೩. ಯಮಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೫. ತತಿಯೇ ದಿಟ್ಠಿಗತನ್ತಿ ಸಚೇ ಹಿಸ್ಸ ಏವಂ ಭವೇಯ್ಯ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚೇವ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ಚ, ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪವತ್ತಮೇವ ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ, ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ನಾಮ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಸಾಸನಾವಚರಿಕಂ ಞಾಣಂ ಭವೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಸತ್ತೋ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಥಾಮೇನ ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೇನ ಚ.

ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ಕುಪಿತೇ ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ವಾ ರಞ್ಞೋ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿಗತವಸೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಥೇರೇ ಕುಪಿತೇ ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ಏವಂಬ್ಯಾಖೋತಿ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿಯ ಥೇರಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಓಲಮ್ಬನ್ತೇನ ಹದಯೇನ ‘‘ಏವಂಬ್ಯಾಖೋ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋತಿ? ಇದಂ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ನಾಯಂ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಯಂ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಅಸ್ಸ ತಂ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ದೇಸನಂ ದೇಸೇತುಂ ಆರಭಿ.

ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ರೂಪಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ಅನುಯೋಗವತ್ತಂ ದಾಪನತ್ಥಂ. ತಿಪರಿವಟ್ಟದೇಸನಾವಸಾನಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಥೇರೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಜಾತೋ. ಅಥ ನಂ ಅನುಯೋಗವತ್ತಂ ದಾಪೇತುಂ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ? ತಥಾಗತೋತಿ ಸತ್ತೋ. ರೂಪಂ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಇಮೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ‘‘ತಥಾಗತೋ’’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ತೇ, ಆವುಸೋತಿ ಇದಂ ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಯೋಗೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಏತ್ಥ ಚ ತೇ ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಚ್ಚತೋ ಥಿರತೋ ಸತ್ತೇ ಅನುಪಲಬ್ಭಿಯಮಾನೇತಿ. ಸಚೇ ತಂ, ಆವುಸೋತಿ ಇದಮೇತಂ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಾಪೇತುಕಾಮೋ ಪುಚ್ಛತಿ. ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತಂ ನಿರುದ್ಧನ್ತಿ ಯಂ ದುಕ್ಖಂ, ತದೇವ ನಿರುದ್ಧಂ, ಅಞ್ಞೋ ಸತ್ತೋ ನಿರುಜ್ಝನಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏತಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಸ್ಸಾತಿ ಏತಸ್ಸ ಪಠಮಮಗ್ಗಸ್ಸ. ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಞಾಣಾಯಾತಿ ಅತಿರೇಕಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ, ಸಹವಿಪಸ್ಸನಕಾನಂ ಉಪರಿ ಚ ತಿಣ್ಣಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಆವಿಭಾವತ್ಥಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಅನ್ತೋಆರಕ್ಖೇನ ಚೇವ ಬಹಿಆರಕ್ಖೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಯೋಗಕ್ಖೇಮಕಾಮೋತಿ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಭಾವಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ. ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಪಸಯ್ಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ. ಅನುಪಖಜ್ಜಾತಿ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ.

ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀತಿಆದೀಸು ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಸನತೋ ಪಠಮತರಂ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀ. ತಸ್ಸ ಆಸನಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಪಚ್ಛಾ ನಿಪತತಿ ನಿಸೀದತೀತಿ, ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತೀ. ಪಾತೋವ ವುಟ್ಠಾಯ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಕಸಿತುಂ ಗಚ್ಛಥ, ಏತ್ತಕಾ ವಪಿತು’’ನ್ತಿ ವಾ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀ. ಸಾಯಂ ಸಬ್ಬೇಸು ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗತೇಸು ಗೇಹಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ಆರಕ್ಖಂ ಸಂವಿಧಾಯ ದ್ವಾರಾನಿ ಥಕೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ನಿಪಜ್ಜನತೋಪಿ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತೀ. ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮಿ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ? ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಅಯ್ಯಪುತ್ತಾ’’ತಿ? ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಕಿಂಕಾರಂ ಪಟಿಸಾವೇತೀತಿ ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವೀ. ಮನಾಪಂ ಚರತೀತಿ ಮನಾಪಚಾರೀ. ಪಿಯಂ ವದತೀತಿ ಪಿಯವಾದೀ. ಮಿತ್ತತೋಪಿ ನಂ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯಾತಿ ಮಿತ್ತೋ ಮೇ ಅಯನ್ತಿ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯ. ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕತೋ ಪಾನಭೋಜನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಸಂವಿಸ್ಸತ್ಥೋತಿ ಸುಟ್ಠು ವಿಸ್ಸತ್ಥೋ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಬಾಲಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಹಿ ವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಕಾಲೇ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ, ವಧಕಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅಬಲದುಬ್ಬಲಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ವಧಕಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಸ್ಸ ‘‘ಬಾಲಗಹಪತಿಪುತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಗತಕಾಲೋ ವಿಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇ ಉಪಗತಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ತಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ನ ಮೇ ಅಯಂ ಸಹಾಯೋ, ವಧಕಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಅಜಾನನಕಾಲೋ ವಿಯ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ‘‘ನ ಇಮೇ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಅಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ರೂಪಂ, ಮಮ ವೇದನಾ, ಮಮ ಸಞ್ಞಾ, ಮಮ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಮಮ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಗಹಿತಕಾಲೋ, ವಧಕಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸ್ಸ ‘‘ಮಿತ್ತೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಕರಣಕಾಲೋ ವಿಯ ‘‘ಮಮ ಇಮೇ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ನ್ಹಾಪನಭೋಜನಾದೀಹಿ ಸಕ್ಕಾರಕರಣಕಾಲೋ, ‘‘ಅತಿವಿಸ್ಸತ್ಥೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಅಸಿನಾ ಸೀಸಚ್ಛಿನ್ದನಂ ವಿಯ ವಿಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ತಿಖಿಣೇಹಿ ಭಿಜ್ಜಮಾನೇಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಉಪೇತೀತಿ ಉಪಗಚ್ಛತಿ. ಉಪಾದಿಯತೀತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಧಿಟ್ಠಾತೀತಿ ಅಧಿತಿಟ್ಠತಿ. ಅತ್ತಾ ಮೇತಿ ಅಯಂ ಮೇ ಅತ್ತಾತಿ. ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯಸಾವಕೋತಿ ಯಥಾ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೋ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ಏವಂ ಉಪಗತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಂ ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ತಾನಿ ತಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅನತ್ಥಂ ಪರಿಹರತಿ, ಅತ್ಥಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏವಂ ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋಪಿ ‘‘ನ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಅಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಮೇ ಏತೇ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ರೂಪಸತ್ತಕಅರೂಪಸತ್ತಕಾದಿವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಯೋಜೇತ್ವಾವ ತತೋನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಫಲಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ತತಿಯಂ.