೧೦. ದೇವದೂತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೬೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ದೇವದೂತಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಅಗಾರಾತಿಆದಿ ಅಸ್ಸಪುರಸುತ್ತೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ.

೨೬೨. ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾತಿ ಭಗವಾ ಕತ್ಥಚಿ ನಿರಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇಸನಂ ದೇವಲೋಕೇನ ಓಸಾಪೇತಿ, ಕತ್ಥಚಿ ದೇವಲೋಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿರಯೇನ ಓಸಾಪೇತಿ. ಸಚೇ ಸಗ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ನಿರಯದುಕ್ಖಂ ಏಕದೇಸತೋ ಕಥೇತಿ, ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿದುಕ್ಖಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯದುಕ್ಖಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಏಕದೇಸತೋ ಕಥೇತಿ, ಸಗ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಮೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಿ. ಸಚೇ ನಿರಯದುಕ್ಖಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ದೇವಲೋಕಮನುಸ್ಸಲೋಕೇಸು ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇಸು ಚ ದುಕ್ಖಂ ಏಕದೇಸತೋ ಕಥೇತಿ, ನಿರಯದುಕ್ಖಮೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಿ. ಸೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ನಿರಯದುಕ್ಖಂ ವಿತ್ಥಾರೇತುಕಾಮೋ, ತಸ್ಮಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇಸನಂ ನಿರಯೇನ ಓಸಾಪೇತಿ. ದೇವಲೋಕಮನುಸ್ಸಲೋಕಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಪೇತ್ತಿವಿಸಯದುಕ್ಖಾನಿ ಚ ಏಕದೇಸತೋ ಕಥೇತ್ವಾ ನಿರಯದುಕ್ಖಮೇವ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಕಥೇತುಂ ತಮೇನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿರಯಪಾಲಾತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ‘‘ನಿರಯಪಾಲಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯನ್ತರೂಪಂ ವಿಯ ಕಮ್ಮಮೇವ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತೇಸಂ ತಂ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನಿರಯೇ ನಿರಯಪಾಲಾತಿ, ಆಮನ್ತಾ, ಅತ್ಥಿ ಚ ಕಾರಣಿಕಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅಭಿಧಮ್ಮೇ (ಕಥಾ. ೮೬೬) ಪಟಿಸೇಧಿತಮೇವ. ಯಥಾ ಹಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಕಮ್ಮಕಾರಣಕಾರಕಾ ಅತ್ಥಿ, ಏವಮೇವ ನಿರಯೇ ನಿರಯಪಾಲಾ ಅತ್ಥೀತಿ. ಯಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋತಿ ಯಮರಾಜಾ ನಾಮ ವೇಮಾನಿಕಪೇತರಾಜಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ದಿಬ್ಬವಿಮಾನೇ ದಿಬ್ಬಕಪ್ಪರುಕ್ಖದಿಬ್ಬಉಯ್ಯಾನದಿಬ್ಬನಾಟಕಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ, ಧಮ್ಮಿಕೋ ರಾಜಾ. ನ ಚೇಸ ಏಕೋವ ಹೋತಿ, ಚತೂಸು ಪನ ದ್ವಾರೇಸು ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಹೋನ್ತಿ. ನಾದ್ದಸನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪೇಸಿತಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ದೇವದೂತಸ್ಸ ಅಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಂ ವದತಿ. ಅಥ ನಂ ಯಮೋ ‘‘ನಾಯಂ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖಾಪೇತುಕಾಮೋ ಅಮ್ಭೋತಿಆದಿಮಾಹ.

ಜಾತಿಧಮ್ಮೋತಿ ಜಾತಿಸಭಾವೋ, ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ಜಾತಿಯಾ, ಜಾತಿ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇಯೇವ ಅತ್ಥೀತಿ. ಪರತೋ ಜರಾಧಮ್ಮೋತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೨೬೩. ಪಠಮಂ ದೇವದೂತಂ ಸಮನುಯುಞ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ದಹರಕುಮಾರೋ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದತಿ ನಾಮ ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಯ ಹತ್ಥಪಾದಾ ಅತ್ಥಿ, ಸಕೇ ಪನಮ್ಹಿ ಮುತ್ತಕರೀಸೇ ಪಲಿಪನ್ನೋ, ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಅಹಂ ಕಿಲಿಟ್ಠಗತ್ತೋಮ್ಹಿ, ನ್ಹಾಪೇಥ ಮನ್ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಜಾತಿತೋಮ್ಹಿ ಅಪರಿಮುತ್ತತಾಯ ಏದಿಸೋ ಜಾತೋ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಮೇವ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಜಾತಿತೋ ಅಪರಿಮುತ್ತಾವ. ಯಥೇವ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ, ಏವಂ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಇತಿ ತಸ್ಸಾ ಪುರೇ ಆಗಮನಾವ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇನೇಸ ದೇವದೂತೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ವಚನತ್ಥೋ ಪನ ಮಘದೇವಸುತ್ತೇ ವುತ್ತೋವ.

ದುತಿಯಂ ದೇವದೂತನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಜರಾಜಿಣ್ಣಸತ್ತೋ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದತಿ ನಾಮ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ತರುಣೋ ಅಹೋಸಿಂ ಊರುಬಲಬಾಹುಬಲಜವನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಮೇ ತಾ ಬಲಜವನಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನ್ತರಹಿತಾ, ವಿಜ್ಜಮಾನಾಪಿ ಮೇ ಹತ್ಥಪಾದಾ ಹತ್ಥಪಾದಕಿಚ್ಚಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಜರಾಯಮ್ಹಿ ಅಪರಿಮುತ್ತತಾಯ ಏದಿಸೋ ಜಾತೋ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಮೇವ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಜರಾಯ ಅಪರಿಮುತ್ತಾವ. ಯಥೇವ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ, ಏವಂ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಜರಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಇತಿ ತಸ್ಸಾ ಪುರೇ ಆಗಮನಾವ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇನೇಸ ದೇವದೂತೋ ನಾಮ ಜಾತೋ.

ತತಿಯಂ ದೇವದೂತನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಗಿಲಾನಸತ್ತೋ ಅತ್ಥತೋ ಏವ ವದತಿ ನಾಮ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ನಿರೋಗೋ ಅಹೋಸಿಂ, ಸೋಮ್ಹಿ ಏತರಹಿ ಬ್ಯಾಧಿನಾ ಅಭಿಹತೋ ಸಕೇ ಮುತ್ತಕರೀಸೇ ಪಲಿಪನ್ನೋ, ಉಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ವಿಜ್ಜಮಾನಾಪಿ ಮೇ ಹತ್ಥಪಾದಾ ಹತ್ಥಪಾದಕಿಚ್ಚಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಬ್ಯಾಧಿತೋಮ್ಹಿ ಅಪರಿಮುತ್ತತಾಯ ಏದಿಸೋ ಜಾತೋ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಮೇವ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಬ್ಯಾಧಿತೋ ಅಪರಿಮುತ್ತಾವ. ಯಥೇವ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ, ಏವಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಬ್ಯಾಧಿ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಇತಿ ತಸ್ಸ ಪುರೇ ಆಗಮನಾವ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇನೇಸ ದೇವದೂತೋ ನಾಮ ಜಾತೋ.

೨೬೫. ಚತುತ್ಥಂ ದೇವದೂತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ವಾ ದೇವದೂತಾತಿ ಕಾತಬ್ಬಾ ಕಮ್ಮಕಾರಣಿಕಾ ವಾ. ತತ್ಥ ಪನ ಕಮ್ಮಕಾರಣಪಕ್ಖೇ ಬಾತ್ತಿಂಸ ತಾವ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದನ್ತಿ ನಾಮ – ‘‘ಮಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಮಾನಾ ನ ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಪಾಸಾಣೇ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಮ, ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಸರೀರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಮ, ಇತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋವ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇನೇತೇ ದೇವದೂತಾ ನಾಮ ಜಾತಾ. ಕಮ್ಮಕಾರಣಿಕಾಪಿ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದನ್ತಿ ನಾಮ – ‘‘ಮಯಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ಕರೋನ್ತಾ ನ ರುಕ್ಖಾದೀಸು ಕರೋಮ, ತುಮ್ಹಾದಿಸೇಸು ಸತ್ತೇಸುಯೇವ ಕರೋಮ, ಇತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತುಮ್ಹೇಸು ಪುರೇ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾಕರಣತೋವ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇನೇತೇಪಿ ದೇವದೂತಾ ನಾಮ ಜಾತಾ.

೨೬೬. ಪಞ್ಚಮಂ ದೇವದೂತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮತಕಸತ್ತೋ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದತಿ ನಾಮ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಭೋ ಮಂ ಆಮಕಸುಸಾನೇ ಛಡ್ಡಿತಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದಿಭಾವಂ ಪತ್ತಂ, ಮರಣತೋಮ್ಹಿ ಅಪರಿಮುತ್ತತಾಯ ಏದಿಸೋ ಜಾತೋ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಮೇವ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಮರಣತೋ ಅಪರಿಮುತ್ತಾವ. ಯಥೇವ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ, ಏವಂ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಮರಣಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಇತಿ ತಸ್ಸ ಪುರೇ ಆಗಮನಾವ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇನೇಸ ದೇವದೂತೋ ನಾಮ ಜಾತೋ.

ಇಮಂ ಪನ ದೇವದೂತಾನುಯೋಗಂ ಕೋ ಲಭತಿ, ಕೋ ನ ಲಭತೀತಿ? ಯೇನ ತಾವ ಬಹುಂ ಪಾಪಂ ಕತಂ, ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿಯೇವ. ಯೇನ ಪನ ಪರಿತ್ತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ಸೋ ಲಭತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಸಭಣ್ಡಂ ಚೋರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಮೇವ ಕರೋನ್ತಿ, ನ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತಿ. ಅನುವಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ಪನ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಂ ನಯನ್ತಿ, ಸೋ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಲಭತಿ. ಏವಂಸಮ್ಪದಮೇತಂ. ಪರಿತ್ತಪಾಪಕಮ್ಮಾ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯಪಿ ಸರನ್ತಿ, ಸಾರಿಯಮಾನಾಪಿ ಸರನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ದೀಘಜಯನ್ತದಮಿಳೋ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸರಿ. ಸೋ ಕಿರ ದಮಿಳೋ ಸುಮನಗಿರಿವಿಹಾರೇ ಆಕಾಸಚೇತಿಯಂ ರತ್ತಪಟೇನ ಪೂಜೇಸಿ. ಅಥ ನಿರಯೇ ಉಸ್ಸದಸಾಮನ್ತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅಗ್ಗಿಜಾಲಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾವ ಅತ್ತನೋ ಪೂಜಿತಪಟಂ ಅನುಸ್ಸರಿ, ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಅಪರೋಪಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ದಹರಭಿಕ್ಖುನೋ ಖಲಿಸಾಟಕಂ ದೇನ್ತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇಸಿ, ಮರಣಕಾಲಮ್ಹಿ ಪಟಪಟಾತಿ ಸದ್ದೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ, ಸೋಪಿ ಉಸ್ಸದಸಾಮನ್ತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಜಾಲಸದ್ದೇನ ತಂ ಸಾಟಕಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಏವಂ ತಾವ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀತಿ.

ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಅಸರನ್ತೇ ಪನ ಪಞ್ಚ ದೇವದೂತೇ ಪುಚ್ಛತಿ. ತತ್ಥ ಕೋಚಿ ಪಠಮೇನ ದೇವದೂತೇನ ಸರತಿ, ಕೋಚಿ ದುತಿಯಾದೀಹಿ. ಯೋ ಪನ ಪಞ್ಚಹಿಪಿ ನ ಸರತಿ, ತಂ ಯಮೋ ರಾಜಾ ಸಯಂ ಸಾರೇತಿ. ಏಕೋ ಕಿರ ಅಮಚ್ಚೋ ಸುಮನಪುಪ್ಫಕುಮ್ಭೇನ ಮಹಾಚೇತಿಯಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಂ ಅದಾಸಿ, ತಂ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮೇನ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಯಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ನಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಚಹಿಪಿ ದೇವದೂತೇಹಿ ಕುಸಲೇ ಅಸರನ್ತೇ ಯಮೋ ಸಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ನನು ತ್ವಂ ಮಹಾಚೇತಿಯಂ ಸುಮನಪುಪ್ಫಕುಮ್ಭೇನ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತಿಂ ಅದಾಸೀ’’ತಿ ಸಾರೇಸಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸರಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಂ ಗತೋ. ಯಮೋ ಪನ ಸಯಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ – ‘‘ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ನಾಮ ಅನುಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಯಂ ಸತ್ತೋ’’ತಿ ತುಣ್ಹೀ ಹೋತಿ.

೨೬೭. ಮಹಾನಿರಯೇತಿ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯಮ್ಹಿ. ಕಿಂ ಪನಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ? ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಆಯಾಮೇನ ಚ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಚ ಯೋಜನಸತಂ ಹೋತಿ. ಲೋಹಪಥವೀ ಲೋಹಛದನಂ ಏಕೇಕಾ ಚ ಭಿತ್ತಿ ನವನವಯೋಜನಿಕಾ ಹೋತಿ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ಭಿತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಿ ಉಟ್ಠಿತಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಭಿತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪರತೋ ಯೋಜನಸತಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸೇಸದಿಸಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತಿ ಜಾಲಪರಿಯನ್ತವಸೇನ ಆಯಾಮವಿತ್ಥಾರತೋ ಅಟ್ಠಾರಸಯೋಜನಾಧಿಕಾನಿ ತೀಣಿ ಯೋಜನಸತಾನಿ, ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ ಪನ ನವಯೋಜನಸತಾನಿ ಚತುಪಣ್ಣಾಸಯೋಜನಾನಿ, ಸಮನ್ತಾ ಪನ ಉಸ್ಸದೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಸಯೋಜನಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತಿ.

೨೬೮. ಉಬ್ಭತಂ ತಾದಿಸಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಕ್ಕನ್ತಪದಂ ಯಾವ ಅಟ್ಠಿತೋ ದಳ್ಹಂ ಉದ್ಧರಿತುಮೇವ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಹೇಟ್ಠತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಡಯ್ಹತಿ, ಉಪರಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಝಾಯತಿ, ಇತಿ ಅಕ್ಕಮನಕಾಲೇ ಡಯ್ಹಮಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಉದ್ಧರಣಕಾಲೇ ತಾದಿಸಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಬಹುಸಮ್ಪತ್ತೋತಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಮ್ಪತ್ತೋ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನೇಸ ನರಕೋ ಅವೀಚೀತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋತಿ. ವೀಚಿ ನಾಮ ಅನ್ತರಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಅಗ್ಗಿಜಾಲಾನಂ ವಾ ಸತ್ತಾನಂ ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ವಾ ಅನ್ತರಂ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಅವೀಚೀತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಪುರತ್ಥಿಮಭಿತ್ತಿತೋ ಜಾಲಾ ಉಟ್ಠಿತಾ ಸಂಸಿಬ್ಬಮಾನಾ ಯೋಜನಸತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಭಿತ್ತಿಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪರತೋ ಯೋಜನಸತಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸೇಸದಿಸಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಜಾಲಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಯೋಜನಸತಪ್ಪಮಾಣೋ ಅತ್ತಭಾವೋ, ದ್ವೇ ಪಾದಾ ಯಾವ ಗೋಪ್ಫಕಾ ಲೋಹಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠಾ, ದ್ವೇ ಹತ್ಥಾ ಯಾವ ಮಣಿಬನ್ಧಾ ಲೋಹಭಿತ್ತಿಯೋ ಪವಿಟ್ಠಾ, ಸೀಸಂ ಯಾವ ಭಮುಕಟ್ಠಿತೋ ಲೋಹಛದನೇ ಪವಿಟ್ಠಂ, ಅಧೋಭಾಗೇನ ಏಕಂ ಲೋಹಸೂಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಾಯಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝನ್ತಂ ಛದನೇ ಪವಿಟ್ಠಂ, ಪಾಚೀನಭಿತ್ತಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಸೂಲಂ ಹದಯಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಭಿತ್ತಿಂ ಪವಿಟ್ಠಂ, ಉತ್ತರಭಿತ್ತಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಸೂಲಂ ಫಾಸುಕಾ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಭಿತ್ತಿಂ ಪವಿಟ್ಠಂ. ನಿಚ್ಚಲೇ ತಥಾಗತಮ್ಹಿ ಅಪರದ್ಧತ್ತಾ ನಿಚ್ಚಲೋವ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಚತೀತಿ ಕಮ್ಮಸರಿಕ್ಖತಾಯ ಏದಿಸೋ ಜಾತೋ. ಏವಂ ಜಾಲಾನಂ ನಿರನ್ತರತಾಯ ಅವೀಚಿ ನಾಮ.

ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಪನಸ್ಸ ಯೋಜನಸತಿಕೇ ಠಾನೇ ನಾಳಿಯಂ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪೂರಿತಪಿಟ್ಠಂ ವಿಯ ಸತ್ತಾ ನಿರನ್ತರಾ, ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸತ್ತೋ ಅತ್ಥಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಠಿತಾನಂ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ನಿಪನ್ನಾನಂ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೇ ವಾ ಠಿತೇ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ವಾ ನಿಪನ್ನೇ ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ಬಾಧನ್ತಿ. ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ನಿರನ್ತರತಾಯ ಅವೀಚಿ.

ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪನ ಛ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏಕಂ ದುಕ್ಖಸಹಗತಂ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಯಥಾ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇ ಛ ಮಧುಬಿನ್ದೂನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ತಮ್ಬಲೋಹಬಿನ್ದುಮ್ಹಿ ಠಪಿತೇ ಅನುದಹನಬಲವತಾಯ ತದೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಇತರಾನಿ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಅನುದಹನಬಲವತಾಯ ದುಕ್ಖಮೇವೇತ್ಥ ನಿರನ್ತರಂ, ಇತರಾನಿ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾನೀತಿ. ಏವಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ನಿರನ್ತರತಾಯ ಅವೀಚಿ.

೨೬೯. ಮಹನ್ತೋತಿ ಯೋಜನಸತಿಕೋ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪತತೀತಿ ಏಕೋ ಪಾದೋ ಮಹಾನಿರಯೇ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಗೂಥನಿರಯೇ ನಿಪತತಿ. ಸೂಚಿಮುಖಾತಿ ಸೂಚಿಸದಿಸಮುಖಾ, ತೇ ಹತ್ಥಿಗೀವಪ್ಪಮಾಣಾ ಏಕದೋಣಿಕನಾವಾಪ್ಪಮಾಣಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಕುಕ್ಕುಲನಿರಯೋತಿ ಯೋಜನಸತಪ್ಪಮಾಣೋವ ಅನ್ತೋ ಕೂಟಾಗಾರಮತ್ತವಿತಚ್ಚಿತಅಙ್ಗಾರಪುಣ್ಣೋ ಆದಿತ್ತಛಾರಿಕನಿರಯೋ, ಯತ್ಥ ಪತಿತಪತಿತಾ ಕುದ್ರೂಸಕರಾಸಿಮ್ಹಿ ಖಿತ್ತಫಾಲವಾಸಿಸಿಲಾದೀನಿ ವಿಯ ಹೇಟ್ಠಿಮತಲಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತಿ.

ಆರೋಪೇನ್ತೀತಿ ಅಯದಣ್ಡೇಹಿ ಪೋಥೇನ್ತಾ ಆರೋಪೇನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಆರೋಹನಕಾಲೇ ತೇ ಕಣ್ಟಕಾ ಅಧೋಮುಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ಓರೋಹನಕಾಲೇ ಉದ್ಧಂಮುಖಾ.

ವಾತೇರಿತಾನೀತಿ ಕಮ್ಮಮಯೇನ ವಾತೇನ ಚಲಿತಾನಿ. ಹತ್ಥಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತೀತಿ ಫಲಕೇ ಮಂಸಂ ವಿಯ ಕೋಟ್ಟಯಮಾನಾನಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಸಚೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಲಾಯತಿ, ಅಯೋಪಾಕಾರೋ ಸಮುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಖುರಧಾರಾ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ.

ಖಾರೋದಕಾ ನದೀತಿ ವೇತರಣೀ ನಾಮ ತಮ್ಬಲೋಹನದೀ. ತತ್ಥ ಅಯೋಮಯಾನಿ ಖರವಾಲಿಕ-ಪೋಕ್ಖರಪತ್ತಾನಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಖುರಧಾರಾ ಉಭೋಸು ತೀರೇಸು ವೇತ್ತಲತಾ ಚ ಕುಸತಿಣಾನಿ ಚ. ಸೋ ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಾ ತಿಬ್ಬಾ ಖರಾತಿ ಸೋ ತತ್ಥ ಉದ್ಧಞ್ಚ ಅಧೋ ಚ ವುಯ್ಹಮಾನೋ ಪೋಕ್ಖರಪತ್ತೇಸು ಛಿಜ್ಜತಿ. ಸಿಙ್ಘಾಟಕಸಣ್ಠಾನಾಯ ಖರವಾಲಿಕಾಯ ಕಣ್ಟಕೇಹಿ ವಿಜ್ಝಿಯತಿ, ಖುರಧಾರಾಹಿ ಫಾಲಿಯತಿ, ಉಭೋಸು ತೀರೇಸು ಕುಸತಿಣೇಹಿ ವಿಲೇಖತಿ, ವೇತ್ತಲತಾಹಿ ಆಕಡ್ಢಿಯತಿ, ತಿಕ್ಖಸತ್ತೀಹಿ ಫಾಲಿಯತಿ.

೨೭೦. ತತ್ತೇನ ಅಯೋಸಙ್ಕುನಾತಿ ತೇನ ಜಿಗಚ್ಛಿತೋಮ್ಹೀತಿ ವುತ್ತೇ ಮಹನ್ತಂ ಲೋಹಪಚ್ಛಿಂ ಲೋಹಗುಳಾನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸೋ ಲೋಹಗುಳಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದನ್ತೇ ಸಮ್ಫುಸೇತಿ, ಅಥಸ್ಸ ತೇ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಸಙ್ಕುನಾ ಮುಖಂ ವಿವರನ್ತಿ, ತಮ್ಬಲೋಹಧಾರೇಹಿ ಮಹನ್ತೇನ ಲೋಹಕಟಾಹೇನ ತಮ್ಬಲೋಹಂ ಉಪನೇತ್ವಾ ಏವಮೇವಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಪುನ ಮಹಾನಿರಯೇತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚವಿಧಬನ್ಧನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ತಮ್ಬಲೋಹಪಾನಾ ತಮ್ಬಲೋಹಪಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುನ ಪಞ್ಚವಿಧಬನ್ಧನಾದೀನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾನಿರಯೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಕೋಚಿ ಪಞ್ಚವಿಧಬನ್ಧನೇನೇವ ಮುಚ್ಚತಿ, ಕೋಚಿ ದುತಿಯೇನ, ಕೋಚಿ ತತಿಯೇನ, ಕೋಚಿ ತಮ್ಬಲೋಹಪಾನೇನ ಮುಚ್ಚತಿ, ಕಮ್ಮೇ ಪನ ಅಪರಿಕ್ಖೀಣೇ ಪುನ ಮಹಾನಿರಯೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ.

ಇದಂ ಪನ ಸುತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಏಕೋ ದಹರಭಿಕ್ಖು, – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏತ್ತಕಂ ದುಕ್ಖಮನುಭವಿತಸತ್ತಂ ಪುನಪಿ ಮಹಾನಿರಯೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಆಮ, ಆವುಸೋ, ಕಮ್ಮೇ ಅಪರಿಕ್ಖೀಣೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಏವಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ. ತಿಟ್ಠತು, ಭನ್ತೇ, ಉದ್ದೇಸೋ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮೇವ ಕಥೇಥಾತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಉದ್ದೇಸಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಉದ್ದೇಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾನಂ ಗಣನಾ ನತ್ಥಿ. ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಞ್ಚೇತಂ ಸುತ್ತಂ ಅವಿಜಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ.

೨೭೧. ಹೀನಕಾಯೂಪಗಾತಿ ಹೀನಕಾಯಂ ಉಪಗತಾ ಹುತ್ವಾ. ಉಪಾದಾನೇತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಗಹಣೇ. ಜಾತಿಮರಣಸಮ್ಭವೇತಿ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಮರಣಸ್ಸ ಚ ಕಾರಣಭೂತೇ. ಅನುಪಾದಾತಿ ಚತೂಹಿ ಉಪಾದಾನೇಹಿ ಅನುಪಾದಿಯಿತ್ವಾ. ಜಾತಿಮರಣಸಙ್ಖಯೇತಿ ಜಾತಿಮರಣಸಙ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ.

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾಭಿನಿಬ್ಬುತಾತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸನಿಬ್ಬಾನೇನ ನಿಬ್ಬುತಾ. ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಂ ಉಪಚ್ಚಗುನ್ತಿ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾತಿಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ದೇವದೂತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ತತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.