೭. ಮಹಾಸಳಾಯತನಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೨೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಮಹಾಸಳಾಯತನಿಕಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಮಹಾಸಳಾಯತನಿಕನ್ತಿ ಮಹನ್ತಾನಂ ಛನ್ನಂ ಆಯತನಾನಂ ಜೋತಕಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ.

೪೨೯. ಅಜಾನನ್ತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಅಜಾನನ್ತೋ. ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ವುಡ್ಢಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ವಸಿಭಾವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಯಿಕಾತಿ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕದರಥಾ. ಚೇತಸಿಕಾತಿ ಮನೋದ್ವಾರಿಕದರಥಾ. ಸನ್ತಾಪಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೪೩೦. ಕಾಯಸುಖನ್ತಿ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಸುಖಂ. ಚೇತೋಸುಖನ್ತಿ ಮನೋದ್ವಾರಿಕಸುಖಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಜವನೇನ ಸಮಾಪಜ್ಜನಂ ವಾ ವುಟ್ಠಾನಂ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಮತ್ತಕಮೇವ ಹೋತಿ. ಮನೋದ್ವಾರಿಕೇನ ಸಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ಅಯಞ್ಚ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭೂತಾ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾ, ಸಾಪಿ ಮನೋದ್ವಾರಿಕೇನೇವ ಹೋತಿ.

೪೩೧. ತಥಾಭೂತಸ್ಸಾತಿ ಕುಸಲಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಚೇತೋಸುಖಸಮಙ್ಗೀಭೂತಸ್ಸ. ಪುಬ್ಬೇವ ಖೋ ಪನಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಾಚಾಕಮ್ಮನ್ತಾಜೀವಾ ಪುಬ್ಬಸುದ್ಧಿಕಾ ನಾಮ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಾವ ಹೋನ್ತಿ. ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಕಪ್ಪವಾಯಾಮಸತಿಸಮಾಧಿಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಪನ ಪಞ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಕಾರಾಪಕಙ್ಗಾನಿ ನಾಮ. ಏವಂ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ವಾ ಸತ್ತಙ್ಗಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ.

ವಿತಣ್ಡವಾದೀ ಪನ ‘‘ಯಾ ಯಥಾಭೂತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೀ’’ತಿ ಇಮಮೇವ ಸುತ್ತಪದೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ’’ತಿ ವದತಿ. ಸೋ – ‘‘ಏವಮಸ್ಸಾಯಂ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನನ್ತರವಚನೇನೇವ ಪಟಿಸೇಧಿತಬ್ಬೋ. ಉತ್ತರಿ ಚ ಏವಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ – ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಇಮಾನಿ ಪನ ಪಞ್ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಕಾರಾಪಕಙ್ಗಾನಿ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ವಿರತಿವಸೇನ ಪೂರೇನ್ತಿ. ‘‘ಯಾ ಚತೂಹಿ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇಹಿ ಆರತಿ ವಿರತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತವಿರತೀಸು ಹಿ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಂ ಪಜಹತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಂ ಭಾವೇತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಾವಾಚಂ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಾನಿ ನ ವಿನಾ, ಸಹೇವ ವಿರತಿಯಾ ಪೂರೇನ್ತಿ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಾಜೀವೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತಿ ವಚೀಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಾನೇವ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಇಮಾನಿ ಪನ ಪಞ್ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಕಾರಾಪಕಙ್ಗಾನಿ ವಿರತಿವಸೇನ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೀತಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸುಭದ್ದಸುತ್ತೇಪಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೧೪) ಚೇತಂ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ, ಸುಭದ್ದ, ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ. ಅಞ್ಞೇಸು ಚ ಅನೇಕೇಸು ಸುತ್ತಸತೇಸು ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋವ ಮಗ್ಗೋ ಆಗತೋತಿ.

೪೩೩. ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾವ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ. ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯುಗನನ್ಧಾತಿ ಏಕಕ್ಖಣಿಕಯುಗನನ್ಧಾ. ಏತೇಹಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಮಾಪತ್ತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಪಸ್ಸನಾತಿ. ಏವಂ ನಾನಾಖಣಿಕಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ, ಅರಿಯಮಗ್ಗೇ ಪನ ಏಕಕ್ಖಣಿಕಾ.

ವಿಜ್ಜಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿ ಚಾತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಿಜ್ಜಾ ಚ ಫಲವಿಮುತ್ತಿ ಚ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಮಹಾಸಳಾಯತನಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.