿಸೇಹಿಪಿ ಮಹಾಭೂತಾನೇವ ಅಕತಞ್ಞುತರಾನಿ. ಏತೇಸಞ್ಹಿ ಕತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸೀತೇನ ವಾ ಉಣ್ಹೇನ ವಾ ನಿಮ್ಮಲೇನ ಜಲೇನ ನ್ಹಾಪಿಯಮಾನಾನಿಪಿ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಸಕ್ಕರಿಯಮಾನಾನಿಪಿ ಮುದುವತ್ಥಮುದುಸಯನಮುದುಯಾನಾದೀಹಿ ಪರಿಹರಿಯಮಾನಾನಿಪಿ, ವರಭೋಜನಂ ಭೋಜಿಯಮಾನಾನಿಪಿ, ವರಪಾನಂ ಪಾಯಾಪಿಯಮಾನಾನಿಪಿ ಓತಾರಮೇವ ಗವೇಸನ್ತಿ. ಯತ್ಥ ಓತಾರಂ ಲಭನ್ತಿ, ತತ್ಥೇವ ಕುಪ್ಪಿತ್ವಾ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇನ್ತೀತಿ. ಏವಂ ಅಕತಞ್ಞುತತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅವಿಸೇಸಕಾರಿತೋತಿ ಆಸೀವಿಸಾ ಹಿ ‘‘ಅಯಂ ಖತ್ತಿಯೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ವೇಸ್ಸೋ ವಾ ಸುದ್ದೋ ವಾ ಗಹಟ್ಠೋ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಮೇವ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಮಾರೇನ್ತಿ. ಮಹಾಭೂತಾನಿಪಿ ‘‘ಅಯಂ ಖತ್ತಿಯೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ವೇಸ್ಸೋ ವಾ ಸುದ್ದೋ ವಾ ಗಹಟ್ಠೋ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮನುಸ್ಸೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ನಿಗ್ಗುಣೋ ವಾ ಸಗುಣೋ ವಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ. ಯದಿ ಹಿ ನೇಸಂ ‘‘ಅಯಂ ಗುಣವಾ’’ತಿ ಲಜ್ಜಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೇ ತಥಾಗತೇ ಲಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯುಂ. ಅಥಾಪಿ ನೇಸಂ ‘‘ಅಯಂ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಅಯಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಅಯಂ ಧುತವಾದೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಲಜ್ಜಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಾದೀಸು ಲಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯುಂ. ಅಥಾಪಿ ನೇಸಂ ‘‘ಅಯಂ ನಿಗ್ಗುಣೋ ದಾರುಣೋ ಥದ್ಧೋ’’ತಿ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ನಿಗ್ಗುಣಥದ್ಧದಾರುಣಾನಂ ಅಗ್ಗಸ್ಸ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಛನ್ನಂ ವಾ ಸತ್ಥಾರಾನಂ ಭಾಯೇಯ್ಯುಂ, ನ ಚ ಲಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಚ ಭಾಯನ್ತಿ, ಕುಪ್ಪಿತ್ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಾದೇನ್ತಿಯೇವ. ಏವಂ ಅವಿಸೇಸಕಾರಿತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅನನ್ತದೋಸೂಪದ್ದವತೋತಿ ಆಸೀವಿಸೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಾನಞ್ಹಿ ದೋಸೂಪದ್ದವಾನಂ ಪಮಾಣಂ ನತ್ಥಿ. ತಥಾ ಹೇತೇ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಕಾಣಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ ಖುಜ್ಜಮ್ಪಿ ಪೀಠಸಪ್ಪಿಮ್ಪಿ ಏಕಪಕ್ಖಲಮ್ಪೀತಿ ಏವಂ ಅಪರಿಮಾಣಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಭೂತಾನಿಪಿ ಕುಪ್ಪಿತಾನಿ ನ ಕಾಣಾದಿಭಾವೇಸು ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ಏತೇಸಂ ದೋಸೂಪದ್ದವೋತಿ. ಏವಂ ಅನನ್ತದೋಸೂಪದ್ದವತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಇದಾನೇತ್ಥ ಚತುಮಹಾಭೂತವಸೇನ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ಚತುಧಾತುವವತ್ಥಾನನಿದ್ದೇಸೇ ಕಥಿತಮೇವ.

ಪಞ್ಚ ವಧಕಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾತಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೀಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಖನ್ಧಾನಂ ವಧಕಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಖನ್ಧಾ ಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಞ್ಚ ವಧೇನ್ತಿ, ತೇಸು ಚ ಸನ್ತೇಸು ವಧೋ ನಾಮ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಕಥಂ? ರೂಪಂ ತಾವ ರೂಪಮ್ಪಿ ವಧೇತಿ ಅರೂಪಮ್ಪಿ, ತಥಾ ಅರೂಪಂ ಅರೂಪಮ್ಪಿ ವಧೇತಿ ರೂಪಮ್ಪಿ. ಕಥಂ? ಅಯಞ್ಹಿ ಪಥವೀಧಾತು ಭಿಜ್ಜಮಾನಾ ಇತರಾ ತಿಸ್ಸೋ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಆಪೋಧಾತುಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ, ಏವಂ ತಾವ ರೂಪಂ ರೂಪಮೇವ ವಧೇತಿ. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಪನ ಭಿಜ್ಜಮಾನೋ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇ ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ರೂಪಂ ಅರೂಪಮ್ಪಿ ವಧೇತಿ. ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋಪಿ ಭಿಜ್ಜಮಾನೋ ಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೇ ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಂ ಅರೂಪಂ ಅರೂಪಮೇವ ವಧೇತಿ. ಚುತಿಕ್ಖಣೇ ಪನ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ ಭಿಜ್ಜಮಾನಾ ವತ್ಥುರೂಪಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವಂ ಅರೂಪಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ವಧೇತಿ. ಏವಂ ತಾವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಧೇನ್ತೀತಿ ವಧಕಾ. ಯತ್ಥ ಪನ ಖನ್ಧಾ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಛೇದನಭೇದನವಧಬನ್ಧನಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞತ್ಥಾತಿ. ಏವಂ ಖನ್ಧೇಸು ಸನ್ತೇಸು ವಧೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿಪಿ ವಧಕಾ.

ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ರೂಪಾರೂಪವಸೇನ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ, ರೂಪವಸೇನ ವಾ ನಾಮವಸೇನ ವಾ ರೂಪಪರಿಗ್ಗಹಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ, ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ ತಮ್ಪಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ಕಥಿತಮೇವ.

ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೀಹಾಕಾರೇಹಿ ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕವಧಕಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ಪಞ್ಞಾಸಿರಪಾತನತೋ ಚ ಯೋನಿಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತೋ ಚ. ಕಥಂ? ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ ಆಪಾಥಗತೇ ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲೋಭೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಪಞ್ಞಾಸೀಸಂ ಪತಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸೋತದ್ವಾರಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಂ ತಾವ ಪಞ್ಞಾಸಿರಪಾತನತೋ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನನ್ದೀರಾಗೋ ಪನೇಸ ಅಣ್ಡಜಾದಿಭೇದಾ ಚತಸ್ಸೋ ಯೋನಿಯೋ ಉಪನೇತಿ. ತಸ್ಸ ಯೋನಿಉಪಗಮನಮೂಲಕಾನಿ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಮಹಾಭಯಾನಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾನಿ ಚ ಆಗತಾನೇವ ಹೋನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಯೋನಿಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತೋಪಿಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕವಧಕಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಇತಿ ನನ್ದೀರಾಗವಸೇನಾಪಿ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಕಥಂ? ಅಯಞ್ಹಿ ನನ್ದೀರಾಗೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ತಂ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ವೇದನಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಚಿತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ, ತೇಸಂ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿ, ಏವಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ವವತ್ಥಪೇತಿ. ಇದಾನಿ ತೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ನಾಮರೂಪವಸೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ, ತೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಪರಿಯೇಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ, ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಏಕೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಏವಂ ನನ್ದೀರಾಗವಸೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ.

ಛನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾಯತನಾನಂ ಸುಞ್ಞಗಾಮೇನ ಸದಿಸತಾ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗತಾ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನನಯೋ – ಯಥಾ ಚ ತೇ ಛ ಚೋರಾ ಛಕುಟಿಕಂ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ವಿಚರನ್ತಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಗಾಮೇನ ಅನತ್ಥಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಭಿಕ್ಖು ಛಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾಯತನೇಸು ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಚಿನನ್ತೋ ‘‘ಅಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಮಮ’’ನ್ತಿ ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದಿಸ್ವಾ ತೇಹಿ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಾದಾರೂಪಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಸೇನ ಚಕ್ಖುಪಸಾದಾದಯೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಿ, ಮನಾಯತನಂ ‘‘ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ. ಇತಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪೇತಾನಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ರೂಪಞ್ಚಾತಿ ನಾಮರೂಪವಸೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ, ತೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ, ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಇದಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ.

ಇದಾನಿ ಬಾಹಿರಾನಂ ಗಾಮಘಾತಕಚೋರೇಹಿ ಸದಿಸತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಚೋರಾ ಗಾಮಘಾತಕಾತಿ ಖೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸೂತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮಂ, ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಚೋರೇಸು ಗಾಮಂ ಹನನ್ತೇಸು ಪಞ್ಚ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ವತ್ತನ್ತಿ – ಚೋರಾ ತಾವ ಗಾಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಅಗ್ಗಿಂ ದತ್ವಾ ಕಟಕಟಸದ್ದಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ, ತತೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಹತ್ಥಸಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ. ತತೋ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಣ್ಡಕಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಹತ್ಥಪರಾಮಾಸಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ಪಹಾರಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಪಹಾರಟ್ಠಾನೇ ಪತನ್ತಿ, ಅವಸೇಸೇ ಪನ ಅರೋಗಜನೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನೇತ್ವಾ ರಜ್ಜುಬನ್ಧನಾದೀಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ದಾಸಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಗಾಮಘಾತಕಚೋರಾನಂ ಗಾಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿದಾನಂ ವಿಯ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಆರಮ್ಮಣೇ ಆಪಾಥಗತೇ ಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹುಪ್ಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಹತ್ಥಸಾರಂ ಆದಾಯ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನಂ ವಿಯ. ತಙ್ಖಣೇ ಕುಸಲಧಮ್ಮಂ ಪಹಾಯ ಅಕುಸಲಸಮಙ್ಗಿತಾ, ಭಣ್ಡಕಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಹತ್ಥಪರಾಮಸನಾಪಜ್ಜನಂ ವಿಯ ದುಕ್ಕಟದುಬ್ಭಾಸಿತಪಾಚಿತ್ತಿಯಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾನಂ ಆಪಜ್ಜನಕಾಲೋ, ಪಹಾರಲದ್ಧಕಾಲೋ ವಿಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜನಕಾಲೋ, ಪಹಾರಂ ಲದ್ಧಾ ಪನ ಪಹಾರಟ್ಠಾನೇ ಪತಿತಕಾಲೋ ವಿಯ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಣಕಾಲೋ, ಅವಸೇಸಜನಸ್ಸ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನೇತ್ವಾ ದಾಸಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕಾಲೋ ವಿಯ ತಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂಯೇವ ಚೂಳಸೀಲಮಜ್ಝಿಮಸೀಲಮಹಾಸೀಲಾನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜನಕಾಲೋ. ತತ್ರಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಂ ಪೋಸೇನ್ತಸ್ಸ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅಪಾಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ.

ಇಮಾನಿಪಿ ಬಾಹಿರಾಯತನಾನಿ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಸೇನೇವ ಕಥಿತಾನಿ. ಏತ್ಥ ಹಿ ರೂಪಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಉಪಾದಾರೂಪಾನಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ ತಿಸ್ಸೋ ಧಾತುಯೋ, ಧಮ್ಮಾಯತನೇ ಆಪೋಧಾತುಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ತಾ ಚತಸ್ಸೋತಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಭೂತಾನಿ, ತೇಸಂ ಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಆಕಾಸಧಾತು, ಲಹುತಾದಿವಸೇನ ಲಹುತಾದಯೋತಿ ಏವಮಿದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭೂತುಪಾದಾಯರೂಪಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ತದಾರಮ್ಮಣಾ ವೇದನಾದಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ. ತತ್ಥ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ ನಾಮ’’ನ್ತಿ. ನಾಮರೂಪಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ.

ಓಘಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದುರುತ್ತರಣಟ್ಠೋ ಓಘಟ್ಠೋ. ಏತೇ ಹಿ ‘‘ಸೀಲಸಂವರಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮ್ಮಾ ವಾಯಮನ್ತೇನ ತರಿತಬ್ಬಾ, ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ದುರುತ್ತರಾ. ಇಮಿನಾ ದುರುತ್ತರಣಟ್ಠೇನ ಓಘಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇಪಿ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಸೇನ ಕಥಿತಾ. ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಹಿ ಏತೇ ಏಕೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ವಾತಿ. ಸೇಸಂ ನನ್ದೀರಾಗೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ, ಸಕ್ಕಾಯೋಪಿ ಹಿ ಆಸೀವಿಸಾದೀಹಿ ಉದಕಣ್ಣವಸ್ಸ ಓರಿಮತೀರಂ ವಿಯ ಚತುಮಹಾಭೂತಾದೀಹಿ ಸಾಸಙ್ಕೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ, ಸೋಪಿ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಸೇನೇವ ಕಥಿತೋ. ಸಕ್ಕಾಯೋ ಹಿ ತೇಭೂಮಕಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ತೇ ಚ ಸಮಾಸತೋ ನಾಮರೂಪಮೇವಾತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ನಾಮರೂಪವವತ್ಥಾನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಹಿ ಉದಕಣ್ಣವಸ್ಸ ಪಾರಿಮತೀರಂ ವಿಯ ಚತುಮಹಾಭೂತಾದೀಹಿ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯಂ. ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ತಕಿರಿಯದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತವಾಯಾಮಮೇವ ವೀರಿಯನ್ತಿ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋತಿ ತರಿತ್ವಾ ಪಾರಂ ಗತೋ.

ತತ್ಥ ಯಥಾ ಸಾಸಙ್ಕಓರಿಮತೀರೇ ಠಿತೇನ ಉದಕಣ್ಣವಂ ತರಿತುಕಾಮೇನ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಸಣಿಕಂ ನಾವಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೇನ ವಿಯ ನ ನಾವಾ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಕರೋನ್ತೋ ಹಿ ಅನಾರುಳ್ಹೋವ ಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಏವಮೇವ ಕಿಲೇಸಣ್ಣವಂ ತರಿತುಕಾಮೇನ ‘‘ತರುಣೋ ತಾವಮ್ಹಿ, ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಪಞ್ಚೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಕರೋನ್ತೋ ಹಿ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲಂ ಅಪತ್ವಾಪಿ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಪತ್ವಾಪಿ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಭದ್ದೇಕರತ್ತಾದೀನಿ ಪನ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ವೇಗೇನೇವ ಅಯಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಕುಲ್ಲೋ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಚ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾದಪಾರಿಪೂರಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ. ಕುಣ್ಠಪಾದೋ ಹಿ ಖಞ್ಜಪಾದೋ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಫಣಹತ್ಥಕಾದಯೋ ತಿಣಪಣ್ಣಾದೀನಿ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಏವಮಿಮಮ್ಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧನ್ತಸ್ಸ ಸೀಲಪಾದಾನಞ್ಚೇವ ಸದ್ಧಾಹತ್ಥಸ್ಸ ಚ ಪಾರಿಪೂರಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ. ನ ಹಿ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಸಾಸನೇ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಅಸ್ಸದ್ದಹನ್ತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಯಥಾ ಚ ಪರಿಪುಣ್ಣಹತ್ಥಪಾದೋಪಿ ದುಬ್ಬಲೋ ಬ್ಯಾಧಿಪೀಳಿತೋ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋವ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಂ ಸೀಲವಾ ಸದ್ಧೋಪಿ ಅಲಸೋ ಕುಸೀತೋ ಇಮಂ ಮಗ್ಗಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋವ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಇಮಂ ಬನ್ಧಿತುಕಾಮೇನ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತೀರೇ ಠತ್ವಾ ಯೋಜನವಿತ್ಥಾರಂ ಉದಕಣ್ಣವಂ ‘‘ಅಯಂ ಮಯಾ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿತ್ಥರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಮಾನಸಂ ಬನ್ಧತಿ, ಏವಂ ಯೋಗಿನಾಪಿ ಚಙ್ಕಮಾ ಓರುಯ್ಹ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಚತುಮಗ್ಗವಜ್ಝಂ ಕಿಲೇಸಣ್ಣವಂ ತರಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮಾನಸಂ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ.

ಯಥಾ ಚ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಕುಲ್ಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉದಕಣ್ಣವಂ ತರನ್ತೋ ಗಾವುತಮತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋಮ್ಹಿ, ಅಞ್ಞೇ ತಯೋ ಸೇಸಾ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ಅಪರಮ್ಪಿ ಗಾವುತಮತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ದ್ವೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋಮ್ಹಿ, ದ್ವೇ ಸೇಸಾ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ಅಪರಮ್ಪಿ ಗಾವುತಮತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ತಯೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋಮ್ಹಿ, ಏಕೋ ಸೇಸೋ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಮೇ ಕೋಟ್ಠಸಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ತಞ್ಚ ಕುಲ್ಲಂ ಪಾದೇನ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೋತಾಭಿಮುಖಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ತೀರೇ ತಿಟ್ಠತಿ. ಏವಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯಮಗ್ಗಕುಲ್ಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಿಲೇಸಣ್ಣವಂ ತರನ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇನ ಪಠಮಮಗ್ಗವಜ್ಝೇ ಕಿಲೇಸೇ ತರಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರೇ ಫಲೇ ಠಿತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಚತುಮಗ್ಗವಜ್ಝಾನಂ ಮೇ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಏಕೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಪಹೀನೋ, ಇತರೇ ತಯೋ ಸೇಸಾ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಪುನ ತಥೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಬಲಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ದುತಿಯಮಗ್ಗವಜ್ಝೇ ಕಿಲೇಸೇ ತರಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರೇ ಫಲೇ ಠಿತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ, ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಚತುಮಗ್ಗವಜ್ಝಾನಂ ಮೇ ಕಿಲೇಸಾನಂ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಪಹೀನಾ, ಇತರೇ ದ್ವೇ ಸೇಸಾ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಪುನ ತಥೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಬಲಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ತತಿಯಮಗ್ಗವಜ್ಝೇ ಕಿಲೇಸೇ ತರಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರೇ ಫಲೇ ಠಿತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಚತುಮಗ್ಗವಜ್ಝಾನಂ ಮೇ ಕಿಲೇಸಾನಂ ತಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಪಹೀನಾ, ಏಕೋ ಸೇಸೋ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಪುನ ತಥೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಬಲಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗವಜ್ಝೇ ಕಿಲೇಸೇ ತರಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರೇ ಫಲೇ ಠಿತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾ ಮೇ ಪಹೀನಾ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ.

ಯಥಾ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ತಂ ಕುಲ್ಲಂ ಸೋತೇ ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಥಲೇ ಠಿತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತೋ ‘‘ಏತ್ತಕೇನ ವತಮ್ಹಿ ಅನತ್ಥೇನ ಮುತ್ತೋ’’ತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ನಿಸೀದತಿ, ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಾ ಆಸನೇ ಅಞ್ಞೇಸು ವಾ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಏತ್ತಕೇನ ವತಮ್ಹಿ ಅನತ್ಥೇನ ಮುತ್ತೋ’’ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ನಿಸೀದತಿ. ಇದಂ ವಾ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹತೋ ಏತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ. ಏವಂ ತಾವೇತ್ಥ ನಾನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ, ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಪನ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಏಕಮೇವ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನಿ. ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನಾಪಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧವಸೇನೇವ ವಿನಿವತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ.

ಕಥಂ? ಏತ್ಥ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚಾಯತನಾನಿ ಬಾಹಿರಾನಿ ಪಞ್ಚಾಯತನಾನಿ ಧಮ್ಮಾಯತನೇ ಪನ್ನರಸ ಸುಖುಮರೂಪಾನಿ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಏಕದೇಸೋತಿ ಅಯಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ಮನಾಯತನಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸೋ ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ ಸಕ್ಕಾಯೇಕದೇಸೋತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ. ತತ್ಥ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ ನಾಮನ್ತಿ ಇದಂ ನಾಮರೂಪಂ. ತಸ್ಸ ನನ್ದೀರಾಗೋ ಕಾಮೋಘೋ ಭವೋಘೋ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸೋ ಸಕ್ಕಾಯೇಕದೇಸೋತಿ ಇಮೇ ಪಚ್ಚಯಾ. ಇತಿ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ನಾಮರೂಪಂ ವವತ್ಥಪೇತಿ ನಾಮ. ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ನಾಮರೂಪಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಇದಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಯ್ಯಾನಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಭೂತಾ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾನಿ ಏಕಾದಸಾಯತನಾನಿ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸೋ ದಿಟ್ಠೋಘೋ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ ಸಕ್ಕಾಯೇಕದೇಸೋತಿ ಇದಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ನನ್ದೀರಾಗೋ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸೋ ಕಾಮೋಘೋ ಭವೋಘೋ ಸಕ್ಕಾಯೇಕದೇಸೋತಿ ಇದಂ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಪಾರಿಮತೀರಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ, ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ ವಟ್ಟಂ, ದ್ವೇ ವಿವಟ್ಟಂ, ದ್ವೇ ಲೋಕಿಯಾನಿ, ದ್ವೇ ಲೋಕುತ್ತರಾನೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಸೋಳಸಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಟ್ಠಿನಯಸಹಸ್ಸೇಹಿ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನೀತಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸುತ್ತಂ ಪನ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಕಥಿತಂ.

೨. ರಥೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೯. ದುತಿಯೇ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲೋತಿ ಕಾಯಿಕಸುಖಞ್ಚೇವ ಚೇತಸಿಕಸೋಮನಸ್ಸಞ್ಚ ಬಹುಲಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲೋ. ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತೀತಿ ಕಾರಣಞ್ಚಸ್ಸ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾತಿ ಇಧ ಆಸವಕ್ಖಯೋತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ತದತ್ಥಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓಧಸ್ತಪತೋದೋತಿ ರಥಮಜ್ಝೇ ತಿರಿಯಂ ಠಪಿತಪತೋದೋ. ಯೇನಿಚ್ಛಕನ್ತಿ ಯೇನ ದಿಸಾಭಾಗೇನ ಇಚ್ಛತಿ. ಯದಿಚ್ಛಕನ್ತಿ ಯಂ ಯಂ ಗಮನಂ ಇಚ್ಛತಿ. ಸಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ. ಪಚ್ಚಾಸಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಪಟಿವಿನಿವತ್ತೇಯ್ಯ. ಆರಕ್ಖಾಯಾತಿ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ. ಸಂಯಮಾಯಾತಿ ವೇಗನಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ. ದಮಾಯಾತಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನತ್ಥಾಯ. ಉಪಸಮಾಯಾತಿ ಕಿಲೇಸೂಪಸಮತ್ಥಾಯ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಸಾರಥಿನೋ ಅದನ್ತೇ ಸಿನ್ಧವೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವಿಸಮಮಗ್ಗೇನ ರಥಂ ಪೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಚಕ್ಕಾನಿಪಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಕ್ಖೋಪಿ ಸಿನ್ಧವಾನಞ್ಚ ಖುರಾ, ಅತ್ತನಾಪಿ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ನ ಚ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತೇನ ಗಮನೇನ ಸಾರೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ; ಏವಂ ಛಸು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಂ ಸಮಣರತಿಂ ಅನುಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಯಥಾ ಪನ ಛೇಕೋ ಸಾರಥಿ ದನ್ತೇ ಸಿನ್ಧವೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ, ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ರಥಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ರಸ್ಮಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ, ಸಿನ್ಧವಾನಂ ಖುರೇಸು ಸತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ, ಪತೋದಂ ಆದಾಯ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನೇ ಕತ್ವಾ, ಪೇಸೇನ್ತೋ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತೇನ ಗಮನೇನ ಸಾರೇತಿ. ಏವಮೇವ ಛಸು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಂ ಸಮಣರತಿಂ ಅನುಭೋತಿ, ಸಚೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಭಿಮುಖಂ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತದಭಿಮುಖಂ ಞಾಣಂ ಗಚ್ಛತಿ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂತಿ ಭೋಜನಮ್ಹಿ ಪಮಾಣಞ್ಞೂ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಪಮಾಣಾನಿ – ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪಮಾಣಞ್ಚ ಪರಿಭೋಗಪಮಾಣಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪಮಾಣೇ ದಾಯಕಸ್ಸ ವಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಅತ್ತನೋ ಥಾಮೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಏವರೂಪೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಸಚೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ಬಹುಕೋ ಹೋತಿ, ದಾಯಕೋ ಅಪ್ಪಂ ದಾತುಕಾಮೋ, ದಾಯಕಸ್ಸ ವಸೇನ ಅಪ್ಪಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ಅಪ್ಪೋ, ದಾಯಕೋ ಬಹುಂ ದಾತುಕಾಮೋ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಸೇನ ಅಪ್ಪಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋಪಿ ಬಹು, ದಾಯಕೋಪಿ ಬಹುಂ ದಾತುಕಾಮೋ, ಅತ್ತನೋ ಥಾಮಂ ಞತ್ವಾ ಪಮಾಣೇನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಲಾಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಥಾವರಂ ಕರೋತಿ ಧಮ್ಮಿಕತಿಸ್ಸಮಹಾರಾಜಕಾಲೇ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ ಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ.

ರಞ್ಞೋ ಕಿರ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ಗುಳಂ ಆಹರಿಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಮನಾಪೋ ಪಣ್ಣಾಕಾರೋ, ಅಯ್ಯೇಹಿ ವಿನಾ ನ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಾನಿ ಸಕಟಸತಾನಿ ಮಹಾವಿಹಾರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಭೇರಿಯಾ ಪಹಟಾಯ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ರಾಜಾ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಿತೋ ಆರಾಮಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ರಞ್ಞೋ ನಾಮ ದಾನೇ ಪತ್ತಪೂರೋವ ಪಮಾಣಂ, ಗಹಿತಭಾಜನಂ ಪೂರೇತ್ವಾವ ದೇಹಿ, ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಮತ್ತಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಠಿತೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಮಯ್ಹಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ.

ಅಥೇಕೋ ಮಹಾಥೇರೋ ‘‘ಮಹಾಬೋಧಿಮಹಾಚೇತಿಯಾನಿ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚೇತಿಯಪಬ್ಬತಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ಮಹಾಮಣ್ಡಪಟ್ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗುಳಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸಾಮಣೇರಂ ಆಹ, ‘‘ನತ್ಥಿ ತೇ ಗುಳೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಸಾಮಣೇರ ಮಯಂ ಮಗ್ಗಕಿಲನ್ತಾ, ಏಕೇನ ಕಪಿಟ್ಠಫಲಮತ್ತೇನ ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥೋತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಥಾಲಕಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ವಸ್ಸಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಆರಾಮಿಕೋ ಗಹಣಮಾನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿ, ಸಾಮಣೇರೋ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಚಾಲೇಸಿ. ತಾತ ಸಾಮಣೇರ, ರಾಜಕುಲಾನಂ ದಾನೇ ಭಾಜನಪೂರಮೇವ ಪಮಾಣಂ, ಥಾಲಕಪೂರಂ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ. ಆಮ, ಉಪಾಸಕ, ರಾಜಾನೋ ನಾಮ ಮಹಜ್ಝಾಸಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಏತ್ತಕೇನೇವ ಅತ್ಥೋತಿ.

ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಭಣತೀ’’ತಿ? ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ. ಆರಾಮಿಕೋ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಭಾಜನಂ ಖುದ್ದಕಂ, ಬಹುಂ ನ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಆಹ, ‘‘ಆನೀತಭಾಜನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾನೋ ನಾಮ ಮಹಜ್ಝಾಸಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಕ್ಖಿತ್ತಭಾಜನಂ ಪೂರೇತ್ವಾವ ದಾತುಕಾಮಾ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಏತ್ತಕೇನೇವ ಅತ್ಥೋತಿ. ರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕದಾರಕೋ, ಅಜ್ಜಾಪಿಸ್ಸ ಮುಖತೋ ಖೀರಗನ್ಧೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಗಹೇತ್ವಾ ಕುಟೇ ವಾ ಕುಟುಮ್ಬೇ ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸ್ವೇಪಿ ಪುನದಿವಸೇಪಿ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ನ ವದತಿ, ಸಕ್ಕಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ, ‘‘ಭೋ, ಪಸನ್ನೋಮ್ಹಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ, ಇತರಾನಿಪಿ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಾನಿ ಸಕಟಸತಾನಿ ಆನೇತ್ವಾ ಸಘಂಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ.

ಸೋಯೇವ ಪನ ರಾಜಾ ಏಕದಿವಸಂ ತಿತ್ತಿರಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಅಹಂ ಅಙ್ಗಾರಪಕ್ಕಂ ತಿತ್ತಿರಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಸ್ಮೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಟ್ಠಾನೇ ತಿತ್ತಿರಸಮುಗ್ಘಾತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪಿಪಾಸಂ ಅಧಿವಾಸೇನ್ತೋ ತೀಣಿ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಕಣ್ಣೇಸು ಪುಬ್ಬೋ ಸಣ್ಠಾಸಿ, ಸೋ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕೋಚಿ ಉಪಟ್ಠಾಕುಪಾಸಕೋ ಸೀಲರಕ್ಖಕೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಆಮ, ದೇವ, ಅತ್ಥಿ, ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ಸೋ ಅಖಣ್ಡಸೀಲಂ ರಕ್ಖತೀತಿ. ಅಥ ನಂ ವೀಮಂಸಿತುಕಾಮೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತತೋ ನಂ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ, ತಾತ, ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ ದೇವಾ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಾತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಗತೇ ಏಕಂ ಕುಕ್ಕುಟಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಆಣಾಪೇಸಿ, ‘‘ಗಚ್ಛ ತಿಸ್ಸಂ ವದಾಹಿ, ಇಮಂ ತೀಹಿ ಪಾಕೇಹಿ ಪಚಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾ ಅವೋಚ. ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ, ಭೋ, ಅಯಂ ಮತಕೋ ಅಸ್ಸ, ಯಥಾ ಜಾನಾಮಿ, ತಥಾ ಪಚಿತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯಂ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪನಾಹಂ ನ ಕರೋಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ.

ರಾಜಾ ಪುನ ‘‘ಏಕವಾರಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಭೋ, ರಾಜುಪಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಭಾರಿಯಂ, ಮಾ ಏವಂ ಕರಿ, ಪುನಪಿ ಸೀಲಂ ಸಕ್ಕಾ ಸಮಾದಾತುಂ, ಪಚೇತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ತಿಸ್ಸೋ ಅವೋಚ, ‘‘ಭೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಅತ್ತಭಾವೇ ಧುವಂ ಏಕಂ ಮರಣಂ, ನಾಹಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪುನಪಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ತತಿಯಮ್ಪಿ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಪುಚ್ಛಿ. ರಞ್ಞೋಪಿ ತಥೇವ ಪಟಿವಚನಂ ಅದಾಸಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ, ‘‘ಅಯಂ ರಞ್ಞೋ ಆಣಂ ಕೋಪೇತಿ, ಗಚ್ಛಥೇತಸ್ಸ ಆಘಾತನಭಣ್ಡಿಕಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ, ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಥಾ’’ತಿ. ರಹೋ ಚ ಪನ ನೇಸಂ ಸಞ್ಞಮದಾಸಿ – ‘‘ಇಮಂ ಸನ್ತಜ್ಜಯಮಾನಾ ನೇತ್ವಾ ಸೀಸಮಸ್ಸ ಆಘಾತನಭಣ್ಡಿಕಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಆರೋಚೇಥಾ’’ತಿ.

ತೇ ತಂ ಆಘಾತನಭಣ್ಡಿಕಾಯಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ತಮಸ್ಸ ಕುಕ್ಕುಟಂ ಹತ್ಥೇಸು ಠಪಯಿಂಸು. ಸೋ ತಂ ಹದಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ತಾತ, ಮಮ ಜೀವಿತಂ ತುಯ್ಹಂ ದೇಮಿ, ತವ ಜೀವಿತಂ ಅಹಂ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ತ್ವಂ ನಿಬ್ಭಯೋ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಕುಕ್ಕುಟೋ ಪಕ್ಖೇ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ವಟರುಕ್ಖೇ ನಿಲೀಯಿ. ತಸ್ಸ ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಅಭಯದಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಕುಕ್ಕುಟಗಿರಿ ನಾಮ ಜಾತಂ.

ರಾಜಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಭರಣೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ಮಯಾ ತ್ವಂ ಏತದತ್ಥಮೇವ ವೀಮಂಸಿತೋ, ಮಯ್ಹಂ ತಿತ್ತಿರಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮಸ್ಸ ತೀಣಿ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾನಿ, ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಮೇ ತಿಕೋಟಿಪರಿಸುದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತಂ ನಾಮ, ದೇವ, ಮಯ್ಹಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಠಿತೋ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಪಾತೋವ ತಯೋ ತಿತ್ತಿರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವಿಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ದ್ವೇ ಕಹಾಪಣೇ ದತ್ವಾ ತಿತ್ತಿರೇ ಆದಾಯ ಪರಿಸೋಧೇತ್ವಾ, ಜೀರಕಾದೀಹಿ ವಾಸೇತ್ವಾ, ಅಙ್ಗಾರೇಸು ಸುಪಕ್ಕೇ ಪಚಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ಮಹಾತಲೇ ಸಿರೀಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಏಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿ, ತಾವದೇವಸ್ಸ ಸತ್ತರಸಹರಣೀಸಹಸ್ಸಾನಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸರಿತ್ವಾ, ‘‘ಮಾದಿಸೋ ನಾಮ ಪಥವಿಸ್ಸರೋ ರಾಜಾ ತಿತ್ತಿರಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋ ತೀಣಿ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ನ ಲಭಿ, ಅಪಚ್ಚಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಕುತೋ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಕ್ಖಣ್ಡಂ ಭೂಮಿಯಂ ಛಡ್ಡೇಸಿ. ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೋ ಜಣ್ಣುಕೇಹಿ ಪತಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಗಣ್ಹಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಅಪೇಹಿ, ತಾತ, ಜಾನಾಮಹಂ ತವ ನಿದ್ದೋಸಭಾವಂ, ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಾರಣೇನ ಮಯಾ ಏತಂ ಛಡ್ಡಿತ’’ನ್ತಿ ಕಥೇತ್ವಾ, ‘‘ಸೇಸಕಂ ತಥೇವ ಸಙ್ಗೋಪೇತ್ವಾ ಠಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಪುನದಿವಸೇ ರಾಜಕುಲೂಪಕೋ ಥೇರೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರಾಜಗೇಹಂ ಪವೇಸೇಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ಪಾವಿಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ರಞ್ಞಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪಿತಭಿಕ್ಖು ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಮಜ್ಜಿ. ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತೋಪಿ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿ. ತೇಸಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಅದಂಸು. ಯಾಗುಯಾ ಪೀತಾಯ ರಾಜಾ ತಿತ್ತಿರೇ ಉಪನೇಸಿ. ಥೇರೋ ಏಕಂ ಗಣ್ಹಿ, ಇತರೋಪಿ ಏಕಂ ಗಣ್ಹಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಅನುಭಾಗೋ ಅತ್ಥಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಥೇರಂ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ಹತ್ಥಂ ಪಿದಹಿ, ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರೋ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ರಾಜಾ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಥೇರಂ ಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕುಲಗೇಹಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ಉಗ್ಗಹಿತವತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಞ್ಞಾಸಿ ‘‘ನ ಏಸ ರಞ್ಞಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪಿತೋ’’ತಿ.

ಪುನದಿವಸೇ ಉಪಟ್ಠಾಕಸಾಮಣೇರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾವಿಸಿ. ರಾಜಾ ತದಾಪಿ ಯಾಗುಯಾ ಪೀತಾಯ ತಿತ್ತಿರೇ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಥೇರೋ ಏಕಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ಸಾಮಣೇರೋ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಚಾಲೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸಮೇವ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಮಹಾಥೇರಸ್ಸ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಮಹಾಥೇರೋ ಹತ್ಥಂ ಪಿದಹಿ, ಸಾಮಣೇರೋಪಿ ಪಿದಹಿ. ರಾಜಾ ಅವಿದೂರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ‘‘ಉಗ್ಗಹಿತವತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಿಯಡ್ಢತಿತ್ತಿರೇ ಖಾದಿತುಂ ಲಭಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ಮಂಸೇ ಖಾದಿತಮತ್ತೇವ ಕಣ್ಣೇಹಿ ಪುಬ್ಬೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತತೋ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಪಸನ್ನೋಸ್ಮಿ, ತಾತ, ಅಟ್ಠ ತೇ ಧುವಭತ್ತಾನಿ ದೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ದಮ್ಮೀತಿ. ಅಪರಾನಿ ಅಟ್ಠ ದೇಮೀತಿ. ತಾನಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ದಮ್ಮೀತಿ. ಅಪರಾನಿಪಿ ಅಟ್ಠ ದೇಮೀತಿ. ತಾನಿ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ದಮ್ಮೀತಿ. ಅಪರಾನಿಪಿ ಅಟ್ಠ ದೇಮೀತಿ. ತಾನಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀತಿ. ಅಪರಾನಿಪಿ ಅಟ್ಠ ದೇಮೀತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಏವಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಮತ್ತಂ ಜಾನನ್ತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಲಾಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಥಾವರಂ ಕರೋತಿ. ಇದಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪಮಾಣಂ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಪರಿಭೋಗಪಮಾಣಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಪಯೋಜನಂ, ‘‘ಇದಮತ್ಥಿಯಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ಪನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗಸ್ಸೇವ ಪಯೋಜನತ್ತಾ ಪರಿಭೋಗಪಮಾಣಂಯೇವ ನಾಮ, ತಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತೇನೇವ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋತಿಆದಿಮಾಹ, ಇತರಮ್ಪಿ ಪನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ.

ಸೀಹಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ, ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ, ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ, ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಸೇಯ್ಯಾ. ತತ್ಥ ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಭೋಗೀ ವಾಮೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೇನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೨೪೬) ಅಯಂ ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಸಯಾನೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೇತಾ ಉತ್ತಾನಾ ಸೇನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೨೪೬) ಅಯಂ ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ. ಪೇತಾ ಹಿ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತತ್ತಾ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾಟಜಟಿತಾ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಉತ್ತಾನಾವ ಸಯನ್ತಿ.

‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ಅನುಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸಯತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ. ತೇಜುಸ್ಸದತ್ತಾ ಹಿ ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ದ್ವೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ, ಪಚ್ಛಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಾದಪಚ್ಛಿಮಪಾದನಙ್ಗುಟ್ಠಾನಂ ಠಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುರಿಮಪಾದಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯತಿ, ದಿವಸಮ್ಪಿ ಸಯಿತ್ವಾ ಪಬುಜ್ಝಮಾನೋ ನ ಉತ್ರಸನ್ತೋ ಪಬುಜ್ಝತಿ, ಸೀಸಂ ಪನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಾದಾದೀನಂ ಠಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಿ. ಸಚೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಠಾನಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ನಯಿದಂ ತುಯ್ಹಂ ಜಾತಿಯಾ ಸೂರಭಾವಸ್ಸ ಚ ಅನುರೂಪ’’ನ್ತಿ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಯತಿ, ನ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ಪನ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಸೂರಭಾವಸ್ಸ ಚ ಅನುರೂಪಮಿದ’’ನ್ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸೀಹವಿಜಮ್ಭಿತಂ ವಿಜಮ್ಭಿತ್ವಾ ಕೇಸರಭಾರಂ ವಿಧುನಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ.

ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸೇಯ್ಯಾ ಪನ ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಾಸು ಇಧ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ ಆಗತಾ. ಅಯಞ್ಹಿ ತೇಜುಸ್ಸದಇರಿಯಾಪಥತ್ತಾ ಉತ್ತಮಸೇಯ್ಯಾ ನಾಮ.

ಪಾದೇ ಪಾದನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣಪಾದೇ ವಾಮಪಾದಂ. ಅಚ್ಚಾಧಾಯಾತಿ ಅತಿಆಧಾಯ, ಈಸಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಠಪೇತ್ವಾ. ಗೋಪ್ಫಕೇನ ಹಿ ಗೋಪ್ಫಕೇ, ಜಾಣುನಾ ವಾ ಜಾಣುಮ್ಹಿ ಸಙ್ಘಟ್ಟಿಯಮಾನೇ ಅಭಿಣ್ಹಂ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಾ ಅಫಾಸುಕಾ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಪನ ನ ಸಙ್ಘಂಟ್ಟೇತಿ, ಏವಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಠಪಿತೇ ವೇದನಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಾ ಫಾಸುಕಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ.

ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಸತಿಯಾ ಚೇವ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಕಥಂ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹೋತೀತಿ? ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹಾನೇನ. ಅಯಞ್ಹಿ ದಿವಸಞ್ಚೇವ ಸಕಲಯಾಮಞ್ಚ ಆವರಣೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಪಠಮಯಾಮಾವಸಾನೇ ಚಙ್ಕಮಾ ಓರುಯ್ಹ ಪಾದೇ ಧೋವನ್ತೋಪಿ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಜಹನ್ತೋವ ಧೋವತಿ, ತಂ ಅವಿಜಹನ್ತೋವ ದ್ವಾರಂ ವಿವರತಿ, ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದತಿ, ಅವಿಜಹನ್ತೋವ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮತಿ. ಪಬುಜ್ಝನ್ತೋ ಪನ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಬುಜ್ಝತಿ. ಏವಂ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಪನ ಞಾಣಧಾತುಕನ್ತಿ ನ ರೋಚಯಿಂಸು.

ವುತ್ತನಯೇನ ಪನೇಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಪಠಮಯಾಮಾವಸಾನೇ ‘‘ಉಪಾದಿನ್ನಕಂ ಸರೀರಂ ನಿದ್ದಾಯ ಸಮಸ್ಸಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಙ್ಕಮಾ ಓರುಯ್ಹ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಜಹನ್ತೋವ ಪಾದೇ ಧೋವತಿ, ದ್ವಾರಂ ವಿವರತಿ, ಮಞ್ಚೇ ಪನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪಹಾಯ, ‘‘ಖನ್ಧಾವ ಖನ್ಧೇಸು, ಧಾತುಯೋವ ಧಾತೂಸು ಪಟಿಹಞ್ಞನ್ತೀ’’ತಿ ಸೇನಾಸನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋ ಕಮೇನ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಪಬುಜ್ಝನ್ತೋ ಪನ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಬುಜ್ಝತಿ. ಏವಂ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ತಿವಙ್ಗಿಕಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗವಿಪಸ್ಸನಾವ ಕಥಿತಾ. ಏತ್ತಕೇನೇವ ಪನ ವೋಸಾನಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಾನೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಬಲಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ. ಏವಂ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ದೇಸನಾ ಕಥೇತಬ್ಬಾ.

೩. ಕುಮ್ಮೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೦. ತತಿಯೇ ಕುಮ್ಮೋತಿ ಅಟ್ಠಿಕುಮ್ಮೋ. ಕಚ್ಛಪೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಅನುನದೀತೀರೇತಿ ನದಿಯಾ ಅನುತೀರೇ. ಗೋಚರಪಸುತೋತಿ ‘‘ಸಚೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಫಲಾಫಲಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗೋಚರತ್ಥಾಯ ಪಸುತೋ ಉಸ್ಸುಕ್ಕೋ ತನ್ನಿಬನ್ಧೋ. ಸಮೋದಹಿತ್ವಾತಿ ಸಮುಗ್ಗೇ ವಿಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ಸಙ್ಕಸಾಯತೀತಿ ಅಚ್ಛತಿ. ಸಮೋದಹನ್ತಿ ಸಮೋದಹನ್ತೋ ಠಪೇನ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಕುಮ್ಮೋ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸಕೇ ಕಪಾಲೇ ಸಮೋದಹನ್ತೋ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಓತಾರಂ ನ ದೇತಿ, ನ ಚ ನಂ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಪಸಹತಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಮನೋವಿತಕ್ಕೇ ಸಕೇ ಆರಮ್ಮಣಕಪಾಲೇ ಸಮೋದಹನ್ತೋ ಕಿಲೇಸಮಾರಸ್ಸ ಓತಾರಂ ನ ದೇತಿ, ನ ಚ ನಂ ಮಾರೋ ಪಸಹತಿ.

ಅನಿಸ್ಸಿತೋತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿನಿಸ್ಸಯೇಹಿ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ. ಅಞ್ಞಮಹೇಠಯಾನೋತಿ ಅಞ್ಞಂ ಕಞ್ಚಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅವಿಹೇಠೇನ್ತೋ. ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋತಿ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ನೂಪವದೇಯ್ಯ ಕಞ್ಚೀತಿ ಅಞ್ಞಂ ಕಞ್ಚಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಉಕ್ಕಂಸೇತುಕಾಮತಾಯ ವಾ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತುಕಾಮತಾಯ ವಾ ನ ಉಪವದೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಕಾಲೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅಕಾಲೇನ, ಭೂತೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅಭೂತೇನ, ಸಣ್ಹೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಫರುಸೇನ, ಅತ್ಥಸಂಹಿತೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೇನ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ದೋಸನ್ತರೋ’’ತಿ ಏವಂ ಉಲ್ಲುಮ್ಪನಸಭಾವಸಣ್ಠಿತೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಹರತಿ.

೪. ಪಠಮದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೧. ಚತುತ್ಥೇ ಅದ್ದಸಾತಿ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅದ್ದಸ. ವುಯ್ಹಮಾನನ್ತಿ ಚತುರಸ್ಸಂ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಠಪಿತಂ ವಾತಾತಪೇನ ಸುಪರಿಸುಕ್ಖಂ ಪಾವುಸ್ಸಕೇ ಮೇಘೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕೇನ ಉಪ್ಲವಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇ ಪತಿತಂ ತೇನ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಮಮ ಸಾಸನೇ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಕಾಮತಾಯ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಅಟ್ಠದೋಸವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಅಪರೇ ಸಮುದ್ದಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯಕರೇ ಅಟ್ಠ ದೋಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ರಸ್ಸ ಏವಂ ಅಟ್ಠದೋಸವಿಮುತ್ತತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಏಕೋ ಹಿ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಜಾತೋ ನಾನಾವಲ್ಲೀಹಿ ಪಲಿವೇಠಿತೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸತಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪಚಿಕಾದೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಲಾಸಮಾನೋ ಸಾಗರಂ ಪತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಊಮಿಪಿಟ್ಠೇ ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಬಹಿಮೂಲೋ ಅನ್ತೋಸಾಖೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ, ಅಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಓಲಮ್ಬಿನೀಹಿ ಸಾಖಾಹಿ ಉದಕಂ ಫುಸತಿ, ಬಹಿಮೂಲತ್ತಾ ಪನ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಲಾಸಮಾನೋ ಸಾಗರಂ ಪತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಊಮಿಪಿಟ್ಠೇ ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಮಜ್ಝೇ ಗಙ್ಗಾಯ ಜಾತೋ, ದಳ್ಹಮೂಲೇನ ಪನ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಬಹಿ ಚಸ್ಸ ಗತಾ ವಙ್ಕಸಾಖಾ ನಾನಾವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧಾ, ಅಯಮ್ಪಿ ದಳ್ಹಮೂಲತ್ತಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧತ್ತಾ ಚ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಪತಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥಟೋ ಪೂತಿಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಾಸಾಣಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಜಾತತ್ತಾ, ಸುನಿಖಾತೋ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಲೋ ಠಿತೋ, ಆಗತಾಗತಂ ಉದಕಂ ದ್ವಿಧಾ ಫಾಲೇತಿ, ಅಯಂ ಪಾಸಾಣನ್ತರೇ ಸುಟ್ಠು ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಟ್ಠಾನೇ ನಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧೋ ಠಿತೋ. ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಗತೇ ಮಹೋಘೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮೇತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ನಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತತಾಯ ಚೇವ ಏಕಸ್ಸ ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ಸಂವಚ್ಛರಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮನತಾಯ ಚ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋಪಿ ಮಜ್ಝೇ ಗಙ್ಗಾಯ ದೀಪಕೇ ಜಾತೋ ಮುದುಕ್ಖನ್ಧಸಾಖೋ ಓಘೇ ಆಗತೇ ಅನುಸೋತಂ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಉದಕೇ ಗತೇ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ನಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಸಾಗರೋ ಗಙ್ಗಂ ಏವಂ ವಿಯ ವದತಿ, ‘‘ಭೋತಿ ಗಙ್ಗೇ ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಚನ್ದನಸಾರಸಲಳಸಾರಾದೀನಿ ನಾನಾದಾರೂನಿ ಆಹರಸಿ, ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಪನ ನಾಹರಸೀ’’ತಿ. ಸುಲಭೋ ಏಸ, ದೇವ, ಪುನವಾರೇ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಪುನವಾರೇ ತಮ್ಬವಣ್ಣೇನ ಉದಕೇನ ಆಲಿಙ್ಗಮಾನಾ ವಿಯ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಅನುಸೋತಂ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಉದಕೇ ಗತೇ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ನಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಯಂ ಅತ್ತನೋ ಮುದುತಾಯ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಪತಿತೋ ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥರಿತೋ ಅನ್ತರಸೇತು ವಿಯ ಬಹೂನಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಾತೋ, ಉಭೋಸು ತೀರೇಸು ವೇಳುನಳಕರಞ್ಜಕಕುಧಾದಯೋ ಉಪ್ಲವಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಲಗ್ಗನ್ತಿ. ತಥಾ ನಾನಾವಿಧಾ ಗಚ್ಛಾ ವುಯ್ಹಮಾನಾ ಭಿನ್ನಮುಸಲಭಿನ್ನಸುಪ್ಪಅಹಿಕುಕ್ಕುರಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿಕುಣಪಾನಿಪಿ ತತ್ಥೇವ ಲಗ್ಗನ್ತಿ. ಮಹಾಗಙ್ಗಾಪಿ ನಂ ಆಸಜ್ಜ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಕುಮ್ಭೀಲಮಕರಾದಯೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ತಿರಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯತ್ತಕತಭಾವೇನ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಲಾಸಮಾನೋ ಸಾಗರಂ ಪತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಊಮಿಪಿಟ್ಠೇ ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ದೋಸೇಹಿ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಅಪರೇ ಸಮುದ್ದಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯಕರೇ ಅಟ್ಠ ದೋಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನ ಥಲೇ ಉಸ್ಸೀದಿಸ್ಸತೀತಿ ಥಲಂ ನಾಭಿರುಹಿಸ್ಸತಿ. ನ ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತೀತಿ ‘‘ಮಹಾ ವತಾಯಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ, ಉಳುಮ್ಪೇನ ತರಮಾನಾ ಗನ್ತ್ವಾ, ಗೋಪಾನಸೀಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಮನುಸ್ಸಾ ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ. ನ ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತೀತಿ ‘‘ಮಹಗ್ಘೋ ಅಯಂ ಚನ್ದನಸಾರೋ, ವಿಮಾನದ್ವಾರೇ ನಂ ಠಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ನ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಸದ್ಧಿಂ ಬಾಹಿರೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ದೋಸೇಹಿ ಏವಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಗಙ್ಗಾಯ ಅವಿದೂರೇ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಜಾತೋ ತತ್ಥೇವ ಉಪಚಿಕಾದೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗತದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಹಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿಕಾಯ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಸಾಸನಸ್ಸ ದೂರೀಭೂತತ್ತಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓರುಯ್ಹ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಬಹಿಮೂಲೋ ಅನ್ತೋಸಾಖೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ ವಿಯ ಅಚ್ಛಿನ್ನಗಿಹಿಬನ್ಧನೋ ಸಮಣಕುಟಿಮ್ಬಿಕಪುಗ್ಗಲೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ಅನಿಬದ್ಧಂ, ‘ಸಮಣೋಮ್ಹೀ’ತಿ ವದನ್ತೋವ ಗಿಹೀ ಹೋತಿ, ‘ಗಿಹೀಮ್ಹೀ’ತಿ ವದನ್ತೋವ ಸಮಣೋ ಹೋತಿ. ಕೋ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತೋಪಿ ಗಿಹಿಬನ್ಧನಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಮಹಲ್ಲಕಪಬ್ಬಜಿತಾನಞ್ಚ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಸ ಸಚೇ ಚೀವರಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅನ್ತಚ್ಛಿನ್ನಕಂ ವಾ ಜಿಣ್ಣದುಬ್ಬಣ್ಣಂ ವಾ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾ ವಾ ಮಣ್ಡಪೋ ವಾ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇನಾಪಿ ಪುತ್ತನತ್ತಕಾನಂ ದಾರಕಾನಂ ಪಚ್ಛತೋ ಚರಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ತೇನ ಸೋ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ಅಸ್ಸೂನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತೋ, ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಧನಂ, ಕಪ್ಪತಿ ನು ಖೋ ತಂ ಖಾದನ್ತೇನ ಜೀವಿತು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಂ ವಿನಯಧರಂ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ ಆಚರಿಯ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ ಕಪ್ಪತಿ, ನೋ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥೇತ್ಥ ದೋಸೋ, ಕಪ್ಪತೇತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಭಜಮಾನಕೇ ಕತಿಪಯೇ ದುಬ್ಬಚೇ ದುರಾಚಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಠಿತೋ ಗಾಮಿಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಯೋಗತೋ ಉಟ್ಠಿತಂ ಆಯಂ ಕಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಮಯಂ ಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ? ಕಿಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ? ಕುದ್ದಾಲ-ಪಿಟಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಖೇತ್ತಮರಿಯಾದಬನ್ಧನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೋ ನಾನಾಪ್ಪಕಾರಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಞ್ಚೇವ ಫಲಾಫಲೇ ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹವಸ್ಸಾನೇಸು ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ತಂ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ಸಮಣಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಜೀವತಿ. ಕೇವಲಮಸ್ಸ ಪಞ್ಚಚೂಳಕೇನ ದಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾವ ಏಕಾ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಓಲಮ್ಬಿನೀಹಿ ಸಾಖಾಹಿ ಉದಕಂ ಫುಸಮಾನೋ ಅನ್ತೋಸಾಖೋ ರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಬೋಧಿಯಙ್ಗಣಾದೀಸು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ದೇತಿ, ಗಿಹಿಬನ್ಧನಸ್ಸ ಪನ ಅಚ್ಛಿನ್ನತಾಯ ಬಹಿಮೂಲತ್ತಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಗಙ್ಗಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಜಾತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧವಙ್ಕಸಾಖಾ ವಿಯ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಮಾನೋ ಭಿನ್ನಾಜೀವಪುಗ್ಗಲೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಏಕಚ್ಚೋ ಗಿಹಿಬನ್ಧನಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜನ್ತೋಪಿ ಸಾರುಪ್ಪಟ್ಠಾನೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ನ ಲಭತಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಹಿ ನಾಮೇಸಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಸದಿಸಾ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಯತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಕುಲಾನಂ ಆಚಾರಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಯೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಆಚಾರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏಕಚ್ಚೋ ಅಸಾರುಪ್ಪಟ್ಠಾನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಓವಾದಾನುಸಾಸನೀಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀಹಿ ಪರಿಬಾಹಿರೋ ಹುತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಮುಣ್ಡಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಖನ್ಧೇ ಪತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಭತ್ತಸಾಲಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದುಬ್ಬಚಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಾನಾಕೀಳಂ ಕೀಳತಿ, ಆರಾಮಿಕದಾರಕೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ.

ಸೋ ದಹರಭಿಕ್ಖುಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪೇಹಿ ದಹರಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚೇವ ಆರಾಮಿಕೇಹಿ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಘಭೋಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಖೀಣಾಸವೇಹಿ ಅಸುಕರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಸಙ್ಘಭೋಗೋ, ತುಮ್ಹೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ನ ದೇಥ, ನ ಹಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಅತ್ತಮನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏಥ ದಾನಿ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಕುದ್ದಾಲ-ಪಿಟಕಾನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ತಳಾಕಮಾತಿಕಾಸು ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಬಹುಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಂ ವಿಹಾರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆರಾಮಿಕೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರಭಾವಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚಾಪೇತಿ. ಸಙ್ಘೋ ‘‘ಅಯಂ ದಹರೋ ಬಹೂಪಕಾರೋ, ಇಮಸ್ಸ ಸತಂ ವಾ ದ್ವಿಸತಂ ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ದಾಪೇತಿ. ಇತಿ ಸೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕೇನೇವ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಏಕವೀಸತಿವಿಧಾಹಿ ಅನೇಸನಾಹಿ ಬದ್ಧೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಪತಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪೂತಿಭಾವಂ ಆಪಾದಿತರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಆಲಸಿಯಮಹಗ್ಘಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏವರೂಪಞ್ಹಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ಆಮಿಸಚಕ್ಖುಂ ಪಚ್ಚಯಲೋಲಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಂ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವಜ್ಜಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದನ್ತಿ – ‘‘ಭೋ, ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ? ಅಥ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಉಟ್ಠಾಯ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಕಿಂ ನ ಪಸ್ಸಥ? ಏಸೋ ಅಸುಕವಿಹಾರವಾಸೀ ಕುಸೀತಪುಗ್ಗಲೋ ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾಗುಮತ್ಥಕೇ ಯಾಗುಂ, ಪೂವಮತ್ಥಕೇ ಪೂವಂ, ಭತ್ತಮತ್ಥಕೇ ಭತ್ತಂ ಅಜ್ಝೋಹರಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಆಗಮ್ಮ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಸಬ್ಬವತ್ತೋ ಉದ್ದೇಸಾದಿವಿರಹಿತೋ ಮಞ್ಚಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ಓಕಾಸಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ.

ತತೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ಭೋ, ತವ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ಇದಾನೇವ ಸೋ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಾನುರಞ್ಜಿತೋವ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಬ್ಯಾಪಾದನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ. ಇದಾನೇವ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ‘ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ, ‘ಭೋ, ಇಮೇ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇಸು ಬ್ಯಾವಟಾ’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಫರುಸವಚನಂ ವದನ್ತೋ ಅಕ್ಖೀನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ವಿಚರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಉದ್ಧಚ್ಚನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ಕುಸೀತೋ ನಾಮ ವಾತಾಹತೋ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಉದ್ಧತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಕುಕುಚ್ಚನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ಕುಸೀತೋ ನಾಮ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತೋವ ಹೋತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಂ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇತೀ’’ತಿ. ಅಥ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ. ಏವರೂಪೋ ಹಿ ಅಟ್ಠಸು ಠಾನೇಸು ಮಹಾವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಆಲಸಿಯಮಹಗ್ಘಸಂ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ಚಣ್ಡಸುನಖಾದಯೋ ವಿಯ ಸಿಙ್ಗಚ್ಛಿನ್ನಂ ಜರಗ್ಗವಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೋತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಾಸಾಣಾನಂ ಅನ್ತರೇ ನಿಖಾತಮೂಲಾಕಾರೇನ ಠಿತರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಅರೂಪಭವೇ ರೂಪಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಸಞ್ಞೀಭವೇ ಚಿತ್ತಂ ಪವತ್ತತಿ, ಬಹುಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ, ಅನುಸಯೋ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋ, ತೇ ಚ ಸತ್ತಾ ಸನ್ಧಾವನ್ತಿ ಸಂಸರನ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಅರಿಟ್ಠೋ ವಿಯ ಕಣ್ಟಕಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ ಚ ವಿಚರತಿ. ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯಾದಯೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀಹಿ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಸೋಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೋತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧೋ ಠಿತೋ ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಗತೇ ಮಹೋಘೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮನರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಸಮಾನೋ ದುಲ್ಲಭಸಙ್ಘದಸ್ಸನೋ ಚೇವ ದುಲ್ಲಭಧಮ್ಮಸ್ಸವನೋ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ವುಡ್ಢಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕತಿಪಾಹೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಕಾಲೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ದಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ವಿನಯಧರತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿನಯಕಥಾಕಾಲೇ ಮರಿಚಂ ವಾ ಹರೀತಕಖಣ್ಡಂ ವಾ ಮುಖೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಬೀಜನೇನ ಮುಖಂ ಪಿಧಾಯ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಲೇಸಕಪ್ಪೇನ ಕತವಿನಯೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತತ್ರ ನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಸ್ಸ ದುಲ್ಲಭತಾಯ ‘‘ಇಧೇವ, ಭನ್ತೇ, ವಸಥಾ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫೂಪಗಫಲೂಪಗರುಕ್ಖೇ ರೋಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಾಸೇನ್ತಿ.

ಅಥ ಮಹಾವಿಹಾರಸದಿಸವಿಹಾರಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ‘‘ಜನಪದೇ ಚೀವರರಜನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ, ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ, ಪುನದಿವಸೇ ಆದಾಯ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಸುಕೋ ಥೇರೋ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ, ಅಸುಕೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಿಕೋ, ಅಸುಕೋ ವಿನಯಧರೋ, ಅಸುಕೋ ತೇಪಿಟಕೋ, ಏವರೂಪೇ ಥೇರೇ ಕದಾ ಲಭಿಸ್ಸಥ, ಧಮ್ಮಸವನಂ ಕಾರೇಥಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಉಪಾಸಕಾ ‘‘ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಿಹಾರಮಗ್ಗಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ, ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀನಿ ಆದಾಯ, ಮಹಾಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ವಿಚಾರೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ.

ನೇವಾಸಿಕತ್ಥೇರೋ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಪಟಿಸಾಮೇನ್ತೋ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭೇಯೇವ ದಿವಸಭಾಗಂ ವೀತಿನಾಮೇತಿ. ದಿವಾಕಥಿಕೋ ಉಟ್ಠಿತೋ ಸರಭಾಣಕೋ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ವಮೇನ್ತೋ ವಿಯ ಸರಭಾಣಂ ಭಣಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತಮ್ಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ. ರತ್ತಿಕಥಿಕೋ ಸಾಗರಂ ಖೋಭೇನ್ತೋ ವಿಯ ರತ್ತಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತಮ್ಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ. ಪಚ್ಚೂಸಕಥಿಕೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಸಿ, ತಮ್ಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ. ಪಾತೋವ ಪನ ಉಟ್ಠಾಯ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ, ಥೇರಾನಂ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಉಪನಾಮೇತ್ವಾ, ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಮಹಾಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ದಿವಾಕಥಿಕೋ ಕತರಂ ಜಾತಕಂ ನಾಮ ಕಥೇಸಿ, ಸರಭಾಣಕೋ ಕತರಂ ಸುತ್ತಂ ನಾಮ ಭಣಿ, ರತ್ತಿಕಥಿಕೋ ಕತರಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ನಾಮ ಕಥೇಸಿ, ಪಚ್ಚೂಸಕಥಿಕೋ ಕತರಂ ಜಾತಕಂ ನಾಮ ಕಥೇಸಿ, ಖನ್ಧಾ ನಾಮ ಕತಿ, ಧಾತುಯೋ ನಾಮ ಕತಿ, ಆಯತನಾ ನಾಮ ಕತೀ’’ತಿ. ಏವರೂಪೋ ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಞ್ಚೇವ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಲಭನ್ತೋಪಿ ಓಘೇ ಆಗತೇ ಉದಕೇನ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮಿತರುಕ್ಖಸದಿಸೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಸಙ್ಘದಸ್ಸನತೋ ಚ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತೋ ಚ ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮ ದೂರೇ ವಸನ್ತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಮಜ್ಝೇ ಗಙ್ಗಾಯ ದೀಪಕೇ ಜಾತೋ ಮುದುರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಮಧುರಸ್ಸರಭಾಣಕಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾನಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾನಿ ವೇಸ್ಸನ್ತರಾದೀನಿ ಜಾತಕಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ದುಲ್ಲಭಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಪಸಾದಿತಹದಯೇನ ಜನೇನ ಉಪಟ್ಠಿಯಮಾನೋ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತೇ ಸಮ್ಪನ್ನಪುಪ್ಫಫಲರುಕ್ಖೇ ನನ್ದನವನಾಭಿರಾಮೇ ವಿಹಾರೇ ವಸತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಾರಹಾರಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅಸುಕೋ ಕಿರ ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಾಕೇಸು ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಬಲೋ ಬುದ್ಧವಚನಂ ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಮನಸಿಕಾತುಂ, ಆನೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ, ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಸೋ ತೇಸಂ ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ವಿಹಾರಚಾರಿಕಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೇಹಿ ತೇಹಿ ‘‘ಇಮಂ, ಆವುಸೋ, ಚೇತಿಯಂ ತಯಾ ಕಾರಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ, ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಅಯಂ ಬೋಧಿ, ಅಯಂ ಮಣ್ಡಪೋ, ಇದಂ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ, ಏಸಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾ, ಅಯಂ ಚಙ್ಕಮೋ ತಯಾ ಕಾರಿತೋ. ಇಮೇ ರುಕ್ಖೇ ರೋಪಾಪೇತ್ವಾ ತಯಾ ನನ್ದನವನಾಭಿರಾಮೋ ವಿಹಾರೋ ಕಾರಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ, ವದತಿ.

ಸೋ ಸಾಯಂ ಥೇರುಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆವುಸೋ, ತಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಅರಞ್ಞೇ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಆಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ಅತ್ಥಾಯ ಆಗತಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಚಿರನಿವಾಸೇನ ಇಧ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಭನ್ತೇತಿ. ಆವುಸೋ, ಸಾಮಣೇರದಹರಾ ಮಗ್ಗಕಿಲನ್ತಾ, ಅಜ್ಜ ವಸಿತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇತಿ ಪುನದಿವಸೇ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ. ಗಾಮವಾಸಿನೋ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯೋ ಬಹೂ ಆಗನ್ತುಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಸುಖನಿಸಿನ್ನಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಅದಂಸು. ಥೇರಾ ‘‘ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮ, ಮಯಂ ಉದಕಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ.

ಗಾಮವಾಸಿನೋ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು, ‘‘ಕುತೋ, ಭನ್ತೇ, ಥೇರಾ ಆಗತಾ’’ತಿ? ಏತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠಾ ಸಮ್ಭತ್ತಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಆಗತಾತಿ? ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮತಾಯಾತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಗನ್ತುಕಾಮಾತಿ? ಆಮಾವುಸೋತಿ. ಕಿಂ ವದೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ಕಾರಿತಂ, ಕಸ್ಸ ಭೋಜನಸಾಲಾ, ಕಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾದಯೋ ಕಾರಿತಾ, ಮಯಂ ಮಙ್ಗಲಾಮಙ್ಗಲೇಸು ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ? ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತಯಿಂಸು. ದಹರೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇಸು ಏವಂ ದುಕ್ಖಿತೇಸು ಅಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ? ಥೇರೇ ಉಯ್ಯೋಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ.

ಥೇರಾಪಿ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ, ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಚಿರಾಯಸಿ, ದಿವಾ ಹೋತಿ, ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಸುಖಿತಾ, ಅಸುಕಗೇಹಸ್ಸ ಇಟ್ಠಕಾಮೂಲಂ ಠಿತಸಣ್ಠಾನೇನೇವ ಠಿತಂ, ಅಸುಕಗೇಹಾದೀನಂ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಮೂಲಾದೀನಿ ಅತ್ಥಿ, ಗತಸ್ಸಾಪಿ ಮೇ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಖೇಪೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸುಕವಿಹಾರೇ ಚೀವರಧೋವನರಜನಾದೀನಿ ಕರೋಥ, ಅಹಂ ತತ್ಥ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಓಸಕ್ಕಿತುಕಾಮತಂ ಞತ್ವಾ ತ್ವಂ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ಸೋ ಥೇರೇ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ ವಿಹಾರಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭೋಜನಸಾಲಾದೀನಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಾಧು ವತಮ್ಹಿ ನ ಗತೋ. ಸಚೇ ಅಗಮಿಸ್ಸಂ, ಕೋಚಿ, ದೇವ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮನಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ, ವಿಹಾರಂ ಅತ್ತನೋ ನಿಕಾಯಸನ್ತಕಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಅಥ ಮಯಾ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏತಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಚರಿತಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸುಣಾತಿ, ‘‘ತೇ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಏಕನಿಕಾಯದ್ವೇನಿಕಾಯಏಕಪಿಟಕದ್ವೇಪಿಟಕಾದಿವಸೇನ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ ಜಾತಾ ವಿನಯಧರಾ ಜಾತಾ ಸತಪರಿವಾರಾಪಿ ಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಾಪಿ ಚರನ್ತಿ. ಯೇ ಪನೇತ್ಥ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಗತಾ, ತೇ ಘಟೇನ್ತಾ ವಾಯಮನ್ತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಜಾತಾ, ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಅರಹನ್ತೋ ಜಾತಾ, ಮಹಾಸಕ್ಕಾರೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಅಹಮ್ಪಿ ಅಗಮಿಸ್ಸಂ, ಮಯ್ಹಮ್ಪೇಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಇಮಂ ಪನ ಠಾನಂ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅತಿವಿಯ ಪರಿಹೀನಮ್ಹೀ’’ತಿ. ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ತನೋ ಮುದುತಾಯ ತಂ ಠಾನಂ ಅಮುಞ್ಚನ್ತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ, ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥಟಭಾವೇನ ಅನ್ತರಸೇತು ವಿಯ ಹುತ್ವಾ, ಬಹೂನಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಾತರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ರಥವಿನೀತಮಹಾಅರಿಯವಂಸಚನ್ದೋಪಮಾದಿಪಟಿಪದಾಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಪಟಿಪದಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ಓಲೀನವುತ್ತಿಕೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿನಿಸ್ಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕತಿಯಾ ಮಞ್ಜುಸ್ಸರೋ ಚಿತ್ತಲಪಬ್ಬತಾದಿಸದಿಸಂ ಮಹನ್ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದೀನಿ ಕರೋತಿ. ಅಥ ನಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಗ್ಗಂ ಪತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕಾ ದಹರಾ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ಸಮ್ಮಾ ಉಗ್ಗಹಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪದಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾದಯೋ ಸಬ್ಬೇ ಥೇರನವಮಜ್ಝಿಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಹೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಅತ್ತಮನಾ ಭವನ್ತಿ.

ಸೋ ಕಸ್ಸಚಿ ನಿದಾನಮತ್ತಂ, ಕಸ್ಸಚಿ ಉಪಡ್ಢಗಾಥಂ, ಕಸ್ಸಚಿ ಗಾಥಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಅಯಪಟ್ಟಕೇನ ಆಬನ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ ದಹರಸಾಮಣೇರೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಥೇರೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಪೋರಾಣಕವಿಹಾರೋ ಅತ್ಥಿ, ಏತ್ಥ ಕೋಚಿ ತತ್ರುಪ್ಪಾದೋ’’ತಿ?, ಪುಚ್ಛತಿ. ಥೇರಾ – ‘‘ಕಿಂ ವದೇಸಿ, ಆವುಸೋ, ಚತುವೀಸತಿ ಕರೀಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ತತ್ರುಪ್ಪಾದೋ’’ತಿ. ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ವದೇಥ, ಉದ್ಧನೇ ಪನ ಅಗ್ಗಿಪಿ ನ ಜಲತೀತಿ. ಆವುಸೋ, ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀಹಿ ಲದ್ಧಾ ನಾಮ ಏವಮೇವ ನಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಕೋಚಿ ಸಣ್ಠಪೇತೀತಿ. ಭನ್ತೇ, ಪೋರಾಣಕರಾಜೂಹಿ ದಿನ್ನಂ ಖೀಣಾಸವೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಸ್ಮಾ ಏತೇ ನಾಸೇನ್ತೀತಿ? ಆವುಸೋ, ತಾದಿಸೇನ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೇನ ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ ಲದ್ಧುನ್ತಿ. ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಏವಂ ವದೇಥ, ಅಮ್ಹೇ ಪಟಿಪತ್ತಿದೀಪಕಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ ನಾಮ, ತುಮ್ಹೇ ಮಂ ‘‘ಸಙ್ಘಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ವಿಹಾರುಪಟ್ಠಾಕೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಕಾತುಕಾಮಾತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಕಪ್ಪಿಯಮೇತಂ, ತುಮ್ಹಾದಿಸೇಹಿ ಪನ ಕಥಿತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ? ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಆರಾಮಿಕೇಸು ಆಗತೇಸು ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಾರಂ ಕರೋಥ, ಏಕಂ ಕಪ್ಪಿಯದ್ವಾರಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಾತಿ.

ಸೋ ಪಾತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸನ್ನಿಪಾತಸಾಲಾಯಂ ಠತ್ವಾ, ಆರಾಮಿಕೇಸು ಆಗತೇಸು ‘‘ಉಪಾಸಕಾ ಅಸುಕಖೇತ್ತೇ ಭಾಗೋ ಕುಹಿಂ, ಅಸುಕಖೇತ್ತೇ ಕಹಾಪಣಂ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ. ಏವಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ತಂ ತಂ ಪಟಿಸೇಧೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದೇನ್ತೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ, ಯಥಾ ಯಾಗುಹತ್ಥಾ ಪೂವಹತ್ಥಾ ಭತ್ತಹತ್ಥಾ ತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಘತಾದಿಹತ್ಥಾ ಚ ಅತ್ತನೋವ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸಕಲವಿಹಾರೋ ಏಕಕೋಲಾಹಲೋ ಹೋತಿ, ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜ ಅಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ಸೋಪಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಾನಂ ಬಹೂನಂ ದುಬ್ಬಚಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಉಪಜ್ಝಂ ದೇನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ಪೂರೇತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾವ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಕೇ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ, ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಏವರೂಪಾ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಬಾಹಿರೇನೇವ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಾಸನೇ ತಿರಿಯಂ ನಿಪನ್ನತಾಯ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವಂ ಉಪಗತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚಾತಿ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಓಸಾಪಿತಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಞತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಕುಸಲತಾಯ ಏತಂ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತಥಾಗತೋಪಿ ಹಿ ಇಮಿಸ್ಸಂ ಪರಿಸತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಅನುಸನ್ಧಿಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸೇವ ಓಕಾಸಕರಣತ್ಥಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಇದಾನಿ ಓರಿಮಂ ತೀರನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೇಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾಯತನಾದೀಸು ಏವಂ ಉಪಗಮನಾನುಪಗಮನಾದೀನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಚಕ್ಖು-ಪಸನ್ನಂ, ಅಹಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚಕ್ಖುಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋಪಿ ತಿಮಿರಕವಾತಾದೀಹಿ ಉಪಹತಪಸಾದೋ ‘‘ಅಮನಾಪಂ ಮಯ್ಹಂ ಚಕ್ಖು, ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋಪಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಲಕ್ಖಣಾನಂ ವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪನ ನ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಸೋತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಮನಾಯತನೇ ಪನ ‘‘ಮನಾಪಂ ವತ ಮೇ ಮನೋ, ಕಿಞ್ಚಿ ವಾಮತೋ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ದಕ್ಖಿಣತೋವ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಮನೇನ ಮೇ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಸ್ಸ ಅಲಾಭೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋಪಿ, ‘‘ದುಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಸ್ಸ ಮೇ ಮನೋ ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋಪಿ ಮನಾಯತನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಇಟ್ಠೇ ಪನ ರೂಪೇ ರಾಗಂ, ಅನಿಟ್ಠೇ ಪಟಿಘಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ರೂಪಾಯತನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಸದ್ದಾಯತನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸೀದಿತ್ವಾ ಥಲಂ ಪತ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಸಣ್ಹಥೂಲವಾಲಿಕಾ ಪಿದಹತಿ, ಸೋ ಪುನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಂ ನನ್ದೀರಾಗೇನ ಆಬದ್ಧೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಚತೂಸು ಮಹಾಅಪಾಯೇಸು ಪತಿತೋ ಮಹಾದುಕ್ಖೇನ ಪಿಧೀಯತಿ, ಸೋ ಅನೇಕೇಹಿಪಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪುನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ.

ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಥಲೇ ಆರುಳ್ಹೋ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಗಙ್ಗೋದಕೇನ ಚೇವ ಉಪರಿ ವಸ್ಸೇನ ಚ ತೇಮೇನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸೇವಾಲಪರಿಯೋನದ್ಧೋ ‘‘ಪಾಸಾಣೋ ನು ಖೋ ಏಸ ಖಾಣುಕೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಏವಮೇವ ಅಸ್ಮಿಮಾನೇನ ಉನ್ನತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಟ್ಠಾನೇ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಟ್ಠಾನೇ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ಭಣ್ಡನಕಾರಕಟ್ಠಾನೇ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ, ವೇಜ್ಜಟ್ಠಾನೇ ವೇಜ್ಜೋ, ಪಿಸುಣಟ್ಠಾನೇ ಪಿಸುಣೋ. ಸೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಅನೇಸನಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ತಾಹಿ ತಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಪಲಿವೇಠಿತೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಅಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೀಲಂ, ಉದಾಹು ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಆವಟ್ಟೇ ಪತಿತದಾರುಖನ್ಧೋ ಅನ್ತೋಯೇವ ಪಾಸಾಣಾದೀಸು ಆಹತಸಮಬ್ಭಾಹತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾವಟ್ಟೇ ಪತಿತಪುಗ್ಗಲೋ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಕಮ್ಮಕಾರಣಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾದಿದುಕ್ಖೇಹಿ ಆಹತಸಮಬ್ಭಾಹತೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ.

ದುಸ್ಸೀಲೋತಿ ನಿಸ್ಸೀಲೋ. ಪಾಪಧಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕಧಮ್ಮೋ. ಅಸುಚೀತಿ ನ ಸುಚಿ. ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಮಞ್ಞೇ ಇಮಸ್ಸ ಮಞ್ಞೇ ಇದಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪರೇಹಿ ಸಙ್ಕಾಯ ಸರಿತಬ್ಬಸಮಾಚಾರೋ. ಸಙ್ಕಾಯ ವಾ ಪರೇಸಂ ಸಮಾಚಾರಂ ಸರತೀತಿಪಿ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ. ತಸ್ಸ ಹಿ ದ್ವೇ ತಯೋ ಜನೇ ಕಥೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಮಮ ದೋಸಂ ಮಞ್ಞೇ ಕಥೇನ್ತೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸಮಾಚಾರಂ ಸಙ್ಕಸ್ಸರತಿ ಧಾವತೀತಿ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ.

ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ‘‘ಕಿತ್ತಕಾ ವಿಹಾರೇ ಸಮಣಾ’’ತಿ ಗಣನಾಯ ಆರದ್ಧಾಯ ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಸಮಣೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸಮಣೋ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದೇತಿ, ಸಲಾಕಗ್ಗಹಣಾದೀನಿ ಕರೋತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋತಿ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾದೀಸು ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ತಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಪವಿಸತಿ. ಅನ್ತೋಪೂತೀತಿ ವಕ್ಕಹದಯಾದೀಸು ಅಪೂತಿಕಸ್ಸಪಿ ಗುಣಾನಂ ಪೂತಿಭಾವೇನ, ಅನ್ತೋಪೂತಿ. ಅವಸ್ಸುತೋತಿ ರಾಗೇನ ತಿನ್ತೋ. ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋತಿ ರಾಗಾದೀಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಕಚವರಜಾತೋ.

ಏತದವೋಚಾತಿ ಗೋಗಣಂ ಗಙ್ಗಾತೀರಾಭಿಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಪರಿಯೋಸಾನಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಸತ್ಥಾ ಓರಿಮತೀರಾದೀನಂ ಅನುಪಗಚ್ಛನ್ತಾದಿವಸೇನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇತುನ್ತಿ ವದತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಪೂರೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ.

ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನಿಯೋತಿ ವಚ್ಛೇಸು ಸಸ್ನೇಹಾ ಥನೇಹಿ ಖೀರಂ ಪಗ್ಘರನ್ತೇಹಿ ವಚ್ಛಕಸ್ನೇಹೇನ ಸಯಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ನಿಯ್ಯಾತೇಹೇವಾತಿ ನಿಯ್ಯಾತೇಹಿಯೇವ. ಗಾವೀಸು ಹಿ ಅನಿಯ್ಯಾತಿತಾಸು ಗೋಸಾಮಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಏಕಾ ಗಾವೀ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏಕೋ ಗೋಣೋ, ಏಕೋ ವಚ್ಛಕೋ ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತುಯ್ಹಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ವಿಚರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತಿ ತೇ ಅಫಾಸುಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ನಾಮೇಸಾ ಸಇಣಸ್ಸ ನ ರುಹತಿ, ಅಣಣಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಸಂವಣ್ಣಿತಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಏವಮಾಹ. ನಿಯ್ಯಾತಾತಿ ನಿಯ್ಯಾತಿತಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೫. ದುತಿಯದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೨. ಪಞ್ಚಮೇ ಕಿಮಿಲಾಯನ್ತಿ ಕಿಮಿಲಾನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ಏವರೂಪಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಆಪತ್ತಿಂ. ನ ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಪರಿವಾಸಮಾನತ್ತಅಬ್ಭಾನೇಹಿ ವುಟ್ಠಾನಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ.

೬. ಅವಸ್ಸುತಪರಿಯಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೩. ಛಟ್ಠೇ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರನ್ತಿ ಅಧುನಾ ಕಾರಿತಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ, ಏಕಾ ಮಹಾಸಾಲಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಯ್ಯೋಗಕಾಲಾದೀಸು ಹಿ ರಾಜಾನೋ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ, ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತು, ಏತ್ತಕಾ ಪಚ್ಛಾ, ಏತ್ತಕಾ ಉಭೋಹಿ ಪಸ್ಸೇಹಿ, ಏತ್ತಕಾ ಹತ್ಥೀ ಅಭಿರುಹನ್ತು, ಏತ್ತಕಾ ಅಸ್ಸೇ, ಏತ್ತಕಾ ರಥೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಸನ್ಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಮರಿಯಾದಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಠಾನಂ ಸನ್ಥಾಗಾರನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉಯ್ಯೋಗಟ್ಠಾನತೋ ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯಾವ ಗೇಹೇಸು ಅಲ್ಲಗೋಮಯಪರಿಭಣ್ಡಾದೀನಿ ಕಾರೇನ್ತಿ, ತಾವ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ದಿವಸಾನಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ತತ್ಥ ಸನ್ಥರನ್ತೀತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ. ತೇಸಂ ರಾಜೂನಂ ಸಹ ಅತ್ಥಾನುಸಾಸನಂ ಅಗಾರನ್ತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ. ಗಣರಾಜಾನೋ ಹಿ ತೇ, ತಸ್ಮಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಏಕಸ್ಸ ವಸೇನ ನ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಛನ್ದೋಪಿ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಹ ಅತ್ಥಾನುಸಾಸನಂ ಅಗಾರನ್ತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರ’’ನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತೇ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ವಪಿತು’’ನ್ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಘರಾವಾಸಕಿಚ್ಚಾನಿ ಸಮ್ಮನ್ತಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಘರಾವಾಸಂ ತತ್ಥ ಸನ್ಥರನ್ತೀತಿಪಿ, ಸನ್ಥಾಗಾರಂ. ಅಚಿರಕಾರಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಇಟ್ಠಕಕಮ್ಮಸುಧಾಕಮ್ಮಚಿತ್ತಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ಸುಸಜ್ಜಿತಂ ದೇವವಿಮಾನಂ ವಿಯ ಅಧುನಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಂ. ಸಮಣೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಘರವತ್ಥುಪರಿಗ್ಗಹಣಕಾಲೇಯೇವ ದೇವತಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ದೇವೇನ ವಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ, ‘‘ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ನಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಅತಿವಿಯ ಮನೋರಮಂ ಸಸ್ಸಿರಿಕಂ. ಕೇನ ಪಠಮಂ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಿಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಪಠಮಂ ದಿಯ್ಯಮಾನೇಪಿ ಸತ್ಥುನೋವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಸೇನ ದಿಯ್ಯಮಾನೇಪಿ ಸತ್ಥುನೋವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ, ತಸ್ಮಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಠಮಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಪೇಸ್ಸಾಮ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಆಗಮನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಆಗತೇ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಆಗತಮೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ಥಾರಂ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥಾಪೇಸ್ಸಾಮ, ಇತಿ ತೀಹಿ ರತನೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಮಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮ, ಏವಂ ನೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಯೇನ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ತಂದಿವಸಂ ಕಿರ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ರಾಜಕುಲಾನಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ದೇವವಿಮಾನಂ ವಿಯ ಸುಸಜ್ಜಿತಂ ಹೋತಿ ಸುಪಟಿಜಗ್ಗಿತಂ, ಬುದ್ಧಾರಹಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಬುದ್ಧಾ ಹಿ ನಾಮ ಅರಞ್ಞಜ್ಝಾಸಯಾ ಅರಞ್ಞಾರಾಮಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸೇಯ್ಯುಂ ವಾ ನೋ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಭಗವತೋ ಮನಂ ಜಾನಿತ್ವಾವ, ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ತೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಇದಾನಿ ಪನ ಮನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಕಾಮಾ ಯೇನ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಸಬ್ಬಮೇವ ಸನ್ಥತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ತಾವ ‘‘ಗೋಮಯಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬಮಙ್ಗಲೇಸು ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸುಧಾಪರಿಕಮ್ಮಕತಮ್ಪಿ ಭೂಮಿಂ ಅಲ್ಲಗೋಮಯೇನ ಓಪುಞ್ಜಾಪೇತ್ವಾ, ಪರಿಸುಕ್ಖಭಾವಂ ಞತ್ವಾ, ಯಥಾ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪದಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವಂ ಚತುಜ್ಜಾತಿಯಗನ್ಧೇಹಿ ಲಿಮ್ಪಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ನಾನಾವಣ್ಣಕಟಸಾರಕೇ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಕಕೋಜವೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥತ್ಥರಅಸ್ಸತ್ಥರಸೀಹತ್ಥರಬ್ಯಗ್ಘತ್ಥರಚನ್ದತ್ಥರಕಸೂರಿಯತ್ಥರಕಚಿತ್ತತ್ಥರಕಾದೀಹಿ ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ಅತ್ಥರಕೇಹಿ ಸನ್ಥರಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಸಬ್ಬೋಕಾಸಂ ಸನ್ಥರಾಪೇಸುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ’’ತಿ.

ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ ತಾವ ಮಙ್ಗಲಥಮ್ಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾರಹಂ ಬುದ್ಧಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಯಂ ಯಂ ಮುದುಕಞ್ಚ ಮನೋರಮಞ್ಚ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ತಂ ತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಿತ್ವಾ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕಂ ಮನುಞ್ಞದಸ್ಸನಂ ಉಪಧಾನಂ ಉಪದಹಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸುವಣ್ಣರಜತತಾರಕವಿಚಿತ್ತವಿತಾನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗನ್ಧದಾಮಪುಪ್ಫದಾಮಪತ್ತದಾಮಾದೀಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಠಾನೇ ಪುಪ್ಫಜಾಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ, ತಿಂಸಹತ್ಥಮತ್ತಂ ಠಾನಂ ಪಟಸಾಣಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಭಿತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಲ್ಲಙ್ಕಪೀಠಅಪಸ್ಸಯಪೀಠಮುಣ್ಡಪೀಠಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸೇತಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಚೀನಭಿತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಕಕೋಜವೇ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಮನೋರಮಾನಿ ಹಂಸಲೋಮಾದಿಪೂರಿತಾನಿ ಉಪಧಾನಾನಿ ಠಪಾಪೇಸುಂ ‘‘ಏವಂ ಅಕಿಲಮಮಾನಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ.

ಉದಕಮಣಿಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾತಿ ಮಹಾಕುಚ್ಛಿಕಂ ಉದಕಚಾಟಿಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಭಗವಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಚ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಧೋವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಾದೇ ವಾ, ಮುಖಂ ವಾ ವಿಕ್ಖಾಲೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಮಣಿವಣ್ಣಸ್ಸ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರಾಪೇತ್ವಾ ವಾಸತ್ಥಾಯ ನಾನಾಪುಪ್ಫಾನಿ ಚೇವ ಉದಕವಾಸಚುಣ್ಣಾನಿ ಚ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕದಲಿಪಣ್ಣೇಹಿ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸುಂ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉದಕಮಣಿಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ.

ತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾತಿ ರಜತಸುವಣ್ಣಾದಿಮಯದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಸು ಯೋನಕರೂಪಕಿರಾತರೂಪಕಾದೀನಂ ಹತ್ಥೇ ಠಪಿತಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿಮಯಕಪಲ್ಲಿಕಾಸು ಚ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಜಾಲಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ತೇ ಸಕ್ಯರಾಜಾನೋ ನ ಕೇವಲಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ಯೋಜನಾವಟ್ಟೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಗರವೀಥಿಯೋಪಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಧಜೇ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಗೇಹದ್ವಾರೇಸು ಪುಣ್ಣಘಟೇ ಚ ಕದಲಿಯೋ ಚ ಠಪಾಪೇತೇವಾ ಸಕಲನಗರಂ ದೀಪಮಾಲಾದೀಹಿ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣತಾರಕಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ‘‘ಖೀರೂಪಗೇ ದಾರಕೇ ಖೀರಂ ಪಾಯೇಥ, ದಹರೇ ಕುಮಾರೇ ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಸಯಾಪೇಥ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥ, ಅಜ್ಜ ಏಕರತ್ತಿಂ ಸತ್ಥಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸಿಸ್ಸತಿ, ಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಕಾಮಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾ ಆದಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಯೇನ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ‘‘ಯಸ್ಸ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಕಿರ ಕಾಲೇ ಆರೋಚಿತೇ ಭಗವಾ ಲಾಖಾರಸತಿನ್ತರತ್ತಕೋವಿಳಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ ರತ್ತದುಪಟ್ಟಂ ಕತ್ತರಿಯಾ ಪದುಮಂ ಕನ್ತೇನ್ತೋ ವಿಯ, ಸಂವಿಧಾಯ ತಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತೋ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾಮಙ್ಗೇನ ಪದುಮಕಲಾಪಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ, ವಿಜ್ಜುಲತಾಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ರತ್ತಕಮ್ಬಲೇನ ಗಜಕುಮ್ಭಂ ಪರಿಯೋನನ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ, ರತನಸತುಬ್ಬೇಧೇ ಸುವಣ್ಣಗ್ಘಿಕೇ ಪವಾಳಜಾಲಂ ಖಿಪಮಾನೋ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯೇ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಕಞ್ಚುಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ, ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಂ ರತ್ತವಣ್ಣವಲಾಹಕೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದಯಮಾನೋ ವಿಯ, ಕಞ್ಚನಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಸುಪಕ್ಕಲಾಖಾರಸಂ ಪರಿಸಿಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ, ಚಿತ್ತಕೂಟಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕಂ ವಿಜ್ಜುಲತಾಯ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಸಚಕ್ಕವಾಳಸಿನೇರುಯುಗನ್ಧರಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಸಞ್ಚಾಲೇತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ರೋಧಪಲ್ಲವಸಮಾನವಣ್ಣಂ ರತ್ತವರಪಂಸುಕೂಲಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ, ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ ಕಞ್ಚನಗುಹತೋ ಸೀಹೋ ವಿಯ ಉದಯಪಬ್ಬತಕೂಟತೋ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ವಿಯ ಚ. ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಗನ್ಧಕುಟಿಪಮುಖೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಕಾಯತೋ ಮೇಘಮುಖೇಹಿ ವಿಜ್ಜುಕಲಾಪಾ ವಿಯ ರಸ್ಮಿಯೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಾಪರಿಸೇಕಪಿಞ್ಜರಪತ್ತಪುಪ್ಫಫಲವಿಟಪೇ ವಿಯ ಆರಾಮರುಕ್ಖೇ ಕರಿಂಸು. ತಾವದೇವ ಚ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ತೇ ಪನ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವರೂಪಾ ಅಹೇಸುಂ – ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ ಸನ್ತುಟ್ಠಾ ಪವಿವಿತ್ತಾ ಅಸಂಸಟ್ಠಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾ ವತ್ತಾರೋ ವಚನಕ್ಖಮಾ ಚೋದಕಾ ಪಾಪಗರಹಿನೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಾ. ತೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತೋ ಭಗವಾ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಕ್ಖನ್ಧೋ, ರತ್ತಪದುಮಸಣ್ಡಮಜ್ಝಗತಾ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣನಾವಾ, ಪವಾಳವೇದಿಕಾಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಪಾಸಾದೋ ವಿರೋಚಿತ್ಥ. ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾದಯೋ ಮಹಾಥೇರಾಪಿ ನಂ ಮೇಘವಣ್ಣಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮಣಿವಮ್ಮವಮ್ಮಿಕಾ ವಿಯ ಮಹಾನಾಗಾ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು ವನ್ತರಾಗಾ ಭಿನ್ನಕಿಲೇಸಾ ವಿಜಟಿತಜಟಾ ಛಿನ್ನಬನ್ಧನಾ ಕುಲೇ ವಾ ಗಣೇ ವಾ ಅಲಗ್ಗಾ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಸಯಂ ವೀತರಾಗೋ ವೀತರಾಗೇಹಿ, ವೀತದೋಸೋ ವೀತದೋಸೇಹಿ, ವೀತಮೋಹೋ ವೀತಮೋಹೇಹಿ, ನಿತ್ತಣ್ಹೋ ನಿತ್ತಣ್ಹೇಹಿ, ನಿಕ್ಕಿಲೇಸೋ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ, ಸಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಬಹುಸ್ಸುತಬುದ್ಧೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತೋ ಪತ್ತಪರಿವಾರಿತಂ ವಿಯ ಕೇಸರಂ, ಕೇಸರಪರಿವಾರಿತಾ ವಿಯ ಕಣ್ಣಿಕಾ, ಅಟ್ಠನಾಗಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಛದ್ದನ್ತೋ ನಾಗರಾಜಾ, ನವುತಿಹಂಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಧತರಟ್ಠೋ ಹಂಸರಾಜಾ, ಸೇನಙ್ಗಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾ, ಮರುಗಣಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ, ಬ್ರಹ್ಮಗಣಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಹಾರಿತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ, ತಾರಾಗಣಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ಅಸಮೇನ ಬುದ್ಧವೇಸೇನ ಅಪರಿಮಾಣೇನ ಬುದ್ಧವಿಲಾಸೇನ ಕಪಿಲವತ್ಥುಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪುರತ್ಥಿಮಕಾಯತೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ ಪಚ್ಛಿಮ-ಕಾಯತೋ, ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥತೋ, ವಾಮಹತ್ಥತೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಉಪರಿ ಕೇಸನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಕೇಸಾವಟ್ಟೇಹಿ ಮೋರಗೀವವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಗನತಲೇ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾದತಲೇಹಿ ಪವಾಳವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಘನಪಥವಿಂ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಏವಂ ಸಮನ್ತಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಛಬ್ಬಣ್ಣಾ ಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಾ ವಿಪ್ಫನ್ದಮಾನಾ ಕಞ್ಚನದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಹಿ ನಿಚ್ಛರಿತ್ವಾ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಜಾಲಾ ವಿಯ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕಮಹಾಮೇಘತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತವಿಜ್ಜುಲತಾ ವಿಯ ವಿಧಾವಿಂಸು. ಸಬ್ಬದಿಸಾಭಾಗಾ ಸುವಣ್ಣಚಮ್ಪಕಪುಪ್ಫೇಹಿ ವಿಕಿರಿಯಮಾನಾ ವಿಯ, ಸುವಣ್ಣಘಟತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಾಹಿ ಸಿಞ್ಚಮಾನಾ ವಿಯ, ಪಸಾರಿತಸುವಣ್ಣಪಟಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ವಿಯ, ವೇರಮ್ಭವಾತಸಮುಟ್ಠಿತಕಿಂಸುಕಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫಚುಣ್ಣಸಮೋಕಿಣ್ಣಾ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಭಾಸಿಂಸು.

ಭಗವತೋಪಿ ಅಸೀತಿಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾದ್ವತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣಸಮುಜ್ಜಲಸರೀರಂ ಸಮುಗ್ಗತತಾರಕಂ ವಿಯ ಗಗನತಲಂ, ವಿಕಸಿತಮಿವ ಪದುಮವನಂ, ಸಬ್ಬಪಾಲಿಫುಲ್ಲೋ ವಿಯ ಯೋಜನಸತಿಕೋ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ, ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪಿತಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಚನ್ದಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಸೂರಿಯಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸದೇವರಾಜಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸಿರಿಯಾ ಸಿರಿಂ ಅಭಿಭವಮಾನಂ ವಿಯ ವಿರೋಚಿತ್ಥ, ಯಥಾ ತಂ ದಸಹಿ ಪಾರಮೀಹಿ ದಸಹಿ ಉಪಪಾರಮೀಹಿ ದಸಹಿ ಪರಮತ್ಥಪಾರಮೀಹಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಪೂರಿತಾಹಿ ಸಮತಿಂಸಪಾರಮಿತಾಹಿ ಅಲಙ್ಕತಂ. ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ದಿನ್ನದಾನಂ ರಕ್ಖಿತಸೀಲಂ ಕತಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಓತರಿತ್ವಾ ವಿಪಾಕಂ ದಾತುಂ ಠಾನಂ ಅಲಭಮಾನಂ ಸಮ್ಬಾಧಪತ್ತಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ನಾವಾಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಂ ಏಕನಾವಂ ಆರೋಪನಕಾಲೋ ವಿಯ, ಸಕಟಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಂ ಏಕಸಕಟಂ ಆರೋಪನಕಾಲೋ ವಿಯ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ಗಙ್ಗಾನಂ ಓಘಸ್ಸ ಸಮ್ಭಿಜ್ಜ ಮುಖದ್ವಾರೇ ಏಕತೋ ರಾಸಿಭೂತಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ.

ಇಮಾಯ ಬುದ್ಧಸಿರಿಯಾ ಓಭಾಸಮಾನಸ್ಸಾಪಿ ಚ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಅನೇಕಾನಿ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಸಹಸ್ಸಾನಿ ಉಕ್ಖಿಪಿಂಸು, ತಥಾ ಪಚ್ಛತೋ, ವಾಮಪಸ್ಸೇ, ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ. ಜಾತಿಸುಮನಚಮ್ಪಕವನಮಲ್ಲಿಕಾರತ್ತುಪ್ಪಲ-ನೀಲುಪ್ಪಲ-ಬಕುಲಸಿನ್ದುವಾರಪುಪ್ಫಾನಿ ಚೇವ ನೀಲಪೀತಾದಿವಣ್ಣಸುಗನ್ಧಗನ್ಧಚುಣ್ಣಾನಿ ಚ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕಮೇಘವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಉದಕವುಟ್ಠಿಯೋ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಯಿಂಸು. ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕತೂರಿಯನಿಗ್ಘೋಸಾ ಚೇವ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸಙ್ಘಗುಣಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ಥುತಿಘೋಸಾ ಚ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಪೂರಯಿಂಸು. ದೇವಮನುಸ್ಸನಾಗಸುಪಣ್ಣಗನ್ಧಬ್ಬಯಕ್ಖಾದೀನಂ ಅಕ್ಖೀನಿ ಅಮತಪಾನಂ ವಿಯ ಲಭಿಂಸು. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಪದಸಹಸ್ಸೇನ ಗಮನವಣ್ಣಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತತ್ರಿದಂ ಮುಖಮತ್ತಂ –

‘‘ಏವಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಕಮ್ಪಯನ್ತೋ ವಸುನ್ಧರಂ;

ಅಹೇಠಯನ್ತೋ ಪಾಣಾನಿ, ಯಾತಿ ಲೋಕವಿನಾಯಕೋ.

‘‘ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಠಮಂ ಪಾದಂ, ಉದ್ಧರನ್ತೋ ನರಾಸಭೋ