೨. ಉಚ್ಛುದಾಯಿಕಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಓಭಾಸಯಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಸದೇವಕನ್ತಿ ಉಚ್ಛುದಾಯಿಕಾವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತೀತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಅನನ್ತರವಿಮಾನೇ ವುತ್ತಸದಿಸಂ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಇಧ ಉಚ್ಛು ದಿನ್ನಾ, ಸಸ್ಸುಯಾ ಚ ಪೀಠಕೇನ ಪಹಟಾ, ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಮತಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ತಸ್ಸಂಯೇವ ರತ್ತಿಯಂ ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಾ, ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಂ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ಚ ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ –

೨೯೬. ‘‘ಓಭಾಸಯಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಸದೇವಕಂ, ಅತಿರೋಚಸಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ವಿಯ;

ಸಿರಿಯಾ ಚ ವಣ್ಣೇನ ಯಸೇನ ತೇಜಸಾ, ಬ್ರಹ್ಮಾವ ದೇವೇ ತಿದಸೇ ಸಹಿನ್ದಕೇ.

೨೯೭. ‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಉಪ್ಪಲಮಾಲಧಾರಿನೀ, ಆವೇಳಿನೀ ಕಞ್ಚನಸನ್ನಿಭತ್ತಚೇ;

ಅಲಙ್ಕತೇ ಉತ್ತಮವತ್ಥಧಾರಿನೀ, ಕಾ ತ್ವಂ ಸುಭೇ ದೇವತೇ ವನ್ದಸೇ ಮಮಂ.

೨೯೮. ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಪುರೇ ಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ ಅತ್ತನಾ, ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ;

ದಾನಂ ಸುಚಿಣ್ಣಂ ಅಥ ಸೀಲಸಂಯಮಂ, ಕೇನೂಪಪನ್ನಾ ಸುಗತಿಂ ಯಸಸ್ಸಿನೀ;

ದೇವತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾಚಿಕ್ಖ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ.

೨೯೬-೭. ತತ್ಥ ಓಭಾಸಯಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಸದೇವಕನ್ತಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಸಮ್ಮಿಸ್ಸೇಹಿ ಸಿನೇರುಪಸ್ಸವಿನಿಗ್ಗತೇಹಿ ಪಭಾವಿಸರೇಹಿ ವಿಜ್ಜೋತಯಮಾನತಾಯ ದೇವೇನ ಆಕಾಸೇನ ಸಹಾತಿ ಸದೇವಕಂ ಉಪಗತಭೂಮಿಭಾಗಭೂತಂ ಇಮಂ ಪಥವಿಂ ವಿಜ್ಜೋತೇತ್ವಾ, ಏಕೋಭಾಸಂ ಏಕಪಜ್ಜೋತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓಭಾಸಯಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ವಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅತಿರೋಚಸೀತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ರೋಚಸಿ. ತಂ ಪನ ಅತಿರೋಚನಂ ಕೇನ ಕಿಂ ವಿಯ ಕೇನ ವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಿರಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಸಿರಿಯಾತಿ ಸೋಭಗ್ಗಾದಿಸೋಭಾವಿಸೇಸೇನ. ತೇಜಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ. ಆವೇಳಿನೀತಿ ರತನಮಯಪುಪ್ಫಾವೇಳವತೀ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾ ದೇವತಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ –

೨೯೯. ‘‘ಇದಾನಿ ಭನ್ತೇ ಇಮಮೇವ ಗಾಮಂ, ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರಂ ಉಪಾಗಮಿ;

ತತೋ ತೇ ಉಚ್ಛುಸ್ಸ ಅದಾಸಿ ಖಣ್ಡಿಕಂ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಅತುಲಾಯ ಪೀತಿಯಾ.

೩೦೦. ‘‘ಸಸ್ಸು ಚ ಪಚ್ಛಾ ಅನುಯುಞ್ಜತೇ ಮಮಂ, ಕಹಂ ನು ಉಚ್ಛುಂ ವಧುಕೇ ಅವಾಕಿರಿ;

ನ ಛಡ್ಡಿತಂ ನೋ ಪನ ಖಾದಿತಂ ಮಯಾ, ಸನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಯಂ ಅದಾಸಹಂ.

೩೦೧. ‘‘ತುಯ್ಹಂ ನ್ವಿದಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಅಥೋ ಮಮ, ಇತಿಸ್ಸಾ ಸಸ್ಸು ಪರಿಭಾಸತೇ ಮಮಂ;

ಪೀಠಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಹಾರಂ ಅದಾಸಿ ಮೇ, ತತೋ ಚುತಾ ಕಾಲಕತಾಮ್ಹಿ ದೇವತಾ.

೩೦೨. ‘‘ತದೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ ಕತಂ ಮಯಾ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಅನುಭೋಮಿ ಅತ್ತನಾ;

ದೇವೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಚಾರಯಾಮಹಂ, ಮೋದಾಮಹಂ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ.

೩೦೩. ‘‘ತದೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ ಕತಂ ಮಯಾ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಅನುಭೋಮಿ ಅತ್ತನಾ;

ದೇವಿನ್ದಗುತ್ತಾ ತಿದಸೇಹಿ ರಕ್ಖಿತಾ, ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ.

೩೦೪. ‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಪುಞ್ಞಫಲಂ ಅನಪ್ಪಕಂ, ಮಹಾವಿಪಾಕಾ ಮಮ ಉಚ್ಛುದಕ್ಖಿಣಾ;

ದೇವೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಚಾರಯಾಮಹಂ, ಮೋದಾಮಹಂ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ.

೩೦೫. ‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಪುಞ್ಞಫಲಂ ಅನಪ್ಪಕಂ, ಮಹಾಜುತಿಕಾ ಮಮ ಉಚ್ಛುದಕ್ಖಿಣಾ;

ದೇವಿನ್ದಗುತ್ತಾ ತಿದಸೇಹಿ ರಕ್ಖಿತಾ, ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತೋರಿವ ನನ್ದನೇ ವನೇ.

೩೦೬. ‘‘ತುವಞ್ಚ ಭನ್ತೇ ಅನುಕಮ್ಪಕಂ ವಿದುಂ, ಉಪೇಚ್ಚ ವನ್ದಿಂ ಕುಸಲಞ್ಚ ಪುಚ್ಛಿಸಂ;

ತತೋ ತೇ ಉಚ್ಛುಸ್ಸ ಅದಾಸಿ ಖಣ್ಡಿಕಂ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಅತುಲಾಯ ಪೀತಿಯಾ’’ತಿ.

೨೯೯. ತತ್ಥ ಇದಾನೀತಿ ಅನನ್ತರಾತೀತದಿವಸತ್ತಾ ಆಹ, ಅಧುನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಮೇವ ಗಾಮನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಗಾಮೇ, ರಾಜಗಹಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ‘‘ಗಾಮೋಪಿ ನಿಗಮೋಪಿ ನಗರಮ್ಪಿ ‘ಗಾಮೋ’ ಇಚ್ಚೇವ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಉಪಾಗಮೀತಿ ಉಪಗತೋ ಅಹೋಸಿ. ಅತುಲಾಯಾತಿ ಅನುಪಮಾಯ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾಯ ವಾ.

೩೦೦. ಅವಾಕಿರೀತಿ ಅಪನೇಸಿ ಛಡ್ಡೇಸಿ, ವಿನಾಸೇಸಿ ವಾ. ಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸಾಧುರೂಪಸ್ಸ ಸನ್ತಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಪರಿಸ್ಸಮಮಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ವಾ.

೩೦೧. ತುಯ್ಹಂ ನೂತಿ ನು-ಸದ್ದೋ ಅನತ್ತಮನತಾಸೂಚನೇ ನಿಪಾತೋ, ಸೋ ‘‘ಮಮಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಆನೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ ‘‘ಮಮ ನೂ’’ತಿ. ಇದಂ ಇಸ್ಸರಿಯನ್ತಿ ಗೇಹೇ ಆಧಿಪಚ್ಚಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ತತೋ ಚುತಾತಿ ತತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕತೋ ಚುತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಠಿತಟ್ಠಾನತೋ ಅಪಗತಾಪಿ ‘‘ಚುತಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚುತಿಂ ವಿಸೇಸೇತುಂ ‘‘ಕಾಲಕತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಾಲಕತಾಪಿ ಚ ನ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಅಪಿಚ ಖೋ ದೇವತ್ತಂ ಉಪಗತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ ‘‘ಅಮ್ಹಿ ದೇವತಾ’’ತಿ.

೩೦೨. ತದೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ ಕತಂ ಮಯಾತಿ ತದೇವ ಉಚ್ಛುಖಣ್ಡದಾನಮತ್ತಂ ಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಮಯಾ, ಅಞ್ಞಂ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಖಞ್ಚ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸುಖಞ್ಚ ಕಮ್ಮಫಲಂ. ಕಮ್ಮಫಲಞ್ಹಿ ಇಧ ‘‘ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ, ಕಾರಣೋಪಚಾರೇನ ವಾ ‘‘ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೮೦). ಅನುಭೋಮಿ ಸಕಂ ಪುಞ್ಞ’’ನ್ತಿ (ವಿ. ವ. ೧೩೩) ಚ ಆದೀಸು ವಿಯ. ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವಾ ಕರಣತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಮ್ಮೇ ವಾ ಭವಂ ಕಮ್ಮಂ ಯಥಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ಕಾಮೇತಬ್ಬತಾಯ ಕಮ್ಮಂ. ತಞ್ಹಿ ಸುಖರಜನೀಯಭಾವತೋ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಂ ಕಾಮೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಕಮನೀಯಂ. ಅತ್ತನಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಏವ, ಸಯಂವಸಿತಾಯ ಸೇರಿಭಾವೇನ ಸಯಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಚಾರಯಾಮಹಂ ಅತ್ತಾನನ್ತಿ ಪುರಿಮಗಾಥಾಯ ‘‘ಅತ್ತನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಪದಂ ವಿಭತ್ತಿವಿಪರಿಣಾಮೇನ ‘‘ಅತ್ತಾನ’’ನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

೩೦೩-೫. ದೇವಿನ್ದಗುತ್ತಾತಿ ದೇವಿನ್ದೇನ ಸಕ್ಕೇನ ಗುತ್ತಾ, ದೇವಿನ್ದೋ ವಿಯ ವಾ ಗುತ್ತಾ ಮಹಾಪರಿವಾರತಾಯ. ಸಮಪ್ಪಿತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಅಪ್ಪಿತಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಮಹಾವಿಪಾಕಾತಿ ವಿಪುಲಫಲಾ. ಮಹಾಜುತಿಕಾತಿ ಮಹಾತೇಜಾ, ಮಹಾನುಭಾವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೦೬. ತುವನ್ತಿ ತಂ. ಅನುಕಮ್ಪಕನ್ತಿ ಕಾರುಣಿಕಂ. ವಿದುನ್ತಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞಂ, ಸಾವಕಪಾರಮಿಯಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪೇಚ್ಚಾತಿ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ. ವನ್ದಿನ್ತಿ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಅಭಿವಾದಯಿಂ. ಕುಸಲಞ್ಚ ಆರೋಗ್ಯ ಪುಚ್ಛಿಸಂ ಅಪುಚ್ಛಿಂ, ಅತುಲಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಇದಞ್ಚ ಕುಸಲಂ ಅನುಸ್ಸರಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಉಚ್ಛುದಾಯಿಕಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.