೫. ಜಿಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೮. ಪಞ್ಚಮೇ ಜಿಣ್ಣೋತಿ ಥೇರೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ. ಗರುಕಾನೀತಿ ತಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಲದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಸುತ್ತಸಂಸಿಬ್ಬನೇನ ಚೇವ ಅಗ್ಗಳದಾನೇನ ಚ ಅನೇಕಾನಿ ಪಟಲಾನಿ ಹುತ್ವಾ ಗರುಕಾನಿ ಜಾತಾನಿ. ನಿಬ್ಬಸನಾನೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಭಗವತಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅಪನೀತತಾಯ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮಾನಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಜಿಣ್ಣೋ ಚೇವ ಗರುಪಂಸುಕೂಲೋ ಚ. ಗಹಪತಾನೀತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಗಹಪತೀಹಿ ದಿನ್ನಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇಹೀತಿ ವದತಿ. ನಿಮನ್ತನಾನೀತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಙ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಭುಞ್ಜಾಹೀತಿ ವದತಿ. ಮಮ ಚ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇಯೇವ ವಸಾಹೀತಿ ವದತಿ.

ನನು ಚ ಯಥಾ ರಾಜಾ ಸೇನಾಪತಿಂ ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ರಾಜೂಪಟ್ಠಾನಾದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನ ಆರಾಧೇನ್ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದದಮಾನೋ ಅಯುತ್ತಂ ನಾಮ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನತ್ಥಾಯ ತಿಗಾವುತಂ ಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಗಹಸ್ಸ ಚ ನಾಳನ್ದಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇ ಬಹುಪುತ್ತಕರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತೀಹಿ ಓವಾದೇಹಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅತ್ತನೋ ಚೀವರಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಜಾತಿಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಞ್ಚೇವ ಜಾತಿಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಞ್ಚ ಅಕಾಸಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾಛನ್ದೇನ ಸತ್ಥು ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಪಂಸುಕೂಲಾದೀನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಪತಿಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ಅಯುತ್ತಂ ನಾಮ ಕರೋತೀತಿ. ನ ಕರೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅತ್ತಜ್ಝಾಸಯತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಕಾಮೋ, ಯಥಾ ಪನ ಅಘಟ್ಟಿತಾ ಭೇರಿಆದಯೋ ಸದ್ದಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಘಟ್ಟಿತಾ ಏವರೂಪಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೀತಿ ನದಾಪೇತುಕಾಮೋ ಸೀಹನಾದಜ್ಝಾಸಯೇನ ಏವಮಾಹ. ಥೇರೋಪಿ ಸತ್ಥು ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪೇನೇವ ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದೀಘರತ್ತಂ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಚೇವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸೀಹನಾದಂ ನದತಿ.

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಆರಞ್ಞಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನೋ ಗಾಮನ್ತವಾಸಿನೋ. ಗಾಮನ್ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಸನ್ತೋ ದಾರಕಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯೇ ಸದ್ದೇ ಸುಣಾತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಪನ ಗಾವುತಂ ವಾ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಸನ್ತೋ ದೀಪಿಬ್ಯಗ್ಘಸೀಹಾದೀನಂ ಸದ್ದೇ ಸುಣಾತಿ, ಯೇಸಂ ಸವನಪಚ್ಚಯಾ ಅಮಾನುಸಿಕಾಸವನರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಅಮಾನುಸೀ ರತೀ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಪಸ್ಸತೋ.

‘‘ಯತೋ ಯತೋ ಸಮ್ಮಸತಿ, ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ;

ಲಭತೀ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ, ಅಮತಂ ತಂ ವಿಜಾನತಂ. (ಧ. ಪ. ೩೭೩-೩೭೪);

‘‘ಪುರತೋ ಪಚ್ಛತೋ ವಾಪಿ, ಅಪರೋ ಚೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ತತ್ಥೇವ ಫಾಸು ಭವತಿ, ಏಕಸ್ಸ ರಮತೋ ವನೇ’’ತಿ.

ತಥಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನೋ ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಸ್ಸ. ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹಿ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ, ತುರಿತಚಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪರಿವತ್ತೇತಿ, ಪಲಿಬುದ್ಧೋವ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಪನ ನ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ, ನ ತುರಿತಚಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಪರಿವತ್ತೇತಿ, ಅಪಲಿಬುದ್ಧೋವ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಚ ನ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ.

ಕಥಂ? ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹಿ ಗಾಮತೋ ದೂರವಿಹಾರೇ ವಸಮಾನೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ‘‘ಯಾಗುಂ ವಾ ಪಾರಿವಾಸಿಕಭತ್ತಂ ವಾ ಲಚ್ಛಾಮಿ, ಆಸನಸಾಲಾಯ ವಾ ಪನ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀಸು ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಕ್ಕಟಕಸುತ್ತಾನಿ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಸಯಿತಗೋರೂಪಾನಿ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪಾತೋವ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ. ಮನುಸ್ಸೇ ಖೇತ್ತಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೇಯೇವ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ಮಿಗಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ ವೇಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತುರಿತಚಾರೀ ಹೋತಿ. ಅನ್ತರಾ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಉಪಾಸಕೋ ವಾ ಅಸುಕಉಪಾಸಿಕಾ ವಾ ಗೇಹೇ, ನೋ ಗೇಹೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ‘‘ನೋ ಗೇಹೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಕುತೋ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢೋ ವಿಯ ಪವೇಧತಿ, ಸಯಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಪಾಚೀನದಿಸಾಯ ಸಲಾಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯ ಲದ್ಧಸಲಾಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಮ ಸಲಾಕಂ ತುಮ್ಹೇ ಗಣ್ಹಥ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಲಾಕಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಸಲಾಕಂ ಪರಿವತ್ತೇತಿ. ಏಕಂ ವಾ ಪನ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ‘‘ಅಪರಸ್ಸಾಪಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ದೇಥ, ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ಆಹಟೇ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಪಟಿದೇನ್ತೋ ಪತ್ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತಿ ನಾಮ. ವಿಹಾರೇ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ಮಹಾದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ಇಮಿನಾ ಚ ಭಿಯ್ಯೋ ದೂರಗಾಮೇ ಸಲಾಕಾ ಲದ್ಧಾ, ತತ್ಥ ಅಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುನ ಸತ್ತಾಹಂ ಸಲಾಕಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಅಲಾಭಭಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಚೇಸ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದಿನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ತಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ ನು ಖೋ ಮೇ, ಉದಾಹು ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಣೀತಂ ನು ಖೋ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಉದಾಹು ಲೂಖಂ, ಥೋಕಂ ನು ಖೋ, ಉದಾಹು ಬಹುಕಂ, ಸೀತಲಂ ನು ಖೋ, ಉದಾಹು ಉಣ್ಹ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ತತ್ಥ ಚ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಪನ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಉಳುಙ್ಕಭಿಕ್ಖಾದೀನಿ ದಾತುಂ ಪಹೋನಕಕಾಲೇ ಗಚ್ಛತೀತಿ ನ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ, ಏಕೇಕಂ ಪದವಾರಂ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ನ ತುರಿತಚಾರೀ ಹೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಗರುಭಾವೇನ ‘‘ಅಸುಕೋ ಗೇಹೇ, ನ ಗೇಹೇ’’ತಿ ನ ಪುಚ್ಛತಿ, ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿಯೇವ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಿಂ ಪರಿವತ್ತೇಸ್ಸತಿ? ನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಸೇನ ಪಲಿಬುದ್ಧೋವ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಯಥಾರುಚಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಇತರೋ ವಿಯ ನ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ವೀಥಿಯಾ ವಾ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚರತಿ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚರನ್ತೋ ಮಿಸ್ಸಕೋದನಂ ಸಙ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಅಮತಂ ವಿಯ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ.

ಪಂಸುಕೂಲಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನೋ ಅಪಂಸುಕೂಲಿಕಸ್ಸ. ಅಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರತಿ, ನ ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಂ ಪರಿಯೇಸತಿ. ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಪನ ನ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರತಿ, ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಮೇವ ಪರಿಯೇಸತಿ. ತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಇತರಸ್ಸ. ಅತೇಚೀವರಿಕೋ ಹಿ ಬಹುಭಣ್ಡೋ ಬಹುಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಹೋತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ನತ್ಥಿ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾದೀನಞ್ಚೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಇತರೇಸನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅತ್ತನೋ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.