೫. ಕಸ್ಸಪಸಂಯುತ್ತಂ

೧. ಸನ್ತುಟ್ಠಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೪. ಕಸ್ಸಪಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸನ್ತುಟ್ಠಾಯನ್ತಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅಯಂ. ಇತರೀತರೇನಾತಿ ನ ಥೂಲಸುಖುಮಲೂಖಪಣೀತಥಿರಜಿಣ್ಣಾನಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ, ಅಥ ಖೋ ಯಥಾಲದ್ಧಾದೀನಂ ಇತರೀತರೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೀವರಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ತಯೋ ಸನ್ತೋಸಾ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ ಯಥಾಬಲಸನ್ತೋಸೋ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪಸನ್ತೋಸೋತಿ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ತೇಸಂ ಅಯಂ ಪಭೇದಸಂವಣ್ಣನಾ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಚೀವರಂ ಲಭತಿ ಸುನ್ದರಂ ವಾ ಅಸುನ್ದರಂ ವಾ, ಸೋ ತೇನೇವ ಯಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನ ಪತ್ಥೇತಿ, ಲಭನ್ತೋಪಿ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಚೀವರೇ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ. ಅಥ ಪನ ಪಕತಿದುಬ್ಬಲೋ ವಾ ಹೋತಿ ಆಬಾಧಜರಾಭಿಭೂತೋ ವಾ, ಗರುಚೀವರಂ ಪಾರುಪನ್ತೋ ಕಿಲಮತಿ, ಸೋ ಸಭಾಗೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಲಹುಕೇನ ಯಾಪೇನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಚೀವರೇ ಯಥಾಬಲಸನ್ತೋಸೋ. ಅಪರೋ ಪಣೀತಪಚ್ಚಯಲಾಭೀ ಹೋತಿ, ಸೋ ಪಟ್ಟಚೀವರಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಮಹಗ್ಘಚೀವರಂ ಬಹೂನಿ ವಾ ಚೀವರಾನಿ ಲಭಿತ್ವಾ – ‘‘ಇದಂ ಥೇರಾನಂ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ, ಇದಂ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಅನುರೂಪಂ, ಇದಂ ಗಿಲಾನಾನಂ, ಇದಂ ಅಪ್ಪಲಾಭೀನಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ದತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪುರಾಣಚೀವರಂ ವಾ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟಾದಿತೋ ವಾ ಪನ ನನ್ತಕಾನಿ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಕತ್ವಾ ಧಾರೇನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಚೀವರೇ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪಸನ್ತೋಸೋ.

ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭತಿ ಲೂಖಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ, ಸೋ ತೇನೇವ ಯಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನ ಪತ್ಥೇತಿ, ಲಭನ್ತೋಪಿ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಯಥಾಲಾಭ ಸನ್ತೋಸೋ. ಯೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿವಿರುದ್ಧಂ ವಾ ಬ್ಯಾಧಿವಿರುದ್ಧಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭತಿ, ಯೇನಸ್ಸ ಪರಿಭುತ್ತೇನ ಅಫಾಸು ಹೋತಿ, ಸೋ ಸಭಾಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಸಪ್ಪಾಯಭೋಜನಂ ಭುತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಯಥಾಬಲಸನ್ತೋಸೋ. ಅಪರೋ ಬಹುಂ ಪಣೀತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭತಿ, ಸೋ ತಂ ಚೀವರಂ ವಿಯ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತ-ಬಹುಸ್ಸುತ-ಅಪ್ಪಲಾಭಗಿಲಾನಾನಂ ದತ್ವಾ, ತೇಸಂ ವಾ ಸೇಸಕಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ವಾ ಚರಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸಕಾಹಾರಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪಸನ್ತೋಸೋ.

ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನಂ ಲಭತಿ ಮನಾಪಂ ವಾ ಅಮನಾಪಂ ವಾ, ಸೋ ತೇನ ನೇವ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ನ ಪಟಿಘಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕೇನಾಪಿ ಯಥಾಲದ್ಧೇನೇವ ತುಸ್ಸತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸೇನಾಸನೇ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ. ಯೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿವಿರುದ್ಧಂ ವಾ ಬ್ಯಾಧಿವಿರುದ್ಧಂ ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಲಭತಿ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ವಸತೋ ಅಫಾಸು ಹೋತಿ, ಸೋ ತಂ ಸಭಾಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕೇ ಸಪ್ಪಾಯಸೇನಾಸನೇ ವಸನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸೇನಾಸನೇ ಯಥಾಬಲಸನ್ತೋಸೋ. ಅಪರೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ಲೇಣಮಣ್ಡಪಕೂಟಾಗಾರಾದೀನಿ ಬಹೂನಿ ಪಣೀತಸೇನಾಸನಾನಿ ಲಭತಿ, ಸೋ ತಾನಿ ಚೀವರಾದೀನಿ ವಿಯ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಬಹುಸ್ಸುತಅಪ್ಪಲಾಭಗಿಲಾನಾನಂ ದತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸೇನಾಸನೇ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪಸನ್ತೋಸೋ. ಯೋಪಿ ‘‘ಉತ್ತಮಸೇನಾಸನಂ ನಾಮ ಪಮಾದಟ್ಠಾನಂ, ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ನಿದ್ದಾಭಿಭೂತಸ್ಸ ಪಟಿಬುಜ್ಝತೋ ಪಾಪವಿತಕ್ಕಾ ಪಾತುಭವನ್ತೀ’’ತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಾದಿಸಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ಸೋ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸರುಕ್ಖಮೂಲಾದೀಸು ವಸನ್ತೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನೇ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪಸನ್ತೋಸೋ.

ಇಧ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭೇಸಜ್ಜಂ ಲಭತಿ ಲೂಖಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ, ಸೋ ಯಂ ಲಭತಿ ತೇನೇವ ತುಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನ ಪತ್ಥೇತಿ, ಲಭನ್ತೋಪಿ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ. ಯೋ ಪನ ತೇಲೇನತ್ಥಿಕೋ ಫಾಣಿತಂ ಲಭತಿ, ಸೋ ತಂ ಸಭಾಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ತೇಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ ಅಞ್ಞದೇವ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇ ಯಥಾಬಲಸನ್ತೋಸೋ. ಅಪರೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ಬಹುಂ ತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಾದಿಪಣೀತಭೇಸಜ್ಜಂ ಲಭತಿ, ಸೋ ತಂ ಚೀವರಂ ವಿಯ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತ-ಬಹುಸ್ಸುತ-ಅಪ್ಪಲಾಭಗಿಲಾನಾನಂ ದತ್ವಾ ತೇಸಂ ಆಭತೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಯಾಪೇನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಯೋ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಾಜನೇ ಮುತ್ತಹರೀತಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಚತುಮಧುರಂ ‘‘ಗಣ್ಹ, ಭನ್ತೇ, ಯದಿಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಚಸ್ಸ ತೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನಪಿ ರೋಗೋ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ಅಥ ‘‘ಮುತ್ತಹರೀತಕಂ ನಾಮ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ವಣ್ಣಿತ’’ನ್ತಿ ಚತುಮಧುರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮುತ್ತಹರೀತಕೇನ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪರಮಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪಸನ್ತೋಸೋ. ಇತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಸನ್ತೋಸೇ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸನ್ತುಟ್ಠಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಸ್ಸಪೋ ಇತರೀತರೇನ ಚೀವರೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ವಣ್ಣವಾದೀತಿ ಏಕೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ನ ಕಥೇತಿ. ಏಕೋ ನ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ. ಏಕೋ ನೇವ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ನ ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ. ಏಕೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಚ ಹೋತಿ, ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ಚ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ. ಅಯಂ ತಾದಿಸೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇತರೀತರಚೀವರಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಚ ವಣ್ಣವಾದೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನೇಸನನ್ತಿ ದೂತೇಯ್ಯಪಹಿಣಗಮನಾನುಯೋಗಪ್ಪಭೇದಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಅನೇಸನಂ. ಅಲದ್ಧಾತಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ. ಯಥಾ ಚ ಏಕಚ್ಚೋ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಚೀವರಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುಞ್ಞವನ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಕೋಹಞ್ಞಂ ಕರೋನ್ತೋ ಉತ್ತಸತಿ ಪರಿತಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಏವಂ ಅಲದ್ಧಾ ಚ ಚೀವರಂ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ಲದ್ಧಾ ಚಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಲಭಿತ್ವಾ. ಅಗಧಿತೋತಿ ವಿಗತಲೋಭಗೇಧೋ. ಅಮುಚ್ಛಿತೋತಿ ಅಧಿಮತ್ತತಣ್ಹಾಯ ಮುಚ್ಛಂ ಅನಾಪನ್ನೋ. ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ತಣ್ಹಾಯ ಅನೋತ್ಥಟೋ ಅಪರಿಯೋನದ್ಧೋ. ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀತಿ ಅನೇಸನಾಪತ್ತಿಯಞ್ಚ ಗಧಿತಪರಿಭೋಗೇ ಚ ಆದೀನವಂ ಪಸ್ಸಮಾನೋ. ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋತಿ, ‘‘ಯಾವದೇವ ಸೀತಸ್ಸ ಪಟಿಘಾತಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತನಿಸ್ಸರಣಮೇವ ಜಾನನ್ತೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತರೀತರೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಯಥಾಲದ್ಧಾದೀನಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸೇನಾಸನೇನ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಕಸ್ಸಪೇನ ವಾ ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓವದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ತೀಹಿ ಸನ್ತೋಸೇಹಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ತಥಾರೂಪಾ ಭವಥಾತಿ ಓವದನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪೇನ ಓವದತಿ ನಾಮ. ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪಸದಿಸೋತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯೋ ವಾ ಪನಞ್ಞೋಪಿ ಕಸ್ಸಪಸದಿಸೋ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ತೀಹಿ ಸನ್ತೋಸೇಹಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಭವೇಯ್ಯ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ತಥಾರೂಪಾ ಭವಥಾತಿ ಓವದನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸದಿಸೇನ ಓವದತಿ ನಾಮ. ತಥತ್ತಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಇಮಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಸುತ್ತೇ ವುತ್ತಸಲ್ಲೇಖಾಚಾರಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಕಥನಂ ನಾಮ ಭಾರೋ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಇಮಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪರಿಪೂರಂ ಕತ್ವಾ ಪೂರಣಂ ಭಾರೋಯೇವ, ಆಗತೋ ಖೋ ಪನ ಭಾರೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಮಯಾ ಕಥಿತಂ, ತಥತ್ತಾಯ ತಥಾಭಾವಾಯ ತುಮ್ಹೇಹಿಪಿ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೫. ದುತಿಯೇ ಅನಾತಾಪೀತಿ ಯಂ ವೀರಿಯಂ ಕಿಲೇಸೇ ಆತಪತಿ, ತೇನ ರಹಿತೋ. ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀತಿ ನಿಬ್ಭಯೋ ಕಿಲೇಸುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಕುಸಲಾನುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಚ ಭಯರಹಿತೋ. ಸಮ್ಬೋಧಾಯಾತಿ ಸಮ್ಬುಜ್ಝನತ್ಥಾಯ. ನಿಬ್ಬಾನಾಯಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ. ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸಾತಿ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ತಞ್ಹಿ ಅನುತ್ತರಞ್ಚೇವ ಚತೂಹಿ ಚ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಂ.

ಅನುಪ್ಪನ್ನಾತಿಆದೀಸು ಯೇ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪಟಿಲದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಚೀವರಾದಿಂ ವಾ ಪಚ್ಚಯಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕ-ಅನ್ತೇವಾಸೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರತೋ ಮನುಞ್ಞವತ್ಥುಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ತಂ ಸುಭಂ ಸುಖನ್ತಿ ಅಯೋನಿಸೋ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಪನ ಅನನುಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಅಯೋನಿಸೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಲೋಭಾದಯೋ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಞ್ಞಥಾ ಹಿ ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ನಾಮ ಪಾಪಕಾ ಧಮ್ಮಾ ನತ್ಥಿ. ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬೇಪಿ ಚ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ವಾ ಯಸ್ಸ ಪಕತಿಬುದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ ವಾ ಪರಿಯತ್ತಿನವಕಮ್ಮಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರವಸೇನ ಪುಬ್ಬೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತಾದಿಸೇನ ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಹಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಇಮೇಪಿ ‘‘ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತೇಸುಯೇವ ಪನ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣೇಸು ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ನಪ್ಪಹೀಯನ್ತಿ ನಾಮ, ತೇ ‘‘ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅಪ್ಪಹೀಯಮಾನಾ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಉಪ್ಪನ್ನಾನುಪ್ಪನ್ನಭೇದೋ ಚ ಪಹಾನಪ್ಪಹಾನವಿಧಾನಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸೇ ಕಥಿತಂ.

ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಮೇ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಲದ್ಧಾಪಿ ಸೀಲಸಮಾಧಿಮಗ್ಗಫಲಸಙ್ಖಾತಾ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾ. ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ತೇಯೇವ ಪಟಿಲದ್ಧಾ. ನಿರುಜ್ಝಮಾನಾ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯುನ್ತಿ ತೇ ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾನಿವಸೇನ ಪುನ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನಿರುಜ್ಝಮಾನಾ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯುನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಲೋಕಿಯಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಲೋಕುತ್ತರಾನಂ ಪರಿಹಾನಿ ನತ್ಥೀತಿ. ‘‘ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಯಾ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಸ್ಸ ವಸೇನಾಯಂ ದೇಸನಾ ಕತಾ. ದುತಿಯಮಗ್ಗೋ ವಾ ಸೀಘಂ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ, ಪಠಮಮಗ್ಗೋ ನಿರುಜ್ಝಮಾನೋ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಕಥಿತಾತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಚನ್ದೂಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೬. ತತಿಯೇ ಚನ್ದೂಪಮಾತಿ ಚನ್ದಸದಿಸಾ ಹುತ್ವಾ. ಕಿಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲತಾಯ? ನೋ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಯಥಾ ಚನ್ದೋ ಗಗನತಲಂ ಪಕ್ಖನ್ದಮಾನೋ ನ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವಂ ವಾ ಸಿನೇಹಂ ವಾ ಆಲಯಂ ವಾ ನಿಕನ್ತಿಂ ವಾ ಪತ್ಥನಂ ವಾ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಕರೋತಿ, ನ ಚ ನ ಹೋತಿ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಏವಂ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವಾದೀನಂ ಅಕರಣೇನ ಬಹುಜನಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ ಚನ್ದೂಪಮಾ ಹುತ್ವಾ ಖತ್ತಿಯಕುಲಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಿಚ ಯಥಾ ಚನ್ದೋ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮತಿ, ಆಲೋಕಂ ಫರತಿ, ಏವಂ ಕಿಲೇಸನ್ಧಕಾರವಿಧಮನೇನ ಞಾಣಾಲೋಕಫರಣೇನ ಚಾಪಿ ಚನ್ದೂಪಮಾ ಹುತ್ವಾತಿ ಏವಮಾದೀಹಿಪಿ ನಯೇಹಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಅಪಕಸ್ಸೇವ ಕಾಯಂ ಅಪಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ತೇನೇವ ಸನ್ಥವಾದೀನಂ ಅಕರಣೇನ ಕಾಯಞ್ಚ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಅಪಕಸ್ಸಿತ್ವಾ, ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞೇಪಿ ನ ವಸತಿ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋಪಿ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಅಯಂ ನೇವ ಕಾಯಂ ಅಪಕಸ್ಸತಿ, ನ ಚಿತ್ತಂ. ಯೋ ಹಿ ಅರಞ್ಞೇಪಿ ಖೋ ವಿಹರತಿ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಪನ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಅಯಂ ಕಾಯಮೇವ ಅಪಕಸ್ಸತಿ, ನ ಚಿತ್ತಂ. ಯೋ ಗಾಮನ್ತೇ ವಸತಿ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋಪಿ ಖೋ ನ ಚ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಅಯಂ ಚಿತ್ತಮೇವ ಅಪಕಸ್ಸತಿ, ನ ಕಾಯಂ. ಯೋ ಪನ ಅರಞ್ಞೇ ಚೇವ ವಸತಿ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಚ ನ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಅಯಂ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಅಪಕಸ್ಸತಿ. ಏವರೂಪಾ ಹುತ್ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಥಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ಅಪಕಸ್ಸೇವ ಕಾಯಂ ಅಪಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

ನಿಚ್ಚನವಕಾತಿ ನಿಚ್ಚಂ ನವಕಾವ, ಆಗನ್ತುಕಸದಿಸಾ ಏವ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಗನ್ತುಕೋ ಹಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಮ್ಪತ್ತಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಚೇ ನಂ ಘರಸಾಮಿಕಾ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಭಾತರೋ ವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಗತಾ ಏವಂ ವಿಚರಿಂಸೂ’’ತಿ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇನ್ತಿ, ಭುತ್ತಮತ್ತೋಯೇವ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭಾಜನಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ, ನ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವಂ ವಾ ಕರೋತಿ, ನ ಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯಾನಿ ವಾ ಸಂವಿದಹತಿ, ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಮ್ಪತ್ತಘರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಯಂ ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಪಸನ್ನಾ ಮನುಸ್ಸಾ ದೇನ್ತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಛಿನ್ನಸನ್ಥವಾ, ತೇಸಂ ಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯೇ ಅಬ್ಯಾವಟಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಥಾತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಇಮಸ್ಸ ಪನ ನಿಚ್ಚನವಕಭಾವಸ್ಸ ಆವಿಭಾವತ್ಥಂ ದ್ವೇಭಾತಿಕವತ್ಥು ಕಥೇತಬ್ಬಂ – ವಸಾಳನಗರಗಾಮತೋ ಕಿರ ದ್ವೇ ಭಾತಿಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ತೇ ಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರೋ ಚ ಮಹಾನಾಗತ್ಥೇರೋ ಚಾತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿಂಸು. ತೇ ಚಿತ್ತಲಪಬ್ಬತೇ ತಿಂಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವಸಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ ‘‘ಮಾತರಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಸಾಳನಗರವಿಹಾರೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಾತುಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಂಸು. ಮಾತಾಪಿ ತೇಸಂ ಉಳುಙ್ಕೇನ ಯಾಗುಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಿ. ತಸ್ಸಾ ತಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾಯ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ನಂ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ, ತಾತ, ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಮಹಾನಾಗೋ’’ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಂ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛ ಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪಚ್ಛಿಮಥೇರಸ್ಸಪಿ ಯಾಗುಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಚೂಳನಾಗೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ಥೇರೋ ‘‘ಕಿಂ, ಉಪಾಸಿಕೇ, ಪುರಿಮಂ ಥೇರಂ ನ ಪುಚ್ಛಸೀ’’ತಿ? ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಏವಂ ಮಾತರಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಛಿನ್ನಸನ್ಥವೋ ಭಿಕ್ಖು ನಿಚ್ಚನವಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಅಪ್ಪಗಬ್ಭಾತಿ ನ ಪಗಬ್ಭಾ, ಅಟ್ಠಟ್ಠಾನೇನ ಕಾಯಪಾಗಬ್ಭಿಯೇನ, ಚತುಟ್ಠಾನೇನ ವಚೀಪಾಗಬ್ಭಿಯೇನ, ಅನೇಕಟ್ಠಾನೇನ ಮನೋಪಾಗಬ್ಭಿಯೇನ ಚ ವಿರಹಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯಪಾಗಬ್ಭಿಯಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲ-ಭೋಜನಸಾಲಾ-ಜನ್ತಾಘರನಹಾನತಿತ್ಥ-ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗ-ಅನ್ತರಘರಪ್ಪವೇಸನೇಸು ಕಾಯೇನ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಕರಣಂ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಾಯ ವಾ ನಿಸೀದತಿ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಆಧಾಯಿತ್ವಾ ವಾತಿ ಏವಮಾದಿ (ಮಹಾನಿ. ೧೬೫). ತಥಾ ಗಣಮಜ್ಝೇ. ಗಣಮಜ್ಝೇತಿ ಚತುಪರಿಸಸನ್ನಿಪಾತೇ ವಾ ಸುತ್ತನ್ತಿಕಗಣಾದಿಸನ್ನಿಪಾತೇ ವಾ. ತಥಾ ವುಡ್ಢತರೇ ಪುಗ್ಗಲೇ. ಭೋಜನಸಾಲಾಯ ಪನ ವುಡ್ಢಾನಂ ಆಸನಂ ನ ದೇತಿ, ನವಾನಂ ಆಸನಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ. ತಥಾ ಜನ್ತಾಘರೇ. ವುಡ್ಢೇ ಚೇತ್ಥ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಿಜಲನಾದೀನಿ ಕರೋತಿ. ನ್ಹಾನತಿತ್ಥೇ ಚ ಯದಿದಂ ‘‘ದಹರೋ ವುಡ್ಢೋತಿ ಪಮಾಣಂ ಅಕತ್ವಾ ಆಗತಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ನ್ಹಾಯಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಮ್ಪಿ ಅನಾದಿಯನ್ತೋ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢೇ ಚ ನವೇ ಚ ಬಾಧತಿ. ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗೇ ಪನ ಅಗ್ಗಾಸನಅಗ್ಗೋದಕಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛತಿ ಬಾಹಾಯ ಬಾಹಂ ಪಹರನ್ತೋ. ಅನ್ತರಘರಪ್ಪವೇಸನೇ ವುಡ್ಢೇಹಿ ಪಠಮತರಂ ಪವಿಸತಿ, ದಹರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಯಕೀಳನಕಂ ಕರೋತೀತಿ ಏವಮಾದಿ.

ಚತುಟ್ಠಾನಂ ವಚೀಪಾಗಬ್ಭಿಯಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಅನ್ತರಘರೇಸು ಅಪ್ಪತಿರೂಪವಾಚಾನಿಚ್ಛಾರಣಂ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸತಿ. ತಥಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಸ್ಸ ಗಣಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ಸನ್ತಿಕೇ, ತತ್ಥೇವ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ವುಡ್ಢತರಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಅನ್ತರಘರೇ ಪನ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇ ಕಿಂ ಅತ್ಥಿ? ಕಿಂ ಯಾಗು, ಉದಾಹು ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ? ಕಿಂ ಮೇ ದಸ್ಸಸಿ? ಕಿಂ ಅಜ್ಜ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮ? ಕಿಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮ? ಕಿಂ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಭಾಸತಿ.

ಅನೇಕಟ್ಠಾನಂ ಮನೋಪಾಗಬ್ಭಿಯಂ ನಾಮ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ಮನಸಾವ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀನಂ ವಿತಕ್ಕನಂ. ಅಪಿಚ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸೇವ ಸತೋ ‘‘ಸೀಲವಾತಿ ಮಂ ಜನೋ ಜಾನಾತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಾ ಪಾಪಿಚ್ಛತಾಪಿ ಮನೋಪಾಗಬ್ಭಿಯಂ. ಇತಿ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಇಮೇಸಂ ಪಾಗಬ್ಭಿಯಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಅಪ್ಪಗಬ್ಭಾ ಹುತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಥಾತಿ ವದತಿ.

ಜರುದಪಾನನ್ತಿ ಜಿಣ್ಣಕೂಪಂ. ಪಬ್ಬತವಿಸಮನ್ತಿ ಪಬ್ಬತೇ ವಿಸಮಂ ಪಪಾತಟ್ಠಾನಂ. ನದೀವಿದುಗ್ಗನ್ತಿ ನದಿಯಾ ವಿದುಗ್ಗಂ ಛಿನ್ನತಟಟ್ಠಾನಂ. ಅಪಕಸ್ಸೇವ ಕಾಯನ್ತಿ ತಾದಿಸಾನಿ ಠಾನಾನಿ ಯೋ ಖಿಡ್ಡಾದಿಪಸುತೋ ಕಾಯಂ ಅನಪಕಸ್ಸ ಏಕತೋಭಾರಿಯಂ ಅಕತ್ವಾವ ವಾಯುಪತ್ಥಮ್ಭಕಂ ಅಗ್ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಅನಪಕಸ್ಸ ‘‘ಏತ್ಥ ಪತಿತೋ ಹತ್ಥಪಾದಭಞ್ಜನಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವಿತಾಯ ಅನುಬ್ಬೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನೋ ಓಲೋಕೇತಿ, ಸೋ ಪತಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾದಭಞ್ಜನಾದಿಅನತ್ಥಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಯೋ ಪನ ಉದಕತ್ಥಿಕೋ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಕಿಚ್ಚೇನ ಓಲೋಕೇತುಕಾಮೋ ಕಾಯಂ ಅಪಕಸ್ಸ ಏಕತೋ ಭಾರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ವಾಯುಪತ್ಥಮ್ಭಕಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ, ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಅಪಕಸ್ಸ ಆದೀನವದಸ್ಸನೇನ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತಿ, ಸೋ ನ ಪತತಿ, ಯಥಾರುಚಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸುಖೀ ಯೇನಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಜರುದಪಾನಾದಯೋ ವಿಯ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕುಲಾನಿ, ಓಲೋಕನಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖು. ಯಥಾ ಅನಪಕಟ್ಠಕಾಯಚಿತ್ತೋ ತಾನಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ತತ್ಥ ಪತತಿ, ಏವಂ ಅರಕ್ಖಿತೇಹಿ ಕಾಯಾದೀಹಿ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲೇಸು ಬಜ್ಝತಿ, ತತೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಸೀಲಪಾದಭಞ್ಜನಾದಿಅನತ್ಥಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಯಥಾ ಪನ ಅಪಕಟ್ಠಕಾಯಚಿತ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ತತ್ಥ ನ ಪತತಿ, ಏವಂ ರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನ ರಕ್ಖಿತೇಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ ಸುಪ್ಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಪಕಟ್ಠಕಾಯಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲೇಸು ನ ಬಜ್ಝತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಯಥಾ ತತ್ಥ ಅಪತಿತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ, ನ ಪಾದಾ ಭಞ್ಜನ್ತಿ, ಏವಂ ಸೀಲಪಾದೋ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಯಥಾ ಹತ್ಥಾ ನ ಭಞ್ಜನ್ತಿ, ಏವಂ ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೋ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಯಥಾ ಕುಚ್ಛಿ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಸಮಾಧಿಕುಚ್ಛಿ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಯಥಾ ಸೀಸಂ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಞಾಣಸೀಸಂ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಯಥಾ ಚ ತಂ ಖಾಣುಕಣ್ಟಕಾದಯೋ ನ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ, ಏವಮಿಮಂ ರಾಗಕಣ್ಟಕಾದಯೋ ನ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ. ಯಥಾ ಸೋ ನಿರುಪದ್ದವೋ ಯಥಾರುಚಿ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸುಖೀ ಯೇನಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚೀವರಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪಟಿಸೇವನ್ತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಲೋಕುತ್ತರಸುಖೇನ ಸುಖಿತೋ ಯೇನಕಾಮಂ ಅಗತಪುಬ್ಬಂ ನಿಬ್ಬಾನದಿಸಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಇದಾನಿ ಯೋ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೋ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ‘ತಿವಿಧಂ ಪಾಗಬ್ಭಿಯಂ ಪಹಾಯ ನಿಚ್ಚನವಕತ್ತೇನ ಚನ್ದೂಪಮಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಥಾ’ತಿ ವದನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತಿ, ಅಸಯ್ಹಂ ಭಾರಂ ಆರೋಪೇತಿ, ಯಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತುಂ ತಂ ಕಾರೇತೀ’’ತಿ, ತಸ್ಸ ವಾದಪಥಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಏವಂ ಕಾತುಂ, ಅತ್ಥಿ ಏವರೂಪೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ.

ಆಕಾಸೇ ಪಾಣಿಂ ಚಾಲೇಸೀತಿ ನೀಲೇ ಗಗನನ್ತರೇ ಯಮಕವಿಜ್ಜುತಂ ಚಾರಯಮಾನೋ ವಿಯ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಂ ಉಪರಿಭಾಗಂ ಉಭತೋಪಸ್ಸೇಸು ಪಾಣಿಂ ಸಞ್ಚಾರೇಸಿ. ಇದಞ್ಚ ಪನ ತೇಪಿಟಕೇ ಬುದ್ಧವಚನೇ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಪದಂ ನಾಮ. ಅತ್ತಮನೋತಿ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಸಕಮನೋ, ನ ದೋಮನಸ್ಸೇನ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಿತಮನೋ. ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪರವಾದಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಿ ಏವರೂಪೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

ಪಸನ್ನಾಕಾರಂ ಕರೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಚೀವರಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದದೇಯ್ಯುಂ. ತಥತ್ತಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸೀಲಸ್ಸ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ಸೀಲಂ ಪೂರಯಮಾನಾ, ಸಮಾಧಿವಿಪಸ್ಸನಾ ಮಗ್ಗಫಲಾನಂ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ತಾನಿ ತಾನಿ ಸಮ್ಪಾದಯಮಾನಾ ತಥಾಭಾವಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ. ಅನುದಯನ್ತಿ ರಕ್ಖಣಭಾವಂ. ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಿ ಮುದುಚಿತ್ತತಂ. ಉಭಯಞ್ಚೇತಂ ಕಾರುಞ್ಞಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಕಸ್ಸಪೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪರವಾದಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಿ ಏವರೂಪೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಕಸ್ಸಪೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಚನ್ದೋಪಮಾದಿವಸೇನ ಯೋಜನಂ ಕತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತತಿಯಂ.

೪. ಕುಲೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೭. ಚತುತ್ಥೇ ಕುಲೂಪಕೋತಿ ಕುಲಘರಾನಂ ಉಪಗನ್ತಾ. ದೇನ್ತುಯೇವ ಮೇತಿ ದದನ್ತುಯೇವ ಮಯ್ಹಂ. ಸನ್ದೀಯತೀತಿ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಪೀಳಿಯತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಜಿಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೮. ಪಞ್ಚಮೇ ಜಿಣ್ಣೋತಿ ಥೇರೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ. ಗರುಕಾನೀತಿ ತಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಲದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಸುತ್ತಸಂಸಿಬ್ಬನೇನ ಚೇವ ಅಗ್ಗಳದಾನೇನ ಚ ಅನೇಕಾನಿ ಪಟಲಾನಿ ಹುತ್ವಾ ಗರುಕಾನಿ ಜಾತಾನಿ. ನಿಬ್ಬಸನಾನೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಭಗವತಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅಪನೀತತಾಯ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮಾನಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಜಿಣ್ಣೋ ಚೇವ ಗರುಪಂಸುಕೂಲೋ ಚ. ಗಹಪತಾನೀತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಗಹಪತೀಹಿ ದಿನ್ನಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇಹೀತಿ ವದತಿ. ನಿಮನ್ತನಾನೀತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಙ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಭುಞ್ಜಾಹೀತಿ ವದತಿ. ಮಮ ಚ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇಯೇವ ವಸಾಹೀತಿ ವದತಿ.

ನನು ಚ ಯಥಾ ರಾಜಾ ಸೇನಾಪತಿಂ ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ರಾಜೂಪಟ್ಠಾನಾದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನ ಆರಾಧೇನ್ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದದಮಾನೋ ಅಯುತ್ತಂ ನಾಮ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನತ್ಥಾಯ ತಿಗಾವುತಂ ಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಗಹಸ್ಸ ಚ ನಾಳನ್ದಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇ ಬಹುಪುತ್ತಕರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತೀಹಿ ಓವಾದೇಹಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅತ್ತನೋ ಚೀವರಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಜಾತಿಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಞ್ಚೇವ ಜಾತಿಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಞ್ಚ ಅಕಾಸಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾಛನ್ದೇನ ಸತ್ಥು ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಪಂಸುಕೂಲಾದೀನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಪತಿಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ಅಯುತ್ತಂ ನಾಮ ಕರೋತೀತಿ. ನ ಕರೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅತ್ತಜ್ಝಾಸಯತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಕಾಮೋ, ಯಥಾ ಪನ ಅಘಟ್ಟಿತಾ ಭೇರಿಆದಯೋ ಸದ್ದಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಘಟ್ಟಿತಾ ಏವರೂಪಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೀತಿ ನದಾಪೇತುಕಾಮೋ ಸೀಹನಾದಜ್ಝಾಸಯೇನ ಏವಮಾಹ. ಥೇರೋಪಿ ಸತ್ಥು ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪೇನೇವ ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದೀಘರತ್ತಂ ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಚೇವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸೀಹನಾದಂ ನದತಿ.

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಆರಞ್ಞಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನೋ ಗಾಮನ್ತವಾಸಿನೋ. ಗಾಮನ್ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಸನ್ತೋ ದಾರಕಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯರೂಪಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯೇ ಸದ್ದೇ ಸುಣಾತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಪನ ಗಾವುತಂ ವಾ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಸನ್ತೋ ದೀಪಿಬ್ಯಗ್ಘಸೀಹಾದೀನಂ ಸದ್ದೇ ಸುಣಾತಿ, ಯೇಸಂ ಸವನಪಚ್ಚಯಾ ಅಮಾನುಸಿಕಾಸವನರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಅಮಾನುಸೀ ರತೀ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಪಸ್ಸತೋ.

‘‘ಯತೋ ಯತೋ ಸಮ್ಮಸತಿ, ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ;

ಲಭತೀ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ, ಅಮತಂ ತಂ ವಿಜಾನತಂ. (ಧ. ಪ. ೩೭೩-೩೭೪);

‘‘ಪುರತೋ ಪಚ್ಛತೋ ವಾಪಿ, ಅಪರೋ ಚೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ತತ್ಥೇವ ಫಾಸು ಭವತಿ, ಏಕಸ್ಸ ರಮತೋ ವನೇ’’ತಿ.

ತಥಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನೋ ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಸ್ಸ. ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹಿ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ, ತುರಿತಚಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪರಿವತ್ತೇತಿ, ಪಲಿಬುದ್ಧೋವ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಪನ ನ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ, ನ ತುರಿತಚಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಪರಿವತ್ತೇತಿ, ಅಪಲಿಬುದ್ಧೋವ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಚ ನ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ.

ಕಥಂ? ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹಿ ಗಾಮತೋ ದೂರವಿಹಾರೇ ವಸಮಾನೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ‘‘ಯಾಗುಂ ವಾ ಪಾರಿವಾಸಿಕಭತ್ತಂ ವಾ ಲಚ್ಛಾಮಿ, ಆಸನಸಾಲಾಯ ವಾ ಪನ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀಸು ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಕ್ಕಟಕಸುತ್ತಾನಿ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಸಯಿತಗೋರೂಪಾನಿ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪಾತೋವ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ. ಮನುಸ್ಸೇ ಖೇತ್ತಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೇಯೇವ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ಮಿಗಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ ವೇಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತುರಿತಚಾರೀ ಹೋತಿ. ಅನ್ತರಾ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಉಪಾಸಕೋ ವಾ ಅಸುಕಉಪಾಸಿಕಾ ವಾ ಗೇಹೇ, ನೋ ಗೇಹೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ‘‘ನೋ ಗೇಹೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಕುತೋ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢೋ ವಿಯ ಪವೇಧತಿ, ಸಯಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಪಾಚೀನದಿಸಾಯ ಸಲಾಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯ ಲದ್ಧಸಲಾಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಮ ಸಲಾಕಂ ತುಮ್ಹೇ ಗಣ್ಹಥ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಲಾಕಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಸಲಾಕಂ ಪರಿವತ್ತೇತಿ. ಏಕಂ ವಾ ಪನ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ‘‘ಅಪರಸ್ಸಾಪಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ದೇಥ, ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ಆಹಟೇ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಪಟಿದೇನ್ತೋ ಪತ್ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತಿ ನಾಮ. ವಿಹಾರೇ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ಮಹಾದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ಇಮಿನಾ ಚ ಭಿಯ್ಯೋ ದೂರಗಾಮೇ ಸಲಾಕಾ ಲದ್ಧಾ, ತತ್ಥ ಅಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುನ ಸತ್ತಾಹಂ ಸಲಾಕಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಅಲಾಭಭಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಚೇಸ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದಿನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ತಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ ನು ಖೋ ಮೇ, ಉದಾಹು ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಣೀತಂ ನು ಖೋ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಉದಾಹು ಲೂಖಂ, ಥೋಕಂ ನು ಖೋ, ಉದಾಹು ಬಹುಕಂ, ಸೀತಲಂ ನು ಖೋ, ಉದಾಹು ಉಣ್ಹ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ತತ್ಥ ಚ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಪನ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಉಳುಙ್ಕಭಿಕ್ಖಾದೀನಿ ದಾತುಂ ಪಹೋನಕಕಾಲೇ ಗಚ್ಛತೀತಿ ನ ಅಕಾಲಚಾರೀ ಹೋತಿ, ಏಕೇಕಂ ಪದವಾರಂ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ನ ತುರಿತಚಾರೀ ಹೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಗರುಭಾವೇನ ‘‘ಅಸುಕೋ ಗೇಹೇ, ನ ಗೇಹೇ’’ತಿ ನ ಪುಚ್ಛತಿ, ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿಯೇವ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಿಂ ಪರಿವತ್ತೇಸ್ಸತಿ? ನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಸೇನ ಪಲಿಬುದ್ಧೋವ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಯಥಾರುಚಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಇತರೋ ವಿಯ ನ ಬಹುಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ವೀಥಿಯಾ ವಾ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚರತಿ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚರನ್ತೋ ಮಿಸ್ಸಕೋದನಂ ಸಙ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಅಮತಂ ವಿಯ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ.

ಪಂಸುಕೂಲಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನೋ ಅಪಂಸುಕೂಲಿಕಸ್ಸ. ಅಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರತಿ, ನ ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಂ ಪರಿಯೇಸತಿ. ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಪನ ನ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರತಿ, ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಮೇವ ಪರಿಯೇಸತಿ. ತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಇತರಸ್ಸ. ಅತೇಚೀವರಿಕೋ ಹಿ ಬಹುಭಣ್ಡೋ ಬಹುಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಹೋತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ನತ್ಥಿ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾದೀನಞ್ಚೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಇತರೇಸನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅತ್ತನೋ ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೯. ಛಟ್ಠೇ ಅಹಂ ವಾತಿ ಕಸ್ಮಾ ಆಹ? ಥೇರಂ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇ ಠಪನತ್ಥಂ. ಕಿಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ ನತ್ಥೀತಿ? ಅತ್ಥಿ. ಏವಂ ಪನಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ ‘‘ಇಮೇ ನ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಪೋ ಪನ ವೀಸವಸ್ಸಸತಾಯುಕೋ, ಸೋ ಮಯಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ತಪಣ್ಣಿಗುಹಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಮಮ ಸಾಸನಂ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಪರಿಮಾಣಕಾಲಪವತ್ತನಕಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಅತ್ತನೋ ತಂ ಠಾನೇ ಠಪೇಮಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಸುಸ್ಸೂಸಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ದುಬ್ಬಚಾತಿ ದುಕ್ಖೇನ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ದೋವಚಸ್ಸಕರಣೇಹೀತಿ ದುಬ್ಬಚಭಾವಕರಣೇಹಿ. ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹಿನೋತಿ ಅನುಸಾಸನಿಂ ಸುತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಾ ವಾಮಗಾಹಿನೋ ನಾಮ ಜಾತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಚ್ಚಾವದನ್ತೇತಿ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ವದನ್ತೇ, ಸುತಪರಿಯತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತಿವಿಯ ವಾದಂ ಕರೋನ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋ ಬಹುತರಂ ಭಾಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಕೋ ಬಹುಂ ಭಾಸಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ತ್ವಂ, ಉದಾಹು ಅಹನ್ತಿ? ಕೋ ಸುನ್ದರತರನ್ತಿ, ಏಕೋ ಬಹುಂ ಭಾಸನ್ತೋ ಅಸಹಿತಂ ಅಮಧುರಂ ಭಾಸತಿ, ಏಕೋ ಸಹಿತಂ ಮಧುರಂ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಕೋ ಸುನ್ದರತರ’’ನ್ತಿ? ಏಕೋ ಪನ ಬಹುಞ್ಚ ಸುನ್ದರಞ್ಚ ಕಥೇನ್ತೋ ಚಿರಂ ನ ಭಾಸತಿ, ಲಹುಞ್ಞೇವ ಉಟ್ಠಾತಿ, ಏಕೋ ಅದ್ಧಾನಂ ಪಾಪೇತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಕೋ ಚಿರತರ’’ನ್ತಿ? ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುತಿಯಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೦. ಸತ್ತಮೇ ಸದ್ಧಾತಿ ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾ. ವೀರಿಯನ್ತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಂ ವೀರಿಯಂ. ಪಞ್ಞಾತಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮಜಾನನಪಞ್ಞಾ. ನ ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಓವಾದಕಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಓವಾದಕಾ ಅನುಸಾಸಕಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ನತ್ಥೀತಿ ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಹಾನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ತತಿಯಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೧. ಅಟ್ಠಮೇ ತಥಾ ಹಿ ಪನಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸೋವಚಸ್ಸತಾಯ, ಏತರಹಿ ಚ ದೋವಚಸ್ಸತಾಯ ಕಾರಣಪಟ್ಠಪನೇ ನಿಪಾತೋ. ತತ್ರಾತಿ ತೇಸು ಥೇರೇಸು. ಕೋ ನಾಮಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಕೋ ನಾಮೋ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು? ಕಿಂ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಕಿಂ ನಾಗತ್ಥೇರೋತಿ? ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಸಕ್ಕಾರೇ ಕಯಿರಮಾನೇ. ತಥತ್ತಾಯಾತಿ ತಥಾಭಾವಾಯ, ಆರಞ್ಞಿಕಾದಿಭಾವಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಕಾಮೋತಿ ‘‘ಇಮೇ ಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಚರನ್ತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಕಾಮೇತಿ ಇಚ್ಛತಿ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಕಾಮೋ. ತಥತ್ತಾಯಾತಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರನಿಬ್ಬತ್ತನತ್ಥಾಯ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರುಪದ್ದವೇನಾತಿ ಯೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅಧಿಮತ್ತಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ ಉಪದ್ದವೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತೇನ ಉಪದ್ದುತಾ. ಅಭಿಪತ್ಥನಾತಿ ಅಧಿಮತ್ತಪತ್ಥನಾ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಅಭಿಪತ್ಥನೇನಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಅಧಿಮತ್ತಪತ್ಥನಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಚತುಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೨. ನವಮೇ ಯಾವದೇವ ಆಕಙ್ಖಾಮೀತಿ ಯಾವದೇವ ಇಚ್ಛಾಮಿ. ಯಾನಿ ಪನ ಇತೋ ಪರಂ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹೀತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಚತ್ತಾರಿ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಿ, ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ, ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧನ್ತಿ ಏವಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಞ್ಚ ಲೋಕಿಕಾಭಿಞ್ಞಾ ಚ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅನುಪದವಣ್ಣನಾಯ ಚೇವ ಭಾವನಾವಿಧಾನೇನ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೬೯) ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ. ಛಳಭಿಞ್ಞಾಯ ಪನ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯೇನ. ಅನಾಸವನ್ತಿ ಆಸವಾನಂ ಅಪಚ್ಚಯಭೂತಂ. ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿಂ. ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಪಞ್ಞಂ. ನವಮಂ.

೧೦. ಉಪಸ್ಸಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೩. ದಸಮೇ ಆಯಾಮ, ಭನ್ತೇತಿ ಕಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಉಪಸ್ಸಯಗಮನಂ ಯಾಚತಿ? ನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಹೇತು, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತ್ಥಿಕಾ ಪನೇತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಅತ್ಥಿ, ತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಯಾಚತಿ. ನನು ಚ ಸೋ ಸಯಮ್ಪಿ ತೇಪಿಟಕೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಕಿಂ ಸಯಂ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ? ನೋ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಬುದ್ಧಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ಪನ ಸಾವಕಸ್ಸ ಕಥಂ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಯಾಚತಿ. ಬಹುಕಿಚ್ಚೋ ತ್ವಂ ಬಹುಕರಣೀಯೋತಿ ಕಿಂ ಥೇರೋ ನವಕಮ್ಮಾದಿಪಸುತೋ, ಯೇನ ನಂ ಏವಮಾಹಾತಿ? ನೋ, ಸತ್ಥರಿ ಪನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಚತಸ್ಸೋ ಪರಿಸಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇದಾನಿ ಕಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚರಥ, ಕಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಥ, ಕಸ್ಸ ಮುಖೋದಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ರೋದನ್ತಿ ಪರಿದೇವನ್ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ವುದ್ಧಸರೀರೇಪಿ ನಿಲ್ಲಜ್ಜೋವ ಮಚ್ಚುರಾಜಾ ಪಹರಿ. ಏಸಾ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಧಮ್ಮತಾ, ಮಾ ಸೋಚಿತ್ಥ, ಮಾ ಪರಿದೇವಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಪರಿಸಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಬಹುಕಿಚ್ಚಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಥೇರೋ ಏವಮಾಹ. ಸನ್ದಸ್ಸೇಸೀತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಗುಣಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸಮಾದಪೇಸೀತಿ ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಸಮುತ್ತೇಜೇಸೀತಿ ಸಮುಸ್ಸಾಹೇಸಿ. ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸೀತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣೇನ ಮೋದಾಪೇಸಿ.

ಥುಲ್ಲತಿಸ್ಸಾತಿ ಸರೀರೇನ ಥೂಲಾ, ನಾಮೇನ ತಿಸ್ಸಾ. ವೇದೇಹಮುನಿನೋತಿ ಪಣ್ಡಿತಮುನಿನೋ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಹಿ ಞಾಣಸಙ್ಖಾತೇನ ವೇದೇನ ಈಹತಿ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ವೇದೇಹೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವೇದೇಹೋ ಚ ಸೋ ಮುನಿ ಚಾತಿ, ವೇದೇಹಮುನಿ. ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞತೀತಿ ತಿಪಿಟಕಧರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಸಯಂ ಅರಞ್ಞವಾಸೀ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಸಮಾನೋ ‘‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞತಿ. ಇದಂ ಕಿಂ ಪನ, ಕಥಂ ಪನಾತಿ? ಅವಜಾನಮಾನಾ ಭಣತಿ. ಅಸ್ಸೋಸೀತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚಿತವಸೇನ ಅಸ್ಸೋಸಿ. ಆಗಮೇಹಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋತಿ ತಿಟ್ಠ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ. ಮಾ ತೇ ಸಙ್ಘೋ ಉತ್ತರಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖೀತಿ ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅತಿರೇಕಓಕಾಸೇ ತಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖೀತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಆನನ್ದೇನ ಬುದ್ಧಪಟಿಭಾಗೋ ಸಾವಕೋ ವಾರಿತೋ, ಏಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನ ವಾರಿತಾ, ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವೋ ವಾ ಸಿನೇಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಾ ತಂ ಸಙ್ಘೋ ಏವಂ ಅಮಞ್ಞೀತಿ.

ಇದಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಬುದ್ಧಪಟಿಭಾಗಭಾವಂ ದೀಪೇನ್ತೋ ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಆವುಸೋತಿಆದಿಮಾಹ? ಸತ್ತರತನನ್ತಿ ಸತ್ತಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ. ನಾಗನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಂ. ಅಡ್ಢಟ್ಠರತನಂ ವಾತಿ ಅಡ್ಢರತನೇನ ಊನಅಟ್ಠರತನಂ, ಪುರಿಮಪಾದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಕುಮ್ಭಾ ವಿದತ್ಥಾಧಿಕಸತ್ತಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಾಲಪತ್ತಿಕಾಯಾತಿ ತರುಣತಾಲಪಣ್ಣೇನ. ಚವಿತ್ಥಾತಿ ಚುತಾ, ನ ಮತಾ ವಾ ನಟ್ಠಾ ವಾ, ಬುದ್ಧಪಟಿಭಾಗಸ್ಸ ಪನ ಸಾವಕಸ್ಸ ಉಪವಾದಂ ವತ್ವಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೇ ಛಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೇ ತಸ್ಸಾ ಕಾಸಾವಾನಿ ಕಣ್ಟಕಸಾಖಾ ವಿಯ ಕಚ್ಛುಸಾಖಾ ವಿಯ ಚ ಸರೀರಂ ಖಾದಿತುಂ ಆರದ್ಧಾನಿ, ತಾನಿ ಹಾರೇತ್ವಾ ಸೇತಕಾನಿ ನಿವತ್ಥಕ್ಖಣೇಯೇವಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾದೋ ಉದಪಾದೀತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಚೀವರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೪. ಏಕಾದಸಮೇ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿಸ್ಮಿನ್ತಿ ರಾಜಗಹಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಗಿರಿನೋ ದಕ್ಖಿಣಭಾಗೇ ಜನಪದೋ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿ ನಾಮ, ತಸ್ಮಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಾರಿಕಾ ಚ ನಾಮ ದುವಿಧಾ ಹೋತಿ ತುರಿತಚಾರಿಕಾ ಚ ಅತುರಿತಚಾರಿಕಾ ಚ. ತತ್ಥ ಯಂ ಏಕಚ್ಚೋ ಏಕಂ ಕಾಸಾವಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಅಂಸೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಛತ್ತಂ ಆದಾಯ ಸರೀರತೋ ಸೇದೇಹಿ ಪಗ್ಘರನ್ತೇಹಿ ದಿವಸೇನ ಸತ್ತಟ್ಠಯೋಜನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನ ಬುದ್ಧಾ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಬೋಧನೇಯ್ಯಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಯೋಜನಸತಮ್ಪಿ ಯೋಜನಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಖಣೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಸಾ ತುರಿತಚಾರಿಕಾ ನಾಮ. ದೇವಸಿಕಂ ಪನ ಗಾವುತಂ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ತಿಗಾವುತಂ ಯೋಜನನ್ತಿ ಏತ್ತಕಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಅಜ್ಜತನಾಯ ನಿಮನ್ತನಂ ಅಧಿವಾಸಯತೋ ಜನಸಙ್ಗಹಂ ಕರೋತೋ ಗಮನಂ, ಏಸಾ ಅತುರಿತಚಾರಿಕಾ ನಾಮ. ಅಯಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ.

ನನು ಚ ಥೇರೋ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಛಾಯಾ ವಿಯ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ಅಹೋಸಿ, ‘‘ಕಹಂ ಆನನ್ದೋ’’ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಓಕಾಸಮೇವ ನ ಅದಾಸಿ, ಸೋ ಕಿಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರಿತುಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭತೀತಿ? ಸತ್ಥು ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸಂವಚ್ಛರೇ. ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಕಿರ ಸತ್ಥರಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇ ಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಸಙ್ಗಾಯನತ್ಥಂ ಪಞ್ಚಸತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಮಯಂ ರಾಜಗಹೇ ವಸ್ಸಂ ವಸನ್ತಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಸಙ್ಗಾಯಿಸ್ಸಾಮ, ತುಮ್ಹೇ ಪುರೇ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಅತ್ತನೋ ಪಲಿಬೋಧಂ ಉಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ಸನ್ನಿಪತಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ರಾಜಗಹಂ ಗತೋ. ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋಪಿ ಭಗವತೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಮಹಾಜನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ರಾಜಗಹಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿಸ್ಮಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಕುಮಾರಭೂತಾತಿ ಯೇ ತೇ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಾ ನಾಮ, ತೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಕುಮಾರಕಾ ದಹರಾ ತರುಣಾ ಏಕವಸ್ಸಿಕದ್ವೇವಸ್ಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಚೇವ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಕುಮಾರಕಾ ಚ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಕಸ್ಮಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಾತಿ? ತೇಸಂ ಕಿರ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಅಟ್ಠ ವರೇ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹತಿ, ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಾರಕೇ ಏತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಾಜೇಮ, ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಆಗತೇ ಮಯಂ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕಾತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ತಾವ ಕಾರಣೇನ ನೇಸಂ ಞಾತಕಾ ತೇ ಪಬ್ಬಾಜೇಸುಂ. ಸತ್ಥರಿ ಪನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ತೇಸಂ ಸಾ ಪತ್ಥನಾ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಾ, ಅಥ ತೇ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇಸುಂ.

ಯಥಾಭಿರನ್ತನ್ತಿ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ಯಥಾಅಜ್ಝಾಸಯೇನ. ತಿಕಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ, ಇದಂ ‘‘ಗಣಭೋಜನೇ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೧೧). ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ತಿಣ್ಣಂ ಜನಾನಂ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ಏಕತೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ತಿಕಭೋಜನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ನಿಗ್ಗಹಾಯಾತಿ ದುಸ್ಸೀಲಪುಗ್ಗಲಾನಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ. ಪೇಸಲಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯಾತಿ ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ನಿಗ್ಗಹೇನೇವ ಪೇಸಲಾನಂ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾ ವತ್ತನ್ತಿ, ಸಮಗ್ಗವಾಸೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಫಾಸುವಿಹಾರಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ. ಮಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ಪಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಯಥಾ ದೇವದತ್ತೋ ಸಪರಿಸೋ ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಾಪಿಚ್ಛೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿ, ಏವಂ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ಗಣಬನ್ಧೇನ ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ ಗಣಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯುನ್ತಿ, ಇತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಲಾನುದ್ದಯತಾಯ ಚಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸನ್ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯಣಾ ಭವನ್ತಿ, ಇತಿ ಇಮಾಯ ಕುಲಾನುದ್ದಯತಾಯ ಚ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಸ್ಸಘಾತಂ ಮಞ್ಞೇ ಚರಸೀತಿ ಸಸ್ಸಂ ಘಾತೇನ್ತೋ ವಿಯ ಆಹಿಣ್ಡಸಿ. ಕುಲೂಪಘಾತಂ ಮಞ್ಞೇ ಚರಸೀತಿ ಕುಲಾನಿ ಉಪಘಾತೇನ್ತೋ ವಿಯ ಹನನ್ತೋ ವಿಯ ಆಹಿಣ್ಡಸಿ. ಓಲುಜ್ಜತೀತಿ ವಿಸೇಸೇನ ಪಲುಜ್ಜತಿ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ ತೇ, ಆವುಸೋ, ನವಪ್ಪಾಯಾತಿ, ಆವುಸೋ, ಏತೇ ತುಯ್ಹಂ ಪಾಯೇನ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ನವಕಾ ಏಕವಸ್ಸಿಕದುವಸ್ಸಿಕಾ ದಹರಾ ಚೇವ ಸಾಮಣೇರಾ ಚ ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ. ನ ವಾಯಂ ಕುಮಾರಕೋ ಮತ್ತಮಞ್ಞಾಸೀತಿ ಅಯಂ ಕುಮಾರಕೋ ಅತ್ತನೋ ಪಮಾಣಂ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ಥೇರಂ ತಜ್ಜೇನ್ತೋ ಆಹ.

ಕುಮಾರಕವಾದಾ ನ ಮುಚ್ಚಾಮಾತಿ ಕುಮಾರಕವಾದತೋ ನ ಮುಚ್ಚಾಮ. ತಥಾ ಹಿ ಪನ ತ್ವನ್ತಿ ಇದಮಸ್ಸ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬತಾಯ ಕಾರಣದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಇಮೇಹಿ ನವೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರರಹಿತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಕುಮಾರಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರನ್ತೋ ಕುಮಾರಕೋತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಅರಹಸೀತಿ.

ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬೋ ಸಮಾನೋತಿ ಇದಂ ಯಸ್ಮಾ ಥೇರಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ನೇವ ಆಚರಿಯೋ ನ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಯಂ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅನತ್ತಮನತಾಯ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಪುಬ್ಬತಂ ಆರೋಪಯಮಾನಾ ಆಹ.

ಸಹಸಾತಿ ಏತ್ಥ ರಾಗಮೋಹಚಾರೋಪಿ ಸಹಸಾಚಾರೋ, ಇದಂ ಪನ ದೋಸಚಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಅಪ್ಪಟಿಸಙ್ಖಾತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ, ಇದಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸೋಧೇನ್ತೋ ಯತ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸಿತುನ್ತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞಂ ಮಯ್ಹಂ ಸತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ಉದ್ದಿಸಿತುಂ ನ ಜಾನಾಮಿ. ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋತಿಆದೀಸು ಸಚೇಪಿ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥೇ ಘರೇ ಯೋಜನಸತನ್ತರೇಪಿ ವಾ ದ್ವೇ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ ವಸನ್ತಿ, ತಥಾಪಿ ತೇಸಂ ಸಕಿಞ್ಚನಸಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೇನ ಘರಾವಾಸೋ ಸಮ್ಬಾಧೋಯೇವ. ರಜಾಪಥೋತಿ ರಾಗರಜಾದೀನಂ ಉಟ್ಠಾನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಆಗಮನಪಥೋ’’ತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಲಗ್ಗನಟ್ಠೇನ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ವಿಯಾತಿ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ. ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹಿ ಕೂಟಾಗಾರರತನಮಯಪಾಸಾದದೇವವಿಮಾನಾದೀಸು ಪಿಹಿತದ್ವಾರವಾತಪಾನೇಸು ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇಸು ವಸನ್ತೋಪಿ ನೇವ ಲಗ್ಗತಿ ನ ಸಜ್ಜತಿ ನ ಬಜ್ಝತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ. ಅಪಿಚ ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋ ಕುಸಲಕಿರಿಯಾಯ ಓಕಾಸಾಭಾವತೋ ರಜಾಪಥೋ ಅಸಂವುತಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ರಜಾನಂ, ಕಿಲೇಸರಜಾನಂ ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನತೋ, ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಕುಸಲಕಿರಿಯಾಯ ಯಥಾ ಸುಖಂ ಓಕಾಸಸಬ್ಭಾವತೋ.

ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ…ಪೇ… ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪಕಥಾ – ಯದೇತಂ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಏಕಮ್ಪಿ ದಿವಸಂ ಅಖಣ್ಡಂ ಕತ್ವಾ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತಂ ಪಾಪೇತಬ್ಬತಾಯ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಚ ಕಿಲೇಸಮಲೇನ ಅಮಲೀನಂ ಕತ್ವಾ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತಂ ಪಾಪೇತಬ್ಬತಾಯ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ, ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಲಿಖಿತಸಙ್ಖಸದಿಸಂ ಧೋತಸಙ್ಖಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ನ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಸನ್ತೇನ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ…ಪೇ… ಚರಿತುಂ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಸಾಯರಸಪೀತತಾಯ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಾನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪರಿದಹಿತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜೇಯ್ಯನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ಅಗಾರಸ್ಸ ಹಿತಂ ಕಸಿವಣಿಜ್ಜಾದಿಕಮ್ಮಂ ಅಗಾರಿಯನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅನಗಾರಿಯಾತಿ ಞಾತಬ್ಬಾ, ತಂ ಅನಗಾರಿಯಂ. ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯನ್ತಿ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯಂ.

ಪಟಪಿಲೋತಿಕಾನನ್ತಿ ಜಿಣ್ಣಪಿಲೋತಿಕಾನಂ ತೇರಸಹತ್ಥೋಪಿ ಹಿ ನವಸಾಟಕೋ ದಸಾನಂ ಛಿನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಿಲೋತಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಮಹಾರಹಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪಟಪಿಲೋತಿಕಾನಂ ಸಙ್ಘಾಟಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಗ್ಗೋ ಅದ್ಧಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ದೀಘಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇದಾನಿ ಯಥಾ ಏಸ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಯಥಾ ಚ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಇಮಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ಆವಿಭಾವತ್ಥಂ ಅಭಿನೀಹಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ ಕಥೇತಬ್ಬಾ – ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಉದಪಾದಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಹಂಸವತೀನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಖೇಮೇ ಮಿಗದಾಯೇ ವಿಹರನ್ತೇ ವೇದೇಹೋ ನಾಮ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನವಿಭವೋ ಪಾತೋವ ಸುಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾನಿಸಭತ್ಥೇರಂ ನಾಮ ತತಿಯಸಾವಕಂ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧುತವಾದಾನಂ ಯದಿದಂ ನಿಸಭೋ’’ತಿ ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ. ಉಪಾಸಕೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ಧಮ್ಮಕಥಾವಸಾನೇ ಮಹಾಜನೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಗತೇ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾ ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋತಿ. ಕಿತ್ತಕೋ ಭಗವಾತಿ. ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸನ್ತಿ. ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಸಾಮಣೇರಮ್ಪಿ ವಿಹಾರೇ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇಥಾತಿ. ಸತ್ಥಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಉಪಾಸಕೋ ಸತ್ಥು ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸತ್ಥು ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಾವಸಾನೇ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಅಕಾಸಿ. ಉಪಾಸಕೋಪಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಮಹಾನಿಸಭತ್ಥೇರೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ತಮೇವ ವೀಥಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಉಪಾಸಕೋ ದಿಸ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಪತ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ನೋ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಪತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಭನ್ತೇ, ಇಧೇವ ಪವಿಸಥ, ಸತ್ಥಾಪಿ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ. ನ ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಉಪಾಸಕಾತಿ. ಉಪಾಸಕೋ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ಥೇರಂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಹಾನಿಸಭತ್ಥೇರೋ ‘ಸತ್ಥಾ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನೋ’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಏತಸ್ಸ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗುಣೇಹಿ ಅತಿರೇಕೋ ಗುಣೋ’’ತಿ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಚ ವಣ್ಣಮಚ್ಛೇರಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಮಯಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಆಗಮಯಮಾನಾ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಾಮ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ನ ಏವಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಉದಿಕ್ಖತಿ. ಮಯಂ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ವಸಾಮ, ಸೋ ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಸತಿ. ಮಯಂ ಛನ್ನೇ ವಸಾಮ, ಸೋ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಮ್ಹಿಯೇವ ವಸತಿ. ಇತಿ ತಸ್ಸ ಅಯಞ್ಚ ಅಯಞ್ಚ ಗುಣೋ’’ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪೂರಯಮಾನೋವ ಕಥೇಸಿ. ಉಪಾಸಕೋ ಪಕತಿಯಾಪಿ ಜಲಮಾನದೀಪೋ ತೇಲೇನ ಆಸಿತ್ತೋ ವಿಯ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಪಸನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ, ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧುತವಾದಾನಂ ಅಗ್ಗಭಾವತ್ಥಾಯ ಪತ್ಥನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ?

ಸೋ ಪುನಪಿ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ತಿಚೀವರಾನಿ ದತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಯಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ದಾನಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ, ಇಮಿನಾಹಂ ನ ಅಞ್ಞಂ ದೇವಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಾ ಸಕ್ಕಮಾರಬ್ರಹ್ಮಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಾ ಪತ್ಥೇಮಿ, ಇದಂ ಪನ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಮಹಾನಿಸಭತ್ಥೇರೇನ ಪತ್ತಟ್ಠಾನನ್ತರಂ ಪಾಪುಣನತ್ಥಾಯ ತೇರಸಧುತಙ್ಗಧರಾನಂ ಅಗ್ಗಭಾವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮಹನ್ತಂ ಠಾನಂ ಇಮಿನಾ ಪತ್ಥಿತಂ, ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಮನಾಪಂ ತೇ ಠಾನಂ ಪತ್ಥಿತಂ, ಅನಾಗತೇ ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಮತ್ಥಕೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ತ್ವಂ ತತಿಯಸಾವಕೋ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ದ್ವೇ ಕಥಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುನದಿವಸೇ ಪತ್ತಬ್ಬಂ ವಿಯ ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಮಞ್ಞಿತ್ಥ. ಸೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇ ವಿಪಸ್ಸಿಮ್ಹಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಬನ್ಧುಮತೀನಗರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಖೇಮೇ ಮಿಗದಾಯೇ ವಿಹರನ್ತೇ ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಪರಿಜಿಣ್ಣೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಕಾಲೇ ‘‘ವಿಪಸ್ಸೀ ಭಗವಾ ಸತ್ತಮೇ ಸತ್ತಮೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಮಹನ್ತಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಹೋತಿ. ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ದೇವತಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆರೋಚೇನ್ತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ಸಾಸನಂ ಅಸ್ಸೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಚ ನಿವಾಸನಸಾಟಕೋ ಏಕೋ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ, ಪಾರುಪನಂ ಪನ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಏಕಮೇವ. ಸಕಲನಗರೇ ‘‘ಏಕಸಾಟಕಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕೇನಚಿದೇವ ಕಿಚ್ಚೇನ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಸತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಗೇಹೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀನಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಸತಿ ಸಯಂ ಗೇಹೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ತಂ ವತ್ಥಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ದಿವಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಆಹ – ‘‘ಭೋತಿ, ಕಿಂ ರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಸುಣಿಸ್ಸಸಿ ದಿವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಯಂ ಮಾತುಗಾಮಜಾತಿಕಾ ನಾಮ ರತ್ತಿಂ ಸೋತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ, ದಿವಾ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಗೇಹೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವತ್ಥಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಿವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಹಿಯೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಗೇಹೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವತ್ಥಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ.

ತಸ್ಮಿಂ ಚ ಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಅಲಙ್ಕತಧಮ್ಮಾಸನೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋ ಚಿತ್ತಬೀಜನಿಂ ಆದಾಯ ಆಕಾಸಗಙ್ಗಂ ಓತಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಸಿನೇರುಂ ಮತ್ಥಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಗರಂ ನಿಮ್ಮಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪರಿಸನ್ತೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ ಪಠಮಯಾಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪೂರಯಮಾನಾ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಪಾರುತವತ್ಥಂ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ‘‘ದಸಬಲಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಆದೀನವಸಹಸ್ಸಂ ದಸ್ಸಯಮಾನಂ ಮಚ್ಛೇರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸೋ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಚ ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಏಕಮೇವ ವತ್ಥಂ, ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾರುಪನಂ ನತ್ಥಿ, ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ನಾಮ ಬಹಿ ಚರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಅದಾತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಪಠಮಯಾಮೇ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇಪಿ ತಥೇವ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸೋ ತಥೇವ ಚ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಅದಾತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಪಿ ತಥೇವ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸೋ ‘‘ತರಣಂ ವಾ ಹೋತು ಮರಣಂ ವಾ, ಪಚ್ಛಾಪಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ಥಂ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇಸಿ. ತತೋ ವಾಮಹತ್ಥಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ‘‘ಜಿತಂ ಮೇ ಜಿತಂ ಮೇ’’ತಿ ತಯೋ ವಾರೇ ನದಿ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಬನ್ಧುಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಾಸನಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಅನ್ತೋಸಾಣಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ರಞ್ಞೋ ಚ ನಾಮ ‘‘ಜಿತಂ ಮೇ’’ತಿ ಸದ್ದೋ ಅಮನಾಪೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಪುರಿಸಂ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಗಚ್ಛ ಏತಂ ಪುಚ್ಛ ಕಿಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ? ಸೋ ತೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಆಹ – ‘‘ಅವಸೇಸಾ ಹತ್ಥಿಯಾನಾದೀನಿ ಆರುಯ್ಹ ಅಸಿಚಮ್ಮಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಸೇನಂ ಜಿನನ್ತಿ, ನ ತಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಅಹಂ ಪನ ಪಚ್ಛತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಕೂಟಗೋಣಸ್ಸ ಮುಗ್ಗರೇನ ಸೀಸಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಂ ಪಲಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಮಚ್ಛೇರಚಿತ್ತಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಪಾರುತವತ್ಥಂ ದಸಬಲಸ್ಸ ಅದಾಸಿಂ, ತಂ ಮೇ ಮಚ್ಛರಿಯಂ ಜಿತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಪುರಿಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಹೇ ಭಣೇ ದಸಬಲಸ್ಸ ಅನುರೂಪಂ ನ ಜಾನಿಮ್ಹಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪನ ಜಾನೀ’’ತಿ ವತ್ಥಯುಗಮ್ಪಿ ಪೇಸೇಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಅದಾಸಿ, ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮಯ್ಹಂ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ತಮ್ಪಿ ವತ್ಥಯುಗಂ ದಸಬಲಸ್ಸೇವ ಅದಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಕತ’’ನ್ತಿ? ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ತಮ್ಪಿ ತೇನ ವತ್ಥಯುಗಂ ತಥಾಗತಸ್ಸೇವ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿ ದ್ವೇ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ತಾನಿಪಿ ಅದಾಸಿ. ರಾಜಾ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಏವಂ ಯಾವ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಇದಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಗಹಣಂ ವಿಯ ಹೋತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಅತ್ಥಾಯ ಏಕನ್ತಿ ದ್ವೇ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ತಿಂಸ ಯುಗಾನಿ ತಥಾಗತಸ್ಸೇವ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚ ಸತ್ಥು ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಜಾತೋ.

ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸೀತಸಮಯೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾರುತಂ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಂ ದತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇದಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಬಲೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪೂತಿಕಾಯೇ ಉಪನೀತೇನಾ’’ತಿ? ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ಅನ್ತೋಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ತಥಾಗತಮಞ್ಚಸ್ಸ ಉಪರಿ ವಿತಾನಂ ಕತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಏಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಪಾತೋವ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಛಬ್ಬಣ್ಣಾ ಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ಕಮ್ಬಲಂ ಪಟಿಹಞ್ಞನ್ತಿ, ಕಮ್ಬಲೋ ಅತಿವಿಯ ವಿರೋಚತಿ. ರಾಜಾ ಉದ್ಧಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಸ ಕಮ್ಬಲೋ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏಕಸಾಟಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ’’ತಿ. ತುಮ್ಹೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪೂಜಿತೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಅಹಂ ಪೂಜಿತೋತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯುತ್ತಕಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ, ನ ಮಯ’’ನ್ತಿ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಯಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಕಾರಭೂತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಟ್ಠಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಟ್ಠಕಂ ನಾಮ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋಪಿ ‘‘ಅಟ್ಠಟ್ಠಕಂ ನಾಮ ಚತುಸಟ್ಠಿ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚತುಸಟ್ಠಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಾನಿ ಉಪನಿಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಪುನ ತತೋ ಚುತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ಕೋಣಾಗಮನಸ್ಸ ಚ ಭಗವತೋ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಚಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಘರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಸೋ ವುದ್ಧಿಮನ್ವಾಯ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅರಞ್ಞೇ ಜಙ್ಘವಿಹಾರಂ ಚರತಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ನದೀತೀರೇ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನುವಾತೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ಆರದ್ಧೋ. ಸೋ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ಠಪೇಥಾ’’ತಿ? ಆಹ. ಅನುವಾತೋ ನಪ್ಪಹೋತೀತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ, ಭನ್ತೇ, ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಸಾಟಕಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಮೇ ಕೇನಚಿ ಪರಿಹಾನಿ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಘರೇಪಿಸ್ಸ ಭಗಿನಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭರಿಯಾಯ ಕಲಹಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಭಗಿನೀ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭರಿಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಏವರೂಪಂ ಬಾಲಂ ಯೋಜನಸತೇನ ಪರಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಸಾ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠಿತಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಾಯ ದಿನ್ನಂ ಭತ್ತಂ ಏಸ ಮಾ ಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಕಲಲಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಇತರಾ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಬಾಲೇ ಮಂ ತಾವ ಅಕ್ಕೋಸ ವಾ ಪಹರ ವಾ. ಏವರೂಪಸ್ಸ ಪನ ದ್ವೇ ಅಸಙ್ಖೇಯ್ಯಾನಿ ಪೂರಿತಪಾರಮಿಸ್ಸ ಪತ್ತತೋ ಭತ್ತಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಕಲಲಂ ದಾತುಂ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾಯ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸಾ ‘‘ತಿಟ್ಠಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಕಲಲಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಚುಣ್ಣೇನ ಉಬ್ಬಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪವರಸ್ಸ ಚತುಮಧುರಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಆಸಿತ್ತೇನ ಪದುಮಗಬ್ಭವಣ್ಣೇನ ಸಪ್ಪಿನಾ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಯಥಾ ಅಯಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಓಭಾಸಜಾತೋ, ಏವಂ ಓಭಾಸಜಾತಂ ಮೇ ಸರೀರಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ತೇಪಿ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪುನ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಇತರಾ ತಾದಿಸಸ್ಸೇವ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ತಮೇವ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತರಂ ಆನಯಿಂಸು. ತಸ್ಸಾ ಪುಬ್ಬೇ ಅದಿನ್ನವಿಪಾಕಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಪತಿಕುಲಂ ಪವಿಟ್ಠಮತ್ತಾಯ ಉಮ್ಮಾರಬ್ಭನ್ತರೇ ಸಕಲಸರೀರಂ ಉಗ್ಘಾಟಿತವಚ್ಚಕುಟಿ ವಿಯ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಜಾತಂ. ಸೇಟ್ಠಿಕುಮಾರೋ ‘‘ಕಸ್ಸಾಯಂ ಗನ್ಧೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸೇಟ್ಠಿಕಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನೀಹರಥ ನೀಹರಥಾ’’ತಿ ಆಭತನಿಯಾಮೇನೇವ ಕುಲಘರಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಾ ಏತೇನೇವ ನೀಹಾರೇನ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಪಟಿನಿವತ್ತಿತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಪಟಿನಿವತ್ತಾ. ಕಿಂ ಮೇ ಜೀವಿತೇನಾ’’ತಿ? ಅತ್ತನೋ ಆಭರಣಭಣ್ಡಂ ಭಞ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಿಟ್ಠಕಂ ಕಾರೇಸಿ ರತನಾಯತಂ ವಿದತ್ಥಿವಿತ್ಥತಂ ಚತುರಙ್ಗುಲುಬ್ಬೇಧಂ. ತತೋ ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಾಪಿಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಉಪ್ಪಲಹತ್ಥಕೇ ಆದಾಯ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಚೇತಿಯಕರಣಟ್ಠಾನಂ ಗತಾ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಖಣೇ ಏಕಾ ಇಟ್ಠಕಪನ್ತಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಮಾನಾ ಘಟನಿಟ್ಠಕಾಯ ಊನಾ ಹೋತಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ವಡ್ಢಕಿಂ ಆಹ – ‘‘ಇಮಂ ಇಟ್ಠಕಂ ಏತ್ಥ ಠಪೇಥಾ’’ತಿ. ಅಮ್ಮ, ಭದ್ದಕೇ ಕಾಲೇ ಆಗತಾಸಿ, ಸಯಮೇವ ಠಪೇಹೀತಿ. ಸಾ ಆರುಯ್ಹ ತೇಲೇನ ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ತೇನ ಬನ್ಧನೇನ ಇಟ್ಠಕಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಉಪ್ಪಲಹತ್ಥಕೇಹಿ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಮೇ ಕಾಯತೋ ಚನ್ದನಗನ್ಧೋ ವಾಯತು, ಮುಖತೋ ಉಪ್ಪಲಗನ್ಧೋ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ, ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ.

ಅಥ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ಯಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಗೇಹಂ ನೀತಾ, ತಸ್ಸ ತಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಉದಪಾದಿ. ನಗರೇಪಿ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಸಂಘುಟ್ಠಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೇ ಆಹ – ‘‘ತದಾ ಇಧ ಆನೀತಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಅತ್ಥಿ, ಕಹಂ ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಕುಲಗೇಹೇ ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಆನೇಥ ನಂ, ನಕ್ಖತ್ತಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ, ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ತಾಯ ಪುಟ್ಠಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ‘‘ತಾತಾ, ಮಯಾ ಆಭರಣಭಣ್ಡೇನ ಚೇತಿಯಂ ಪೂಜಿತಂ, ಆಭರಣಂ ಮೇ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಆನೇಥ ನಂ, ಪಿಳನ್ಧನಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಆನಯಿಂಸು. ತಸ್ಸಾ ಸಹ ಘರಪ್ಪವೇಸೇನ ಸಕಲಗೇಹಂ ಚನ್ದನಗನ್ಧಞ್ಚೇವ ನೀಲುಪ್ಪಲಗನ್ಧಞ್ಚ ವಾಯಿ.

ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಪಠಮಂ ತವ ಸರೀರತೋ ದುಗ್ಗನ್ಧೋ ವಾಯಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ತೇ ಸರೀರತೋ ಚನ್ದನಗನ್ಧೋ, ಮುಖತೋ ಉಪ್ಪಲಗನ್ಧೋ ವಾಯತಿ. ಕಿಂ ಏತ’’ನ್ತಿ? ಸಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ‘‘ನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ ವತ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಯೋಜನಿಕಂ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯಂ ಕಮ್ಬಲಕಞ್ಚುಕೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ರಥಚಕ್ಕಪ್ಪಮಾಣೇಹಿ ಸುವಣ್ಣಪದುಮೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿ. ತೇಸಂ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಾ ಓಲಮ್ಬಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಯೋಜನಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೇಟ್ಠಿಕಞ್ಞಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ರಾಜಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ತೇಸು ವಯಪ್ಪತ್ತೇಸು ಕುಮಾರಸ್ಸ ವಸನಗಾಮೇ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಸಂಘುಟ್ಠಂ, ಸೋ ಮಾತರಂ ಆಹ – ‘‘ಸಾಟಕಂ ಮೇ ಅಮ್ಮ ದೇಹಿ, ನಕ್ಖತ್ತಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ಧೋತವತ್ಥಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ ಥೂಲಂ ಇದ’’ನ್ತಿ. ಅಞ್ಞಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ತಮ್ಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಅಞ್ಞಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ತಮ್ಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ಯಾದಿಸೇ ಗೇಹೇ ಮಯಂ ಜಾತಾ, ನತ್ಥಿ ನೋ ಇತೋ ಸುಖುಮತರಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಪುಞ್ಞ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಲಭನಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಪುತ್ತ ಅಹಂ ಅಜ್ಜೇವ ತುಯ್ಹಂ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ರಜ್ಜಪಟಿಲಾಭಮ್ಪಿ ಇಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಮಾತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಿ ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಕಹಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಇಧ ವಾ ಏತ್ಥ ವಾ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಸೋ ಪನ ಪುಞ್ಞನಿಯಾಮೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಚಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಕಾಲಙ್ಕತಸ್ಸ ಸತ್ತಮೋ ದಿವಸೋ ಹೋತಿ.

ಅಮಚ್ಚಾ ರಞ್ಞೋ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ರಞ್ಞೋ ಏಕಾ ಧೀತಾವ ಅತ್ಥಿ, ಪುತ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಅರಾಜಕಂ ರಜ್ಜಂ ನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕೋ ರಾಜಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ತ್ವಂ ಹೋಹಿ, ತ್ವಂ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ಪುರೋಹಿತೋ ಆಹ – ‘‘ಬಹುಂ ಓಲೋಕೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಫುಸ್ಸರಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಕುಮುದವಣ್ಣೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಿನ್ಧವೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ, ಪಞ್ಚವಿಧಂ ರಾಜಕಕುಧಭಣ್ಡಂ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಞ್ಚ ರಥಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಪೇತ್ವಾ ರಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛತೋ ತೂರಿಯಾನಿ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸುಂ. ರಥೋ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಾಭಿಮುಖೋ ಅಹೋಸಿ, ‘‘ಪರಿಚಯೇನ ಉಯ್ಯಾನಾಭಿಮುಖೋ ಗಚ್ಛತಿ, ನಿವತ್ತೇಮಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಆಹಂಸು. ಪುರೋಹಿತೋ ‘‘ಮಾ ನಿವತ್ತಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಥೋ ಕುಮಾರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಆರೋಹನಸಜ್ಜೋ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಪುರೋಹಿತೋ ಪಾರುಪನಕಣ್ಣಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಾದತಲಾನಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ತಿಟ್ಠತು ಅಯಂ ದೀಪೋ, ದ್ವಿಸಹಸ್ಸದೀಪಪರಿವಾರೇಸು ಚತೂಸು ದೀಪೇಸು ಏಸ ರಜ್ಜಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ಪುನಪಿ ತೂರಿಯಾನಿ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಥ ಪುನಪಿ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಥಾ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ತೂರಿಯಾನಿ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ.

ಅಥ ಕುಮಾರೋ ಮುಖಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ಆಹ. ‘‘ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ರಾಜಾ ಕಹ’’ನ್ತಿ. ‘‘ದೇವತ್ತಂ ಗತೋ ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕತಿ ದಿವಸಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಜ್ಜ ಸತ್ತಮೋ ದಿವಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಪುತ್ತೋ ವಾ ಧೀತಾ ವಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಧೀತಾ ಅತ್ಥಿ ದೇವ, ಪುತ್ತೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ರಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ತೇ ತಾವದೇವ ಅಭಿಸೇಕಮಣ್ಡಪಂ ಕತ್ವಾ ರಾಜಧೀತರಂ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಆನೇತ್ವಾ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಅಭಿಸೇಕಂ ಅಕಂಸು.

ಅಥಸ್ಸ ಕತಾಭಿಸೇಕಸ್ಸ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಂ ವತ್ಥಂ ಉಪಹರಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಕಿಮಿದಂ, ತಾತಾ’’ತಿ? ಆಹ. ‘‘ನಿವಾಸನವತ್ಥಂ ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ತಾತಾ, ಥೂಲ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿಭೋಗವತ್ಥೇಸು ಇತೋ ಸುಖುಮತರಂ ನತ್ಥಿ ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಏವರೂಪಂ ನಿವಾಸೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಮಞ್ಞೇ ಪುಞ್ಞವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ, ಸುವಣ್ಣಭಿಙ್ಗಾರಂ ಆಹರಥ, ಲಭಿಸ್ಸಾಮ ವತ್ಥ’’ನ್ತಿ. ಸುವಣ್ಣಭಿಙ್ಗಾರಂ ಆಹರಿಂಸು. ಸೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಹತ್ಥೇ ಧೋವಿತ್ವಾ, ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ, ಹತ್ಥೇನ ಉದಕಂ ಆದಾಯ, ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಯ ಅಬ್ಭುಕ್ಕಿರಿ, ಘನಪಥವಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖಾ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ಪುನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಉತ್ತರನ್ತಿ ಏವಂ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಅಬ್ಭುಕ್ಕಿರಿ, ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಅಟ್ಠ ಅಟ್ಠ ಕತ್ವಾ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖಾ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ಏಕಂ ದಿಬ್ಬದುಸ್ಸಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ‘‘ನನ್ದರಞ್ಞೋ ವಿಜಿತೇ ಸುತ್ತಕನ್ತಿಕಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಮಾ ಸುತ್ತಂ ಕನ್ತಿಂಸೂತಿ ಏವಂ ಭೇರಿಂ ಚಾರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ, ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧವರಗತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ಪಾಸಾದಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿ.

ಏವಂ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ದೇವೀ ರಞ್ಞೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ತಪಸ್ಸೀ’’ತಿ ಕಾರುಞ್ಞಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ‘‘ಕಿಮಿದಂ ದೇವೀ’’ತಿ? ಚ ಪುಟ್ಠಾ, ‘‘ಅತಿಮಹತೀ, ದೇವ, ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಅತೀತೇ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಅಕತ್ಥ, ಇದಾನಿ ಅನಾಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಂ ಕುಸಲಂ ನ ಕರೋಥಾ’’ತಿ? ಆಹ. ‘‘ಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ? ಸೀಲವನ್ತೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಸುಞ್ಞೋ, ದೇವ, ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಅರಹನ್ತೇಹಿ, ತುಮ್ಹೇ ದಾನಮೇವ ಸಜ್ಜೇಥ, ಅಹಂ ಅರಹನ್ತೇ ಲಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇ ದಾನಂ ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ದೇವೀ ಪಾತೋವ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಉಪರಿಪಾಸಾದೇ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖಾ ಉರೇನ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ – ‘‘ಸಚೇ ಏತಿಸ್ಸಾ ದಿಸಾಯ ಅರಹನ್ತೋ ಅತ್ಥಿ, ಆಗಚ್ಛನ್ತು ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸಂ ದಿಸಾಯಂ ಅರಹನ್ತೋ ನಾಹೇಸುಂ. ತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕಪಣದ್ಧಿಕಯಾಚಕಾನಂ ಅದಂಸು.

ಪುನದಿವಸೇ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇ ದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಅಕಾಸಿ, ಪುನದಿವಸೇ ಪಚ್ಛಿಮದ್ವಾರೇ. ಉತ್ತರದ್ವಾರೇ ಸಜ್ಜಿತದಿವಸೇ ಪನ ದೇವಿಯಾ ತಥೇವ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿಯಾ ಹಿಮವನ್ತೇ ವಸನ್ತಾನಂ ಪದುಮವತಿಯಾ ಪುತ್ತಾನಂ ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಮಹಾಪದುಮಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಭಾತಿಕೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಾರಿಸಾ, ನನ್ದರಾಜಾ ತುಮ್ಹೇ ನಿಮನ್ತೇತಿ, ಅಧಿವಾಸೇಥ ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ತೇ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇ ಓತರಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಚಸತಾ, ದೇವ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಸದ್ಧಿಂ ದೇವಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ರಾಜಾ ಸಙ್ಘಥೇರಸ್ಸ, ದೇವೀ ಸಙ್ಘನವಕಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯಾ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ನ ಕಿಲಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಯಂ ಪುಞ್ಞೇನ ನ ಹಾಯಿಸ್ಸಾಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಯಾವಜೀವಂ ಇಧ ನಿವಾಸಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಪಞ್ಚ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚಙ್ಕಮನಸತಾನೀತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಸಾಪೇಸುಂ.

ಏವಂ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕುಪಿತೋ. ‘‘ಅಹಂ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ತ್ವಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇಸು ಮಾ ಪಮಜ್ಜೀ’’ತಿ ದೇವಿಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಗತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾಗತೇಯೇವ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ಖೀಣಾ. ಮಹಾಪದುಮಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಂ ಝಾನಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಆಲಮ್ಬನಫಲಕಂ ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಠಿತಕೋವ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ, ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಸೇಸಾಪೀತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ. ಪುನದಿವಸೇ ದೇವೀ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ನಿಸೀದನಟ್ಠಾನಂ ಹರಿತೂಪಲಿತ್ತಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಧೂಪಂ ದತ್ವಾ ತೇಸಂ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕಯನ್ತೀ ನಿಸಿನ್ನಾ ಆಗಮನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಪುರಿಸಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ಜಾನಾಹಿ, ಕಿಂ ಅಯ್ಯಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ? ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಪದುಮಸ್ಸ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಚಙ್ಕಮನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಲಮ್ಬನಫಲಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸರೀರಂ ಕಿಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ? ಸೋ ‘‘ನಿದ್ದಾಯತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದೇ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸಿ. ಪಾದಾನಂ ಸೀತಲತಾಯ ಚೇವ ಥದ್ಧತಾಯ ಚ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದುತಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಏವಂ ತತಿಯಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಾಜಕುಲಂ ಗತೋ. ‘‘ಕಹಂ, ತಾತ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ’’ತಿ? ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ, ದೇವೀ’’ತಿ ಆಹ. ದೇವೀ ಕನ್ದನ್ತೀ ರೋದನ್ತೀ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ನಾಗರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಧುಕೀಳಿತಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ರಾಜಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಆಗತಂ ದೇವಿಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಿಂ, ಭದ್ದೇ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇಸು ನಪ್ಪಮಜ್ಜಿ, ನಿರೋಗಾ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ ದೇವಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏವರೂಪಾನಮ್ಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಮರಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕುತೋ ಮೋಕ್ಖೋ’’ತಿ? ಸೋ ನಗರಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಮೇವ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಸಮಣಕಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ, ದೇವೀಪಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಅಹಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ತತ್ಥೇವ ಉಯ್ಯಾನೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ. ದ್ವೇಪಿ ಝಾನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು.

ತೇಸು ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತೇಸು ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ರಾಜಗಹಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಯಂ ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಣವೋ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಮಹಾತಿತ್ಥಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಕಪಿಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಯಂ ಭದ್ದಾ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಮದ್ದರಟ್ಠೇ ಸಾಗಲನಗರೇ ಕೋಸಿಯಗೋತ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತೇಸಂ ಖೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಡ್ಢಮಾನಾನಂ ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಣವಸ್ಸ ವೀಸತಿಮೇ ವಸ್ಸೇ ಭದ್ದಾಯ ಸೋಳಸಮೇ ವಸ್ಸೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪುತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ, ಕುಲವಂಸೋ ನಾಮ ಪತಿಟ್ಠಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಅತಿವಿಯ ನಿಪ್ಪೀಳಯಿಂಸು. ಮಾಣವೋ ಆಹ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸೋತಪಥೇ ಏವರೂಪಂ ಕಥಂ ಮಾ ಕಥೇಥ. ಅಹಂ ಯಾವ ತುಮ್ಹೇ ಧರಥ, ತಾವ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಚ್ಛತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ಕತಿಪಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಥಯಿಂಸು, ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಪುನ ಕಥಯಿಂಸು, ಪುನಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾತಾ ನಿರನ್ತರಂ ಕಥೇತಿಯೇವ.

ಮಾಣವೋ ‘‘ಮಮ ಮಾತರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರತ್ತಸುವಣ್ಣಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಾರೇಹಿ ಏಕಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಜ್ಜನಘಟ್ಟನಾದಿಕಮ್ಮಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಂ ರತ್ತವತ್ಥಂ ನಿವಾಸಾಪೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಚೇವ ನಾನಾಅಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಚ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಮ ಏವರೂಪಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಲಭನ್ತೋ ಗೇಹೇ ವಸಾಮಿ, ಅಲಭನ್ತೋ ನ ವಸಾಮೀ’’ತಿ. ಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಪುಞ್ಞವಾ ದಿನ್ನದಾನೋ ಕತಾಭಿನೀಹಾರೋ, ಪುಞ್ಞಂ ಕರೋನ್ತೋ ನ ಏಕಕೋವ ಅಕಾಸಿ, ಅದ್ಧಾ ಏತೇನ ಸಹ ಕತಪುಞ್ಞಾ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಪಟಿಭಾಗಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಾಮೇಹಿ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ರಥಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ತಾತಾ, ಯತ್ಥ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜಾತಿಗೋತ್ತಭೋಗೇಹಿ ಸಮಾನಕುಲೇ ಏವರೂಪಂ ದಾರಿಕಂ ಪಸ್ಸಥ, ಇಮಮೇವ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ, ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ.

ತೇ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಾಮ ಏತಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಕತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ? ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಮದ್ದರಟ್ಠಂ ನಾಮ ಇತ್ಥಾಕರೋ, ಮದ್ದರಟ್ಠಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮದ್ದರಟ್ಠೇ ಸಾಗಲನಗರಂ ಅಗಮಿಂಸು. ತತ್ಥ ತಂ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ನ್ಹಾನತಿತ್ಥೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ಭದ್ದಾಯ ಧಾತೀ ಭದ್ದಂ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ತಂ ರೂಪಕಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯಧೀತಾ ಮೇ ಇಧಾಗತಾ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ದುಬ್ಬಿನಿತೇ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ಇಧಾಗತಾ’’ತಿ? ತಲಸತ್ತಿಕಂ ಉಗ್ಗಿರಿತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛ ಸೀಘ’’ನ್ತಿ ಗಣ್ಡಪಸ್ಸೇ ಪಹರಿ. ಹತ್ಥೋ ಪಾಸಾಣೇ ಪಟಿಹತೋ ವಿಯ ಕಮ್ಪಿತ್ಥ. ಸಾ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಥದ್ಧಂ ನಾಮ ಮಹಾಗೀವಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘ಅಯ್ಯಧೀತಾ ಮೇ’ತಿ ಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿಂ, ಅಯ್ಯಧೀತಾಯ ಹಿ ಮೇ ಅಯಂ ನಿವಾಸನಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾಪಿ ಅಯುತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಏವರೂಪಾ ತೇ ಸಾಮಿಧೀತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಕಿಂ ಏಸಾ, ಇಮಾಯ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಮಯ್ಹಂ ಅಯ್ಯಾ ಅಭಿರೂಪತರಾ, ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಗಬ್ಭೇ ನಿಸಿನ್ನಾಯ ಪದೀಪಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಸರೀರೋಭಾಸೇನೇವ ತಮಂ ವಿಧಮತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಆಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ತಂ ಖುಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ರಥಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಕೋಸಿಯಗೋತ್ತಸ್ಸ ಘರದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಆಗಮನಂ ನಿವೇದಯಿಂಸು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಕುತೋ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಮಹಾತಿತ್ಥಗಾಮೇ ಕಪಿಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಘರತೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಆಗತಾ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಲ್ಯಾಣಂ, ತಾತಾ, ಸಮಜಾತಿಗೋತ್ತವಿಭವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ದಸ್ಸಾಮಿ ದಾರಿಕ’’ನ್ತಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಗಣ್ಹಿ. ತೇ ಕಪಿಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿಂಸು – ‘‘ಲದ್ಧಾ ದಾರಿಕಾ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತಂ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಣವಸ್ಸ ಆರೋಚಯಿಂಸು – ‘‘ಲದ್ಧಾ ಕಿರ ದಾರಿಕಾ’’ತಿ. ಮಾಣವೋ ‘‘ಅಹಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ಇಮೇ ಲದ್ಧಾತಿ ಚ ವದನ್ತಿ, ಅನತ್ಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಹೋಗತೋ ಪಣ್ಣಂ ಲಿಖಿ, ‘‘ಭದ್ದಾ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿಗೋತ್ತಭೋಗಾನುರೂಪಂ ಘರಾವಾಸಂ ಲಭತು, ಅಹಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಭದ್ದಾಪಿ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಕಿರ ಮಂ ದಾತುಕಾಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ರಹೋಗತಾ ಪಣ್ಣಂ ಲಿಖಿ, ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿಗೋತ್ತಭೋಗಾನುರೂಪಂ ಘರಾವಾಸಂ ಲಭತು. ಅಹಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ದ್ವೇಪಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಮಾಗಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಇದಂ ಕಸ್ಸ ಪಣ್ಣ’’ನ್ತಿ? ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಣವೇನ ಭದ್ದಾಯ ಪಹಿತನ್ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಕಸ್ಸ ಪಣ್ಣ’’ನ್ತಿ? ಭದ್ದಾಯ ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಣವಸ್ಸ ಪಹಿತನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ದ್ವೇಪಿ ವಾಚೇತ್ವಾ, ‘‘ಪಸ್ಸಥ ದಾರಕಾನಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಸಮಾನಪಣ್ಣಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಇತೋ ಚ ಏತ್ತೋ ಚ ಪೇಸೇಸುಂ. ಇತಿ ತೇಸಂ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಾನಂಯೇವ ಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ.

ತಂದಿವಸಂಯೇವ ಚ ಮಾಣವೋಪಿ ಏಕಂ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ ಗನ್ಥಾಪೇಸಿ, ಭದ್ದಾಪಿ ಏಕಂ ಗನ್ಥಾಪೇಸಿ. ತಾನಿ ಆಸನಮಜ್ಝೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭುತ್ತಸಾಯಮಾಸಾ ಉಭೋಪಿ ‘‘ಸಯನಂ ಆರುಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಮಾಣವೋ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಸಯನಂ ಆರುಹಿ. ಭದ್ದಾ ವಾಮಪಸ್ಸೇನ ಆರುಹಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಯಸ್ಸ ಪಸ್ಸೇ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ರಾಗಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ವಿಜಾನಿಸ್ಸಾಮ, ಇಮಂ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ ನ ಅಲ್ಲೀಯಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ತೇ ಪನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸರೀರಸಮ್ಫಸ್ಸಭಯೇನ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಂ ನಿದ್ದಂ ಅನೋಕ್ಕಮನ್ತಾವ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತಿ, ದಿವಾ ಪನ ಹಸಿತಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಹೋತಿ. ತೇ ಲೋಕಾಮಿಸೇನ ಅಸಂಸಟ್ಠಾ ಯಾವ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಧರನ್ತಿ, ತಾವ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ತೇಸು ಕಾಲಙ್ಕತೇಸು ವಿಚಾರಯಿಂಸು. ಮಹತೀ ಮಾಣವಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಏಕದಿವಸಂ ಸರೀರಂ ಉಬ್ಬಟ್ಟೇತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬಂ ಸುವಣ್ಣಚುಣ್ಣಮೇವ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ದ್ವಾದಸನಾಳಿಮತ್ತಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯನ್ತಬದ್ಧಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ಮಹಾತಳಾಕಾನಿ, ಕಮ್ಮನ್ತೋ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೋ, ಅನುರಾಧಪುರಪ್ಪಮಾಣಾ ಚುದ್ದಸ ದಾಸಗಾಮಾ, ಚುದ್ದಸ ಹತ್ಥಾನೀಕಾ, ಚುದ್ದಸ ಅಸ್ಸಾನೀಕಾ, ಚುದ್ದಸ ರಥಾನೀಕಾ.

ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅಲಙ್ಕತಂ ಅಸ್ಸಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಖೇತ್ತಕೋಟಿಯಂ ಠಿತೋ ನಙ್ಗಲೇಹಿ ಭಿನ್ನಟ್ಠಾನತೋ ಕಾಕಾದಯೋ ಸಕುಣೇ ಗಣ್ಡುಪ್ಪಾದಕಾದಿಪಾಣೇ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ತಾತಾ, ಇಮೇ ಕಿಂ ಖಾದನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ‘‘ಗಣ್ಡುಪ್ಪಾದಕೇ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏತೇಹಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಕಸ್ಸ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಏತೇಹಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಮಯ್ಹಂ ಹೋತಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಕರಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ತಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನಂ? ಕಿಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನೋ ಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಕಿಂ ಯನ್ತಬದ್ಧಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ಮಹಾತಳಾಕಾನಿ, ಕಿಂ ಚುದ್ದಸ ಗಾಮಾ? ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಭದ್ದಾಯ ಕಾಪಿಲಾನಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಭದ್ದಾಪಿ ಕಾಪಿಲಾನೀ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಬ್ಭನ್ತರವತ್ಥುಮ್ಹಿ ತಯೋ ತಿಲಕುಮ್ಭೇ ಪತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ಧಾತೀಹಿ ಪರಿವುತಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಕಾಕೇ ತಿಲಪಾಣಕೇ ಖಾದಮಾನೇ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮಾ ಕಿಂ ಇಮೇ ಖಾದನ್ತೀ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಪಾಣಕೇ ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಕುಸಲಂ ಕಸ್ಸ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ. ಸಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಚತುಹತ್ಥವತ್ಥಂ ನಾಳಿಕೋದನಮತ್ತಞ್ಚ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಯದಿ ಚ ಪನೇತಂ ಏತ್ತಕೇನ ಜನೇನ ಕತಂ ಅಕುಸಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಹೋತಿ, ಭವಸಹಸ್ಸೇನಪಿ ವಟ್ಟತೋ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತೇ ಆಗತಮತ್ತೇಯೇವ ಸಬ್ಬಂ ತಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಮಾಣವೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹಾರಹೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿ, ಅಥಸ್ಸ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಭೋಜನಂ ಸಜ್ಜಯಿಂಸು. ದ್ವೇಪಿ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಜನೇ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ರಹೋಗತಾ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತತೋ ಮಾಣವೋ ಭದ್ದಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ಘರಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಕಿತ್ತಕಂ ಧನಂ ಆಹರೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಪಣ್ಣಾಸ ಸಕಟಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏತಂ ಸಬ್ಬಂ, ಯಾ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಸತ್ತಅಸೀತಿಕೋಟಿಯೋ, ಯನ್ತಬದ್ಧಾ ಸಟ್ಠಿತಳಾಕಾದಿಭೇದಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಂ ತುಯ್ಹಂಯೇವ ನಿಯ್ಯಾತೇಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಯ್ಯಾ ಅಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ನಿಸಿನ್ನಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇಸಂ ಆದಿತ್ತಪಣ್ಣಕುಟಿ ವಿಯ ತಯೋ ಭವಾ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ತೇ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಪಣತೋ ಕಸಾಯರಸಪೀತಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತೇ ಚ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕೇಸೇ ಓಹಾರೇತ್ವಾ, ‘‘ಯೇ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ, ತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಥವಿಕಾಸು ಪತ್ತೇ ಓಸಾಪೇತ್ವಾ ಅಂಸೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಪಾಸಾದತೋ ಓತರಿಂಸು. ಗೇಹೇ ದಾಸೇಸು ಚ ಕಮ್ಮಕಾರೇಸು ಚ ನ ಕೋಚಿ ಸಞ್ಜಾನಿ.

ಅಥ ನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ದಾಸಗಾಮದ್ವಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಆಕಪ್ಪಕುತ್ತವಸೇನ ದಾಸಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸಞ್ಜಾನಿಂಸು. ತೇ ರುದನ್ತಾ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಅಮ್ಹೇ ಅನಾಥೇ ಕರೋಥ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ? ಆಹಂಸು. ‘‘ಮಯಂ, ಭಣೇ ‘ಆದಿತ್ತಪಣ್ಣಸಾಲಾ ವಿಯ ತಯೋ ಭವಾ’ತಿ ಪಬ್ಬಜಿಮ್ಹಾ, ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇಸು ಏಕೇಕಂ ಭುಜಿಸ್ಸಂ ಕರೋಮ, ವಸ್ಸಸತಮ್ಪಿ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ತುಮ್ಹೇವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೀಸಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಭುಜಿಸ್ಸಾ ಹುತ್ವಾ ಜೀವಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ರೋದನ್ತಾನಂಯೇವ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಥೇರೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಭದ್ದಾ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಗ್ಘನಿಕಾ ಇತ್ಥೀ ಮಯ್ಹಂ ಪಚ್ಛತೋ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ, ಯಂ ಕೋಚಿದೇವ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯ ‘ಇಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕೋಚಿ ವಾ ಪನ ಮನಂ ಪದೂಸೇತ್ವಾ ಅಪಾಯಪೂರಕೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಇಮಂ ಪಹಾಯ ಮಯಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ.

ಸೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ದ್ವೇಧಾಪಥಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭದ್ದಾಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ತಾದಿಸಿಂ ಇತ್ಥಿಂ ಮಮ ಪಚ್ಛತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘ಇಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ವಿನಾ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀ’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇಸು ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಮಹಾಜನೋ ಅಪಾಯಪೂರಕೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ದ್ವೇಧಾಪಥೇ ತ್ವಂ ಏಕಂ ಗಣ್ಹ, ಅಹಂ ಏಕೇನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಅಯ್ಯ, ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಮಲಂ, ‘ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ವಿನಾ ನ ಭವನ್ತೀ’ತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಏಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಥ, ವಿನಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ದಸನಖಸಮೋಧಾನಸಮುಜ್ಜಲಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ, ‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಪ್ಪಮಾಣೇ ಅದ್ಧಾನೇ ಕತೋ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವೋ ಅಜ್ಜ ಭಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ತುಮ್ಹೇ ದಕ್ಖಿಣಜಾತಿಕಾ ನಾಮ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಕ್ಖಿಣಮಗ್ಗೋ ವಟ್ಟತಿ, ಮಯಂ ಮಾತುಗಾಮಾ ನಾಮ ವಾಮಜಾತಿಕಾ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಾಮಮಗ್ಗೋ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ. ತೇಸಂ ದ್ವೇಧಾಭೂತಕಾಲೇ ಅಯಂ ಮಹಾಪಥವೀ ‘‘ಅಹಂ ಚಕ್ಕವಾಳಗಿರಿಸಿನೇರುಪಬ್ಬತೇ ಧಾರೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗುಣೇ ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ವದನ್ತೀ ವಿಯ ವಿರವಮಾನಾ ಅಕಮ್ಪಿ, ಆಕಾಸೇ ಅಸನಿಸದ್ದೋ ವಿಯ ಪವತ್ತಿ, ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತೋ ಉನ್ನದಿ.

ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವೇಳುವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಥವೀಕಮ್ಪನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಪಥವೀ ಕಮ್ಪತೀ’’ತಿ? ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಪಿಪ್ಪಲಿಮಾಣವೋ ಚ ಭದ್ದಾ ಚ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಮಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ತೇಸಂ ವಿಯೋಗಟ್ಠಾನೇ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಗುಣಬಲೇನ ಅಯಂ ಪಥವೀಕಮ್ಪೋ ಜಾತೋ, ಮಯಾಪಿ ಏತೇಸಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಸಯಮೇವ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ, ಅಸೀತಿಮಹಾಥೇರೇಸು ಕಞ್ಚಿ ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾ ತಿಗಾವುತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ರಾಜಗಹಸ್ಸ ಚ ನಾಳನ್ದಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇ ಬಹುಪುತ್ತಕನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸೀದನ್ತೋ ಪನ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ವಿಯ ಅನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಾ ಘನಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಪಣ್ಣಛತ್ತಸಕಟಚಕ್ಕಕೂಟಾಗಾರಾದಿಪ್ಪಮಾಣಾ ಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಪ್ಫನ್ದನ್ತಿಯೋ ವಿಧಾವನ್ತಿಯೋ ಚನ್ದಿಮಸಹಸ್ಸಸೂರಿಯಸಹಸ್ಸಉಗ್ಗಮನಕಾಲೋ ವಿಯ ಕುರುಮಾನಾ ತಂ ವನನ್ತರಂ ಏಕೋಭಾಸಂ ಅಕಂಸು. ದ್ವತ್ತಿಂಸಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಾನಂ ಸಿರಿಯಾ ಸಮುಜ್ಜಲಿತತಾರಾಗಣಂ ವಿಯ ಗಗನಂ, ಸುಪುಪ್ಫಿತಕಮಲಕುವಲಯಂ ವಿಯ ಸಲಿಲಂ, ವನನ್ತರಂ ವಿರೋಚಿತ್ಥ. ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಸ್ಸ ನಾಮ ಖನ್ಧೋ ಸೇತೋ ಹೋತಿ, ಪತ್ತಾನಿ ನೀಲಾನಿ ಪಕ್ಕಾನಿ ರತ್ತಾನಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ದಿವಸೇ ಸತಸಾಖೋ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಇತಿ ಯಾ ಸಾ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವತ್ವಾ, ‘‘ಇದಾನಿ ಯಥಾ ಏಸ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಯಥಾ ಚ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಇಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಆವಿಭಾವತ್ಥಂ ಅಭಿನೀಹಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ ಕಥೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅನ್ತರಾ ಚ ರಾಜಗಹಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ನಾಳನ್ದನ್ತಿ ರಾಜಗಹಸ್ಸ ಚ ನಾಳನ್ದಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇ. ಸತ್ಥಾರಞ್ಚ ವತಾಹಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ ಭಗವನ್ತಮೇವ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಚೇ ಅಹಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ, ಇಮಂಯೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ನ ಹಿ ಮೇ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಸತ್ಥಾರಾ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ. ಸುಗತಞ್ಚ ವತಾಹಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ ಭಗವನ್ತಮೇವ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಚೇ ಅಹಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಗತತ್ತಾ ಸುಗತಂ ನಾಮ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ, ಇಮಂಯೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ನ ಹಿ ಮೇ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಸುಗತೇನ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ. ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಞ್ಚ ವತಾಹಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ ಭಗವನ್ತಮೇವ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಚೇ ಅಹಂ ಸಮ್ಮಾ ಸಾಮಞ್ಚ ಸಚ್ಚಾನಿ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ನಾಮ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ, ಇಮಂಯೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ನ ಹಿ ಮೇ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಂ ದಸ್ಸನೇನೇವ ‘‘ಭಗವತಿ ‘ಅಯಂ ಸತ್ಥಾ, ಅಯಂ ಸುಗತೋ, ಅಯಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’ತಿ ನಿಕ್ಕಙ್ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ. ಸತ್ಥಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇತಿ ಇದಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಆಗತಂ, ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪನ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಿನಾ ಹಿ ಸೋ ‘‘ಏವಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಾವಕತ್ತಂ ಸಾವೇಸಿಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಅಜಾನಞ್ಞೇವಾತಿ ಅಜಾನಮಾನೋವ. ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಮುದ್ಧಾಪಿ ತಸ್ಸ ವಿಪತೇಯ್ಯಾತಿ ಯಸ್ಸ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ‘‘ಅಜಾನಂಯೇವ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಸ್ಸ ಬಾಹಿರಕಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಏವಂ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಾವಕೋ ಏವರೂಪಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ವಣ್ಟಛಿನ್ನತಾಲಪಕ್ಕಂ ವಿಯ ಗೀವತೋ ಮುದ್ಧಾಪಿ ವಿಪತೇಯ್ಯ, ಸತ್ತಧಾ ಪನ ಫಲೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ವಾ ಏತೇನ, ಸಚೇ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ಇಮಿನಾ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ ಇಮಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಕರೇಯ್ಯ, ತತ್ತಕಪಾಲೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಉದಕಬಿನ್ದು ವಿಯ ವಿಲಯಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಸಚೇ ಚಕ್ಕವಾಳಸ್ಸ ಕರೇಯ್ಯ, ಥುಸಮುಟ್ಠಿ ವಿಯ ವಿಕಿರೇಯ್ಯ. ಸಚೇ ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಕರೇಯ್ಯ, ಕಾಕತುಣ್ಡೇನ ಪಹಟಪಿಟ್ಠಮುಟ್ಠಿ ವಿಯ ವಿದ್ಧಂಸೇಯ್ಯ. ಸಚೇ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಕರೇಯ್ಯ, ವಾತಾಹತಭಸ್ಮಪುಞ್ಜೋ ವಿಯ ವಿಕಿರೇಯ್ಯ. ಏವರೂಪೋಪಿ ಪನ ಥೇರಸ್ಸ ನಿಪಚ್ಚಾಕಾರೋ ಸತ್ಥು ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೇ ಪಾದಪಿಟ್ಠೇ ಲೋಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ವಿಕೋಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಿಟ್ಠತು ಚ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ, ಮಹಾಕಸ್ಸಪಸದಿಸಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ನಿಪಚ್ಚಾಕಾರದಸ್ಸನೇನ ನೇವ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದಪಿಟ್ಠೇ ಲೋಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ವಿಕೋಪೇತುಂ ಪಂಸುಕೂಲಚೀವರೇ ವಾ ಅಂಸುಮತ್ತಮ್ಪಿ ಚಾಲೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವೋ ಹಿ ಸತ್ಥಾ.

ತಸ್ಮಾತಿಹ ತೇ ಕಸ್ಸಪಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಜಾನನ್ತೋ ಏವ ‘‘ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ, ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಏವ ಚ ‘‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ, ಕಸ್ಸಪ, ತಯಾ ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಿಬ್ಬನ್ತಿ ಬಹಲಂ ಮಹನ್ತಂ. ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪನ್ತಿ ಹಿರೀ ಚ ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ. ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಠಮತರಮೇವ ಉಪಟ್ಠಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಯೋ ಹಿ ಥೇರಾದೀಸು ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಥೇರಾದಯೋಪಿ ತಂ ಸಹಿರಿಕಾ ಸಓತ್ತಪ್ಪಾ ಚ ಹುತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಆನಿಸಂಸೋ. ಕುಸಲೂಪಸಂಹಿತನ್ತಿ ಕುಸಲಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ. ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ತಾನಂ ತೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಅಟ್ಠಿಕಂ ಕತ್ವಾ, ತಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ‘‘ಏಸ ಮಯ್ಹಂ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ. ಮನಸಿ ಕತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥೋಕಮ್ಪಿ ಬಹಿ ಗನ್ತುಂ ಅದೇನ್ತೋ ಸಬ್ಬೇನ ಸಮನ್ನಾಹಾರಚಿತ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ. ಓಹಿತಸೋತೋತಿ ಠಪಿತಸೋತೋ, ಞಾಣಸೋತಞ್ಚ ಪಸಾದಸೋತಞ್ಚ ಓದಹಿತ್ವಾ ಮಯಾ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಮೇವ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಞ್ಹಿ ತೇ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸಾತಸಹಗತಾ ಚ ಮೇ ಕಾಯಗತಾಸತೀತಿ ಅಸುಭೇಸು ಚೇವ ಆನಾಪಾನೇ ಚ ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಸುಖಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಕಾಯಗತಾಸತಿ. ಯೋ ಚ ಪನಾಯಂ ತಿವಿಧೋ ಓವಾದೋ, ಥೇರಸ್ಸ ಅಯಮೇವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ ಅಹೋಸಿ.

ಸರಣೋತಿ ಸಕಿಲೇಸೋ ಸಇಣೋ ಹುತ್ವಾ. ರಟ್ಠಪಿಣ್ಡಂ ಭುಞ್ಜಿನ್ತಿ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಭುಞ್ಜಿಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಾ ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ ಇಣಪರಿಭೋಗೋ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋತಿ. ತತ್ಥ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಪರಿಭೋಗೋ ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ. ಕಸ್ಮಾ? ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅನಿಸ್ಸರತಾಯ. ಸೀಲವತೋ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ ಇಣಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ. ಸತ್ತನ್ನಂ ಸೇಖಾನಂ ಪರಿಭೋಗೋ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ. ಇತಿ ಖೀಣಾಸವೋವ ಸಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ಅನಣೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಥೇರೋ ಅತ್ತನಾ ಪುಥುಜ್ಜನೇನ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುತ್ತಪರಿಭೋಗಂ ಇಣಪರಿಭೋಗಂಯೇವ ಕರೋನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಅಟ್ಠಮಿಯಾ ಅಞ್ಞಾ ಉದಪಾದೀತಿ ಅಟ್ಠಮೇ ದಿವಸೇ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ.

ಅಥ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮನಂ ಪಠಮತರಂ ತಂದಿವಸೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ, ಅರಹತ್ತಾಧಿಗಮೋ ಪಚ್ಛಾ. ದೇಸನಾವಾರಸ್ಸ ಪನ ಏವಂ ಆಗತತ್ತಾ ಅರಹತ್ತಾಧಿಗಮೋ ಪಠಮಂ ದೀಪಿತೋ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕನ್ತೋತಿ? ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ ‘‘ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜಾತಿಆರಞ್ಞಿಕಂ ಜಾತಿಪಂಸುಕೂಲಿಕಂ ಜಾತಿಏಕಾಸನಿಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಓಕ್ಕಮಿ.

ಮುದುಕಾ ಖೋ ತ್ಯಾಯನ್ತಿ ಮುದುಕಾ ಖೋ ತೇ ಅಯಂ. ಇಮಞ್ಚ ಪನ ವಾಚಂ ಭಗವಾ ತಂ ಚೀವರಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫವಣ್ಣೇನ ಪಾಣಿನಾ ಅನ್ತನ್ತೇನ ಪರಾಮಸನ್ತೋ ಆಹ. ಕಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹಾತಿ? ಥೇರೇನ ಸಹ ಚೀವರಂ ಪರಿವತ್ತೇತುಕಾಮತಾಯ. ಕಸ್ಮಾ ಪರಿವತ್ತೇತುಕಾಮೋ ಜಾತೋತಿ? ಥೇರಂ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇ ಠಪೇತುಕಾಮತಾಯ. ಥೇರೋ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಪತ್ತಸ್ಸ ವಾ ವಣ್ಣೇ ಕಥಿತೇ ‘‘ಇಮಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿವಚನಂ ಚಾರಿತ್ತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಧಾರೇಸ್ಸಸಿ ಪನ ಮೇ ತ್ವಂ, ಕಸ್ಸಪ, ಸಾಣಾನಿ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ನಿಬ್ಬಸನಾನೀತಿ, ಕಸ್ಸಪ, ತ್ವಂ ಇಮಾನಿ ಪರಿಭೋಗಜಿಣ್ಣಾನಿ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ಪಾರುಪಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀತಿ ವದತಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ನ ಕಾಯಬಲಂ ಸನ್ಧಾಯ, ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಣಂ ಪನ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಮಾಹ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅಹಂ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಪುಣ್ಣಂ ನಾಮ ದಾಸಿಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಆಮಕಸುಸಾನೇ ಛಡ್ಡಿತಂ ತಂ ಸುಸಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತುಮ್ಬಮತ್ತೇಹಿ ಪಾಣಕೇಹಿ ಸಮ್ಪರಿಕಿಣ್ಣಂ ತೇ ಪಾಣಕೇ ವಿಧುನಿತ್ವಾ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸೇ ಠತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಗಹಿತದಿವಸೇ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇ ಮಹಾಪಥವೀ ಮಹಾವಿರವಂ ವಿರವಮಾನಾ ಕಮ್ಪಿತ್ಥ, ಆಕಾಸೋ ತಟತಟಾಯಿ, ಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾ ಸಾಧುಕಾರಮದಂಸು, ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಜಾತಿಪಂಸುಕೂಲಿಕೇನ ಜಾತಿಆರಞ್ಞಿಕೇನ ಜಾತಿಏಕಾಸನಿಕೇನ ಜಾತಿಸಪದಾನಚಾರಿಕೇನ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಥೇರೋಪಿ ಅತ್ತನಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಬಲಂ ಧಾರೇತಿ, ಸೋ ತಂ ಅತಕ್ಕಯಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಮೇತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ಸುಗತಚೀವರಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕಾತುಕಾಮೋ ‘‘ಧಾರೇಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಪಟಿಪಜ್ಜಿನ್ತಿ ಪಟಿಪನ್ನೋಸ್ಮಿ. ಏವಂ ಪನ ಚೀವರಪರಿವತ್ತನಂ ಕತ್ವಾ ಚ ಥೇರೇನ ಪಾರುತಚೀವರಂ ಭಗವಾ ಪಾರುಪಿ, ಸತ್ಥು ಚೀವರಂ ಥೇರೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮಹಾಪಥವೀ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಉನ್ನದನ್ತೀ ಕಮ್ಪಿತ್ಥ.

ಭಗವತೋ ಪುತ್ತೋತಿಆದೀಸು ಥೇರೋ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅರಿಯಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಜಾತೋತಿ ಭಗವತೋ ಪುತ್ತೋ. ಉರೇನ ವಸಿತ್ವಾ ಮುಖತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಓವಾದವಸೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಚೇವ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಓರಸೋ ಮುಖತೋ ಜಾತೋ. ಓವಾದಧಮ್ಮತೋ ಜಾತತ್ತಾ ಓವಾದಧಮ್ಮೇನ ಚ ನಿಮ್ಮಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮಜೋ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತೋ. ಓವಾದಧಮ್ಮದಾಯಾದಂ ನವಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮದಾಯಾದಮೇವ ವಾ ಅರಹತೀತಿ ಧಮ್ಮದಾಯಾದೋ . ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಸಾಣಾನಿ ಪಂಸುಕೂಲಾನೀತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಪಾರುತಂ ಪಂಸುಕೂಲಚೀವರಂ ಪಾರುಪನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ.

ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯಾತಿ ಯಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ‘‘ಭಗವತೋ ಪುತ್ತೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ, ಮಮಂ ತಂ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ, ಅಹಂ ಏವರೂಪೋತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಥೇರೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಪರಿಸೋಧಿತಾ ಹೋತಿ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಆವುಸೋ, ಯಸ್ಸ ನ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಆಚರಿಯೋ, ಕಿಂ ಸೋ ಅನುಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನಾಚರಿಯೋ ನ್ಹಾಪಿತಮುಣ್ಡಕೋ ಸಯಂಗಹಿತಕಾಸಾವೋ ‘‘ತಿತ್ಥಿಯಪಕ್ಕನ್ತಕೋ’’ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ ಏವಂ ತಿಗಾವುತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಲಭತಿ, ತೀಹಿ ಓವಾದೇಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ವಾ ಲಭತಿ, ಕಾಯೇನ ಕಾಯಂ ಚೀವರಪರಿವತ್ತನಂ ಲಭತಿ? ಪಸ್ಸ ಯಾವ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ವಚನಂ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ. ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಛಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತುಂ ಅಹಂ ಖೋ, ಆವುಸೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ಪರಂಮರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೫. ದ್ವಾದಸಮೇ ತಥಾಗತೋತಿ ಸತ್ತೋ. ನ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ, ಅತ್ಥಸಂಹಿತನ್ತಿ, ಆವುಸೋ, ಏತಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ನ ಹೋತಿ. ನಾದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕನ್ತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪದಾಪಿ ನ ಹೋತಿ. ಏತಞ್ಹಿ, ಆವುಸೋ, ಅತ್ಥಸಂಹಿತನ್ತಿ, ಆವುಸೋ, ಏತಂ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ. ಏತಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕನ್ತಿ ಏತಂ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಆದಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪದಾ. ದ್ವಾದಸಮಂ.

೧೩. ಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೬. ತೇರಸಮೇ ಅಞ್ಞಾಯ ಸಣ್ಠಹಿಂಸೂತಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕನ್ತಿ ದ್ವೇ ಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಾನಿ ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಞ್ಚ ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಞ್ಚ. ತತ್ಥ –

‘‘ಓಭಾಸೇ ಚೇವ ಞಾಣೇ ಚ, ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿಕಮ್ಪತಿ;

ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಸುಖೇ ಚೇವ, ಯೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪವೇಧತಿ.

‘‘ಅಧಿಮೋಕ್ಖೇ ಚ ಪಗ್ಗಾಹೇ, ಉಪಟ್ಠಾನೇ ಚ ಕಮ್ಪತಿ;

ಉಪೇಕ್ಖಾವಜ್ಜನಾಯ ಚೇವ, ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಚ ನಿಕನ್ತಿಯಾ.

‘‘ಇಮಾನಿ ದಸ ಠಾನಾನಿ, ಪಞ್ಞಾ ಯಸ್ಸ ಪರಿಚಿತಾ;

ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಸಮ್ಮೋಹ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. (ಪಟಿ. ಮ. ೨.೭); –

ಇದಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಜಾತಂ ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಂ ನಾಮ. ತಿಸ್ಸೋ ಪನ ಸಙ್ಗೀತಿಯೋ ಅನಾರುಳ್ಹಂ ಧಾತುಕಥಾ ಆರಮ್ಮಣಕಥಾ ಅಸುಭಕಥಾ ಞಾಣವತ್ಥುಕಥಾ ವಿಜ್ಜಾಕರಣ್ಡಕೋತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಥಾವತ್ಥೂಹಿ ಪರಿಬಾಹಿರಂ ಗುಳ್ಹವಿನಯಂ ಗುಳ್ಹವೇಸ್ಸನ್ತರಂ ಗುಳ್ಹಮಹೋಸಧಂ ವಣ್ಣಪಿಟಕಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಪಿಟಕಂ ರಟ್ಠಪಾಲಗಜ್ಜಿತಂ ಆಳವಕಗಜ್ಜಿತಂ ವೇದಲ್ಲಪಿಟಕನ್ತಿ ಅಬುದ್ಧವಚನಂ ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಂ ನಾಮ.

ಜಾತರೂಪಪ್ಪತಿರೂಪಕನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣರಸವಿಧಾನಂ ಆರಕೂಟಮಯಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಆಭರಣಜಾತಂ. ಛಣಕಾಲೇಸು ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಆಭರಣಭಣ್ಡಕಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಪಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಥ ನೇ ಆಪಣಿಕಾ ಏವಂ ವದನ್ತಿ, ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಆಭರಣತ್ಥಿಕಾ, ಇಮಾನಿ ಗಣ್ಹಥ. ಇಮಾನಿ ಹಿ ಘನಾನಿ ಚೇವ ವಣ್ಣವನ್ತಾನಿ ಚ ಅಪ್ಪಗ್ಘಾನಿ ಚಾ’’ತಿ. ತೇ ತೇಸಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಕಾರಣಂ ಇಮೇ ವದನ್ತಿ, ಇಮಾನಿ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಕೀಳಿತುಂ, ಸೋಭನ್ತಿ ಚೇವ ಅಪ್ಪಗ್ಘಾನಿ ಚಾ’’ತಿ ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸುವಣ್ಣಭಣ್ಡಂ ಅವಿಕ್ಕಿಯಮಾನಂ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ತಂ ಜಾತರೂಪಪ್ಪತಿರೂಪಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ ನಾಮ.

ಅಥ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ತಿವಿಧಸ್ಸಾಪಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ಹೋತಿ. ಪಠಮಬೋಧಿಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಂಸು, ಛಳಭಿಞ್ಞಾ ಅಹೇಸುಂ. ತತೋ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಇದಾನಿ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಆಸವಕ್ಖಯಮತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ. ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ ಪತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಯದಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಇಮೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಾ ಆರದ್ಧಮತ್ತಾವ ಠಸ್ಸತಿ, ತದಾ ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಅನ್ತರಹಿತೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಪಠಮಬೋಧಿಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಚತುನ್ನಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರಯಿಂಸು. ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ತಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಛನ್ನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾನಂ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವಿಜ್ಜಾನಂ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಅರಹತ್ತಫಲಮತ್ತಸ್ಸ. ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಪನ ಕಾಲೇ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸ್ಸ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸ್ಸ. ಯದಾ ಪನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸ್ಸಪಿ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸೀಲಪಾರಿಸುದ್ಧಿಮತ್ತೇವ ಠಸ್ಸನ್ತಿ, ತದಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಅನ್ತರಹಿತೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಯಾವ ಪನ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ವತ್ತತಿ, ನ ತಾವ ಸಾಸನಂ ಅನ್ತರಹಿತನ್ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಿಟ್ಠನ್ತು ತೀಣಿ ವಾ, ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಇತರೇಸು ದ್ವೀಸು ತಿಟ್ಠನ್ತೇಸುಪಿ ಅನ್ತರಹಿತನ್ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ. ದ್ವೀಸು ಅನ್ತರಹಿತೇಸು ವಿನಯಪಿಟಕಮತ್ತೇ ಠಿತೇಪಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಖನ್ಧಕಪರಿವಾರೇಸು ಅನ್ತರಹಿತೇಸು ಉಭತೋವಿಭಙ್ಗಮತ್ತೇ, ಮಹಾವಿನಯೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ದ್ವೀಸು ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇಸು ವತ್ತಮಾನೇಸುಪಿ ಸಾಸನಂ ಅನನ್ತರಹಿತಮೇವ. ಯದಾ ಪನ ದ್ವೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾ ಅನ್ತರಧಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಥ ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಸಾಸನಂ ಅನ್ತರಹಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಹಿ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಅಧಿಗಮೋ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಅಯಞ್ಹಿ ಪರಿಯತ್ತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಪಟಿಪತ್ತಿ ಅಧಿಗಮಸ್ಸ. ಇತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿತೋಪಿ ಪರಿಯತ್ತಿಮೇವ ಪಮಾಣಂ.

ನನು ಚ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಪಿಲೋ ನಾಮ ಅನಾರಾಧಕಭಿಕ್ಖು ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬೀಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ್ತನ್ತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ, ಅಥ ತಸ್ಸ ಭಯೇನ ಯೇಸಮ್ಪಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೋ ವತ್ತತಿ, ತೇಪಿ ‘‘ಮಯಂ ವತ್ತಾಮಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ನ ವತ್ತಾಮಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು, ಸೋ ಬೀಜನಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಗತೋ, ತದಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಓಸಕ್ಕಿತನ್ತಿ? ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಓಸಕ್ಕಿತಂ, ಪರಿಯತ್ತಿ ಪನ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಪಮಾಣಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಪಾಳಿಯಾ ಥಿರಾಯ ಉದಕಂ ನ ಠಸ್ಸತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಉದಕೇ ಸತಿ ಪದುಮಾದೀನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ನ ಪುಪ್ಫಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಏವಮೇವ ಮಹಾತಳಾಕಸ್ಸ ಥಿರಪಾಳಿಸದಿಸೇ ತೇಪಿಟಕೇ ಬುದ್ಧವಚನೇ ಸತಿ ಮಹಾತಳಾಕೇ ಉದಕಸದಿಸಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಕಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ನತ್ಥೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ, ತೇಸು ಸತಿ ಮಹಾತಳಾಕೇ ಪದುಮಾದೀನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಯ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾ ನತ್ಥೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಏವಂ ಏಕನ್ತತೋ ಪರಿಯತ್ತಿಯೇವ ಪಮಾಣಂ.

ಪಥವೀಧಾತೂತಿ ದ್ವೇ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ನಹುತಾನಿ ಬಹಲಾ ಮಹಾಪಥವೀ. ಆಪೋಧಾತೂತಿ ಪಥವಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸುಭಕಿಣ್ಹಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಉಗ್ಗತಂ ಕಪ್ಪವಿನಾಸಕಂ ಉದಕಂ. ತೇಜೋಧಾತೂತಿ ಪಥವಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಆಭಸ್ಸರಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಉಗ್ಗತೋ ಕಪ್ಪವಿನಾಸಕೋ ಅಗ್ಗಿ. ವಾಯೋಧಾತೂತಿ ಪಥವಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ವೇಹಪ್ಫಲಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಉಗ್ಗತೋ ಕಪ್ಪವಿನಾಸಕೋ ವಾಯು. ಏತೇಸು ಹಿ ಏಕಧಮ್ಮೋಪಿ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಇಧೇವ ತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಲೋಹತೋ ಲೋಹಖಾದಕಂ ಮಲಂ ವಿಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಯ್ಹಂಯೇವ ಸಾಸನೇ ತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಮೋಘಪುರಿಸಾತಿ ತುಚ್ಛಪುರಿಸಾ.

ಆದಿಕೇನೇವ ಓಪಿಲವತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಕೇನಾತಿ ಆದಾನೇನ ಗಹಣೇನ. ಓಪಿಲವತೀತಿ ನಿಮುಜ್ಜತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಉದಕಚರಾ ನಾವಾ ಭಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ನಿಮುಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಪರಿಯತ್ತಿಆದೀನಂ ಪೂರಣೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ನ ಹೋತಿ. ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಹಿ ಹಾಯಮಾನಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಹಾಯತಿ, ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಹಾಯಮಾನಾಯ ಅಧಿಗಮೋ ಹಾಯತಿ. ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಪೂರಯಮಾನಾಯ ಪರಿಯತ್ತಿಧರಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇನ್ತಿ, ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಕಾ ಅಧಿಗಮಂ ಪೂರೇನ್ತಿ. ಇತಿ ನವಚನ್ದೋ ವಿಯ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾದೀಸು ವಡ್ಢಮಾನಾಸು ಮಯ್ಹಂ ಸಾಸನಂ ವಡ್ಢತಿ ಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಇದಾನಿ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಞ್ಚೇವ ಠಿತಿ ಚ ಹೋತಿ, ತೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚ ಖೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಓಕ್ಕಮನೀಯಾತಿ ಅವಕ್ಕಮನೀಯಾ, ಹೇಟ್ಠಾಗಮನೀಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವಾತಿಆದೀಸು ಅಗಾರವಾತಿ ಗಾರವರಹಿತಾ. ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಯಾ ಅನೀಚವುತ್ತಿಕಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಆರೋಹನ್ತೋ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತಿ, ಉಪಾಹನಂ ಧಾರೇತಿ, ಅಞ್ಞತೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ನಾಮ.

ಯೋ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಸಙ್ಘುಟ್ಠೇ ದಹರಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತೋ ನಿಸೀದತಿ, ಅಞ್ಞಾನಿ ವಾ ನವಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಗ್ಗೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿದ್ದಾಯತಿ, ವಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಥೇನ್ತೋ ನಿಸೀದತಿ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ನಾಮ.

ಯೋ ಥೇರುಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಹತ್ಥಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಂ ದುಸ್ಸಪಲ್ಲತ್ಥಿಕಂ ಕರೋತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪನ ಹತ್ಥಪಾದಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ವುಡ್ಢಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠೋ ಕಥೇತಿ, ಅಯಂ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ನಾಮ.

ತಿಸ್ಸೋ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾ ಅಪೂರೇನ್ತೋವ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಅನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತೋ ತಾಸಂ ವಾ ಪನ ನಿಬ್ಬತ್ತನತ್ಥಾಯ ಪಯೋಗಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ನಾಮ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ. ತೇರಸಮಂ.

ಕಸ್ಸಪಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.