೧೦. ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೇ ಕೋವಿಳಾರೇತಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ, ಅತ್ತನೋ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಮಹನ್ತಂ ಮಣ್ಡಪಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಾಣಿಪಾಕಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ವಿತಾನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಧಜಪಟಾಕಾದಯೋ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ನಾನಾವಿರಾಗವಣ್ಣಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಗನ್ಧದಾಮಮಾಲಾದಾಮಾನಿ ಚ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ಸಿತ್ತಸಮ್ಮಟ್ಠೇ ಪದೇಸೇ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ದೇವವಿಮಾನಂ ವಿಯ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಂ ಮಣ್ಡಪಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸರಂಸೀ ವಿಯ ಅಣ್ಣವಕುಚ್ಛಿಂ ಓಭಾಸಯಮಾನೋ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಉಪಾಸಕೋ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಧೂಮದೀಪೇಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರಾ ಕಟ್ಠಹಾರಿಕಾ ಇತ್ಥೀ ಅನ್ಧವನೇ ಸುಪುಪ್ಫಿತಂ ಅಸೋಕರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಪಲ್ಲವಙ್ಕುರಾನಿ ಪಿಣ್ಡೀಕತಾನಿ ಬಹೂನಿ ಅಸೋಕಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ, ಭಗವನ್ತಂ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಆಸನಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ತೇಹಿ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪುಪ್ಫಸನ್ಥರಂ ಸನ್ಥರನ್ತೀ, ಭಗವತೋ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ನನ್ದನವನೇ ನಚ್ಚನ್ತೀ ಗಾಯನ್ತೀ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಮಾಲಾ ಗನ್ಥೇನ್ತೀ ಪಮೋದಮಾನಾ ಕೀಳನ್ತೀ ಸುಖಂ ಅನುಭವತಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಾಯ ಕತಕಮ್ಮಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ –

೬೮೦. ‘‘ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೇ ಕೋವಿಳಾರೇ, ರಮಣೀಯೇ ಮನೋರಮೇ;

ದಿಬ್ಬಮಾಲಂ ಗನ್ಥಮಾನಾ, ಗಾಯನ್ತೀ ಸಮ್ಪಮೋದಸಿ.

೬೮೧. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯ, ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ;

ದಿಬ್ಬಾ ಸದ್ದಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ, ಸವನೀಯಾ ಮನೋರಮಾ.

೬೮೨. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯ, ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ;

ದಿಬ್ಬಾ ಗನ್ಧಾ ಪವಾಯನ್ತಿ, ಸುಚಿಗನ್ಧಾ ಮನೋರಮಾ.

೬೮೩. ‘‘ವಿವತ್ತಮಾನಾ ಕಾಯೇನ, ಯಾ ವೇಣೀಸು ಪಿಳನ್ಧನಾ;

ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತೂರಿಯೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಯಥಾ.

೬೮೪. ‘‘ವಟಂಸಕಾ ವಾತಧುತಾ, ವಾತೇನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿತಾ;

ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತೂರಿಯೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಯಥಾ.

೬೮೫. ‘‘ಯಾಪಿ ತೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಮಾಲಾ, ಸುಚಿಗನ್ಧಾ ಮನೋರಮಾ;

ವಾತಿ ಗನ್ಧೋ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ರುಕ್ಖೋ ಮಞ್ಜೂಸಕೋ ಯಥಾ.

೬೮೬. ‘‘ಘಾಯಸೇ ತಂ ಸುಚಿಗನ್ಧಂ, ರೂಪಂ ಪಸ್ಸಸಿ ಅಮಾನುಸಂ;

ದೇವತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾಚಿಕ್ಖ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ.

೬೮೦. ತತ್ಥ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೇ ಕೋವಿಳಾರೇತಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕನಾಮಕೇ ಕೋವಿಳಾರಪುಪ್ಫೇ ಆದಾಯ ದಿಬ್ಬಮಾಲಂ ಗನ್ಥಮಾನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಞ್ಹಿ ಲೋಕಿಯಾ ‘‘ಪಾರಿಜಾತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಮಾಗಧಭಾಸಾಯ ‘‘ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕೋವಿಳಾರೋತಿ ಚ ಕೋವಿಳಾರಜಾತಿಕೋ, ಸೋ ಚ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇಪಿ ದೇವಲೋಕೇಪಿ ಕೋವಿಳಾರೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಜಾತೀತಿ ವದನ್ತಿ.

೬೮೧. ತಸ್ಸಾ ಪನ ದೇವತಾಯ ನಚ್ಚನಕಾಲೇ ಅಙ್ಗಭಾರವಸೇನ ಸರೀರತೋ ಚ ಪಿಳನ್ಧನತೋ ಚ ಅತಿವಿಯ ಮಧುರೋ ಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಛರತಿ, ಗನ್ಧೋ ಸದಾ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾಪಿ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಸವನೀಯಾತಿ ಸೋತುಂ ಯುತ್ತಾ, ಸವನಸ್ಸ ವಾ ಹಿತಾ, ಕಣ್ಣಸುಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೮೩. ವಿವತ್ತಮಾನಾ ಕಾಯೇನಾತಿ ತವ ಕಾಯೇನ ಸರೀರೇನ ಪರಿವತ್ತಮಾನೇನ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಲಕ್ಖಣೇ ಚೇತಂ ಕರಣವಚನಂ. ಯಾ ವೇಣೀಸು ಪಿಳನ್ಧನಾತಿ ಯಾನಿ ತೇ ಕೇಸವೇಣೀಸು ಪಿಳನ್ಧನಾನಿ, ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ ಚೇತ್ಥ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ವಾ.

೬೮೪. ವಟಂಸಕಾತಿ ರತನಮಯಾ ಕಣ್ಣಿಕಾ ವಟಂಸಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಾತಧುತಾತಿ ಮನ್ದೇನ ಮಾಲುತೇನ ಧೂಪಯಮಾನಾ. ವಾತೇನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿತಾತಿ ವಾತೇನ ಸಮನ್ತತೋ ವಿಸೇಸತೋ ಕಮ್ಪಿತಾ ಚಲಿತಾ. ಅಥ ವಾ ವಟಂಸಕಾ ವಾತಧುತಾ, ವಾತೇನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿತಾತಿ ಅವಾತೇರಿತಾಪಿ ವಾತೇರಿತಾಪಿ ಯೇ ತೇ ವಟಂಸಕಾ ಕಮ್ಪಿತಾ, ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋತಿ ಅತ್ಥಯೋಜನಾ.

೬೮೫. ವಾತಿ ಗನ್ಧೋ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾತಿ ತಸ್ಸಾ ತೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ದಿಬ್ಬಮಾಲಾಯ ಗನ್ಧೋ ವಾಯತಿ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ರುಕ್ಖೋ ಮಞ್ಜೂಸಕೋ ಯಥಾತಿ, ಯಥಾ ನಾಮ ಮಞ್ಜೂಸಕೋ ರುಕ್ಖೋ ಸುಪುಪ್ಫಿತೋ ಅತ್ತನೋ ಗನ್ಧೇನ ಬಹೂನಿ ಯೋಜನಾನಿ ಫರಮಾನೋ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ವಾಯತಿ, ಏವಂ ತವ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಪಿಳನ್ಧನಮಾಲಾಯ ಗನ್ಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಕಿರ ರುಕ್ಖೋ ಗನ್ಧಮಾದನೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಉಪೋಸಥಕರಣಮಣ್ಡಲಮಾಳಕಮಜ್ಝೇ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯತ್ತಕಾನಿ ದೇವಲೋಕೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಚ ಸುರಭಿಕುಸುಮಾನಿ, ತಾನಿ ತಸ್ಸ ಸಾಖಗ್ಗೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ತೇನ ಸೋ ಅತಿವಿಯ ಸುಗನ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ತಾಯ ದೇವತಾಯ ಪಿಳನ್ಧನಮಾಲಾಯ ಗನ್ಧೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ರುಕ್ಖೋ ಮಞ್ಜೂಸಕೋ ಯಥಾ’’ತಿ.

೬೮೬. ಯದಿಪಿ ತಸ್ಸ ಸಗ್ಗಸ್ಸ ಛಫಸ್ಸಾಯತನಿಕಭಾವತೋ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ತತ್ಥ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ ಪಿಯರೂಪಾನಿಯೇವ, ಗನ್ಧರೂಪಾನಂ ಪನ ಸವಿಸೇಸಾನಂ ತಸ್ಸಾ ದೇವತಾಯ ಲಾಭಿಭಾವತೋ ‘‘ಘಾಯಸೇ ತಂ ಸುಚಿಗನ್ಧಂ, ರೂಪಂ ಪಸ್ಸಸಿ ಅಮಾನುಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಅಥ ದೇವತಾ ದ್ವೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೬೮೭. ‘‘ಪಭಸ್ಸರಂ ಅಚ್ಚಿಮನ್ತಂ, ವಣ್ಣಗನ್ಧೇನ ಸಂಯುತಂ;

ಅಸೋಕಪುಪ್ಫಮಾಲಾಹಂ, ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಪನಾಮಯಿಂ.

೬೮೮. ‘‘ತಾಹಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಕುಸಲಂ ಬುದ್ಧವಣ್ಣಿತಂ;

ಅಪೇತಸೋಕಾ ಸುಖಿತಾ, ಸಮ್ಪಮೋದಾಮನಾಮಯಾ’’ತಿ.

೬೮೭. ತತ್ಥ ಸುಧೋತಪವಾಳಸಙ್ಘಾತಸನ್ನಿಭಸ್ಸ ಕಿಞ್ಜಕ್ಖಕೇಸರಸಮುದಾಯೇನ ಭಾಣುರಂಸಿಜಾಲಸ್ಸ ವಿಯ ಅಸೋಕಪುಪ್ಫುತ್ತಮಸ್ಸ ತದಾ ಉಪಟ್ಠಿತತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಪಭಸ್ಸರಂ ಅಚ್ಚಿಮನ್ತ’’ನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತಾಯ ದೇವತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಸುಚರಿತಕಮ್ಮೇ ಕಥಿತೇ ಸಪರಿವಾರಾಯ ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಕಥೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಮಹಾಜನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇತಿ ಪರಮತ್ಥದೀಪನಿಯಾ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿಮಾನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ

ದಸವತ್ಥುಪಟಿಮಣ್ಡಿತಸ್ಸ ತತಿಯಸ್ಸ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕವಗ್ಗಸ್ಸ

ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.