೧೨. ತತಿಯನಾಗವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಕೋ ನು ದಿಬ್ಬೇನ ಯಾನೇನಾತಿ ತತಿಯನಾಗವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ತಯೋ ಖೀಣಾಸವತ್ಥೇರಾ ಗಾಮಕಾವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂಸು. ತೇ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾ ಪವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ರಾಜಗಹಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಾಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಉಚ್ಛುಖೇತ್ತಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಚ್ಛುಪಾಲಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು ‘‘ಆವುಸೋ, ಸಕ್ಕಾ ಅಜ್ಜ ರಾಜಗಹಂ ಪಾಪುಣಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ, ಭನ್ತೇ, ಇತೋ ಅಡ್ಢಯೋಜನೇ ರಾಜಗಹಂ, ಇಧೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಅತ್ಥೇತ್ಥ ಕೋಚಿ ವಸನಯೋಗ್ಗೋ ಆವಾಸೋ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಪನ ವೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಥೇರಾ ಅಧಿವಾಸೇಸುಂ.

ಸೋ ಉಚ್ಛೂಸುಯೇವ ಯಥಾಠಿತೇಸು ಸಾಖಾಮಣ್ಡಪಾಕಾರೇನ ದಣ್ಡಕಾನಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉಚ್ಛುಪಣ್ಣೇಹಿ ಛಾದೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಲಾಲಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ತೀಹಿ ಉಚ್ಛೂಹಿ ದಣ್ಡಕಸಙ್ಖೇಪೇನ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಿಣೇನ ಛಾದೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ತಿಣಸನ್ಥರಂ ಕತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಇತರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕುಟಿಯಂ ದ್ವೇ ತಯೋ ದಣ್ಡಕೇ ಸಾಖಾಯೋ ಚ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಚೀವರೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತೋ ಚೀವರಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತೇ ತತ್ಥ ವಸಿಂಸು. ಅಥ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಭತ್ತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಞ್ಚ ಮುಖೋದಕಞ್ಚ ದತ್ವಾ ಸಹ ಉಚ್ಛುರಸೇನ ಭತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ತೇಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಏಕೇಕಂ ಉಚ್ಛುಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಭಾಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಥೋಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಥೇರೇ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಞ್ಚ ದಾನಞ್ಚ ಆರಬ್ಭ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ನಿವತ್ತಿ.

ಖೇತ್ತಸಾಮಿಕೋ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಟಿಪಥೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕುತೋ ವೋ ಉಚ್ಛು ಲದ್ಧಾ’’ತಿ? ‘‘ಉಚ್ಛುಪಾಲಕೇನ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ತಟತಟಾಯಮಾನೋ ಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ಮುಗ್ಗರೇನ ತಂ ಪಹರನ್ತೋ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನಾ ಕತಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಮೇವ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸುಧಮ್ಮಾದೇವಸಭಾಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಮಹನ್ತೋ ದಿಬ್ಬವರವಾರಣೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಉಚ್ಛುಪಾಲಕಸ್ಸ ಮರಣಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚೇವ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಚ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರೋದಮಾನಾ ತಂ ಠಾನಂ ಅಗಮಂಸು, ಸಬ್ಬೇ ಚ ಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ತತ್ರಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ತಂ ದಿಬ್ಬಹತ್ಥಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬತಾಳಾವಚರಪರಿವುತೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇನ ತೂರಿಯೇನ ಪವಜ್ಜಮಾನೇನ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಮಹತಿಯಾ ದೇವಿದ್ಧಿಯಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ದಿಸ್ಸಮಾನರೂಪೋ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಜಾತಿಕೋ ಪುರಿಸೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ತೇನ ಕತಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿ –

೯೭೬. ‘‘ಕೋ ನು ದಿಬ್ಬೇನ ಯಾನೇನ, ಸಬ್ಬಸೇತೇನ ಹತ್ಥಿನಾ;

ತೂರಿಯತಾಳಿತನಿಗ್ಘೋಸೋ, ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಮಹೀಯತಿ.

೯೭೭. ‘‘ದೇವತಾ ನುಸಿ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ, ಅದು ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋ;

ಅಜಾನನ್ತಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ.

ಸೋಪಿಸ್ಸ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೯೭೮. ‘‘ನಾಮ್ಹಿ ದೇವೋ ನ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ, ನಾಪಿ ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋ;

ಸುಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ಯೇ ದೇವಾ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ.

೯೭೯. ‘‘ಪುಚ್ಛಾಮ ದೇವಂ ಸುಧಮ್ಮಂ, ಪುಥುಂ ಕತ್ವಾನ ಅಞ್ಜಲಿಂ;

ಕಿಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನುಸೇ ಕಮ್ಮಂ, ಸುಧಮ್ಮಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ – ಪುನಪಿ ಪುಚ್ಛಿ;

೯೮೦. ‘‘ಉಚ್ಛಾಗಾರಂ ತಿಣಾಗಾರಂ, ವತ್ಥಾಗಾರಞ್ಚ ಯೋ ದದೇ;

ತಿಣ್ಣಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದತ್ವಾ, ಸುಧಮ್ಮಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. – ಪುನಪಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ;

೯೭೬. ತತ್ಥ ತೂರಿಯತಾಳಿತನಿಗ್ಘೋಸೋತಿ ತಾಳಿತಪಞ್ಚಙ್ಗಿತದಿಬ್ಬತೂರಿಯನಿಗ್ಘೋಸೋ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪವಜ್ಜಮಾನದಿಬ್ಬತೂರಿಯಸದ್ದೋ. ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಮಹೀಯತೀತಿ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಆಕಾಸಟ್ಠೇನೇವ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಪೂಜೀಯತಿ.

೯೭೭. ದೇವತಾ ನುಸೀತಿ ದೇವತಾ ನು ಅಸಿ, ಕಿಂ ನು ತ್ವಂ ದೇವೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗನ್ಧಬ್ಬೋತಿ ಗನ್ಧಬ್ಬಕಾಯಿಕದೇವೋ ಅಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅದು ಸಕ್ಕೋ ಪುರಿನ್ದದೋತಿ ಉದಾಹು ಪುರೇ ದದಾತೀತಿ ‘‘ಪುರಿನ್ದದೋ’’ತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ ಸಕ್ಕೋ ನುಸಿ, ಅಥ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಅಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಸತಿಪಿ ಸಕ್ಕಗನ್ಧಬ್ಬಾನಂ ದೇವಭಾವೇ ತೇಸಂ ವಿಸುಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಗೋಬಲಿಬದ್ಧಞಾಯೇನ ತದಞ್ಞದೇವವಾಚಕೋ ದೇವಸದ್ದೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೯೭೮. ಅಥ ದೇವಪುತ್ತೋ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ನಾಮ ಪುಚ್ಛಾಸಭಾಗೇನ ಹೋತೀ’’ತಿ ತೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಂ ದೇವಗನ್ಧಬ್ಬಸಕ್ಕಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ‘‘ನಮ್ಹಿ ದೇವೋ ನ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನಮ್ಹಿ ದೇವೋತಿ ತಯಾ ಆಸಙ್ಕಿತೋ ಯೋ ಕೋಚಿ ದೇವೋ ನ ಹೋಮಿ ನ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ನ ಸಕ್ಕೋ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಸುಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ಯೇ ದೇವಾ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಅಹಂ, ಸುಧಮ್ಮಾ ದೇವತಾ ನಾಮ ತಾವತಿಂಸದೇವನಿಕಾಯಸ್ಸೇವ ಅಞ್ಞತರದೇವನಿಕಾಯೋ. ಸೋ ಕಿರ ಉಚ್ಛುಪಾಲೋ ತೇಸಂ ದೇವಾನಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಪಗೇವ ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಣಿಧಾಯ ಠಿತೋತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ.

೯೭೯. ಪುಥುನ್ತಿ ಮಹನ್ತಂ, ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಕ್ಕಚ್ಚಕಿರಿಯಾದೀಪನತ್ಥಞ್ಹೇತಂ ವುತ್ತಂ.

೯೮೦. ಸುಧಮ್ಮಾದೇವಯಾನಂ ಪುಟ್ಠೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಕಕಣ್ಟಕನಿಮಿತ್ತಂ ವದನ್ತೋ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಪುಞ್ಞಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ‘‘ಉಚ್ಛಾಗಾರ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದತ್ವಾತಿ ಯದಿಪಿ ಮಯಾ ತೀಣಿ ಅಗಾರಾನಿ ದಿನ್ನಾನಿ, ತೀಸು ಪನ ಅಞ್ಞತರೇನಾತಿ ಅಯಮತ್ಥೋಪಿ ಸಿಜ್ಝತೀತಿ ನಯಗ್ಗಾಹೇನ ದೇವಪುತ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಏವಂ ಸೋ ತೇನ ಪುಚ್ಛಿ ತಮತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಗುಣಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತೋ. ಮನುಸ್ಸಾ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದಬಹುಮಾನಾ ಬಹುಂ ದಾನೂಪಕರಣಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಕಟಾನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವೇಳುವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ಥು ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ತಮೇವ ಅತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತೇ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇ ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗಾಮಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಉಚ್ಛುಪಾಲಸ್ಸ ಮತಟ್ಠಾನೇ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಯಿಂಸೂತಿ.

ತತಿಯನಾಗವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.