೯. ಬಾಲಪಣ್ಡಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಬಾಲಪಣ್ಡಿತಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಬಾಲಲಕ್ಖಣಾನೀತಿ ಬಾಲೋ ಅಯನ್ತಿ ಏತೇಹಿ ಲಕ್ಖಿಯತಿ ಞಾಯತೀತಿ ಬಾಲಲಕ್ಖಣಾನಿ. ತಾನೇವ ತಸ್ಸ ಸಞ್ಜಾನನಕಾರಣಾನೀತಿ ಬಾಲನಿಮಿತ್ತಾನಿ. ಬಾಲಸ್ಸ ಅಪದಾನಾನೀತಿ ಬಾಲಾಪದಾನಾನಿ. ದುಚ್ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತೀತಿ ಚಿನ್ತಯನ್ತೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನವಸೇನ ದುಚ್ಚಿನ್ತಿತಮೇವ ಚಿನ್ತೇತಿ. ದುಬ್ಭಾಸಿತಭಾಸೀತಿ ಭಾಸಮಾನೋಪಿ ಮುಸಾವಾದಾದಿಭೇದಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಮೇವ ಭಾಸತಿ. ದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಕಾರೀತಿ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿವಸೇನ ದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಮೇವ ಕರೋತಿ. ತತ್ರ ಚೇತಿ ಯತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸತಿ. ತಜ್ಜಂ ತಸ್ಸಾರುಪ್ಪನ್ತಿ ತಜ್ಜಾತಿಕಂ ತದನುಚ್ಛವಿಕಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವೇರಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಆದೀನವಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತ್ರಾತಿ ತಾಯ ಕಥಾಯ ಕಚ್ಛಮಾನಾಯ. ಬಾಲನ್ತಿಆದೀನಿ ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ.

೨೪೮. ಓಲಮ್ಬನ್ತೀತಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ಸೇಸಪದದ್ವಯಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ, ಓಲಮ್ಬನಾದಿಆಕಾರೇನ ಹಿ ತಾನಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಪಥವಿಯಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತೀತಿ ಪಥವಿತಲೇ ಪತ್ಥರನ್ತಿ. ಸೇಸಪದದ್ವಯಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಪತ್ಥರಣಾಕಾರೋಯೇವ ಹೇಸ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಲಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪಟ್ಠಾನಾಕಾರೇ ಆಪಾಥಗತೇ ಬಾಲಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ.

೨೪೯. ಏತದವೋಚಾತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ನಿರಯಸ್ಸ ಉಪಮಾ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ನ ಭಗವಾ ವದತಿ, ‘‘ನ ಸುಕರಾ’’ತಿ ಪನ ವದತಿ, ನ ಸುಕರಂ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಕಾತುಂ, ಹನ್ದಾಹಂ ದಸಬಲಂ ಉಪಮಂ ಕಾರಾಪೇಮೀತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಸಕ್ಕಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವಚನಂ ಅವೋಚ. ಹನೇಯ್ಯುನ್ತಿ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಮನವಸೇನ ಯಥಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದ್ವೇ ಪಹಾರಾ ನಿಪತನ್ತಿ, ಏವಂ ಹನೇಯ್ಯುಂ. ತೇನಸ್ಸ ದ್ವೇ ವಣಮುಖಸತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಇತೋ ಉತ್ತರಿಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೨೫೦. ಪಾಣಿಮತ್ತನ್ತಿ ಅನ್ತೋಮುಟ್ಠಿಯಂ ಠಪನಮತ್ತಂ. ಸಙ್ಖಮ್ಪಿ ನ ಉಪೇತೀತಿ ಗಣನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಲಭಾಗಮ್ಪೀತಿ ಸತಿಮಂ ಕಲಂ ಸಹಸ್ಸಿಮಂ ಕಲಂ ಸತಸಹಸ್ಸಿಮಂ ವಾ ಕಲಂ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿಪಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ನ ಉಪೇತಿ. ಉಪನಿಧಮ್ಪೀತಿ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಉಪೇತಿ, ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಓಲೋಕಿತಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ತತ್ತಂ ಅಯೋಖಿಲನ್ತಿ ತಿಗಾವುತಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಾಯ ಲೋಹಪಥವಿಯಾ ಉತ್ತಾನಕಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೇ ತಾಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಯಸೂಲಂ ಪವೇಸೇನ್ತಿ, ತಥಾ ವಾಮಹತ್ಥಾದೀಸು. ಯಥಾ ಚ ಉತ್ತಾನಕಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ, ಏವಂ ಉರೇನಪಿ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನಪಿ ವಾಮಪಸ್ಸೇನಪಿ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ. ಸಂವೇಸೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಾಯ ಲೋಹಪಥವಿಯಾ ತಿಗಾವುತಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ. ಕುಠಾರೀಹೀತಿ ಮಹತೀಹಿ ಗೇಹಸ್ಸ ಏಕಪಕ್ಖಛದನಮತ್ತಾಹಿ ಕುಠಾರೀಹಿ ತಚ್ಛನ್ತಿ. ಲೋಹಿತಂ ನದೀ ಹುತ್ವಾ ಸನ್ದತಿ, ಲೋಹಪಥವಿತೋ ಜಾಲಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಚ್ಛನ್ತಾ ಪನ ಸುತ್ತಾಹತಂ ಕರಿತ್ವಾ ದಾರೂ ವಿಯ ಅಟ್ಠಂಸಮ್ಪಿ ಛಳಂಸಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ. ವಾಸೀಹೀತಿ ಮಹಾಸುಪ್ಪಪಮಾಣಾಹಿ ವಾಸೀಹಿ. ತಾಹಿ ತಚ್ಛನ್ತಾ ತಚತೋ ಯಾವ ಅಟ್ಠೀನಿ ಸಣಿಕಂ ತಚ್ಛನ್ತಿ, ತಚ್ಛಿತಂ ತಚ್ಛಿತಂ ಪಟಿಪಾಕತಿಕಂ ಹೋತಿ. ರಥೇ ಯೋಜೇತ್ವಾತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಗಯೋತ್ತಪಞ್ಚರಚಕ್ಕಕುಬ್ಬರಪಾಚನೇಹಿ ಸಬ್ಬತೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತೇ ರಥೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ. ಮಹನ್ತನ್ತಿ ಮಹಾಕೂಟಾಗಾರಪ್ಪಮಾಣಂ. ಆರೋಪೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತೇಹಿ ಅಯಮುಗ್ಗರೇಹಿ ಪೋಥೇನ್ತಾ ಆರೋಪೇನ್ತಿ. ಸಕಿಮ್ಪಿ ಉದ್ಧನ್ತಿ ಸುಪಕ್ಕುಥಿತಾಯ ಉಕ್ಖಲಿಯಾ ಪಕ್ಖಿತ್ತತಣ್ಡುಲಾ ವಿಯ ಉದ್ಧಂ ಅಧೋ ತಿರಿಯಞ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ.

ಭಾಗಸೋ ಮಿತೋತಿ ಭಾಗೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಭತ್ತೋ. ಪರಿಯನ್ತೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ. ಅಯಸಾತಿ ಉಪರಿ ಅಯಪಟ್ಟೇನ ಛಾದಿತೋ.

ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಸತಂ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏವಂ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯಥಾ ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಸತೇ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಅಕ್ಖೀನಿ ಯಮಕಗೋಳಕಾ ವಿಯ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ.

ನ ಸುಕರಾ ಅಕ್ಖಾನೇನ ಪಾಪುಣಿತುನ್ತಿ ನಿರಯೋ ನಾಮ ಏವಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖೋ ಏವಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖೋತಿ ವಸ್ಸಸತಂ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಂ ಕಥೇನ್ತೇನಾಪಿ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸುಕರಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೫೧. ದನ್ತುಲ್ಲೇಹಕನ್ತಿ ದನ್ತೇಹಿ ಉಲ್ಲೇಹಿತ್ವಾ, ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ರಸಾದೋತಿ ರಸಗೇಧೇನ ಪರಿಭುತ್ತರಸೋ.

೨೫೨. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಖಾದಿಕಾತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಖಾದನಂ.

ದುಬ್ಬಣ್ಣೋತಿ ದುರೂಪೋ. ದುದ್ದಸಿಕೋತಿ ದಾರಕಾನಂ ಭಯಾಪನತ್ಥಂ ಕತಯಕ್ಖೋ ವಿಯ ದುದ್ದಸೋ. ಓಕೋಟಿಮಕೋತಿ ಲಕುಣ್ಡಕೋ ಪವಿಟ್ಠಗೀವೋ ಮಹೋದರೋ. ಕಾಣೋತಿ ಏಕಕ್ಖಿಕಾಣೋ ವಾ ಉಭಯಕ್ಖಿಕಾಣೋ ವಾ. ಕುಣೀತಿ ಏಕಹತ್ಥಕುಣೀ ವಾ ಉಭಯಹತ್ಥಕುಣೀ ವಾ. ಪಕ್ಖಹತೋತಿ ಪೀಠಸಪ್ಪೀ. ಸೋ ಕಾಯೇನಾತಿ ಇದಮಸ್ಸ ದುಕ್ಖಾನುಪಬನ್ಧದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆರದ್ಧಂ.

ಕಲಿಗ್ಗಹೇನಾತಿ ಪರಾಜಯೇನ. ಅಧಿಬನ್ಧಂ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಬಹುಂ ಜಿತೋ ಸಬ್ಬಸಾಪತೇಯ್ಯಮ್ಪಿಸ್ಸ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನಾಪಿ ಬನ್ಧಂ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಕೇವಲಾ ಪರಿಪೂರಾ ಬಾಲಭೂಮೀತಿ ಬಾಲೋ ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತತ್ಥ ಪಕ್ಕಾವಸೇಸೇನ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ಆಗತೋ ಪಞ್ಚಸು ನೀಚಕುಲೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪುನ ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀತಿ ಅಯಂ ಸಕಲಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಬಾಲಭೂಮಿ.

೨೫೩. ಪಣ್ಡಿತಲಕ್ಖಣಾನೀತಿಆದಿ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸುಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತೀತಿಆದೀನಿ ಚೇತ್ಥ ಮನೋಸುಚರಿತಾದೀನಂ ವಸೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ.

ಚಕ್ಕರತನವಣ್ಣನಾ

೨೫೬. ಸೀಸಂ ನ್ಹಾತಸ್ಸಾತಿ ಸೀಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ನ್ಹಾತಸ್ಸ. ಉಪೋಸಥಿಕಸ್ಸಾತಿ ಸಮಾದಿನ್ನಉಪೋಸಥಙ್ಗಸ್ಸ. ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತಸ್ಸಾತಿ ಪಾಸಾದವರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಗತಸ್ಸ ಸುಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾಸಾದವರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಮಹಾತಲೇ ಸಿರೀಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸೀಲಾನಿ ಆವಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ. ತದಾ ಕಿರ ರಾಜಾ ಪಾತೋವ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪುನಪಿ ಸೋಳಸಹಿ ಗನ್ಧೋದಕಘಟೇಹಿ ಸೀಸಂ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಕತಪಾತರಾಸೋ ಸುದ್ಧಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಏಕಂಸಂ ಕತ್ವಾ ಉಪರಿಪಾಸಾದಸ್ಸ ಸಿರೀಸಯನೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅತ್ತನೋ ದಾನಮಯಪುಞ್ಞಸಮುದಯಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಅಯಂ ಸಬ್ಬಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ ಧಮ್ಮತಾ.

ತೇಸಂ ತಂ ಆವಜ್ಜನ್ತಾನಂಯೇವ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಂ ಉತುಸಮುಟ್ಠಾನಂ ನೀಲಮಣಿಸಙ್ಘಾಟಸದಿಸಂ ಪಾಚೀನಸಮುದ್ದಜಲತಲಂ ಛಿನ್ದಮಾನಂ ವಿಯ ಆಕಾಸಂ ಅಲಙ್ಕುರುಮಾನಂ ವಿಯ ದಿಬ್ಬಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಾತುಭವತಿ. ತಯಿದಂ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವಯುತ್ತತ್ತಾ ದಿಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಹಸ್ಸಂ ಅಸ್ಸ ಅರಾನನ್ತಿ ಸಹಸ್ಸಾರಂ. ಸಹ ನೇಮಿಯಾ ಸಹ ನಾಭಿಯಾ ಚಾತಿ ಸನೇಮಿಕಂ ಸನಾಭಿಕಂ. ಸಬ್ಬೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪರಿಪೂರನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರಂ.

ತತ್ಥ ಚಕ್ಕಞ್ಚ ತಂ ರತಿಜನನಟ್ಠೇನ ರತನಞ್ಚಾತಿ ಚಕ್ಕರತನಂ. ಯಾಯ ಪನ ತಂ ನಾಭಿಯಾ ‘‘ಸನಾಭಿಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಾ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿಮಯಾ ಹೋತಿ. ಮಜ್ಝೇ ಪನಸ್ಸಾ ರಜತಮಯಾ ಪನಾಳಿ, ಯಾಯ ಸುದ್ಧಸಿನಿದ್ಧದನ್ತಪನ್ತಿಯಾ ಹಸಮಾನಂ ವಿಯ ವಿರೋಚತಿ. ಮಜ್ಝೇ ಛಿದ್ದೇನ ವಿಯ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲೇನ ಉಭೋಸುಪಿ ಬಾಹಿರನ್ತೇಸು ರಜತಪಟ್ಟೇನ ಕತಪರಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ತೇಸು ಪನಸ್ಸಾ ನಾಭಿಪನಾಳಿ ಪರಿಕ್ಖೇಪಪಟ್ಟೇಸು ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಲೇಖಾ ಸುವಿಭತ್ತಾವ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ. ಅಯಂ ತಾವಸ್ಸ ನಾಭಿಯಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರತಾ.

ಯೇಹಿ ಪನ ತಂ ಅರೇಹಿ ‘‘ಸಹಸ್ಸಾರ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತೇ ಸತ್ತರತನಮಯಾ ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಯ ಪಭಾಸಮ್ಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಘಟಮಣಿಕಪರಿಚ್ಛೇದಲೇಖಾದೀನಿ ಸುವಿಭತ್ತಾನೇವ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಅರಾನಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರತಾ.

ಯಾಯ ಪನ ತಂ ನೇಮಿಯಾ ಸಹ ‘‘ಸನೇಮಿಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಾ ಬಾಲಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಕಲಾಪಸಿರಿಂ ಅವಹಸಮಾನಾ ವಿಯ ಸುರತ್ತಸುದ್ಧಸಿನಿದ್ಧಪವಾಳಮಯಾ ಹೋತಿ. ಸನ್ಧೀಸು ಪನಸ್ಸಾ ಸಞ್ಝಾರಾಗಸಸ್ಸಿರಿಕರತ್ತಜಮ್ಬೋನದಪಟ್ಟಾ ವಟ್ಟಪರಿಚ್ಛೇದಲೇಖಾ ಚ ಸುವಿಭತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ನೇಮಿಯಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರತಾ.

ನೇಮಿಮಣ್ಡಲಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪನಸ್ಸ ದಸನ್ನಂ ದಸನ್ನಂ ಅರಾನಮನ್ತರೇ ಧಮನವಂಸೋ ವಿಯ ಅನ್ತೋಸುಸಿರೋ ಛಿದ್ದಮಣ್ಡಲಚಿತ್ತೋ ವಾತಗಾಹೀ ಪವಾಳದಣ್ಡೋ ಹೋತಿ, ಯಸ್ಸ ವಾತೇನ ಪಹರಿತಸ್ಸ ಸುಕುಸಲಸಮನ್ನಾಹತಸ್ಸ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕತೂರಿಯಸ್ಸ ವಿಯ ಸದ್ದೋ ವಗ್ಗು ಚ ರಜನೀಯೋ ಚ ಕಮನೀಯೋ ಚ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಖೋ ಪನ ಪವಾಳದಣ್ಡಸ್ಸ ಉಪರಿ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ, ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಸಮೋಸರಿತಕುಸುಮದಾಮಪನ್ತಿಯೋತಿ ಏವಂ ಸಮೋಸರಿತಕುಸುಮದಾಮಪನ್ತಿಸತದ್ವಯಪರಿವಾರೇನ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸತಧಾರಿನಾ ಪವಾಳದಣ್ಡಸತೇನ ಸಮುಪಸೋಭಿತನೇಮಿಪರಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ನಾಭಿಪನಾಳೀನಂ ಅನ್ತೋ ದ್ವೇ ಸೀಹಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯೇಹಿ ತಾಲಕ್ಖನ್ಧಪ್ಪಮಾಣಾ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಕಿರಣಕಲಾಪಸಸ್ಸಿರಿಕಾ ತರುಣರವಿಸಮಾನರತ್ತಕಮ್ಬಲಗೇಣ್ಡುಕಪರಿಯನ್ತಾ ಆಕಾಸಗಙ್ಗಾಗತಿಸೋಭಂ ಅಭಿಭವಮಾನಾ ವಿಯ ದ್ವೇ ಮುತ್ತಕಲಾಪಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತಿ, ಯೇಹಿ ಚಕ್ಕರತನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಕಾಸೇ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಮಾನೇಹಿ ತೀಣಿ ಚಕ್ಕಾನಿ ಏಕತೋ ಪರಿವತ್ತನ್ತಾನಿ ವಿಯ ಖಾಯನ್ತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರತಾ.

ತಂ ಪನೇತಂ ಏವಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರಂ ಪಕತಿಯಾ ಸಾಯಮಾಸಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಘರದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ವೀಥಿಚತುಕ್ಕಾದೀಸು ಕೀಳಮಾನೇ ದಾರಕಜನೇ ನಾತಿಉಚ್ಚೇನ ನಾತಿನೀಚೇನ ವನಸಣ್ಡಮತ್ಥಕಾಸನ್ನೇನ ಆಕಾಸಪ್ಪದೇಸೇನ ಉಪಸೋಭಯಮಾನಂ ವಿಯ ರುಕ್ಖಸಾಖಗ್ಗಾನಿ, ದ್ವಾದಸಯೋಜನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸುಯ್ಯಮಾನೇನ ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಸೋತಾನಿ ಓಧಾಪಯಮಾನಂ ಯೋಜನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಾನಪ್ಪಭಾಸಮುದಯಸಮುಜ್ಜಲೇನ ವಣ್ಣೇನ ನಯನಾನಿ ಸಮಾಕಡ್ಢನ್ತಂ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಂ ಉಗ್ಘೋಸಯನ್ತಂ ವಿಯ ರಾಜಧಾನಿಅಭಿಮುಖಂ ಆಗಚ್ಛತಿ.

ಅಥ ತಸ್ಸ ಚಕ್ಕರತನಸ್ಸ ಸದ್ದಸ್ಸವನೇನೇವ ‘‘ಕುತೋ ನು ಖೋ, ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಸದ್ದೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜಿತಹದಯಾನಂ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾನಂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಪಸ್ಸ ಭೋ ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಅಯಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ಪುಬ್ಬೇ ಏಕೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಅತ್ತದುತಿಯೋ ಉಗ್ಗತೋ, ಏತಞ್ಹಿ ರಾಜಹಂಸಮಿಥುನಂ ವಿಯ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಮಿಥುನಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಿಯೇನ ಗಗನತಲಂ ಅಭಿಲಙ್ಘತೀ’’ತಿ. ತಮಞ್ಞೋ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ ಕಥೇಸಿ ಸಮ್ಮ ಕಹಂ ನಾಮ ತಯಾ ದ್ವೇ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಾ ಏಕತೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತಾ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ, ನನು ಏಸ ತಪನೀಯರಂಸಿಧಾರೋ ಪಿಞ್ಛರಕಿರಣೋ ದಿವಾಕರೋ ಉಗ್ಗತೋ’’ತಿ. ತಮಞ್ಞೋ ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಕಿಂ ಉಮ್ಮತ್ತೋಸಿ, ನನು ಖೋ ಇದಾನಿಮೇವ ದಿವಾಕರೋ ಅತ್ಥಙ್ಗತೋ, ಸೋ ಕಥಂ ಇಮಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಂ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಅದ್ಧಾ ಪನೇತಂ ಅನೇಕರತನಪ್ಪಭಾಸಮುಜ್ಜಲಂ ಏಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞವತೋ ವಿಮಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಪಸಾದಯನ್ತಾ ಅಞ್ಞೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ಬಹುಂ ವಿಪ್ಪಲಪಥ, ನೇವೇಸ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ, ನ ಸೂರಿಯೋ ನ ದೇವವಿಮಾನಂ. ನ ಹೇತೇಸಂ ಏವರೂಪಾ ಸಿರಿಸಮ್ಪತ್ತಿ ಅತ್ಥಿ, ಚಕ್ಕರತನೇನ ಪನೇತೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ಪವತ್ತಸಲ್ಲಾಪಸ್ಸೇವ ತಸ್ಸ ಜನಸ್ಸ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಓಹಾಯ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಹೋತಿ. ತತೋ ತೇಹಿ ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಇದಂ ನಿಬ್ಬತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘‘ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ, ನನು ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಪೂರಿತಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತೋ, ತಸ್ಸೇತಂ ನಿಬ್ಬತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಸೋ ಚ ಮಹಾಜನೋ, ಯೋ ಚ ಅಞ್ಞೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಚಕ್ಕರತನಮೇವ ಅನುಗಚ್ಛತಿ. ತಮ್ಪಿ ಚಕ್ಕರತನಂ ರಞ್ಞೋಯೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಞಾಪೇತುಕಾಮಂ ವಿಯ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಾಕಾರಮತ್ಥಕೇನೇವ ನಗರಂ ಅನುಸಂಯಾಯಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತೇಪುರಸ್ಸ ಉತ್ತರಸೀಹಪಞ್ಜರಆಸನ್ನೇ ಠಾನೇ ಯಥಾ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಸುಖೇನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪೂಜೇತುಂ, ಏವಂ ಅಕ್ಖಾಹತಂ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಏವಂ ಠಿತಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ವಾತಪಾನಚ್ಛಿದ್ದಾದೀಹಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಾನಾವಿರಾಗರತನಪ್ಪಭಾಸಮುಜ್ಜಲಂ ಅನ್ತೋ ಪಾಸಾದಂ ಅಲಙ್ಕುರುಮಾನಂ ಪಭಾಸಮೂಹಂ ದಿಸ್ವಾ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಸಞ್ಜಾತಾಭಿಲಾಸೋ ರಾಜಾ ಹೋತಿ. ಪರಿಜನೋಪಿಸ್ಸ ಪಿಯವಚನಪಾಭತೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ನಿವೇದೇತಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ಬಲವಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಫುಟಸರೀರೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಕಂ ಚಿನ್ತನಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ದಿಸ್ವಾನ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ…ಪೇ… ಅಸ್ಸಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಸೋ ಹೋತಿ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀತಿ ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಹೋತಿ? ಏಕಙ್ಗುಲದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ಚಕ್ಕರತನೇ ಆಕಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪವತ್ತೇ.

ಇದಾನಿ ತಸ್ಸ ಪವತ್ತಾಪನತ್ಥಂ ಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾತಿ ನಿಸಿನ್ನಾಸನತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚಕ್ಕರತನಸಮೀಪಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ. ಭಿಙ್ಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಸದಿಸಪನಾಳಿಂ ಸುವಣ್ಣಭಿಙ್ಕಾರಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾಮಹತ್ಥೇನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ. ಪವತ್ತತು ಭವಂ ಚಕ್ಕರತನಂ, ಅಭಿವಿಜಿನಾತು ಭವಂ ಚಕ್ಕರತನನ್ತಿ. ಅನ್ವದೇವ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬಚಕ್ಕವತ್ತೀನಞ್ಹಿ ಉದಕೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ‘‘ಅಭಿವಿಜಾನಾತು ಭವಂ ಚಕ್ಕರತನ’’ನ್ತಿ ವಚನಸಮನನ್ತರಮೇವ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪವತ್ತತಿ, ಯಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಸಮಕಾಲಮೇವ ಸೋ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಪವತ್ತೇ ಪನ ಚಕ್ಕರತನೇ ತಂ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋವ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಯಾನವರಂ ಆರುಯ್ಹ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಛತ್ತಚಾಮರಾದಿಹತ್ಥೋ ಪರಿಜನೋ ಚೇವ ಅನ್ತೇಪುರಜನೋ ಚ. ತತೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಞ್ಚುಕಕವಚಾದಿಸನ್ನಾಹವಿಭೂಸಿತೇನ ವಿವಿಧಾಹರಣಪ್ಪಭಾಸಮುಜ್ಜಲಿತೇನ ಸಮುಸ್ಸಿತದ್ಧಜಪಟಾಕಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇನ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಬಲಕಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪರಾಜಸೇನಾಪತಿ ಪಭೂತಯೋಪಿ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಮೇವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ರಾಜಯುತ್ತಾ ಪನ ಜನಸಙ್ಗಹತ್ಥಂ ನಗರವೀಥೀಸು ಭೇರಿಯೋ ಚರಾಪೇನ್ತಿ ‘‘ತಾತಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕರತನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಿಭವಾನುರೂಪೇನ ಮಣ್ಡಿತಪ್ಪಸಾಧಿತಾ ಸನ್ನಿಪತಥಾ’’ತಿ. ಮಹಾಜನೋ ಪನ ಪಕತಿಯಾ ಚಕ್ಕರತನಸದ್ದೇನೇವ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಪಹಾಯ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿತೋವ, ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬೋ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಮೇವ ಪರಿವಾರೇತಿ. ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಹಿ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಸೋ ಆಕಾಸಗತೋವ ಹೋತಿ. ಏವಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯಾಮವಿತ್ಥಾರಾ ಪರಿಸಾ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಏಕಪುರಿಸೋಪಿ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಸರೀರೋ ವಾ ಕಿಲಿಟ್ಠವತ್ಥೋ ವಾ ನತ್ಥಿ. ಸುಚಿಪರಿವಾರೋ ಹಿ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ. ಚಕ್ಕವತ್ತಿಪರಿಸಾ ನಾಮ ವಿಜ್ಜಾಧರಪರಿಸಾ ವಿಯ ಆಕಾಸೇ ಗಚ್ಛಮಾನಾ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿತಲೇ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣರತನಸದಿಸಾ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನ್ವದೇವ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯಾ’’ತಿ.

ತಮ್ಪಿ ಚಕ್ಕರತನಂ ರುಕ್ಖಗ್ಗಾನಂ ಉಪರೂಪರಿ ನಾತಿಉಚ್ಚೇನ ಗಗನಪದೇಸೇನ ಪವತ್ತತಿ, ಯಥಾ ರುಕ್ಖಾನಂ ಪುಪ್ಫಫಲಪಲ್ಲವೇಹಿ ಅತ್ಥಿಕಾ ತಾನಿ ಸುಖೇನ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಭೂಮಿಯಂ ಠಿತಾ ‘‘ಏಸ ರಾಜಾ, ಏಸ ಉಪರಾಜಾ, ಏಸ ಸೇನಾಪತೀ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಠಾನಾದೀಸುಪಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಯೋ ಯೇನ ಇಚ್ಛತಿ, ಸೋ ತೇನೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಾದಿಸಿಪ್ಪಪಸುತಾ ಚೇತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಾಯೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯಥೇವ ಹಿ ಭೂಮಿಯಂ, ತಥಾ ನೇಸಂ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಆಕಾಸೇ ಇಜ್ಝನ್ತಿ. ಏವಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಪರಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ವಾಮಪಸ್ಸೇನ ಸಿನೇರುಂ ಪಹಾಯ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇನ ಅಟ್ಠಯೋಜನಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಪುಬ್ಬವಿದೇಹಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ತತ್ಥ ಯೋ ವಿನಿಬ್ಬೇಧೇನ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯ ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ ಛತ್ತಿಂಸಯೋಜನಪರಿಸಾಯ ಸನ್ನಿವೇಸಕ್ಖಮೋ ಸುಲಭಾಹಾರೂಪಕರಣೋ ಛಾಯೂದಕಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಚಿಸಮತಲೋ ರಮಣೀಯೋ ಭೂಮಿಭಾಗೋ, ತಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಆಕಾಸೇ ಅಕ್ಖಾಹತಂ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಥ ತೇನ ಸಞ್ಞಾಣೇನ ಸೋ ಮಹಾಜನೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿ ನ್ಹಾನಭೋಜನಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದೇಸೇ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ, ತತ್ಥ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ವಾಸಂ ಉಪೇತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವಾಸಂ ಉಪಗತೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಮ್ಹಿ ಯೇ ತತ್ಥ ರಾಜಾನೋ, ತೇ ‘‘ಪರಚಕ್ಕಂ ಆಗತ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾಪಿ ನ ಬಲಕಾಯಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಯುದ್ಧಸಜ್ಜಾ ಹೋನ್ತಿ. ಚಕ್ಕರತನಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಸಮನನ್ತರಮೇವ ನತ್ಥಿ ಸೋ ಸತ್ತೋ ನಾಮ, ಯೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸಞ್ಞಾಯ ರಾಜಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಆವುಧಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಿಸಹೇಯ್ಯ. ಅಯಮನುಭಾವೋ ಚಕ್ಕರತನಸ್ಸ.

ಚಕ್ಕಾನುಭಾವೇನ ಹಿ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ,

ಅರೀ ಅಸೇಸಾ ದಮಥಂ ಉಪೇನ್ತಿ;

ಅರಿನ್ದಮಂ ನಾಮ ನರಾಧಿಪಸ್ಸ,

ತೇನೇವ ತಂ ವುಚ್ಚತಿ ತಸ್ಸ ಚಕ್ಕಂ.

ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜಸಿರಿವಿಭವಾನುರೂಪಂ ಪಾಭತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ರಾಜಾನಂ ಉಪಗಮ್ಮ ಓನತಸಿರಾ ಅತ್ತನೋ ಮೋಳಿಯಮಣಿಪ್ಪಭಾಭಿಸೇಕೇನಸ್ಸ ಪಾದಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಏಹಿ ಖೋ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿಆದೀಹಿ ವಚನೇಹಿ ತಸ್ಸ ಕಿಙ್ಕಾರಪ್ಪಟಿಸ್ಸಾವಿತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ…ಪೇ… ಅನುಸಾಸ ಮಹಾರಾಜಾತಿ.

ತತ್ಥ ಸ್ವಾಗತನ್ತಿ ಸುಆಗಮನಂ. ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಆಗತೇ ಸೋಚನ್ತಿ, ಗತೇ ನನ್ದನ್ತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆಗತೇ ನನ್ದನ್ತಿ, ಗತೇ ಸೋಚನ್ತಿ. ತಾದಿಸೋ ತ್ವಂ ಆಗತನನ್ದನೋ ಗಮನಸೋಚನೋ, ತಸ್ಮಾ ತವ ಆಗಮನಂ ಸುಆಗಮನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಪನ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ನಾಪಿ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಮೇ ಅನುವಸ್ಸಂ ಬಲಿಂ ಉಪಕಪ್ಪೇಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ನಾಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭೋಗಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ. ಅತ್ತನೋ ಪನ ಧಮ್ಮರಾಜಭಾವಸ್ಸ ಅನುರೂಪಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪೇಮನೀಯೇನ ಮಞ್ಜುನಾ ಸರೇನ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ತಾತಾ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ನಾಮೇಸ ಆಸೇವಿತೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ನಿರಯಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಪಾಣೋ ನ ಹನ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿಕಂ ಓವಾದಂ ದೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಏವಮಾಹ ಪಾಣೋ ನ ಹನ್ತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಯಥಾಭುತ್ತಞ್ಚ ಭುಞ್ಜಥಾತಿ.

ಕಿಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ರಞ್ಞೋ ಇಮಂ ಓವಾದಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ. ಬುದ್ಧಸ್ಸಪಿ ತಾವ ಸಬ್ಬೇ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ರಞ್ಞೋ ಕಿಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯೇ ಪಣ್ಡಿತಾ ವಿಭಾವಿನೋ, ತೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಸಬ್ಬೇ ಪನ ಅನುಯನ್ತಾ ಭವನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಅಥ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಏವಂ ಪುಬ್ಬವಿದೇಹವಾಸೀನಂ ಓವಾದೇ ದಿನ್ನೇ ಕತಪಾತರಾಸೇ ಚಕ್ಕವತ್ತೀಬಲೇನ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹತಿ. ಯಥಾ ಯಥಾ ಚ ತಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹತಿ, ತಥಾ ತಥಾ ಅಗದಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಸಂಖಿತ್ತಫಣೋ ನಾಗರಾಜಾ ವಿಯ ಸಂಖಿತ್ತಊಮಿವಿಪ್ಫಾರಂ ಹುತ್ವಾ ಓಗಚ್ಛಮಾನಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸಲಿಲಂ ಯೋಜನಮತ್ತಂ ಓಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತೋಸಮುದ್ದೇ ವೇಳುರಿಯಭಿತ್ತಿ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಚ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪುಞ್ಞಸಿರಿಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾನಿ ವಿಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದತಲೇ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಾನಿ ನಾನಾರತನಾನಿ ತತೋ ತತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪದೇಸಂ ಪೂರಯನ್ತಿ. ಅಥ ಸಾ ರಾಜಪರಿಸಾ ತಂ ನಾನಾರತನಪರಿಪೂರಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದತಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿ ಉಚ್ಛಙ್ಗಾದೀಹಿ ಆದಿಯತಿ, ಯಥಾರುಚಿ ಆದಿನ್ನರತನಾಯ ಪನ ಪರಿಸಾಯ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಟಿನಿವತ್ತತಿ. ಪಟಿನಿವತ್ತಮಾನೇ ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಪರಿಸಾ ಅಗ್ಗತೋ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝೇ ರಾಜಾ, ಅನ್ತೇ ಚಕ್ಕರತನಂ. ತಮ್ಪಿ ಜಲನಿಧಿಜಲಂ ಪಲೋಭಿಯಮಾನಮಿವ ಚಕ್ಕರತನಸಿರಿಯಾ, ಅಸಹಮಾನಮಿವ ಚ ತೇನ ವಿಯೋಗಂ, ನೇಮಿಮಣ್ಡಲಪರಿಯನ್ತಂ ಅಭಿಹನನ್ತಂ ನಿರನ್ತರಮೇವ ಉಪಗಚ್ಛತಿ.

೨೫೭. ಏವಂ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಪುರತ್ಥಿಮಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ಪುಬ್ಬವಿದೇಹಂ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ವಿಜೇತುಕಾಮೋ ಚಕ್ಕರತನದೇಸಿತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ದಕ್ಖಿಣಸಮುದ್ದಾಭಿಮುಖೋ ಗಚ್ಛತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಥ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕರತನಂ ಪುರತ್ಥಿಮಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ದಿಸಂ ಪವತ್ತತೀತಿ. ಏವಂ ಪವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ಪನ ತಸ್ಸ ಪವತ್ತನವಿಧಾನಂ ಸೇನಾಸನ್ನಿವೇಸೋ ಪಟಿರಾಜಗಮನಂ ತೇಸಂ ಅನುಸಾಸನಿಪ್ಪದಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹನಂ ಸಮುದ್ದಸಲಿಲಸ್ಸ ಓಗಚ್ಛನಂ ರತನಾದಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ವಿಜಿನಿತ್ವಾ ಪನ ತಂ ದಸಸಹಸ್ಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ದಕ್ಖಿಣಸಮುದ್ದತೋಪಿ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಸತ್ತಯೋಜನಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಪರಗೋಯಾನಂ ವಿಜೇತುಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ತಥೇವ ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಸಮುದ್ದತೋಪಿ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಯೋಜನಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಉತ್ತರಕುರುಂ ವಿಜೇತುಂ ತಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ತಥೇವ ಅಭಿವಿಜಿಯ ಉತ್ತರಸಮುದ್ದತೋಪಿ ಪಚ್ಚುತ್ತರತಿ.

ಏತ್ತಾವತಾ ರಞ್ಞಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನಾ ಚಾತುರನ್ತಾಯ ಪಥವಿಯಾ ಆಧಿಪಚ್ಚಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವಂ ವಿಜಿತವಿಜಯೋ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜಸಿರಿಸಮ್ಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸಪರಿಸೋ ಉದ್ಧಂ ಗಗನತಲಂ ಅಭಿಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಸುವಿಕಸಿತಪದುಮುಪ್ಪಲಪುಣ್ಡರೀಕವನವಿಚಿತ್ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಜಾತಸ್ಸರೇ ವಿಯ ಪಞ್ಚಸತಪಞ್ಚಸತಪರಿತ್ತದೀಪಪರಿವಾರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾದೀಪೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಚಕ್ಕರತನದೇಸಿತೇನೇವ ಮಗ್ಗೇನ ಯಥಾನುಕ್ಕಮಂ ಅತ್ತನೋ ರಾಜಧಾನಿಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛತಿ. ಅಥ ತಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಅನ್ತೇಪುರದ್ವಾರಂ ಸೋಭಯಮಾನಂ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಏವಂ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಚಕ್ಕರತನೇ ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ಉಕ್ಕಾಹಿ ವಾ ದೀಪಿಕಾಹಿ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕರಣೀಯಂ ನ ಹೋತಿ, ಚಕ್ಕರತನೋಭಾಸೋಯೇವ ರತ್ತಿಂ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮತಿ. ಯೇ ಚ ಪನ ರತ್ತಿಂ ಅನ್ಧಕಾರತ್ಥಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅನ್ಧಕಾರಮೇವ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ದಕ್ಖಿಣಸಮುದ್ದಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಏವರೂಪಂ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಾತುಭವತೀತಿ.

ಹತ್ಥಿರತನವಣ್ಣನಾ

೨೫೮. ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಚಕ್ಕರತನಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಅಮಚ್ಚಾ ಪಕತಿಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಟ್ಠಾನಂ ಸುಚಿಭೂಮಿಭಾಗಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಹರಿಚನ್ದನಾದೀಹಿ ಸುರಭಿಗನ್ಧೇಹಿ ಉಪಲಿಮ್ಪಾಪೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿಚಿತ್ತವಣ್ಣಸುರಭಿಕುಸುಮಸಮಾಕಿಣ್ಣಂ ಉಪರಿ ಸುವಣ್ಣತಾರಕಾನಂ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಸಮೋಸರಿತಮನುಞ್ಞ-ಕುಸುಮದಾಮಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತವಿತಾನಂ ದೇವವಿಮಾನಂ ವಿಯ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವರೂಪಸ್ಸ ನಾಮ ದೇವ ಹತ್ಥಿರತನಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಚಿನ್ತೇಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸೀಲಾನಿ ಸಮಾದಾಯ ತಂ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಆವಜ್ಜನ್ತೋ ನಿಸೀದತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಚೋದಿತೋ ಛದ್ದನ್ತಕುಲಾ ವಾ ಉಪೋಸಥಕುಲಾ ವಾ ತಂ ಸಕ್ಕಾರವಿಸೇಸಂ ಅನುಭವಿತುಕಾಮೋ ತರುಣರವಿಮಣ್ಡಲಾಭಿರತ್ತಚರಣ-ಗೀವಮುಖಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತವಿಸುದ್ಧಸೇತಸರೀರೋ ಸತ್ತಪ್ಪತಿಟ್ಠೋ ಸುಸಣ್ಠಿತಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಸನ್ನಿವೇಸೋ ವಿಕಸಿತರತ್ತ-ಪದುಮಚಾರುಪೋಕ್ಖರೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಯೋಗೀ ವಿಯ ವೇಹಾಸಂ ಗಮನಸಮತ್ಥೋ ಮನೋಸಿಲಾಚುಣ್ಣರಞ್ಜಿತಪರಿಯನ್ತೋ ವಿಯ ರಜತಪಬ್ಬತೋ ಹತ್ಥಿಸೇಟ್ಠೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಸೋ ಛದ್ದನ್ತಕುಲಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸಬ್ಬಕನಿಟ್ಠೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಉಪೋಸಥಕುಲಾ ಸಬ್ಬಜೇಟ್ಠೋ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಉಪೋಸಥೋ ನಾಗರಾಜಾ’’ ಇಚ್ಚೇವ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಸ್ವಾಯಂ ಪೂರಿತಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಾನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ ಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಚಿನ್ತಯನ್ತಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನ ಇತರೇಸಂ. ಸಯಮೇವ ಪಕತಿಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಟ್ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ತಿಟ್ಠತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ನಾಗರಾಜಾತಿ.

ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಂ ಪನ ತಂ ಹತ್ಥಿರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ಹತ್ಥಿಗೋಪಕಾದಯೋ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇನ್ತಿ. ರಾಜಾ ತುರಿತತುರಿತಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ‘‘ಭದ್ದಕಂ ವತ ಭೋ ಹತ್ಥಿಯಾನಂ, ಸಚೇ ದಮಥಂ ಉಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯನ್ತೋ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತಿ. ಅಥ ಸೋ ಘರಧೇನುವಚ್ಛಕೋ ವಿಯ ಕಣ್ಣೇ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ಸೂರತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ರಾಜಾ ತಂ ಅಭಿರುಹಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪರಿಜನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಹತ್ಥಿರತನಂ ಸೋವಣ್ಣದ್ಧಜಂ ಸೋವಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರಂ ಹೇಮಜಾಲಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನೇನ್ತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಅನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾವ ಸತ್ತರತನಮಯಾಯ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಾ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಆಕಾಸಂ ಗಮನನಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಸಹ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇನೇವ ಸೋ ಹತ್ಥಿರಾಜಾ ರಾಜಹಂಸೋ ವಿಯ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿಪ್ಪಭಾಜಾಲನೀಲಗಗನತಲಂ ಅಭಿಲಙ್ಘತಿ, ತತೋ ಚಕ್ಕಚಾರಿಕಾಯ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಕಲರಾಜಪರಿಸಾ. ಇತಿ ಸಪರಿಸೋ ರಾಜಾ ಅನ್ತೋಪಾತರಾಸೇಯೇವ ಸಕಲಪಥವಿಂ ಅನುಸಂಯಾಯಿತ್ವಾ ರಾಜಧಾನಿಂ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಹತ್ಥಿರತನಂ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾನ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ…ಪೇ… ಏವರೂಪಂ ಹತ್ಥಿರತನಂ ಪಾತುಭವತೀತಿ.

ಅಸ್ಸರತನವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಹತ್ಥಿರತನಸ್ಸ ಪನ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಪರಿಸಾ ಪಕತಿಮಙ್ಗಲಅಸ್ಸಟ್ಠಾನಂ ಸುಚಿಸಮತಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಚ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ರಞ್ಞೋ ತಸ್ಸ ಆಗಮನಚಿನ್ತನತ್ಥಂ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇನ್ತಿ. ಸೋ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಕತದಾನಸಕ್ಕಾರೋ ಸಮಾದಿನ್ನಸೀಲೋವ ಪಾಸಾದತಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಸಮನುಸ್ಸರತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಚೋದಿತೋ ಸಿನ್ಧವಕುಲತೋ ವಿಜ್ಜುಲ್ಲತಾವಿನದ್ಧಸರದಕಾಲಸೇತವಲಾಹಕರಾಸಿಸಸ್ಸಿರಿಕೋ ರತ್ತಪಾದೋ ರತ್ತತುಣ್ಡೋ ಚನ್ದಪ್ಪಭಾಪುಞ್ಜಸದಿಸಸುದ್ಧಸಿನಿದ್ಧಘನಸಙ್ಘಾತಸರೀರೋ ಕಾಕಗೀವಾ ವಿಯ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿ ವಿಯ ಚ ಕಾಳವಣ್ಣೇನ ಸೀಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಕಾಳಸೀಸೋ ಸುಟ್ಠು ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಠಪಿತೇಹಿ ವಿಯ ಮುಞ್ಜಸದಿಸೇಹಿ ಸಣ್ಹವಟ್ಟಉಜುಗತಿಗತೇಹಿ ಕೇಸೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮುಞ್ಜಕೇಸೋ ವೇಹಾಸಙ್ಗಮೋ ವಲಾಹಕೋ ನಾಮ ಅಸ್ಸರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಿರತನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವರೂಪಂ ಅಸ್ಸರತನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಭಗವಾ ಪುನ ಚಪರನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಮಣಿರತನವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಅಸ್ಸರತನಸ್ಸ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಚತುಹತ್ಥಾಯಾಮಂ ಸಕಟನಾಭಿಸಮಪ್ಪಮಾಣಂ ಉಭೋಸು ಅನ್ತೇಸು ಕಣ್ಣಿಕಪರಿಯನ್ತತೋ ವಿನಿಗ್ಗತಸುಪರಿಸುದ್ಧಮುತ್ತಾಕಲಾಪೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಞ್ಚನಪದುಮೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಂ ಚತುರಾಸೀತಿಮಣಿಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಂ ತಾರಾಗಣಪರಿವುತಸ್ಸ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಸ್ಸ ಸಿರಿಂ ಪಟಿಪ್ಫರಮಾನಂ ವಿಯ ವೇಪುಲ್ಲಪಬ್ಬತತೋ ಮಣಿರತನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸೇವಂ ಆಗತಸ್ಸ ಮುತ್ತಾಜಾಲಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವೇಳುಪರಮ್ಪರಾಯ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಆಕಾಸಂ ಆರೋಪಿತಸ್ಸ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಓಕಾಸಂ ಆಭಾ ಫರತಿ, ಯಾಯ ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಓಕಾಸೋ ಅರುಣುಗ್ಗಮನವೇಲಾ ವಿಯ ಸಞ್ಜಾತಾಲೋಕೋ ಹೋತಿ. ತತೋ ಕಸ್ಸಕಾ ಕಸಿಕಮ್ಮಂ, ವಾಣಿಜಾ ಆಪಣುಗ್ಘಾಟನಂ, ತೇ ತೇ ಚ ಸಿಪ್ಪಿನೋ ತಂ ತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಪಯೋಜೇನ್ತಿ ದಿವಾತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಮಣಿರತನಂ ಪಾತುಭವತೀತಿ.

ಇತ್ಥಿರತನವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಮಣಿರತನಸ್ಸ ಪನ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ವಿಸಯಸುಖವಿಸೇಸಕಾರಣಂ ಇತ್ಥಿರತನಂ ಪಾತುಭವತಿ. ಮದ್ದರಾಜಕುಲತೋ ವಾ ಹಿಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಆನೇನ್ತಿ, ಉತ್ತರಕುರುತೋ ವಾ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಸಯಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಅವಸೇಸಾ ಪನಸ್ಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಇತ್ಥಿರತನಂ ಪಾತುಭವತಿ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗತಾ.

ತತ್ಥ ಸಣ್ಠಾನಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಅಧಿಕಂ ರೂಪಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅಭಿರೂಪಾ. ದಿಸ್ಸಮಾನಾ ಚ ಚಕ್ಖೂನಿ ಪೀಣಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಚ್ಚವಿಕ್ಖೇಪಂ ಹಿತ್ವಾಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸನೀಯಾ. ದಿಸ್ಸಮಾನಾ ಚ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತೀತಿ ಪಾಸಾದಿಕಾ. ಪರಮಾಯಾತಿ ಏವಂ ಪಸಾದಾವಹತ್ತಾ ಉತ್ತಮಾಯ. ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯಾತಿ ವಣ್ಣಸುನ್ದರತಾಯ. ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಉಪೇತಾ. ಅಭಿರೂಪಾ ವಾ ಯಸ್ಮಾ ನಾತಿದೀಘಾ ನಾತಿರಸ್ಸಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಯಸ್ಮಾ ನಾತಿಕಿಸಾ ನಾತಿಥೂಲಾ, ಪಾಸಾದಿಕಾ ಯಸ್ಮಾ ನಾತಿಕಾಳಿಕಾ ನಚ್ಚೋದಾತಾ. ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಯಸ್ಮಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಮಾನುಸಂ ವಣ್ಣಂ ಅಪ್ಪತ್ತಾ ದಿಬ್ಬವಣ್ಣಂ. ಮನುಸ್ಸಾನಞ್ಹಿ ವಣ್ಣಾಭಾ ಬಹಿ ನ ನಿಚ್ಛರತಿ, ದೇವಾನಂ ಅತಿದೂರಂ ನಿಚ್ಛರತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪನ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಪದೇಸಂ ಸರೀರಾಭಾ ಓಭಾಸೇತಿ.

ನಾತಿದೀಘಾದೀಸು ಚಸ್ಸಾ ಪಠಮಯುಗಳೇನ ಆರೋಹಸಮ್ಪತ್ತಿ, ದುತಿಯಯುಗಳೇನ ಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪತ್ತಿ, ತತಿಯಯುಗಳೇನ ವಣ್ಣಸಮ್ಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಛಹಿ ವಾಪಿ ಏತೇಹಿ ಕಾಯವಿಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವೋ, ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಮಾನುಸಂ ವಣ್ಣನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾಯಸಮ್ಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ.

ತೂಲಪಿಚುನೋ ವಾ ಕಪ್ಪಾಸಪಿಚುನೋ ವಾತಿ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಪಿತಸ್ಸ ಸತವಿಹತಸ್ಸ ತೂಲಪಿಚುನೋ ವಾ ಸತವಿಹತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಾಸಪಿಚುನೋ ವಾ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ. ಸೀತೇತಿ ರಞ್ಞೋ ಸೀತಕಾಲೇ. ಉಣ್ಹೇತಿ ರಞ್ಞೋ ಉಣ್ಹಕಾಲೇ. ಚನ್ದನಗನ್ಧೋತಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಮೇವ ಸುಪಿಸಿತಸ್ಸ ಅಭಿನವಸ್ಸ ಚತುಜ್ಜಾತಿಸಮಾಯೋಜಿತಸ್ಸ ಹರಿಚನ್ದನಸ್ಸ ಗನ್ಧೋ ಕಾಯತೋ ವಾಯತಿ. ಉಪ್ಪಲಗನ್ಧೋತಿ ಹಸಿತಕಥಿತಕಾಲೇಸು ಮುಖತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ತಙ್ಖಣಂ ವಿಕಸಿತಸ್ಸೇವ ನೀಲುಪ್ಪಲಸ್ಸ ಅತಿಸುರಭಿಗನ್ಧೋ ವಾಯತಿ.

ಏವಂ ರೂಪಸಮ್ಫಸ್ಸಗನ್ಧಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಾಯ ಪನಸ್ಸಾ ಸರೀರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅನುರೂಪಂ ಆಚಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ತಂ ಖೋ ಪನಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ರಾಜಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾಸನತೋ ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢಾ ವಿಯ ಪಠಮಮೇವ ಉಟ್ಠಾತೀತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನೀ. ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ತಾಲವಣ್ಟೇನ ಬೀಜನಾದಿಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ನಿಪತತಿ ನಿಸೀದತೀತಿ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತಿನೀ. ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ದೇವಾತಿ ತಸ್ಸ ಕಿಂಕಾರಂ ಪಟಿಸ್ಸಾವೇತೀತಿ ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವಿನೀ. ರಞ್ಞೋ ಮನಾಪಮೇವ ಚರತಿ ಕರೋತೀತಿ ಮನಾಪಚಾರಿನೀ. ಯಂ ರಞ್ಞೋ ಪಿಯಂ, ತದೇವ ವದತೀತಿ ಪಿಯವಾದಿನೀ.

ಇದಾನಿ ಸ್ವಾಸ್ಸಾ ಆಚಾರೋ ಭಾವಸುದ್ಧಿಯಾ ಏವ, ನ ಸಾಠೇಯ್ಯೇನಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ತಂ ಖೋ ಪನಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನೋ ಅತಿಚರತೀತಿ ನ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚರತಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪುರಿಸಂ ಚಿತ್ತೇನಪಿ ನ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ತಸ್ಸಾ ಆದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಅಭಿರೂಪಾ’’ತಿಆದಯೋ ಅನ್ತೇ ‘‘ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನೀ’’ತಿಆದಯೋ ಗುಣಾ ವುತ್ತಾ, ತೇ ಪಕತಿಗುಣಾ ಏವ ‘‘ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಮಾನುಸಂ ವಣ್ಣ’’ನ್ತಿಆದಯೋ ಪನ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಚಕ್ಕರತನಪಾತುಭಾವತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುರಿಮಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಭಿರೂಪತಾದಿಕಾಪಿ ವಾ ಚಕ್ಕರತನಪಾತುಭಾವತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪಾರಿಪೂರಾ ಜಾತಾ. ತೇನಾಹ ಏವರೂಪಂ ಇತ್ಥಿರತನಂ ಪಾತುಭವತೀತಿ.

ಗಹಪತಿರತನವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಇತ್ಥಿರತನಸ್ಸ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಧನಕರಣೀಯಾನಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ ಯಥಾಸುಖಪ್ಪವತ್ತನತ್ಥಂ ಗಹಪತಿರತನಂ ಪಾತುಭವತಿ. ಸೋ ಪಕತಿಯಾವ ಮಹಾಭೋಗೋ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ಜಾತೋ ರಞ್ಞೋ ಧನರಾಸಿವಡ್ಢಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಹೋತಿ, ಚಕ್ಕರತನಾನುಭಾವಸಹಿತಂ ಪನಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ಪಾತುಭವತಿ, ಯೇನ ಅನ್ತೋಪಥವಿಯಂ ಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ನಿಧಿಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಸೋ ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠಹದಯೋ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಧನೇನ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಧನಕರಣೀಯಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಏವರೂಪಂ ಗಹಪತಿರತನಂ ಪಾತುಭವತೀತಿ.

ಪರಿಣಾಯಕರತನವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ಪಾತುಭೂತಗಹಪತಿರತನಸ್ಸ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸಂವಿಧಾನಸಮತ್ಥಂ ಪರಿಣಾಯಕರತನಂ ಪಾತುಭವತಿ. ಸೋ ರಞ್ಞೋ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಪಕತಿಯಾ ಏವ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ, ರಞ್ಞೋ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪನಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ ಪರಚಿತ್ತಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯೇನ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯ ರಾಜಪರಿಸಾಯ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅಹಿತೇ ಹಿತೇ ಚ ವವತ್ಥಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಸೋಪಿ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠಹದಯೋ ರಾಜಾನಂ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನುಸಾಸನೇನ ಪವಾರೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಪುನ ಚಪರಂ…ಪೇ… ಪರಿಣಾಯಕರತನಂ ಪಾತುಭವತೀತಿ. ತತ್ಥ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಠಪೇತುನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಠಪೇತುಂ.

೨೫೯. ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾತಿಆದಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಮೇವ.

೨೬೦. ಕಟಗ್ಗಹೇನಾತಿ ಜಯಗ್ಗಾಹೇನ. ಮಹನ್ತಂ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧನ್ತಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ. ಕೇವಲಾ ಪರಿಪೂರಾ ಪಣ್ಡಿತಭೂಮೀತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕುಲರೂಪಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತತ್ಥ ಠಿತೋ ತೀಣಿ ಚ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪುನ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀತಿ ಅಯಂ ಸಕಲಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಪಣ್ಡಿತಭೂಮಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಬಾಲಪಣ್ಡಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.