೧೦. ಪುಪ್ಫವಗ್ಗೋ

೧. ನದೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೩. ಪುಪ್ಫವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯಾತಿ ಪಬ್ಬತೇ ಪವತ್ತಾ. ಓಹಾರಿನೀತಿ ಸೋತೇ ಪತಿತಪತಿತಾನಿ ತಿಣಪಣ್ಣಕಟ್ಠಾದೀನಿ ಹೇಟ್ಠಾಹಾರಿನೀ. ದೂರಙ್ಗಮಾತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚತುಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಗಾಮಿನೀ. ಸೀಘಸೋತಾತಿ ಚಣ್ಡಸೋತಾ. ಕಾಸಾತಿಆದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಿಣಜಾತಾನಿ. ರುಕ್ಖಾತಿ ಏರಣ್ಡಾದಯೋ ದುಬ್ಬಲರುಕ್ಖಾ. ತೇ ನಂ ಅಜ್ಝೋಲಮ್ಬೇಯ್ಯುನ್ತಿ ತೇ ತೀರೇ ಜಾತಾಪಿ ಓನಮಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗೇಹಿ ಉದಕಂ ಫುಸನ್ತೇಹಿ ಅಧಿಓಲಮ್ಬೇಯ್ಯುಂ, ಉಪರಿ ಲಮ್ಬೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಲುಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮೂಲಮತ್ತಿಕಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸೀಸೇ ಪತೇಯ್ಯುಂ. ಸೋ ತೇಹಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟೋ ವಾಲುಕಮತ್ತಿಕೋದಕೇಹಿ ಮುಖಂ ಪವಿಸನ್ತೇಹಿ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಸೋತೇ ಪತಿತಪುರಿಸೋ ವಿಯ ವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ಉಭತೋತೀರೇ ಕಾಸಾದಯೋ ವಿಯ ದುಬ್ಬಲಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ‘‘ಇಮೇ ಗಹಿತಾಪಿ ಮಂ ತಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಗಹಣಂ ವಿಯ ಇಮೇ ಖನ್ಧಾ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಾ’’ತಿ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಚತೂಹಿ ಗಾಹೇಹಿ ಗಹಣಂ, ಗಹಿತಗಹಿತಾನಂ ಪಲುಜ್ಜನತ್ತಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಬ್ಯಸನಪ್ಪತ್ತಿ ವಿಯ ಚತೂಹಿ ಗಾಹೇಹಿ ಗಹಿತಾನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ವಿಪರಿಣಾಮೇ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಸೋಕಾದಿಬ್ಯಸನಪ್ಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪಠಮಂ.

೨. ಪುಪ್ಫಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೪. ದುತಿಯೇ ವಿವದತೀತಿ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ ಅಸುಭ’’ನ್ತಿ ಯಥಾಸಭಾವೇನ ವದನ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ‘‘ನಿಚ್ಚಂ ಸುಖಂ ಅತ್ತಾ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ವಿವದತಿ. ಲೋಕಧಮ್ಮೋತಿ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ. ತಞ್ಹಿ ಲುಜ್ಜನಸಭಾವತ್ತಾ ಲೋಕಧಮ್ಮೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿನ್ತಿ ಕರೋಮೀತಿ ಕಥಂ ಕರೋಮಿ? ಮಯ್ಹಞ್ಹಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಕಥನಮೇವ ಭಾರೋ, ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಣಂ ಪನ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಭಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ತಯೋ ಲೋಕಾ ಕಥಿತಾ. ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಹಿ ಸತ್ತಲೋಕೋ ಕಥಿತೋ, ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕೇ ಲೋಕಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕೋ, ‘‘ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಜಾತೋ ಲೋಕೇ ಸಂವಡ್ಢೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಓಕಾಸಲೋಕೋ ಕಥಿತೋ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಫೇಣಪಿಣ್ಡೂಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೫. ತತಿಯೇ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇತಿ ಅಯುಜ್ಝಪುರವಾಸಿನೋ ಅಪರಿಮಾಣಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನಂ ತಥಾಗತಂ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನಿವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಮಹಾವನಸಣ್ಡಮಣ್ಡಿತಪ್ಪದೇಸೇ ಸತ್ಥು ವಿಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಅದಂಸು. ಭಗವಾ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ’’ತಿ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಮಹನ್ತಂ ಫೇಣಪಿಣ್ಡಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಮಮ ಸಾಸನೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧನಿಸ್ಸಿತಂ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ.

ಮಹನ್ತಂ ಫೇಣಪಿಣ್ಡನ್ತಿ ಉಟ್ಠಾನುಟ್ಠಾನೇ ಬದರಪಕ್ಕಪ್ಪಮಾಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಸೋತಾಗಮನೇನ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಕೂಟಮತ್ತಂ ಜಾತಂ, ಯತ್ಥ ಉದಕಸಪ್ಪಾದಯೋ ಅನೇಕಪಾಣಯೋ ನಿವಸನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಮಹನ್ತಂ ಫೇಣಪಿಣ್ಡಂ. ಆವಹೇಯ್ಯಾತಿ ಆಹರೇಯ್ಯ. ಸೋ ಪನಾಯಂ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೋ ಉಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನೇಪಿ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ, ಏಕದ್ವಿಯೋಜನಾದಿವಸೇನ ದೂರಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ, ಅನ್ತರಾ ಪನ ಅಭಿಜ್ಜನ್ತೋಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪತ್ವಾ ಅವಸ್ಸಮೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ. ನಿಜ್ಝಾಯೇಯ್ಯಾತಿ ಓಲೋಕೇಯ್ಯ. ಯೋನಿಸೋ ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಕಾರಣೇನ ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಕಿಞ್ಹಿ ಸಿಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫೇಣಪಿಣ್ಡೇ ಸಾರೋತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫೇಣಪಿಣ್ಡಮ್ಹಿ ಸಾರೋ ನಾಮ ಕಿಂ ಭವೇಯ್ಯ? ವಿಲೀಯಿತ್ವಾ ವಿದ್ಧಂಸೇಯ್ಯೇವ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಯಥಾ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೋ ನಿಸ್ಸಾರೋ, ಏವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ನಿಚ್ಚಸಾರಧುವಸಾರಅತ್ತಸಾರವಿರಹೇನ ನಿಸ್ಸಾರಮೇವ. ಯಥಾ ಚ ಸೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಪತ್ತಂ ವಾ ಥಾಲಕಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಗಹಿತೋಪಿ ತಮತ್ಥಂ ನ ಸಾಧೇತಿ, ಭಿಜ್ಜತಿ ಏವ, ಏವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವಾ ಧುವನ್ತಿ ವಾ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಗಹಿತಮ್ಪಿ ನ ತಥಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ ಅಸುಭಞ್ಞೇವ ಹೋತೀತಿ ಏವಂ ಫೇಣಪಿಣ್ಡಸದಿಸಮೇವ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೋ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದೋ ಅನೇಕಸನ್ಧಿಘಟಿತೋ ಬಹೂನಂ ಉದಕಸಪ್ಪಾದೀನಂ ಪಾಣಾನಂ ಆವಾಸೋ, ಏವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಅನೇಕಸನ್ಧಿಘಟಿತಂ, ಕುಲವಸೇನೇವೇತ್ಥ ಅಸೀತಿ ಕಿಮಿಕುಲಾನಿ ವಸನ್ತಿ, ತದೇವ ತೇಸಂ ಸೂತಿಘರಮ್ಪಿ ವಚ್ಚಕುಟಿಪಿ ಗಿಲಾನಸಾಲಾಪಿ ಸುಸಾನಮ್ಪಿ, ನ ತೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಫೇಣಪಿಣ್ಡಸದಿಸಂ.

ಯಥಾ ಚ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೋ ಆದಿತೋ ಬದರಪಕ್ಕಮತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪಬ್ಬತಕೂಟಮತ್ತೋಪಿ ಹೋತಿ, ಏವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ಆದಿತೋ ಕಲಲಮತ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಬ್ಯಾಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ಗೋಮಹಿಂಸಹತ್ಥಿಆದೀನಂ ವಸೇನ ಪಬ್ಬತಕೂಟಾದಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾದೀನಂ ವಸೇನ ಅನೇಕಯೋಜನಸತಪಮಾಣಮ್ಪಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಫೇಣಪಿಣ್ಡಸದಿಸಂ. ಯಥಾ ಚ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೋ ಉಟ್ಠಿತಮತ್ತೋಪಿ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ, ದೂರಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ, ಸಮುದ್ದಂ ಪತ್ವಾ ಪನ ಅವಸ್ಸಮೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಏವಮೇವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ಕಲಲಭಾವೇಪಿ ಭಿಜ್ಜತಿ ಅಬ್ಬುದಾದಿಭಾವೇಪಿ, ಅನ್ತರಾ ಪನ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕಾನಂ ವಸ್ಸಸತಂ ಪತ್ವಾ ಅವಸ್ಸಮೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಮರಣಮುಖೇ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಫೇಣಪಿಣ್ಡಸದಿಸಂ.

ಕಿಞ್ಹಿ ಸಿಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇದನಾಯ ಸಾರೋತಿಆದೀಸು ವೇದನಾದೀನಂ ಪುಬ್ಬುಳಾದೀಹಿ ಏವಂ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಥಾ ಹಿ ಪುಬ್ಬುಳೋ ಅಸಾರೋ ಏವಂ ವೇದನಾಪಿ. ಯಥಾ ಚ ಸೋ ಅಬಲೋ ಅಗಯ್ಹೂಪಗೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಫಲಕಂ ವಾ ಆಸನಂ ವಾ ಕಾತುಂ, ಗಹಿತೋಪಿ ಭಿಜ್ಜತೇವ, ಏವಂ ವೇದನಾಪಿ ಅಬಲಾ ಅಗಯ್ಹೂಪಗಾ, ನ ಸಕ್ಕಾ ನಿಚ್ಚಾತಿ ವಾ ಧುವಾತಿ ವಾ ಗಹೇತುಂ, ಗಹಿತಾಪಿ ನ ತಥಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಂ ಅಗಯ್ಹೂಪಗತಾಯಪಿ ವೇದನಾ ಪುಬ್ಬುಳಸದಿಸಾ. ಯಥಾ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಉದಕಬಿನ್ದುಮ್ಹಿ ಪುಬ್ಬುಳೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ ಚ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ವೇದನಾಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ ಚ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ ಹೋತಿ. ಏಕಚ್ಛರಕ್ಖಣೇ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಯಥಾ ಚ ಪುಬ್ಬುಳೋ ಉದಕತಲಂ, ಉದಕಬಿನ್ದುಂ, ಉದಕಜಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಪುಟಂ ಕತ್ವಾ ಗಹಣವಾತಞ್ಚಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕಾರಣಾನಿ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ವೇದನಾಪಿ ವತ್ಥುಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕಿಲೇಸಜಲ್ಲಂ ಫಸ್ಸಸಙ್ಘಟ್ಟನಞ್ಚಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕಾರಣಾನಿ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ವೇದನಾ ಪುಬ್ಬುಳಸದಿಸಾ.

ಸಞ್ಞಾಪಿ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನ ಮರೀಚಿಸದಿಸಾ. ತಥಾ ಅಗಯ್ಹೂಪಗಟ್ಠೇನ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿವಿತುಂ ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಾ ಭಾಜನಂ ವಾ ಪೂರೇತುಂ. ಅಪಿಚ ಯಥಾ ಮರೀಚಿ ವಿಪ್ಫನ್ದತಿ, ಸಞ್ಜಾತೂಮಿವೇಗಾ ವಿಯ ಖಾಯತಿ, ಏವಂ ನೀಲಸಞ್ಞಾದಿಭೇದಾ ಸಞ್ಞಾಪಿ ನೀಲಾದಿಅನುಭವನತ್ಥಾಯ ಫನ್ದತಿ ವಿಪ್ಫನ್ದತಿ. ಯಥಾ ಚ ಮರೀಚಿ ಮಹಾಜನಂ ವಿಪ್ಪಲಮ್ಭೇತಿ ‘‘ಪುಣ್ಣವಾಪಿ ವಿಯ ಪುಣ್ಣನದೀ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವದಾಪೇತಿ, ಏವಂ ಸಞ್ಞಾಪಿ ವಿಪ್ಪಲಮ್ಭೇತಿ, ‘‘ಇದಂ ನೀಲಕಂ ಸುಭಂ ಸುಖಂ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವದಾಪೇತಿ. ಪೀತಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಂ ಸಞ್ಞಾ ವಿಪ್ಪಲಮ್ಭನೇನಾಪಿ ಮರೀಚಿಸದಿಸಾ.

ಅಕುಕ್ಕುಕಜಾತನ್ತಿ ಅನ್ತೋ ಅಸಞ್ಜಾತಘನದಣ್ಡಕಂ. ಸಙ್ಖಾರಾಪಿ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸಾ, ತಥಾ ಅಗಯ್ಹೂಪಗಟ್ಠೇನ. ಯಥೇವ ಹಿ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಗೋಪಾನಸಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಉಪನೇತುಂ, ಉಪನೀತಮ್ಪಿ ನ ತಥಾ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರಾಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಗಹೇತುಂ, ಗಹಿತಾಪಿ ನ ತಥಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾ ಚ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಬಹುಪತ್ತವಟ್ಟಿಸಮೋಧಾನೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ಬಹುಧಮ್ಮಸಮೋಧಾನೋ. ಯಥಾ ಚ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧೋ ನಾನಾಲಕ್ಖಣೋ. ಅಞ್ಞೋಯೇವ ಹಿ ಬಾಹಿರಾಯ ಪತ್ತವಟ್ಟಿಯಾ ವಣ್ಣೋ, ಅಞ್ಞೋ ತತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ, ಏವಮೇವ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇಪಿ ಅಞ್ಞದೇವ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಂ, ಅಞ್ಞಾ ಚೇತನಾದೀನಂ, ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಪನ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋವ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೋ.

ಚಕ್ಖುಮಾ ಪುರಿಸೋತಿ ಮಂಸಚಕ್ಖುನಾ ಚೇವ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮಾ. ಮಂಸಚಕ್ಖುಮ್ಪಿ ಹಿಸ್ಸ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಟ್ಟತಿ ಅಪಗತಪಟಲಪಿಳಕಂ, ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುಮ್ಪಿ ಅಸಾರಭಾವದಸ್ಸನಸಮತ್ಥಂ. ವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನ ಮಾಯಾಸದಿಸಂ, ತಥಾ ಅಗಯ್ಹೂಪಗಟ್ಠೇನ. ಯಥಾ ಚ ಮಾಯಾ ಇತ್ತರಾ ಲಹುಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ತಞ್ಹಿ ತತೋಪಿ ಇತ್ತರತರಞ್ಚೇವ ಲಹುಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನತರಞ್ಚ. ತೇನೇವ ಹಿ ಚಿತ್ತೇನ ಪುರಿಸೋ ಆಗತೋ ವಿಯ ಗತೋ ವಿಯ ಠಿತೋ ವಿಯ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞದೇವ ಚ ಆಗಮನಕಾಲೇ ಚಿತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಂ ಗಮನಕಾಲಾದೀಸು. ಏವಮ್ಪಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾಯಾಸದಿಸಂ. ಮಾಯಾ ಚ ಮಹಾಜನಂ ವಞ್ಚೇತಿ, ಯಂಕಿಞ್ಚಿದೇವ ‘‘ಇದಂ ಸುವಣ್ಣಂ ರಜತಂ ಮುತ್ತಾ’’ತಿ ಗಾಹಾಪೇತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ಮಹಾಜನಂ ವಞ್ಚೇತಿ. ತೇನೇವ ಹಿ ಚಿತ್ತೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ವಿಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ವಿಯ ಠಿತಂ ವಿಯ ನಿಸಿನ್ನಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ಗಾಹಾಪೇತಿ. ಅಞ್ಞದೇವ ಚ ಆಗಮನೇ ಚಿತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಂ ಗಮನಾದೀಸು. ಏವಮ್ಪಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಾಯಾಸದಿಸಂ.

ಭೂರಿಪಞ್ಞೇನಾತಿ ಸಣ್ಹಪಞ್ಞೇನ ಚೇವ ವಿಪುಲವಿತ್ಥತಪಞ್ಞೇನ ಚ. ಆಯೂತಿ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಉಸ್ಮಾತಿ ಕಮ್ಮಜತೇಜೋಧಾತು. ಪರಭತ್ತನ್ತಿ ನಾನಾವಿಧಾನಂ ಕಿಮಿಗಣಾದೀನಂ ಭತ್ತಂ ಹುತ್ವಾ. ಏತಾದಿಸಾಯಂ ಸನ್ತಾನೋತಿ ಏತಾದಿಸೀ ಅಯಂ ಪವೇಣೀ ಮತಕಸ್ಸ ಯಾವ ಸುಸಾನಾ ಘಟ್ಟೀಯತೀತಿ. ಮಾಯಾಯಂ ಬಾಲಲಾಪಿನೀತಿ ಯ್ವಾಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ನಾಮ, ಅಯಂ ಬಾಲಮಹಾಜನಲಪಾಪನಿಕಮಾಯಾ ನಾಮ. ವಧಕೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅಯಂ ಖನ್ಧಸಙ್ಖಾತೋ ವಧಕೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಘಾತನೇನಪಿ, ಖನ್ಧೇಸು ಸತಿ ವಧೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿಪಿ. ಏಕಾ ಹಿ ಪಥವೀಧಾತು ಭಿಜ್ಜಮಾನಾ ಸೇಸಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ಆಪೋಧಾತುಆದಯೋ. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ ಭಿಜ್ಜಮಾನೋ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇ ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇಸು ವೇದನಾದಯೋ ಸಞ್ಞಾದಿಕೇ. ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಚೇತೇ ವತ್ಥುರೂಪನ್ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಧನೇನೇತ್ಥ ವಧಕತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಖನ್ಧೇಸು ಪನ ಸತಿ ವಧಬನ್ಧನಚ್ಛೇದಾದೀನಿ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ, ಏವಂ ಏತೇಸು ಸತಿ ವಧಭಾವತೋಪಿ ವಧಕತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಬ್ಬಸಂಯೋಗನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ದಸವಿಧಮ್ಪಿ ಸಂಯೋಜನಂ. ಅಚ್ಚುತಂ ಪದನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ತತಿಯಂ.

೪-೬. ಗೋಮಯಪಿಣ್ಡಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೯೬-೯೮. ಚತುತ್ಥೇ ಸಸ್ಸತಿಸಮನ್ತಿ ಸಿನೇರುಮಹಾಪಥವೀಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾದೀಹಿ ಸಸ್ಸತೀಹಿ ಸಮಂ. ಪರಿತ್ತಂ ಗೋಮಯಪಿಣ್ಡನ್ತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಮಧುಕಪುಪ್ಫಪ್ಪಮಾಣಂ ಗೋಮಯಖಣ್ಡಂ. ಕುತೋ ಪನಾನೇನೇತಂ ಲದ್ಧನ್ತಿ. ಪರಿಭಣ್ಡಕರಣತ್ಥಾಯ ಆಭತತೋ ಗಹಿತನ್ತಿ ಏಕೇ. ಅತ್ಥಸ್ಸ ಪನ ವಿಞ್ಞಾಪನತ್ಥಂ ಇದ್ಧಿಯಾ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಾರುಳ್ಹಂ ಕತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ. ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಅತ್ತಭಾವೋ. ನ ಯಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾತಿ ಅಯಂ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ನಾಮ ನ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯ. ಮಗ್ಗೋ ಹಿ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರೇ ವಿವಟ್ಟೇನ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯದಿ ಚ ಏತ್ತಕೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ನಿಚ್ಚೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ಸಙ್ಖಾರವಟ್ಟಂ ವಿವಟ್ಟೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯೇಥ.

ಇದಾನಿ ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಸಙ್ಖಾರೋ ನಿಚ್ಚೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಯಾ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನರಾಜಕಾಲೇ ಅನುಭೂತಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಿಚ್ಚಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಸಾಪಿ ಚ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಭೂತಪುಬ್ಬಾಹಂ ಭಿಕ್ಖು ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕುಸಾವತೀರಾಜಧಾನಿಪ್ಪಮುಖಾನೀತಿ ಕುಸಾವತೀರಾಜಧಾನೀ ತೇಸಂ ನಗರಾನಂ ಪಮುಖಾ, ಸಬ್ಬಸೇಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾರಮಯಾನೀತಿ ರತ್ತಚನ್ದನಸಾರಮಯಾನಿ. ಉಪಧಾನಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸುತ್ತಮಯಮೇವ. ಗೋಣಕತ್ಥತಾನೀತಿ ಚತುರಙ್ಗುಲಾಧಿಕಲೋಮೇನ ಕಾಳಕೋಜವೇನ ಅತ್ಥತಾನಿ, ಯಂ ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಯಕೋಜವೋತಿ ವದನ್ತಿ. ಪಟಕತ್ಥತಾನೀತಿ ಉಭತೋಲೋಮೇನ ಉಣ್ಣಾಮಯೇನ ಸೇತಕಮ್ಬಲೇನ ಅತ್ಥತಾನಿ. ಪಟಲಿಕತ್ಥತಾನೀತಿ ಘನಪುಪ್ಫೇನ ಉಣ್ಣಾಮಯಅತ್ಥರಣೇನ ಅತ್ಥತಾನಿ. ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾನೀತಿ ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಮಯೇನ ಉತ್ತಮಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇನ ಅತ್ಥತಾನಿ. ತಂ ಕಿರ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಸೇತವತ್ಥಸ್ಸ ಉಪರಿ ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ. ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಾನೀತಿ ಸಹ ಉತ್ತರಚ್ಛದೇನ, ಉಪರಿ ಬದ್ಧೇನ ರತ್ತವಿತಾನೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನೀತಿ ಸೀಸೂಪಧಾನಞ್ಚ ಪಾದೂಪಧಾನಞ್ಚಾತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಾನಂ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಾನಿ. ವೇಜಯನ್ತರಥಪ್ಪಮುಖಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ವೇಜಯನ್ತೋ ನಾಮ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ರಥೋ, ಯಸ್ಸ ಚಕ್ಕಾನಂ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿಮಯಾ ನಾಭಿ, ಸತ್ತರತನಮಯಾ ಅರಾ, ಪವಾಳಮಯಾ ನೇಮಿ, ರಜತಮಯೋ ಅಕ್ಖೋ, ಇನ್ದನೀಲಮಣಿಮಯಂ ಉಪಕ್ಖರಂ, ರಜತಮಯಂ ಕುಬ್ಬರಂ. ಸೋ ತೇಸಂ ರಥಾನಂ ಪಮುಖೋ ಅಗ್ಗೋ. ದುಕೂಲಸನ್ದಾನಾನೀತಿ ದುಕೂಲಸನ್ಥರಾನಿ. ಕಂಸೂಪಧಾರಣಾನೀತಿ ರಜತಮಯದೋಹಭಾಜನಾನಿ. ವತ್ಥಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಯಥಾರುಚಿತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ನ್ಹತ್ವಾ ಠಿತಕಾಲೇ ಉಪನೀತವತ್ಥಾನೇವ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಭತ್ತಾಭಿಹಾರೋತಿ ಅಭಿಹರಿತಬ್ಬಭತ್ತಂ.

ಯಮಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ ಅಜ್ಝಾವಸಾಮೀತಿ ಯತ್ಥ ವಸಾಮಿ, ತಂ ಏಕಞ್ಞೇವ ನಗರಂ ಹೋತಿ, ಅವಸೇಸೇಸು ಪುತ್ತಧೀತಾದಯೋ ಚೇವ ದಾಸಮನುಸ್ಸಾ ಚ ವಸಿಂಸು. ಪಾಸಾದಕೂಟಾಗಾರಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪಲ್ಲಙ್ಕಾದೀಸು ಏಕಂಯೇವ ಸಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಸೇಸಾ ಪುತ್ತಾದೀನಂ ಪರಿಭೋಗಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇತ್ಥೀಸು ಏಕಾವ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾತಿ, ಸೇಸಾ ಪರಿವಾರಮತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ. ವೇಲಾಮಿಕಾತಿ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಾ ಖತ್ತಿಯಾನಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಜಾತಾ. ಪರಿದಹಾಮೀತಿ ಏಕಂಯೇವ ದುಸ್ಸಯುಗಂ ನಿವಾಸೇಮಿ, ಸೇಸಾನಿ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಾನಂ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾನಂ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಪುರಿಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಭುಞ್ಜಾಮೀತಿ ಪರಮಪ್ಪಮಾಣೇನ ನಾಳಿಕೋದನಮತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಸೇಸಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಾನಂ ಚತ್ತಾಲೀಸಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪುರಿಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕಥಾಲಿಪಾಕೋ ಹಿ ದಸನ್ನಂ ಜನಾನಂ ಪಹೋತಿ.

ಇತಿ ಇಮಂ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನಕಾಲೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಸ್ಸಾ ಅನಿಚ್ಚತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇತಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಿಪರಿಣತಾತಿ ಪಕತಿಜಹನೇನ ನಿಬ್ಬುತಪದೀಪೋ ವಿಯ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗತಾ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ ಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಏವಂ ಹುತ್ವಾಅಭಾವಟ್ಠೇನ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ಭಗವಾ ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ಸತಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೇ ಚಮ್ಪಕರುಕ್ಖೇ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಚಮ್ಪಕಪುಪ್ಫಂ ಆದಾಯ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಮುಞ್ಚನ್ತೋ ಓತರೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಂ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಬನ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ ಅನೇಕವಸ್ಸಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸುಬ್ಬೇಧಂ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಮ್ಪತ್ತಿಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಂ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಆದಾಯ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಮುಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ಓತಿಣ್ಣೋ. ಏವಂ ಅದ್ಧುವಾತಿ ಏವಂ ಉದಕಪುಬ್ಬುಳಾದಯೋ ವಿಯ ಧುವಭಾವರಹಿತಾ. ಏವಂ ಅನಸ್ಸಾಸಿಕಾತಿ ಏವಂ ಸುಪಿನಕೇ ಪೀತಪಾನೀಯಂ ವಿಯ ಅನುಲಿತ್ತಚನ್ದನಂ ವಿಯ ಚ ಅಸ್ಸಾಸವಿರಹಿತಾ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಕಥಿತಂ. ಪಞ್ಚಮೇ ಸಬ್ಬಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಛಟ್ಠಂ ತಥಾ ಬುಜ್ಝನಕಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಚತುತ್ಥಾದೀನಿ.

೭. ಗದ್ದುಲಬದ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯. ಸತ್ತಮೇ ಯಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಞ್ಚಮೇ ಸೂರಿಯೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಉಸ್ಸುಸ್ಸತಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತಾನಂಯೇವ ಸತಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ನ ವದಾಮಿ. ಸಾ ಗದ್ದುಲಬದ್ಧೋತಿ ಗದ್ದುಲೇನ ಬದ್ಧಸುನಖೋ. ಖೀಲೇತಿ ಪಥವಿಯಂ ಆಕೋಟಿತೇ ಮಹಾಖೀಲೇ. ಥಮ್ಭೇತಿ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ಠಪಿತೇ ಥಮ್ಭೇ. ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಸುನಖೋ ವಿಯ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತೋ ಬಾಲೋ, ಗದ್ದುಲೋ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಿ, ಥಮ್ಭೋ ವಿಯ ಸಕ್ಕಾಯೋ, ಗದ್ದುಲರಜ್ಜುಯಾ ಥಮ್ಭೇ ಉಪನಿಬದ್ಧಸುನಖಸ್ಸ ಥಮ್ಭಾನುಪರಿವತ್ತನಂ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಿತಣ್ಹಾಯ ಸಕ್ಕಾಯೇ ಬದ್ಧಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಾನುಪರಿವತ್ತನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುತಿಯಗದ್ದುಲಬದ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦. ಅಟ್ಠಮೇ ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಿಗದ್ದುಲನಿಸ್ಸಿತಾಯ ತಣ್ಹಾರಜ್ಜುಯಾ ಸಕ್ಕಾಯಥಮ್ಭೇ ಉಪನಿಬದ್ಧೋ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತೋ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಬ್ಬಿರಿಯಾಪಥೇಸು ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯೇವ ಪವತ್ತತಿ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ ದೀಘರತ್ತಮಿದಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ರಾಗೇನ ದೋಸೇನ ಮೋಹೇನ, ತಸ್ಮಾ. ಚಿತ್ತಸಂಕಿಲೇಸಾತಿ ಸುನ್ಹಾತಾಪಿ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಚಿತ್ತಸಂಕಿಲೇಸೇನೇವ ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಲಗ್ಗಹಿತಸರೀರಾಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವೋದಾನತ್ತಾ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತಿ. ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

‘‘ರೂಪಮ್ಹಿ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಮ್ಹಿ, ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಾಣವಾ;

ರೂಪೇ ಸುದ್ಧೇ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ಅನಕ್ಖಾತಂ ಮಹೇಸಿನಾ.

‘‘ಚಿತ್ತಮ್ಹಿ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಮ್ಹಿ, ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಾಣವಾ;

ಚಿತ್ತೇ ಸುದ್ಧೇ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ಇತಿ ವುತ್ತಂ ಮಹೇಸಿನಾ’’ತಿ.

ಚರಣಂ ನಾಮ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ವಿಚರಣಚಿತ್ತಂ. ಸಙ್ಖಾ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಾಸಣ್ಡಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಪಟಕೋಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾ ಸುಗತಿದುಗ್ಗತಿವಸೇನ ಸಮ್ಪತ್ತಿವಿಪತ್ತಿಯೋ ಲೇಖಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಇದಂ ಪಟಿಲಭತಿ, ಇದಂ ಕತ್ವಾ ಇದ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಿ. ಚಿತ್ತೇನೇವ ಚಿತ್ತಿತನ್ತಿ ಚಿತ್ತಕಾರೇನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕತತ್ತಾ ಚಿತ್ತೇನ ಚಿನ್ತಿತಂ ನಾಮ. ಚಿತ್ತಞ್ಞೇವ ಚಿತ್ತತರನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಾಯಪರಿಯೇಸನಚಿತ್ತಂ ತತೋಪಿ ಚಿತ್ತತರಂ. ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಪಾಣಾ ಚಿತ್ತೇನೇವ ಚಿತ್ತಿತಾತಿ ಕಮ್ಮಚಿತ್ತೇನೇವ ಚಿತ್ತಿತಾ. ತಂ ಪನ ಕಮ್ಮಚಿತ್ತಂ ಇಮೇ ವಟ್ಟಕತಿತ್ತಿರಾದಯೋ ‘‘ಏವಂ ಚಿತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಯೂಹನ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಕಮ್ಮಂ ಪನ ಯೋನಿಂ ಉಪನೇತಿ, ಯೋನಿಮೂಲಕೋ ತೇಸಂ ಚಿತ್ತಭಾವೋ. ಯೋನಿಉಪಗತಾ ಹಿ ಸತ್ತಾ ತಂತಂಯೋನಿಕೇಹಿ ಸದಿಸಚಿತ್ತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಇತಿ ಯೋನಿಸಿದ್ಧೋ ಚಿತ್ತಭಾವೋ, ಕಮ್ಮಸಿದ್ಧಾ ಯೋನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಪಿಚ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ಸಹಜಾತಂ ಸಹಜಾತಧಮ್ಮಚಿತ್ತತಾಯ ಭೂಮಿಚಿತ್ತತಾಯ ವತ್ಥುಚಿತ್ತತಾಯ ದ್ವಾರಚಿತ್ತತಾಯ ಆರಮ್ಮಣಚಿತ್ತತಾಯ ಕಮ್ಮನಾನತ್ತಮೂಲಕಾನಂ ಲಿಙ್ಗನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಾನತ್ತವೋಹಾರನಾನತ್ತಾದೀನಂ ಅನೇಕವಿಧಾನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ನಿಪ್ಫಾದನತಾಯಪಿ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಚಿತ್ತತೋ ಚಿತ್ತತರಮೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ರಜಕೋತಿ ವತ್ಥೇಸು ರಙ್ಗೇನ ರೂಪಸಮುಟ್ಠಾಪನಕೋ. ಸೋ ಪನ ಅಛೇಕೋ ಅಮನಾಪಂ ರೂಪಂ ಕರೋತಿ, ಛೇಕೋ ಮನಾಪಂ ದಸ್ಸನೀಯಂ, ಏವಮೇವ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತೇನ ವಾ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಕುಸಲೇನ ವಾ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಪದಾದಿವಿರಹಿತಂ ವಿರೂಪಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಕುಸಲೇನ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಪದಾದಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಭಿರೂಪಂ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವಾಸಿಜಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೧. ನವಮೇ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನೀತಿ ಇಮಾ ಕಣ್ಹಪಕ್ಖಸುಕ್ಕಪಕ್ಖವಸೇನ ದ್ವೇ ಉಪಮಾ ವುತ್ತಾ. ತಾಸು ಕಣ್ಹಪಕ್ಖಉಪಮಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಅಸಾಧಿಕಾ, ಇತರಾ ಸಾಧಿಕಾತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಉಪಮಾಯ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಸೇಯ್ಯಥಾತಿ ಓಪಮ್ಮತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಅಪೀತಿ ಸಮ್ಭಾವನತ್ಥೇ. ಉಭಯೇನಾಪಿ ಸೇಯ್ಯಥಾ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನಿ ಅಟ್ಠ ವಾ ದಸ ವಾ ದಸ ವಾ ದ್ವಾದಸ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರತೋ ಊನಾಧಿಕಾನಿಪಿ ಅಣ್ಡಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ವಚನಸಿಲಿಟ್ಠತಾಯ ಪನ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಲೋಕೇ ಸಿಲಿಟ್ಠವಚನಂ ಹೋತಿ. ತಾನಸ್ಸೂತಿ ತಾನಿ ಅಸ್ಸು, ತಾನಿ ಭವೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನೀತಿ ತಾಯ ಚ ಜನೇತ್ತಿಯಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಪಕ್ಖೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಸಯನ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಸೇದಿತಾನೀತಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉತುಂ ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಸಮನ್ತತೋ ಸೇದಿತಾನಿ ಉಸ್ಮೀಕತಾನಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಭಾವಿತಾನೀತಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಸುಟ್ಠು ಸಮನ್ತತೋ ಭಾವಿತಾನಿ, ಕುಕ್ಕುಟಗನ್ಧಂ ಗಾಹಾಪಿತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಇಮಿನಾ ತಿವಿಧಕಿರಿಯಾಕರಣೇನ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಅಥ ಖೋ ಭಬ್ಬಾವ ತೇತಿ ಅಥ ಖೋ ತೇ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿಜ್ಜಿತುಂ ಭಬ್ಬಾವ. ತೇ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ತಾಯ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಏವಂ ತೀಹಾಕಾರೇಹಿ ತಾನಿ ಅಣ್ಡಾನಿ ಪರಿಪಾಲಿಯಮಾನಾನಿ ನ ಪೂತೀನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯೋ ನೇಸಂ ಅಲ್ಲಸಿನೇಹೋ, ಸೋಪಿ ಪರಿಯಾದಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಕಪಾಲಂ ತನುಕಂ ಹೋತಿ, ಪಾದನಖಸಿಖಾ ಚ ಮುಖತುಣ್ಡಕಞ್ಚ ಖರಂ ಹೋತಿ, ಸಯಮ್ಪಿ ಪರಿಣಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಕಪಾಲಸ್ಸ ತನುತ್ತಾ ಬಹಿ ಆಲೋಕೋ ಅನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಚಿರಂ ವತ ಮಯಂ ಸಙ್ಕುಟಿತಹತ್ಥಪಾದಾ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಸಯಿಮ್ಹಾ, ಅಯಞ್ಚ ಬಹಿ ಆಲೋಕೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏತ್ಥ ದಾನಿ ನೋ ಸುಖವಿಹಾರೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ಕಪಾಲಂ ಪಾದೇನ ಪಹರನ್ತಿ, ಗೀವಂ ಪಸಾರೇನ್ತಿ, ತತೋ ತಂ ಕಪಾಲಂ ದ್ವೇಧಾ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಅಥ ತೇ ಪಕ್ಖೇ ವಿಧುನನ್ತಾ ತಂಖಣಾನುರೂಪಂ ವಿರವನ್ತಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿಯೇವ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚ ಗಾಮಕ್ಖೇತ್ತಂ ಉಪಸೋಭಯಮಾನಾ ವಿಚರನ್ತಿ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಮ್ಪಟಿಪಾದನಂ. ತಂ ಏವಂ ಅತ್ಥೇನ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡೇಸು ತಿವಿಧಕಿರಿಯಾಕರಣಂ ವಿಯ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭಾವಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಕಾಲೋ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ತಿವಿಧಕಿರಿಯಾಸಮ್ಪಾದನೇನ ಅಣ್ಡಾನಂ ಅಪೂತಿಭಾವೋ ವಿಯ ಭಾವನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿವಿಧಾನುಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಪಾದನೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಅಪರಿಹಾನಿ, ತಸ್ಸಾ ತಿವಿಧಕಿರಿಯಾಕರಣೇನ ಅಲ್ಲಸಿನೇಹಪರಿಯಾದಾನಂ ವಿಯ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿವಿಧಾನುಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಪಾದನೇನ ಭವತ್ತಯಾನುಗತನಿಕನ್ತಿಸಿನೇಹಪರಿಯಾದಾನಂ, ಅಣ್ಡಕಪಾಲಾನಂ ತನುಭಾವೋ ವಿಯ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅವಿಜ್ಜಣ್ಡಕೋಸಸ್ಸ ತನುಭಾವೋ, ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾನಂ ಪಾದನಖಸಿಖಮುಖತುಣ್ಡಕಾನಂ ಥದ್ಧಖರಭಾವೋ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ತಿಕ್ಖಖರವಿಪ್ಪಸನ್ನ ಸೂರಭಾವೋ, ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾನಂ ಪರಿಣಾಮಕಾಲೋ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಣಾಮಕಾಲೋ ವಡ್ಢಿತಕಾಲೋ ಗಬ್ಭಗ್ಗಹಣಕಾಲೋ, ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾನಂ ಪಾದನಖಸಿಖಾಯ ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಪಕ್ಖೇ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿದಾಕಾಲೋ ವಿಯ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಸ್ಸ ತಜ್ಜಾತಿಕಂ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಂ ವಾ ಭೋಜನಸಪ್ಪಾಯಂ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸಪ್ಪಾಯಂ ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸಪ್ಪಾಯಂ ವಾ ಲಭಿತ್ವಾ ಏಕಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಾಧಿಗತೇನ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇನ ಅವಿಜ್ಜಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಕ್ಖೇ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅರಹತ್ತಪತ್ತಕಾಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಪನ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾನಂ ಪರಿಣತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಭಿನ್ದತಿ, ಏವಂ ತಥಾರೂಪಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಞತ್ವಾ ಸತ್ಥಾಪಿ –

‘‘ಉಚ್ಛಿನ್ದ ಸಿನೇಹಮತ್ತನೋ, ಕುಮುದಂ ಸಾರದಿಕಂವ ಪಾಣಿನಾ;

ಸನ್ತಿಮಗ್ಗಮೇವ ಬ್ರೂಹಯ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸುಗತೇನ ದೇಸಿತ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೮೫) –

ಆದಿನಾ ನಯೇನ ಓಭಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ಗಾಥಾಯ ಅವಿಜ್ಜಣ್ಡಕೋಸಂ ಪಹರತಿ. ಸೋ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅವಿಜ್ಜಣ್ಡಕೋಸಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಥಾ ತೇ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾ ಗಾಮಕ್ಖೇತ್ತಂ ಉಪಸೋಭಯಮಾನಾ ತತ್ಥ ವಿಚರನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಮಹಾಖೀಣಾಸವೋ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾರಾಮಂ ಉಪಸೋಭಯಮಾನೋ ವಿಚರತಿ.

ಪಲಗಣ್ಡಸ್ಸಾತಿ ವಡ್ಢಕಿಸ್ಸ. ಸೋ ಹಿ ಓಲಮ್ಬಕಸಙ್ಖಾತಂ ಪಲಂ ಧಾರೇತ್ವಾ ದಾರೂನಂ ಗಣ್ಡಂ ಹರತೀತಿ ಪಲಗಣ್ಡೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಾಸಿಜಟೇತಿ ವಾಸಿದಣ್ಡಕಸ್ಸ ಗಹಣಟ್ಠಾನೇ. ಏತ್ತಕಂ ವತ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಆಸವಾನಂ ಖೀಣನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖೇಪೇನ ಉದ್ದೇಸೇನ ಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇನ ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಚ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಆಸವಾ ಖೀಯನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೀಯಮಾನಾನಂ ಪನ ತೇಸಂ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಅಜ್ಜ ಖೀಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ಹಿಯ್ಯೋ’’ತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಞಾಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಾಯ ಉಪಮಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯಾನಿಸಂಸೋ ದೀಪಿತೋ. ಹೇಮನ್ತಿಕೇನಾತಿ ಹೇಮನ್ತಸಮಯೇನ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತೀತಿ ಥಿರಭಾವೇನ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ವಿಯ ಸಾಸನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ನಾವಾ ವಿಯ ಯೋಗಾವಚರೋ, ನಾವಾಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪರಿಯಾದಾನಂ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಊನಪಞ್ಚವಸ್ಸಕಾಲೇ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿಚರಣಂ, ನಾವಾಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋದಕೇನ ಖಜ್ಜಮಾನಾನಂ ಬನ್ಧನಾನಂ ತನುಭಾವೋ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖೇಪೇನ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀಹಿ ಚೇವ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ತನುಭಾವೋ, ನಾವಾಯ ಥಲೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಾಲೋ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಯಮುಚ್ಚಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಸನಕಾಲೋ, ದಿವಾ ವಾತಾತಪೇನ ಸಂಸುಸ್ಸನಂ ವಿಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇನ ತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹಸಂಸುಸ್ಸನಂ, ರತ್ತಿಂ ಹಿಮೋದಕೇನ ತೇಮನಂ ವಿಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜೇನ ಚಿತ್ತತೇಮನಂ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ವಾತಾತಪೇನ ಚೇವ ಹಿಮೋದಕೇನ ಚ ಪರಿಸುಕ್ಖಪರಿತಿನ್ತಾನಂ ಬನ್ಧನಾನಂ ದುಬ್ಬಲಭಾವೋ ವಿಯ ಏಕದಿವಸಂ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಾದೀನಿ ಲದ್ಧಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜೇಹಿ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ದುಬ್ಬಲಭಾವೋ, ಪಾವುಸ್ಸಕಮೇಘೋ ವಿಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಂ, ಮೇಘವುಟ್ಠಿಉದಕೇನ ನಾವಾಯ ಬನ್ಧೇ ಪೂತಿಭಾವೋ ವಿಯ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ರೂಪಸತ್ತಕಾದಿವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಸ್ಸ ಓಕ್ಖಾಯಮಾನೇ ಪಕ್ಖಾಯಮಾನೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಏಕದಿವಸಂ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಾದೀನಿ ಲದ್ಧಾ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಫಲಾಧಿಗಮೋ, ಪೂತಿಬನ್ಧನಾವಾಯ ಕಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ಠಾನಂ ವಿಯ ಖೀಣಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಮಹಾಜನಂ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠಾನಂ, ಪೂತಿಬನ್ಧನಾವಾಯ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವೂಪಗಮೋ ವಿಯ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕ್ಖನ್ಧಭೇದೇನ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವೂಪಗಮೋತಿ ಇಮಾಯ ಉಪಮಾಯ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ದುಬ್ಬಲತಾ ದೀಪಿತಾ. ನವಮಂ.

೧೦. ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೨. ದಸಮೇ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ಪರಿಯಾದಿಯತೀತಿ ಖೇಪಯತಿ. ಸಬ್ಬಂ ಅಸ್ಮಿಮಾನನ್ತಿ ನವವಿಧಂ ಅಸ್ಮಿಮಾನಂ. ಮೂಲಸನ್ತಾನಕಾನೀತಿ ಸನ್ತಾನೇತ್ವಾ ಠಿತಮೂಲಾನಿ. ಮಹಾನಙ್ಗಲಂ ವಿಯ ಹಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಮೂಲಸನ್ತಾನಕಾನಿ ವಿಯ ಕಿಲೇಸಾ, ಯಥಾ ಕಸ್ಸಕೋ ಕಸನ್ತೋ ನಙ್ಗಲೇನ ತಾನಿ ಪದಾಲೇತಿ, ಏವಂ ಯೋಗೀ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಞಾಣೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಪದಾಲೇತೀತಿ ಇದಮೇತ್ಥ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ.

ಓಧುನಾತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಧುನಾತಿ. ನಿದ್ಧುನಾತೀತಿ ಪಪ್ಫೋಟೇತಿ. ನಿಚ್ಛೋಟೇತೀತಿ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತಿ. ಇಧಾಪಿ ಪಬ್ಬಜಾನಿ ವಿಯ ಕಿಲೇಸಾ, ಲಾಯನಂ ನಿಚ್ಛೋಟನಂ ವಿಯ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಞಾಣನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೇನ ಉಪಮಾ ಸಂಸನ್ದೇತಬ್ಬಾ.

ವಣ್ಟಚ್ಛಿನ್ನಾಯಾತಿ ತಿಣ್ಹೇನ ಖುರಪ್ಪೇನ ವಣ್ಟಚ್ಛಿನ್ನಾಯ. ತದನ್ವಯಾನಿ ಭವನ್ತೀತಿ ತಂ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪತಮಾನಾಯ ಅಮ್ಬಾನಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತನ್ತಿ. ಇಧಾಪಿ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿ ವಿಯ ಕಿಲೇಸಾ, ತಿಣ್ಹಖುರಪ್ಪೋ ವಿಯ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಯಥಾ ಖುರಪ್ಪೇನ ಛಿನ್ನಾಯ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಯಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅಮ್ಬಾನಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತನ್ತಿ, ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಞಾಣೇನ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಮೂಲಭೂತಾಯ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಛಿನ್ನಾಯ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾ ಸಮುಗ್ಘಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ, ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ.

ಕೂಟಙ್ಗಮಾತಿ ಕೂಟಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಕೂಟನಿನ್ನಾತಿ ಕೂಟಂ ಪವಿಸನಭಾವೇನ ಕೂಟೇ ನಿನ್ನಾ. ಕೂಟಸಮೋಸರಣಾತಿ ಕೂಟೇ ಸಮೋಸರಿತ್ವಾ ಠಿತಾ. ಇಧಾಪಿ ಕೂಟಂ ವಿಯ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ವಿಯ ಚತುಭೂಮಕಕುಸಲಧಮ್ಮಾ, ಯಥಾ ಸಬ್ಬಗೋಪಾನಸೀನಂ ಕೂಟಂ ಅಗ್ಗಂ, ಏವಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಅಗ್ಗಾ. ನನು ಚ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಲೋಕಿಯಾ, ಸಾ ಲೋಕಿಯಕುಸಲಾನಂ ತಾವ ಅಗ್ಗಂ ಹೋತು, ಲೋಕುತ್ತರಾನಂ ಕಥಂ ಅಗ್ಗನ್ತಿ? ತೇಸಮ್ಪಿ ಪಟಿಲಾಭಕರಣತ್ಥೇನ ಅಗ್ಗನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬಾಸು ಉಪಮಾಸು ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪುರಿಮಾಹಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಹಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಯ ಕಿಚ್ಚಂ, ಪಚ್ಛಿಮಾಹಿ ಬಲನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಪುಪ್ಫವಗ್ಗೋ ದಸಮೋ.

ಮಜ್ಝಿಮಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಸಮತ್ತೋ.