೯. ಥೇರವಗ್ಗೋ

೧. ಆನನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೩. ಥೇರವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಮನ್ತಾಣಿಪುತ್ತೋತಿ, ಮನ್ತಾಣಿಯಾ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪುತ್ತೋ. ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಆಗಮ್ಮ ಆರಬ್ಭ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಚ್ಚ. ಅಸ್ಮೀತಿ ಹೋತೀತಿ ಅಸ್ಮೀತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಪಪಞ್ಚತ್ತಯಂ ಹೋತಿ. ದಹರೋತಿ ತರುಣೋ. ಯುವಾತಿ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಮಣ್ಡನಕಜಾತಿಕೋತಿ ಮಣ್ಡನಕಸಭಾವೋ ಮಣ್ಡನಕಸೀಲೋ. ಮುಖನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಮುಖಪಟಿಬಿಮ್ಬಂ. ತಞ್ಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಆದಾಸಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತಂ ಓಲೋಕಯತೋ ಸಕಮುಖಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪರಮುಖನ್ತಿ? ಯದಿ ಸಕಂ ಭವೇಯ್ಯ, ಪರಮ್ಮುಖಂ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯ, ಅಥ ಪರಸ್ಸ ಭವೇಯ್ಯ, ವಣ್ಣಾದೀಹಿ ಅಸದಿಸಂ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾ ನ ತಂ ಅತ್ತನೋ, ನ ಪರಸ್ಸ, ಆದಾಸಂ ಪನ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಭಾಸರೂಪಂ ನಾಮ ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಥ ಯಂ ಉದಕೇ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಂ ಕೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ? ಮಹಾಭೂತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧತಾಯ. ಧಮ್ಮೋ ಮೇ ಅಭಿಸಮಿತೋತಿ ಮಯಾ ಞಾಣೇನ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮೋ ಅಭಿಸಮಾಗತೋ, ಸೋತಾಪನ್ನೋಸ್ಮಿ ಜಾತೋತಿ ಕಥೇಸಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ತಿಸ್ಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೪. ದುತಿಯೇ ಮಧುರಕಜಾತೋ ವಿಯಾತಿ ಸಞ್ಜಾತಗರುಭಾವೋ ವಿಯ ಅಕಮ್ಮಞ್ಞೋ. ದಿಸಾಪಿ ಮೇತಿ ಅಯಂ ಪುರತ್ಥಿಮಾ ಅಯಂ ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಏವಂ ದಿಸಾಪಿ ಮಯ್ಹಂ ನ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ನ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವದತಿ. ಧಮ್ಮಾಪಿ ಮಂ ನ ಪಟಿಭನ್ತೀತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಾಪಿ ಮಯ್ಹಂ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಉಗ್ಗಹಿತಂ ಸಜ್ಝಾಯಿತಂ ನ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ವದತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾತಿ ನೋ ಮಹಾವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ‘‘ಸಾಸನಂ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ ನು ಖೋ, ನ ನು ಖೋ’’ತಿ ವಿಮತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಪನಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ನು ಖೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ, ಉದಾಹು ಪತ್ತಚೀವರಧಾರಣಮತ್ತಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ನಿನ್ನಂ ಪಲ್ಲಲಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸನರಾಮಣೇಯ್ಯಕಮತ್ತಂ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಓತರತಿ, ತಂ ಚಣ್ಡಮೀನಾಕುಲತಾಯ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇತಿ, ಏವಮೇವಂ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದೀನಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ರಾಮಣೇಯ್ಯಕಮತ್ತಂ ಅತ್ಥಿ, ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಗೇಧಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ನಿರಯಾದೀಸು ಏವ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ ಹಿ ಕಾಮಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ, ಆದೀನವೋ ಏತ್ಥ ಭಿಯ್ಯೋತಿ ಇಮಂ ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘‘ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಹಮನುಗ್ಗಹೇನಾತಿ ಅಹಂ ಧಮ್ಮಾಮಿಸಾನುಗ್ಗಹೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹಾಮಿ. ಅಭಿನನ್ದೀತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಅಭಿನನ್ದಿ, ಇಮಂ ಪನ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಅಸ್ಸಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ಕತಿಪಾಹೇನ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಯಮಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೫. ತತಿಯೇ ದಿಟ್ಠಿಗತನ್ತಿ ಸಚೇ ಹಿಸ್ಸ ಏವಂ ಭವೇಯ್ಯ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚೇವ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ಚ, ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪವತ್ತಮೇವ ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ, ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ನಾಮ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಸಾಸನಾವಚರಿಕಂ ಞಾಣಂ ಭವೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಸತ್ತೋ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ವಿನಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಥಾಮೇನ ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೇನ ಚ.

ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ಕುಪಿತೇ ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ವಾ ರಞ್ಞೋ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿಗತವಸೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಥೇರೇ ಕುಪಿತೇ ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ಏವಂಬ್ಯಾಖೋತಿ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿಯ ಥೇರಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಓಲಮ್ಬನ್ತೇನ ಹದಯೇನ ‘‘ಏವಂಬ್ಯಾಖೋ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋತಿ? ಇದಂ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ನಾಯಂ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಯಂ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಅಸ್ಸ ತಂ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ದೇಸನಂ ದೇಸೇತುಂ ಆರಭಿ.

ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋ ಯಮಕ, ರೂಪಂ ತಥಾಗತೋತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ಅನುಯೋಗವತ್ತಂ ದಾಪನತ್ಥಂ. ತಿಪರಿವಟ್ಟದೇಸನಾವಸಾನಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಥೇರೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಜಾತೋ. ಅಥ ನಂ ಅನುಯೋಗವತ್ತಂ ದಾಪೇತುಂ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ? ತಥಾಗತೋತಿ ಸತ್ತೋ. ರೂಪಂ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಇಮೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ‘‘ತಥಾಗತೋ’’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ತೇ, ಆವುಸೋತಿ ಇದಂ ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಯೋಗೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಏತ್ಥ ಚ ತೇ ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಚ್ಚತೋ ಥಿರತೋ ಸತ್ತೇ ಅನುಪಲಬ್ಭಿಯಮಾನೇತಿ. ಸಚೇ ತಂ, ಆವುಸೋತಿ ಇದಮೇತಂ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಾಪೇತುಕಾಮೋ ಪುಚ್ಛತಿ. ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತಂ ನಿರುದ್ಧನ್ತಿ ಯಂ ದುಕ್ಖಂ, ತದೇವ ನಿರುದ್ಧಂ, ಅಞ್ಞೋ ಸತ್ತೋ ನಿರುಜ್ಝನಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏತಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಸ್ಸಾತಿ ಏತಸ್ಸ ಪಠಮಮಗ್ಗಸ್ಸ. ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಞಾಣಾಯಾತಿ ಅತಿರೇಕಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ, ಸಹವಿಪಸ್ಸನಕಾನಂ ಉಪರಿ ಚ ತಿಣ್ಣಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಆವಿಭಾವತ್ಥಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಅನ್ತೋಆರಕ್ಖೇನ ಚೇವ ಬಹಿಆರಕ್ಖೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಯೋಗಕ್ಖೇಮಕಾಮೋತಿ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಭಾವಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ. ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಪಸಯ್ಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ. ಅನುಪಖಜ್ಜಾತಿ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ.

ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀತಿಆದೀಸು ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಸನತೋ ಪಠಮತರಂ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀ. ತಸ್ಸ ಆಸನಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಪಚ್ಛಾ ನಿಪತತಿ ನಿಸೀದತೀತಿ, ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತೀ. ಪಾತೋವ ವುಟ್ಠಾಯ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಕಸಿತುಂ ಗಚ್ಛಥ, ಏತ್ತಕಾ ವಪಿತು’’ನ್ತಿ ವಾ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ವುಟ್ಠಾತೀತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯೀ. ಸಾಯಂ ಸಬ್ಬೇಸು ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗತೇಸು ಗೇಹಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ಆರಕ್ಖಂ ಸಂವಿಧಾಯ ದ್ವಾರಾನಿ ಥಕೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ನಿಪಜ್ಜನತೋಪಿ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತೀ. ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮಿ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ? ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಅಯ್ಯಪುತ್ತಾ’’ತಿ? ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಕಿಂಕಾರಂ ಪಟಿಸಾವೇತೀತಿ ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವೀ. ಮನಾಪಂ ಚರತೀತಿ ಮನಾಪಚಾರೀ. ಪಿಯಂ ವದತೀತಿ ಪಿಯವಾದೀ. ಮಿತ್ತತೋಪಿ ನಂ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯಾತಿ ಮಿತ್ತೋ ಮೇ ಅಯನ್ತಿ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯ. ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕತೋ ಪಾನಭೋಜನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಸಂವಿಸ್ಸತ್ಥೋತಿ ಸುಟ್ಠು ವಿಸ್ಸತ್ಥೋ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಬಾಲಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಹಿ ವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಕಾಲೇ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ, ವಧಕಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅಬಲದುಬ್ಬಲಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ವಧಕಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಸ್ಸ ‘‘ಬಾಲಗಹಪತಿಪುತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಗತಕಾಲೋ ವಿಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇ ಉಪಗತಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ತಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ನ ಮೇ ಅಯಂ ಸಹಾಯೋ, ವಧಕಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಅಜಾನನಕಾಲೋ ವಿಯ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ‘‘ನ ಇಮೇ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಅಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ರೂಪಂ, ಮಮ ವೇದನಾ, ಮಮ ಸಞ್ಞಾ, ಮಮ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಮಮ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಗಹಿತಕಾಲೋ, ವಧಕಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸ್ಸ ‘‘ಮಿತ್ತೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಕರಣಕಾಲೋ ವಿಯ ‘‘ಮಮ ಇಮೇ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ನ್ಹಾಪನಭೋಜನಾದೀಹಿ ಸಕ್ಕಾರಕರಣಕಾಲೋ, ‘‘ಅತಿವಿಸ್ಸತ್ಥೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಅಸಿನಾ ಸೀಸಚ್ಛಿನ್ದನಂ ವಿಯ ವಿಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ತಿಖಿಣೇಹಿ ಭಿಜ್ಜಮಾನೇಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಉಪೇತೀತಿ ಉಪಗಚ್ಛತಿ. ಉಪಾದಿಯತೀತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಧಿಟ್ಠಾತೀತಿ ಅಧಿತಿಟ್ಠತಿ. ಅತ್ತಾ ಮೇತಿ ಅಯಂ ಮೇ ಅತ್ತಾತಿ. ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯಸಾವಕೋತಿ ಯಥಾ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೋ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ಏವಂ ಉಪಗತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಂ ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ತಾನಿ ತಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅನತ್ಥಂ ಪರಿಹರತಿ, ಅತ್ಥಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏವಂ ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋಪಿ ‘‘ನ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಅಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಮೇ ಏತೇ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ರೂಪಸತ್ತಕಅರೂಪಸತ್ತಕಾದಿವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಯೋಜೇತ್ವಾವ ತತೋನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಫಲಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅನುರಾಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೬. ಚತುತ್ಥೇ ಅರಞ್ಞಕುಟಿಕಾಯನ್ತಿ ತಸ್ಸೇವ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ. ತಂ ತಥಾಗತೋತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ತಥಾಗತೋ ತಂ ಸತ್ತಂ ತಥಾಗತಂ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಇಮೇಹೀತಿ ತಸ್ಸ ಕಿರ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ‘‘ಇಮೇ ಸಾಸನಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಪಟಿವಿಲೋಮಾ, ಯಥಾ ಇಮೇ ಭಣನ್ತಿ, ನ ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ತೇ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾತಿ ಏವಂ ಥೇರೇನ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪರೇಸಞ್ಚ ಸಮಯಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ಏಕದೇಸೇನ ಸಾಸನಸಮಯಂ ಜಾನನ್ತಾ ಥೇರಸ್ಸ ವಾದೇ ದೋಸಂ ದಾತುಕಾಮಾ ತೇ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಅನುರಾಧಂ ಏತದವೋಚುಂ.

ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ ಅನುರಾಧಾತಿ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಯಂ ದೋಸಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಕಾರಕೋ ಪನೇಸ ಯುತ್ತಯೋಗೋ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಏವ ನಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ದೇಸನಂ ದೇಸೇತುಕಾಮೋ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅನುರಾಧಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಥಸ್ಸ ತಾಯ ದೇಸನಾಯ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನುಯೋಗವತ್ತಂ ಆರೋಪೇನ್ತೋ ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಅನುರಾಧ? ರೂಪಂ ತಥಾಗತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ದುಕ್ಖಞ್ಚೇವ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ನಿರೋಧನ್ತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಞ್ಚೇವ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ. ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವಾ ವಚನೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಗಹಿತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಗಹಿತೇ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಮೂಲತ್ತಾ. ನಿರೋಧನ್ತಿ ವಚನೇನ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಗಹಿತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಗಹಿತೇ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ಉಪಾಯತ್ತಾ. ಇತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಚಾಹಂ, ಅನುರಾಧ, ಏತರಹಿ ಚ ಚತುಸಚ್ಚಮೇವ ಪಞ್ಞಪೇಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತಂ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ವಕ್ಕಲಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೭. ಪಞ್ಚಮೇ ಕುಮ್ಭಕಾರನಿವೇಸನೇತಿ ಕುಮ್ಭಕಾರಸಾಲಾಯಂ. ಥೇರೋ ಕಿರ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಆಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ನಗರಮಜ್ಝೇ ಮಹಾಆಬಾಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಪಾದಾ ನ ವಹನ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಮಞ್ಚಕಸಿವಿಕಾಯ ಕುಮ್ಭಕಾರಸಾಲಂ ಆಹರಿಂಸು. ಸಾ ಚ ಸಾಲಾ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಸಾಲಾ, ನ ನಿವೇಸನಸಾಲಾ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕುಮ್ಭಕಾರನಿವೇಸನೇ ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋತಿ ಅಧಿಮತ್ತಗಿಲಾನೋ. ಸಮಧೋಸೀತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಅಧೋಸಿ, ಚಲನಾಕಾರೇನ ಅಪಚಿತಿಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ವತ್ತಂ ಕಿರೇತಂ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೇನಪಿ ಬುಡ್ಢತರಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಟ್ಠಾನಾಕಾರೇನ ಅಪಚಿತಿ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ. ತೇನ ಪನ ‘‘ಮಾ ಚಲಿ ಮಾ ಚಲೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಸನ್ತಿಮಾನಿ ಆಸನಾನೀತಿ ಬುದ್ಧಕಾಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಸಚೇ ಸತ್ಥಾ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಇಧ ನಿಸೀದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಫಲಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪಣ್ಣಸನ್ಥಾರಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಖಮನೀಯಂ ಯಾಪನೀಯನ್ತಿ ಕಚ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಖಮಿತುಂ ಇರಿಯಾಪಥಂ ವಾ ಯಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ನಿವತ್ತನ್ತಿ. ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಪಟಿಕ್ಕಮೋಸಾನನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮೋ ಏತಾಸಂ. ಸೀಲತೋ ನ ಉಪವದತೀತಿ ಸೀಲಂ ಆರಬ್ಭ ಸೀಲಭಾವೇನ ನ ಉಪವದತಿ. ಚಿರಪಟಿಕಾಹನ್ತಿ ಚಿರಪಟಿಕೋ ಅಹಂ, ಚಿರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪೂತಿಕಾಯೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಮ್ಪಿ ಕಾಯಂ ಭಗವಾ ಧುವಪಗ್ಘರಣಟ್ಠೇನ ಏವಮಾಹ. ಯೋ ಖೋ, ವಕ್ಕಲಿ, ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಇಧ ಭಗವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಕಾಯೋ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಥಾಗತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಕಾಯತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನವವಿಧೋ ಹಿ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಾಯೋ ನಾಮ.

ಇದಾನಿ ಥೇರಸ್ಸ ತಿಪರಿವಟ್ಟಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭನ್ತೋ ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸೀತಿಆದಿಮಾಹ. ಕಾಳಸಿಲಾತಿ ಕಾಳಸಿಲಾವಿಹಾರೋ. ವಿಮೋಕ್ಖಾಯಾತಿ ಮಗ್ಗವಿಮೋಕ್ಖತ್ಥಾಯ. ಸುವಿಮುತ್ತೋ ವಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ. ತಾ ಕಿರ ದೇವತಾ ‘‘ಯೇನ ನೀಹಾರೇನ ಇಮಿನಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಆರದ್ಧಾ, ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು. ಅಪಾಪಕನ್ತಿ ಅಲಾಮಕಂ. ಸತ್ಥಂ ಆಹರೇಸೀತಿ ಥೇರೋ ಕಿರ ಅಧಿಮಾನಿಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಸಮಾಧಿವಿಪಸ್ಸನಾಹಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಮುದಾಚಾರಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಖೀಣಾಸವೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ ದುಕ್ಖೇನ ಜೀವಿತೇನ? ಸತ್ಥಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಿಖಿಣೇನ ಸತ್ಥೇನ ಕಣ್ಠನಾಳಂ ಛಿನ್ದಿ. ಅಥಸ್ಸ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಸೀಘಂ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆದಾಯ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಪನಸ್ಸ ಚ ಕಥಂ ಅಹೋಸೀತಿ? ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ನ ಸಬ್ಬಾವ ಅವಸ್ಸಂ ಲದ್ಧಬ್ಬಾ, ತಿಖಿಣೇನಾಪಿ ಪನ ಅಸಿನಾ ಸೀಸೇ ಛಿಜ್ಜನ್ತೇ ಏಕಂ ದ್ವೇ ಞಾಣಾನಿ ಅವಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ವಿವತ್ತಕ್ಖನ್ಧನ್ತಿ ಪರಿವತ್ತಕ್ಖನ್ಧಂ. ಸೇಮಾನನ್ತಿ ಸಯಮಾನಂ. ಥೇರೋ ಕಿರ ಉತ್ತಾನಕೋ ನಿಪನ್ನೋ ಸತ್ಥಂ ಆಹರಿ. ತಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಯಥಾಠಿತಮೇವ ಅಹೋಸಿ. ಸೀಸಂ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅರಿಯಸಾವಕಾ ಹಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನೇವ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತೇನಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಯಥಾಠಿತಂಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ಸೀಸಂ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವಿವತ್ತಕ್ಖನ್ಧೋ ನಾಮ ಜಾತೋತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ಧೂಮಾಯಿತತ್ತನ್ತಿ ಧೂಮಾಯನಭಾವಂ. ತಿಮಿರಾಯಿತತ್ತನ್ತಿ ತಿಮಿರಾಯನಭಾವಂ. ಧೂಮವಲಾಹಕಂ ವಿಯ ತಿಮಿರವಲಾಹಕಂ ವಿಯ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಸ್ಸಜಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೮. ಛಟ್ಠೇ ಕಸ್ಸಪಕಾರಾಮೇತಿ ಕಸ್ಸಪಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೇ ಆರಾಮೇ. ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೇತಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೇ. ಸೋ ಹಿ ತೇ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇನ ಪಸ್ಸಮ್ಭಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸಮ್ಭಿತ್ವಾ ವಿಹಾಸಿ. ಏವಂ ಹೋತೀತಿ ಇದಾನಿ ತಂ ಸಮಾಧಿಂ ಅಪ್ಪಟಿಲಭನ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ. ನೋ ಚಸ್ಸಾಹಂ ಪರಿಹಾಯಾಮೀತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಸಾಸನತೋ ನ ಪರಿಹಾಯಾಮಿ? ತಸ್ಸ ಕಿರ ಆಬಾಧದೋಸೇನ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ ಪರಿಹಾಯಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಸಮಾಧಿಸಾರಕಾ ಸಮಾಧಿಸಾಮಞ್ಞಾತಿ ಸಮಾಧಿಂಯೇವ ಸಾರಞ್ಚ ಸಾಮಞ್ಞಞ್ಚ ಮಞ್ಞನ್ತಿ. ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಸಾಸನೇ ನ ಏತಂ ಸಾರಂ, ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಸಾರಂ. ಸೋ ತ್ವಂ ಸಮಾಧಿತೋ ಪರಿಹಾಯನ್ತೋ ಕಸ್ಮಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಾಸನತೋ ಪರಿಹಾಯಾಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಥೇರಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿಸ್ಸ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭನ್ತೋ ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸೀತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಥಸ್ಸ ತಿಪರಿವಟ್ಟದೇಸನಾವಸಾನೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಸತತವಿಹಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಸೋ ಸುಖಂ ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅನಭಿನನ್ದಿತಾತಿ ಪಜಾನಾತೀತಿ ಸುಖವೇದನಾಯ ತಾವ ಅಭಿನನ್ದನಾ ಹೋತು, ದುಕ್ಖವೇದನಾಯ ಕಥಂ ಹೋತೀತಿ? ದುಕ್ಖಂ ಪತ್ವಾ ಸುಖಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ಯದಗ್ಗೇನ ಸುಖಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ತದಗ್ಗೇನ ದುಕ್ಖಂ ಪತ್ಥೇತಿಯೇವ. ಸುಖವಿಪರಿಣಾಮೇನ ಹಿ ದುಕ್ಖಂ ಆಗತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಏವಂ ದುಕ್ಖೇ ಅಭಿನನ್ದನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಖೇಮಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೯. ಸತ್ತಮೇ ಅತ್ತನಿಯನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಜಾತಂ. ಅಸ್ಮೀತಿ ಅಧಿಗತನ್ತಿ ಅಸ್ಮೀತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಾ ತಣ್ಹಾಮಾನಾ ಅಧಿಗತಾ. ಸನ್ಧಾವನಿಕಾಯಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗಮನಾಗಮನೇನ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಬದರಿಕಾರಾಮತೋ ಗಾವುತಮತ್ತಂ ಘೋಸಿತಾರಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ. ದಾಸಕತ್ಥೇರೋ ಪನ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ಗಮನಾಗಮನೇನ ತಂದಿವಸಂ ದ್ವಿಯೋಜನಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಆಹಿಣ್ಡಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ಥೇರಾ ಪಹಿಣಿಂಸು? ವಿಸ್ಸುತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಸಯಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಗತಾತಿ? ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅರಞ್ಞಂ ಸಮ್ಬಾಧಂ, ತತ್ಥ ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಠಾತುಂ ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಾ ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ನ ಗತಾ. ‘‘ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತೂ’’ತಿಪಿ ಕಸ್ಮಾ ಪನ ನ ಪಹಿಣಿಂಸೂತಿ? ಥೇರಸ್ಸ ಆಬಾಧಿಕತ್ತಾ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಹಿಣಿಂಸೂತಿ? ಸಯಮೇವ ಞತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಥೇತುಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ. ಥೇರೋಪಿ ತೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಞತ್ವಾವ ಅಗಮಾಸೀತಿ.

ನ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ರೂಪನ್ತಿ ಯೋ ಹಿ ರೂಪಮೇವ ಅಸ್ಮೀತಿ ವದತಿ, ತೇನ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ರೂಪಾ ವದತಿ, ತೇನ ರೂಪಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಂ ಹೋತಿ. ವೇದನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಥೇರಸ್ಸ ಪನ ಸಮೂಹತೋ ಪಞ್ಚಸುಪಿ ಖನ್ಧೇಸು ಅಸ್ಮೀತಿ ಅಧಿಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಹೋತೇವಾತಿ ಹೋತಿಯೇವ. ಅನುಸಹಗತೋತಿ ಸುಖುಮೋ. ಊಸೇತಿ ಛಾರಿಕಾಖಾರೇ. ಖಾರೇತಿ ಊಸಖಾರೇ. ಸಮ್ಮದ್ದಿತ್ವಾತಿ ತೇಮೇತ್ವಾ ಖಾದೇತ್ವಾ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಕಿಲಿಟ್ಠವತ್ಥಂ ವಿಯ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾಚಾರೋ, ತಯೋ ಖಾರಾ ವಿಯ ತಿಸ್ಸೋ ಅನುಪಸ್ಸನಾ, ತೀಹಿ ಖಾರೇಹಿ ಧೋತವತ್ಥಂ ವಿಯ ದೇಸನಾಯ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಚಿತ್ತಾಚಾರೋ, ಅನುಸಹಗತೋ ಊಸಾದಿಗನ್ಧೋ ವಿಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ ಕಿಲೇಸಾ, ಗನ್ಧಕರಣ್ಡಕೋ ವಿಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಗನ್ಧಕರಣ್ಡಕಂ ಆಗಮ್ಮ ಅನುಸಹಗತಾನಂ ಊಸಗನ್ಧಾದೀನಂ ಸಮುಗ್ಘಾತೋ ವಿಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೋ, ಗನ್ಧಪರಿಭಾವಿತವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಛಣದಿವಸೇ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಸುಗನ್ಧಗನ್ಧಿನೋ ವಿಚರಣಂ ವಿಯ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಸೀಲಗನ್ಧಾದೀಹಿ ದಸ ದಿಸಾ ಉಪವಾಯನ್ತಸ್ಸ ಯಥಾಕಾಮಚಾರೋ.

ಆಚಿಕ್ಖಿತುನ್ತಿ ಕಥೇತುಂ. ದೇಸೇತುನ್ತಿ ಪಕಾಸೇತುಂ. ಪಞ್ಞಾಪೇತುನ್ತಿ ಜಾನಾಪೇತುಂ. ಪಟ್ಠಪೇತುನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ. ವಿವರಿತುನ್ತಿ ವಿವಟಂ ಕಾತುಂ. ವಿಭಜಿತುನ್ತಿ ಸುವಿಭತ್ತಂ ಕಾತುಂ. ಉತ್ತಾನೀಕಾತುನ್ತಿ ಉತ್ತಾನಕಂ ಕಾತುಂ. ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಥೇರಾನನ್ತಿ ತೇ ಕಿರ ಥೇರೇನ ಕಥಿತಕಥಿತಟ್ಠಾನೇ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪರೂಪರಿ ಸಮ್ಮಸನ್ತಾ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಥೇರೋಪಿ ಅಞ್ಞೇನ ನೀಹಾರೇನ ಅಕಥೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಹಗತಚಿತ್ತೇನೇವ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋಪಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ವಿಮುಚ್ಚಿಂಸು ಆಯಸ್ಮತೋ ಖೇಮಕಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಛನ್ನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋತಿ ತಥಾಗತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕದಿವಸೇ ಜಾತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನದಿವಸೇ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬುದ್ಧೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಏವಂ ಮಕ್ಖೀ ಚೇವ ಪಳಾಸೀ ಚ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಫರುಸವಾಚಾಯ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಥೇರೋ. ಅವಾಪುರಣಂ ಆದಾಯಾತಿ ಕುಞ್ಚಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ. ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಏಕಂ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತೋ ಅಞ್ಞಂ, ತತೋ ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಏವಂ ತೇನ ತೇನ ವಿಹಾರೇನ ತಂ ತಂ ವಿಹಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ. ಏತದವೋಚ ಓವದನ್ತು ಮನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಮಹನ್ತೇನ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಏತಂ ಅವೋಚಾತಿ? ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗತಾಯ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ಥರಿ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ಪೇಸಿತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ದಿನ್ನೇ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೇ ಸಞ್ಜಾತಪರಿಳಾಹೋ ವಿಸಞ್ಞೀಭೂತೋ ಪತಿತ್ವಾ ಪುನ ಸಞ್ಞಂ ಲಭಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ, ಸೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಕಥೇಸಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಸೋಪಿ ನ ಕಥೇಸೀತಿ ಏವಂ ಸಕಲವಿಹಾರಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ನೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಏವಂ ಅವೋಚ.

ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾತಿ ಸಬ್ಬೇ ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ. ಇತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಥೇರಂ ಓವದನ್ತಾ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ದ್ವೇವ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಕಥೇತ್ವಾ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಂ ನ ಕಥಯಿಂಸು. ಕಸ್ಮಾ? ಏವಂ ಕಿರ ನೇಸಂ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ವಾದೀ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣೇ ಪಞ್ಞಾಪಿಯಮಾನೇ ರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ, ಮಗ್ಗೋ ದುಕ್ಖೋ, ಫಲಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ‘ತುಮ್ಹೇ ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಾಮಾ’ತಿ ಗಹಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಗಹಣಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಂ ನಿದ್ದೋಸಮೇವಸ್ಸ ಕತ್ವಾ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ದ್ವೇವ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಕಥಯಿಂಸು.

ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಉಪಾದಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಚ ಉಪಾದಾನಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಪಚ್ಚುದಾವತ್ತತಿ ಮಾನಸಂ, ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಮೇ ಅತ್ತಾತಿ ಯದಿ ರೂಪಾದೀಸು ಏಕೋಪಿ ಅನತ್ತಾ, ಅಥ ಕೋ ನಾಮ ಮೇ ಅತ್ತಾತಿ ಏವಂ ಪಟಿನಿವತ್ತತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಮಾನಸ’’ನ್ತಿ. ಅಯಂ ಕಿರ ಥೇರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ, ಸಾಸ್ಸ ದುಬ್ಬಲವಿಪಸ್ಸನಾ ಅತ್ತಗಾಹಂ ಪರಿಯಾದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣನ್ತೀ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಸುಞ್ಞತೋ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಸು ‘‘ಉಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಯಾ ಚೇವ ಪರಿತಸ್ಸನಾಯ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಚ ಅತ್ತಾನಂ ಪಾಪತೇ ಪಪತನ್ತಂ ವಿಯ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಪರಿತಸ್ಸನಾ ಉಪಾದಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಚ್ಚುದಾವತ್ತತಿ ಮಾನಸಂ, ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ನ ಖೋ ಪನೇವಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತೋ ಹೋತೀತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ನ ಹೋತಿ. ತಾವತಿಕಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ತತ್ತಕೋ ವಿಸ್ಸಾಸೋ. ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತನ್ತಿ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಕೀದಿಸಾ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಸಪ್ಪಾಯಾ’’ತಿ? ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಕಚ್ಚಾನಸುತ್ತಂ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೫) ಅದ್ದಸ ‘‘ಇದಂ ಆದಿತೋವ ದಿಟ್ಠಿವಿನಿವೇಠನಂ ಕತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಬುದ್ಧಬಲಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಸಣ್ಹಸುಖುಮಪಚ್ಚಯಾಕಾರಂ ಪಕಾಸಯಮಾನಂ ಗತಂ, ಇದಮಸ್ಸ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯-೧೦. ರಾಹುಲಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೯೧-೯೨. ನವಮದಸಮಾನಿ ರಾಹುಲಸಂಯುತ್ತೇ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೮೮) ವುತ್ತತ್ಥಾನೇವ. ಕೇವಲಂ ಹೇತಾನಿ ಅಯಂ ಥೇರವಗ್ಗೋತಿ ಕತ್ವಾ ಇಧಾಗತಾನೀತಿ. ನವಮದಸಮಾನಿ.

ಥೇರವಗ್ಗೋ ನವಮೋ.