೧೦. ಪಠಮನಾಗವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಸುಸುಕ್ಕಖನ್ಧಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ನಾಗನ್ತಿ ನಾಗವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ಉಪಗತೋ. ತತ್ಥ ಅದ್ದಸ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಸೇತಂ ಮಹನ್ತಂ ದಿಬ್ಬನಾಗಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಮಹತಾ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ, ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ಚ ಓಭಾಸಯಮಾನಂ. ದಿಸ್ವಾ ಯೇನ ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ತತೋ ಓರುಯ್ಹ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಥೇರೋ –

೯೬೧. ‘‘ಸುಸುಕ್ಕಖನ್ಧಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ನಾಗಂ, ಅಕಾಚಿನಂ ದನ್ತಿಂ ಬಲಿಂ ಮಹಾಜವಂ;

ಅಭಿರುಯ್ಹ ಗಜವರಂ ಸುಕಪ್ಪಿತಂ, ಇಧಾಗಮಾ ವೇಹಾಯಸಂ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ.

೯೬೨. ‘‘ನಾಗಸ್ಸ ದನ್ತೇಸು ದುವೇಸು ನಿಮ್ಮಿತಾ, ಅಚ್ಛೋದಕಾ ಪದುಮಿನಿಯೋ ಸುಫುಲ್ಲಾ;

ಪದುಮೇಸು ಚ ತೂರಿಯಗಣಾ ಪವಜ್ಜರೇ, ಇಮಾ ಚ ನಚ್ಚನ್ತಿ ಮನೋಹರಾಯೋ.

೯೬೩. ‘‘ದೇವಿದ್ಧಿಪತ್ತೋಸಿ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ಕಿಮಕಾಸಿ ಪುಞ್ಞಂ;

ಕೇನಾಸಿ ಏವಂ ಜಲಿತಾನುಭಾವೋ, ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ. –

ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಕಿತ್ತನಮುಖೇನ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿ.

೯೬೧. ತತ್ಥ ಸುಸುಕ್ಕಖನ್ಧನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಸೇತಖನ್ಧಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ, ವತ್ಥಿಕೋಸಂ, ಮುಖಪ್ಪದೇಸೋ, ಉಭೋ ಕಣ್ಣಾ, ವಾಲಧೀತಿ ಏತ್ತಕಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೋ ಕಾಯೋ ಸೇತೋವ, ಖನ್ಧಪ್ಪದೇಸಸ್ಸ ಪನ ಸಾತಿಸಯಂ ಧವಲತರತಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸುಸುಕ್ಕಖನ್ಧ’’ನ್ತಿ. ನಾಗನ್ತಿ ದಿಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ. ಅಕಾಚಿನನ್ತಿ ನಿದ್ದೋಸಂ, ಸಬಲಲವಙ್ಕತಿಲಕಾದಿಛವಿದೋಸವಿರಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಆಜಾನೀಯ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಳಿ, ಆಜಾನೀಯಲಕ್ಖಣೂಪೇತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದನ್ತಿನ್ತಿ ವಿಪುಲರುಚಿರದನ್ತವನ್ತಂ. ಬಲಿನ್ತಿ ಬಲವನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಂ. ಮಹಾಜವನ್ತಿ ಅತಿಜವಂ ಸೀಘಗಾಮಿಂ. ಪುನ ಅಭಿರುಯ್ಹಾತಿ ಏತ್ಥ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ಅಭಿರುಯ್ಹಂ ಆರೋಹನೀಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಏವಂ ಪನ ಥೇರೇನ ಪುಟ್ಠೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ –

೯೬೫. ‘‘ಅಟ್ಠೇವ ಮುತ್ತಪುಪ್ಫಾನಿ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಥೂಪಸ್ಮಿಂ ಅಭಿರೋಪೇಸಿಂ, ಪಸನ್ನೋ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ.

೯೬೬. ‘‘ತೇನ ಮೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ…

ವಣ್ಣೋ ಚ ಮೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ. – ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ;

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕಥೂಪೇ ವಣ್ಟತೋ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಮೂಲೇ ಪತಿತಾನಿ ಅಟ್ಠ ಮುತ್ತಪುಪ್ಫಾನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂಜನವಸೇನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಭಿರೋಪೇಸಿಂ ಪೂಜೇಸಿಂ.

ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕಥೂಪೇ ಚ ಕಾರಿತೇ ಸಪರಿವಾರೋ ಕಿಕೀ ಕಾಸಿರಾಜಾ ಚ ನಾಗರಾ ಚ ನೇಗಮಾ ಚ ಜಾನಪದಾ ಚ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತೇಸು ತಥಾ ಕರೋನ್ತೇಸು ಪುಪ್ಫಾನಿ ಮಹಗ್ಘಾನಿ ದುಲ್ಲಭಾನಿ ಚ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥೇಕೋ ಉಪಾಸಕೋ ಮಾಲಾಕಾರವೀಥಿಯಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಏಕಮೇಕೇನ ಕಹಾಪಣೇನ ಏಕಮೇಕಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಅಟ್ಠ ಕಹಾಪಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಾರಂ ಆಹ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಕಹಾಪಣೇಹಿ ಅಟ್ಠ ಪುಪ್ಫಾನಿ ದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ನತ್ಥಯ್ಯೋ ಪುಪ್ಫಾನಿ, ಸಮ್ಮದೇವ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಏವಂ, ಆರಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗವೇಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗವೇಸನ್ತೋ ಪತಿತಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಾರಂ ಆಹ ‘‘ಗಣ್ಹ, ತಾತ, ಕಹಾಪಣಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ತವ ಪುಞ್ಞೇನ ಲದ್ಧಾನಿ, ನಾಹಂ ಕಹಾಪಣಾನಿ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ‘‘ನಾಹಂ ಮುಧಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪೂಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಹಾಪಣಾನಿ ತಸ್ಸ ಪುರತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಪುನಪಿ ದೇವಲೋಕೇ, ಪುನಪಿ ದೇವಲೋಕೇತಿ ಏವಂ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವೇಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ತಾವತಿಂಸೇಸುಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ತತ್ಥ ಅದ್ದಸ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವಪುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತಂ ಪನೇತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ನಾಗವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.