೯. ವಿಸಾಲಕ್ಖಿವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಕಾ ನಾಮ ತ್ವಂ ವಿಸಾಲಕ್ಖೀತಿ ವಿಸಾಲಕ್ಖಿವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ರಞ್ಞಾ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಲದ್ಧಾ ಭಗವತಾ ಸರೀರಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ಥೂಪೇ ಚ ಮಹೇ ಚ ಕತೇ ರಾಜಗಹವಾಸಿನೀ ಏಕಾ ಮಾಲಾಕಾರಧೀತಾ ಸುನನ್ದಾ ನಾಮ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಪಿತುಂ ಗೇಹತೋ ಪೇಸಿತಂ ಬಹುಂ ಮಾಲಞ್ಚ ಗನ್ಧಞ್ಚ ಪೇಸೇತ್ವಾ ದೇವಸಿಕಂ ಚೇತಿಯೇ ಪೂಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ಉಪೋಸಥದಿವಸೇಸು ಪನ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅಞ್ಞತರೇನ ರೋಗೇನ ಫುಟ್ಠಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಾ ಸಕ್ಕೇನ ದೇವಾನಮಿನ್ದೇನ ಸಹ ಚಿತ್ತಲತಾವನಂ ಪಾವಿಸಿ. ತತ್ಥ ಚ ಅಞ್ಞಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ಪಭಾ ಪುಪ್ಫಾದೀನಂ ಪಭಾಹಿ ಪಟಿಹತಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಚಿತ್ತವಣ್ಣಾ ಹೋತಿ, ಸುನನ್ದಾಯ ಪನ ಪಭಾ ತಾಹಿ ಅನಭಿಭೂತಾ ಸಭಾವೇನೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ತಾಯ ಕತಸುಚರಿತಂ ಞಾತುಕಾಮೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ –

೬೬೬. ‘‘ಕಾ ನಾಮ ತ್ವಂ ವಿಸಾಲಕ್ಖಿ, ರಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಲತಾವನೇ;

ಸಮನ್ತಾ ಅನುಪರಿಯಾಸಿ, ನಾರೀಗಣಪುರಕ್ಖತಾ.

೬೬೭. ‘‘ಯದಾ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ, ಪವಿಸನ್ತಿ ಇಮಂ ವನಂ;

ಸಯೋಗ್ಗಾ ಸರಥಾ ಸಬ್ಬೇ, ಚಿತ್ರಾ ಹೋನ್ತಿ ಇಧಾಗತಾ.

೬೬೮. ‘‘ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಇಧ ಪತ್ತಾಯ, ಉಯ್ಯಾನೇ ವಿಚರನ್ತಿಯಾ;

ಕಾಯೇ ನ ದಿಸ್ಸತೀ ಚಿತ್ತಂ, ಕೇನ ರೂಪಂ ತವೇದಿಸಂ;

ದೇವತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾಚಿಕ್ಖ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ.

೬೬೬. ತತ್ಥ ಕಾ ನಾಮ ತ್ವನ್ತಿ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಕಾ ನಾಮ ಕೀದಿಸೀ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಯತ್ಥ ಕತೇನ ಸುಚರಿತೇನ ಅಯಂ ತೇ ಈದಿಸೀ ಆನುಭಾವಸಮ್ಪತ್ತಿ ಅಹೋಸೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ವಿಸಾಲಕ್ಖೀತಿ ವಿಪುಲಲೋಚನೇ.

೬೬೭. ಯದಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ. ಇಮಂ ವನನ್ತಿ ಇಮಂ ಚಿತ್ತಲತಾನಾಮಕಂ ಉಪವನಂ. ಚಿತ್ರಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಲತಾವನೇ ವಿಚಿತ್ತಪಭಾಸಂಸಗ್ಗೇನ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಾದೀನಂ ಪಕತಿಓಭಾಸತೋಪಿ ವಿಸಿಟ್ಠಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ವಿಚಿತ್ರಾಕಾರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇಧಾಗತಾತಿ ಇಧ ಆಗತಾ ಸಮ್ಪತ್ತಾ, ಇಧ ವಾ ಆಗಮನಹೇತು.

೬೬೮. ಇಧ ಪತ್ತಾಯಾತಿ ಇಮಂ ಠಾನಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾಯ ಉಪಗತಾಯ. ಕೇನ ರೂಪಂ ತವೇದಿಸನ್ತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ತವ ರೂಪಂ ಸರೀರಂ ಏದಿಸಂ ಏವರೂಪಂ, ಚಿತ್ತಲತಾವನಸ್ಸ ಪಭಂ ಅಭಿಭವನ್ತಂ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಏವಂ ಸಕ್ಕೇನ ಪುಟ್ಠಾ ಸಾ ದೇವತಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೬೬೯. ‘‘ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದೇವಿನ್ದ, ರೂಪಂ ಮಯ್ಹಂ ಗತೀ ಚ ಮೇ;

ಇದ್ಧಿ ಚ ಆನುಭಾವೋ ಚ, ತಂ ಸುಣೋಹಿ ಪುರಿನ್ದದ.

೬೭೦. ‘‘ಅಹಂ ರಾಜಗಹೇ ರಮ್ಮೇ, ಸುನನ್ದಾ ನಾಮುಪಾಸಿಕಾ;

ಸದ್ಧಾ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸಂವಿಭಾಗರತಾ ಸದಾ.

೬೭೧. ‘‘ಅಚ್ಛಾದನಞ್ಚ ಭತ್ತಞ್ಚ, ಸೇನಾಸನಂ ಪದೀಪಿಯಂ;

ಅದಾಸಿಂ ಉಜುಭೂತೇಸು, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ.

೬೭೨. ‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಂ, ಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀ;

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತಂ.

೬೭೩. ‘‘ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸಿಸ್ಸಂ, ಸದಾ ಸೀಲೇಸು ಸಂವುತಾ;

ಸಞ್ಞಮಾ ಸಂವಿಭಾಗಾ ಚ, ವಿಮಾನಂ ಆವಸಾಮಹಂ.

೬೭೪. ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರತಾ, ಮುಸಾವಾದಾ ಚ ಸಞ್ಞತಾ;

ಥೇಯ್ಯಾ ಚ ಅತಿಚಾರಾ ಚ, ಮಜ್ಜಪಾನಾ ಚ ಆರಕಾ.

೬೭೫. ‘‘ಪಞ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ರತಾ, ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನ ಕೋವಿದಾ;

ಉಪಾಸಿಕಾ ಚಕ್ಖುಮತೋ, ಗೋತಮಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ.

೬೭೬. ‘‘ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಞಾತಿಕುಲಾ ದಾಸೀ, ಸದಾ ಮಾಲಾಭಿಹಾರತಿ;

ತಾಹಂ ಭಗವತೋ ಥೂಪೇ, ಸಬ್ಬಮೇವಾಭಿರೋಪಯಿಂ.

೬೭೭. ‘‘ಉಪೋಸಥೇ ಚಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ;

ಥೂಪಸ್ಮಿಂ ಅಭಿರೋಪೇಸಿಂ, ಪಸನ್ನಾ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ.

೬೭೮. ‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದೇವಿನ್ದ, ರೂಪಂ ಮಯ್ಹಂ ಗತೀ ಚ ಮೇ;

ಇದ್ಧಿ ಚ ಆನುಭಾವೋ ಚ, ಯಂ ಮಾಲಂ ಅಭಿರೋಪಯಿಂ.

೬೭೯. ‘‘ಯಞ್ಚ ಸೀಲವತೀ ಆಸಿಂ, ನ ತಂ ತಾವ ವಿಪಚ್ಚತಿ;

ಆಸಾ ಚ ಪನ ಮೇ ದೇವಿನ್ದ, ಸಕದಾಗಾಮಿನೀ ಸಿಯ’’ನ್ತಿ.

೬೬೯. ತತ್ಥ ಗತೀತಿ ಅಯಂ ದೇವಗತಿ, ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ವಾ. ಇದ್ಧೀತಿ ಅಯಂ ದೇವಿದ್ಧಿ, ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸಮಿಜ್ಝನಂ ವಾ. ಆನುಭಾವೋತಿ ಪಭಾವೋ. ಪುರಿನ್ದದಾತಿ ಸಕ್ಕಂ ಆಲಪತಿ. ಸೋ ಹಿ ಪುರೇ ದಾನಂ ಅದಾಸೀತಿ ‘‘ಪುರಿನ್ದದೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೬೭೬. ಞಾತಿಕುಲಾತಿ ಪಿತು ಗೇಹಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಸದಾ ಮಾಲಾಭಿಹಾರತೀತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಞಾತಿಕುಲತೋ ದಾಸಿಯಾ ಪುಪ್ಫಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಭಿಹರೀಯತಿ. ಸಬ್ಬಮೇವಾಭಿರೋಪಯಿನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪಿಳನ್ಧನತ್ಥಾಯ ಪಿತುಗೇಹತೋ ಆಹಟಂ ಮಾಲಂ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ಗನ್ಧಾದಿಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಅತ್ತನಾ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಥೂಪೇ ಪೂಜನವಸೇನ ಅಭಿರೋಪಯಿಂ ಪೂಜಂ ಕಾರೇಸಿಂ.

೬೭೭-೮. ಉಪೋಸಥೇ ಚಹಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಅಹಮೇವ ಥೂಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಯಂ ಮಾಲಂ ಅಭಿರೋಪಯಿನ್ತಿ ಯಂ ತದಾ ಭಗವತೋ ಥೂಪೇ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾಭಿರೋಪನಂ ಕತಂ, ತೇನ ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೬೭೯. ನ ತಂ ತಾವ ವಿಪಚ್ಚತೀತಿ ಯಂ ಸೀಲವತೀ ಆಸಿಂ, ತಂ ಸೀಲರಕ್ಖಣಂ ತಂ ರಕ್ಖಿತಂ ಸೀಲಂ ಪೂಜಾಮಯಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಬಲವಭಾವೇನ ಅಲದ್ಧೋಕಾಸಂ ನ ತಾವ ವಿಪಚ್ಚತಿ, ನ ವಿಪಚ್ಚಿತುಂ ಆರದ್ಧಂ, ಅಪರಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ತಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಸಾ ಚ ಪನ ಮೇ ದೇವಿನ್ದ, ಸಕದಾಗಾಮಿನೀ ಸಿಯನ್ತಿ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಸಕದಾಗಾಮಿನೀ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಾ ಚ ಮೇ ದೇವಿನ್ದ, ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಸಯಾವ, ನ ಭವವಿಸೇಸವಿಸಯಾ. ಸಾ ಪನ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಂ ಇಚ್ಛತೋ ದಧಿತೋ ಪಚಿತಂ ವಿಯ ಅನಿಪ್ಫಾದಿನೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಇಮಂ ಪನ ಅತ್ಥಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಅತ್ತನಾ ಚ ತಾಯ ದೇವಧೀತಾಯ ಚ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ವಙ್ಗೀಸೋ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾಲೇ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕಾನಂ ಮಹಾಥೇರಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ, ತೇ ಚ ತಂ ತಥೇವ ಸಙ್ಗೀತಿಂ ಆರೋಪಯಿಂಸೂತಿ.

ವಿಸಾಲಕ್ಖಿವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.